Điều trị khô mắt tại Bến Tre
Khô mắt là một trong những nguyên nhân thường gặp gây cộm xốn, nóng rát, cay mắt, chảy nước mắt sống, mỏi mắt, nhìn mờ từng lúc và khó chịu khi làm việc với điện thoại, máy tính. Nhiều người nghĩ khô mắt chỉ cần mua thuốc nhỏ mắt là đủ, nhưng thực tế tình trạng này có thể liên quan đến nhiều yếu tố: phim nước mắt không ổn định, tuyến dầu mi hoạt động kém, viêm bờ mi, dị ứng, môi trường máy lạnh, dùng màn hình nhiều hoặc một số bệnh lý toàn thân.
Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh – Bến Tre, người bệnh được khám bề mặt nhãn cầu, đánh giá bờ mi, giác mạc, kết mạc, thói quen sinh hoạt và các yếu tố nguy cơ để tư vấn hướng điều trị khô mắt phù hợp. Mục tiêu không chỉ là giảm cảm giác khó chịu trước mắt, mà còn giúp người bệnh hiểu nguyên nhân, biết cách chăm sóc mắt hằng ngày và hạn chế tái phát.
Khô mắt là gì?
Khô mắt là tình trạng bề mặt nhãn cầu không được bôi trơn ổn định. Bình thường, mỗi lần chớp mắt, một lớp phim nước mắt mỏng sẽ trải đều trên giác mạc và kết mạc. Lớp phim này giúp mắt êm, nhìn rõ, giảm ma sát khi chớp mắt và bảo vệ bề mặt mắt trước bụi, gió, vi sinh vật hoặc các kích thích từ môi trường.
Khi phim nước mắt bị thiếu về số lượng, kém về chất lượng hoặc bay hơi quá nhanh, bề mặt mắt sẽ bị kích thích. Người bệnh có thể thấy cộm như có cát trong mắt, cay rát, nóng mắt, đỏ mắt nhẹ, mỏi mắt, sợ gió, chảy nước mắt sống hoặc nhìn mờ từng lúc. Điều đặc biệt là không phải ai bị khô mắt cũng cảm thấy “khô”. Một số người lại than phiền chủ yếu là chảy nước mắt, ngứa mắt, nhức mỏi hoặc nhìn không ổn định.
Điều trị khô mắt vì vậy không nên hiểu đơn giản là nhỏ một loại thuốc bất kỳ. Cần xác định khô mắt thuộc nhóm nào, có kèm viêm bờ mi hay không, có rối loạn tuyến meibomius hay không, người bệnh có dùng màn hình nhiều hay không, môi trường làm việc có máy lạnh hoặc bụi gió hay không. Khi hiểu đúng cơ chế, việc điều trị khô mắt sẽ hợp lý hơn và ít bị phụ thuộc vào thuốc nhỏ mắt kéo dài.
Vì sao khô mắt ngày càng thường gặp?
Trong đời sống hiện nay, mắt phải làm việc ở khoảng nhìn gần nhiều hơn trước. Điện thoại, máy tính, máy tính bảng, học online, làm việc văn phòng, đọc hồ sơ, lái xe ban đêm và sinh hoạt trong phòng máy lạnh đều làm bề mặt mắt dễ bị mất ổn định. Khi tập trung nhìn màn hình, tần suất chớp mắt thường giảm. Mỗi lần chớp mắt không đầy đủ, phim nước mắt không được trải đều, lớp nước mắt bay hơi nhanh hơn và triệu chứng khô mắt dễ xuất hiện.
Ở Bến Tre, nhiều người bệnh đến khám vì cảm giác cộm xốn, mỏi mắt, nóng rát mắt sau một ngày làm việc. Có người làm văn phòng, có người bán hàng, giáo viên, học sinh, sinh viên, tài xế, người dùng điện thoại liên tục hoặc người lớn tuổi có bệnh lý bờ mi. Một số trường hợp đã tự nhỏ thuốc nhiều tháng nhưng chỉ đỡ tạm thời, sau đó tái phát. Đây là lý do điều trị khô mắt nên bắt đầu từ việc khám và phân loại nguyên nhân.
Khô mắt cũng không chỉ gặp ở người lớn tuổi. Người trẻ hoàn toàn có thể bị khô mắt nếu làm việc với màn hình nhiều, ngủ ít, dùng máy lạnh thường xuyên, đeo kính áp tròng, trang điểm vùng mắt, viêm bờ mi hoặc dị ứng mắt kéo dài. Vì vậy, khi có triệu chứng dai dẳng, người bệnh không nên chủ quan chỉ vì tuổi còn trẻ.
Hình minh họa khô mắt
Hình 1: Bề mặt nhãn cầu và phim nước mắt
Hình 2: Khám khô mắt bằng đèn sinh hiển vi
Dấu hiệu khô mắt thường gặp
Triệu chứng khô mắt rất đa dạng. Có người chỉ thấy hơi cộm vào cuối ngày, có người nóng rát nhiều khi làm việc với máy tính, có người chảy nước mắt sống khi đi ngoài gió, có người nhìn mờ từng lúc nhưng chớp mắt thì rõ hơn. Chính sự đa dạng này khiến nhiều người nhầm khô mắt với viêm kết mạc, dị ứng mắt, tăng độ kính hoặc mỏi mắt đơn thuần.
- Cộm xốn, cảm giác như có cát, bụi hoặc dị vật trong mắt.
- Nóng rát, cay mắt, châm chích hoặc khó chịu khi mở mắt lâu.
- Đỏ mắt nhẹ, nhất là sau khi làm việc nhiều với máy tính hoặc thức khuya.
- Mỏi mắt, nặng mắt, khó tập trung khi đọc sách, xem điện thoại, làm việc văn phòng.
- Nhìn mờ từng lúc, chớp mắt vài lần thì rõ hơn.
- Chảy nước mắt sống khi ra gió, đi đường, ngồi máy lạnh hoặc nhìn màn hình lâu.
- Sợ ánh sáng nhẹ, cảm giác mắt nhạy hơn với nắng hoặc đèn sáng.
- Khó chịu khi đeo kính áp tròng, cảm giác kính áp tròng nhanh khô hoặc cộm.
- Buổi sáng mở mắt khó chịu, mi mắt dính nhẹ hoặc có cảm giác khô rát.
- Cuối ngày mắt nặng, muốn nhắm mắt, làm việc kém hiệu quả.
Khi các dấu hiệu này xuất hiện lặp đi lặp lại, đặc biệt nếu ảnh hưởng đến công việc, học tập hoặc sinh hoạt, người bệnh nên đi khám để được đánh giá. Điều trị khô mắt đúng hướng sẽ giúp giảm triệu chứng và cải thiện chất lượng nhìn ổn định hơn.
Vì sao khô mắt lại có thể gây chảy nước mắt?
Nhiều người thắc mắc: “Tôi bị chảy nước mắt nhiều, sao bác sĩ lại nói khô mắt?”. Thực tế, đây là biểu hiện khá thường gặp. Khi bề mặt nhãn cầu bị khô và kích thích, mắt có thể phản xạ tiết nước mắt nhiều hơn. Tuy nhiên, lượng nước mắt tiết ra theo phản xạ thường không ổn định về chất lượng, không bám tốt trên bề mặt mắt và có thể nhanh chóng tràn ra ngoài, tạo cảm giác chảy nước mắt sống.
Nói cách khác, chảy nước mắt không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với dư nước mắt tốt. Có khi mắt đang thiếu lớp phim nước mắt ổn định, nhưng lại tiết nước mắt phản xạ vì bị kích thích. Trong những trường hợp này, điều trị khô mắt cần hướng đến ổn định bề mặt nhãn cầu, cải thiện chất lượng phim nước mắt và xử lý yếu tố viêm hoặc bờ mi nếu có.
Các nguyên nhân gây khô mắt
Khô mắt thường không do một nguyên nhân đơn độc. Nhiều người bệnh có nhiều yếu tố phối hợp: dùng màn hình nhiều, ngủ ít, phòng máy lạnh, viêm bờ mi, rối loạn tuyến dầu, dị ứng mắt hoặc tuổi tác. Vì vậy, khi khám điều trị khô mắt, bác sĩ cần hỏi kỹ thói quen sinh hoạt, môi trường làm việc, thuốc đang dùng và tiền sử bệnh mắt.
Dùng điện thoại, máy tính nhiều
Khi nhìn màn hình, mắt thường chớp ít hơn và nhiều lần chớp không trọn vẹn. Phim nước mắt không được trải đều, lớp nước mắt bay hơi nhanh hơn, gây cộm xốn, mỏi và rát mắt. Đây là nhóm rất thường gặp ở người làm văn phòng, học sinh, sinh viên và người sử dụng điện thoại liên tục.
Môi trường máy lạnh, gió, bụi
Không khí khô, quạt thổi trực tiếp, máy lạnh, khói bụi hoặc môi trường làm việc ngoài trời có thể làm nước mắt bay hơi nhanh. Người bệnh thường thấy khó chịu hơn vào cuối ngày, khi đi đường, ngồi gần quạt hoặc ở trong phòng lạnh lâu.
Rối loạn tuyến meibomius
Tuyến meibomius ở bờ mi tiết ra lớp dầu giúp hạn chế bay hơi nước mắt. Khi tuyến này hoạt động kém, lớp dầu thiếu hoặc kém chất lượng, nước mắt dễ bay hơi. Điều trị khô mắt trong nhóm này thường cần kết hợp vệ sinh bờ mi, chườm ấm và kiểm soát viêm bờ mi nếu có.
Viêm bờ mi
Viêm bờ mi có thể gây ngứa, đỏ bờ mi, vảy mi, cảm giác cộm, rát và khô mắt kéo dài. Nếu chỉ nhỏ nước mắt nhân tạo mà không xử lý bờ mi, triệu chứng có thể tái phát nhiều lần.
Dị ứng mắt
Dị ứng mắt gây ngứa, đỏ, chảy nước mắt và dụi mắt nhiều. Việc dụi mắt và viêm kéo dài có thể làm bề mặt nhãn cầu dễ kích thích hơn. Một số trường hợp cần phân biệt giữa khô mắt, dị ứng và viêm kết mạc để điều trị đúng.
Tuổi tác và thay đổi nội tiết
Người lớn tuổi, phụ nữ quanh giai đoạn tiền mãn kinh – mãn kinh hoặc người có bệnh lý toàn thân có thể dễ bị khô mắt hơn. Nhóm này thường cần quản lý lâu dài, theo dõi đáp ứng và điều chỉnh thuốc theo từng giai đoạn.
Các nhóm khô mắt thường gặp
Để điều trị khô mắt hợp lý, cần hiểu khô mắt có thể thuộc nhiều nhóm khác nhau. Có người thiếu nước mắt thật sự, có người nước mắt bay hơi nhanh, có người viêm bề mặt nhãn cầu, có người cảm giác thần kinh bề mặt mắt nhạy bất thường. Trong thực hành, nhiều trường hợp là dạng phối hợp.
Khô mắt do bay hơi
Đây là nhóm thường gặp, liên quan đến rối loạn tuyến dầu mi, chớp mắt không đầy đủ, dùng màn hình lâu, phòng máy lạnh hoặc môi trường khô. Người bệnh có thể cộm xốn, rát mắt, nhìn mờ từng lúc và nặng hơn vào cuối ngày.
Khô mắt do thiếu nước mắt
Nhóm này xảy ra khi tuyến lệ không tiết đủ thành phần nước của phim nước mắt. Người bệnh có thể khô rát kéo dài, khó chịu nhiều, đặc biệt trong môi trường gió hoặc máy lạnh. Một số trường hợp cần đánh giá thêm yếu tố toàn thân.
Khô mắt hỗn hợp
Rất nhiều người bệnh vừa có bay hơi nước mắt nhanh, vừa có viêm bờ mi, vừa có thói quen dùng màn hình nhiều. Vì vậy, điều trị khô mắt thường cần phối hợp nhiều biện pháp thay vì chỉ dùng một loại thuốc nhỏ mắt.
Khi nào cần đi khám khô mắt?
Nếu mắt chỉ hơi mỏi sau một ngày làm việc và cải thiện rõ sau khi nghỉ ngơi, người bệnh có thể điều chỉnh thói quen trước. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài, tái phát, dùng thuốc nhỏ mắt không đỡ hoặc có dấu hiệu bất thường, nên đi khám chuyên khoa mắt. Điều trị khô mắt càng đúng nguyên nhân thì khả năng kiểm soát triệu chứng càng tốt.
- Khô rát, cộm xốn kéo dài nhiều ngày hoặc tái phát nhiều lần.
- Nhìn mờ từng lúc, ảnh hưởng đọc sách, làm việc, lái xe hoặc sử dụng máy tính.
- Đỏ mắt, đau mắt, sợ ánh sáng hoặc chảy nước mắt sống nhiều.
- Dùng thuốc nhỏ mắt mua ngoài nhưng không cải thiện rõ.
- Đang đeo kính áp tròng và xuất hiện cộm, đỏ, đau hoặc nhìn mờ.
- Có viêm bờ mi, ghèn, vảy chân lông mi, ngứa mắt hoặc dị ứng mắt kéo dài.
- Người lớn tuổi, người có bệnh lý toàn thân hoặc đang dùng nhiều thuốc.
- Triệu chứng khô mắt ảnh hưởng chất lượng sống, giấc ngủ hoặc hiệu quả công việc.
Khám khô mắt cần đánh giá những gì?
Khám khô mắt không chỉ là hỏi “mắt có khô không?”. Bác sĩ cần quan sát toàn bộ bề mặt nhãn cầu và các yếu tố liên quan. Có trường hợp triệu chứng nhiều nhưng dấu hiệu ít, cũng có trường hợp tổn thương bề mặt mắt rõ nhưng người bệnh lại cảm giác không quá nặng. Vì vậy, điều trị khô mắt cần phối hợp giữa triệu chứng người bệnh mô tả và dấu hiệu lâm sàng khi khám.
1. Hỏi triệu chứng chi tiết
Bác sĩ ghi nhận cảm giác cộm, rát, cay, chảy nước mắt, nhìn mờ, thời điểm nặng nhất trong ngày, yếu tố làm tăng triệu chứng và các thuốc nhỏ mắt đã dùng trước đó.
2. Khai thác thói quen sinh hoạt
Thời gian dùng màn hình, tính chất công việc, giấc ngủ, môi trường máy lạnh, quạt, khói bụi, thói quen trang điểm, đeo kính áp tròng hoặc dụi mắt đều có thể liên quan.
3. Khám bờ mi và tuyến dầu
Bờ mi được đánh giá xem có viêm, vảy, tắc tuyến dầu, đỏ bờ mi hoặc bất thường tuyến meibomius hay không. Đây là bước quan trọng trong nhiều trường hợp điều trị khô mắt.
4. Khám kết mạc và giác mạc
Bác sĩ quan sát bề mặt nhãn cầu, mức độ đỏ, tổn thương biểu mô, dấu hiệu viêm, dị ứng hoặc các nguyên nhân khác có thể gây triệu chứng giống khô mắt.
5. Đánh giá phim nước mắt
Phim nước mắt có ổn định hay không, có bốc hơi nhanh hay không, bề mặt mắt có được bôi trơn đều hay không là những yếu tố giúp định hướng điều trị.
6. Tư vấn kế hoạch theo nguyên nhân
Sau khi khám, bác sĩ giải thích nguyên nhân chính, yếu tố làm nặng và hướng điều trị khô mắt phù hợp cho từng người bệnh.
Quy trình điều trị khô mắt tại Phòng khám mắt BS Minh Bến Tre
Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh, điều trị khô mắt được tiếp cận theo hướng cá thể hóa. Mỗi người bệnh có cơ chế khác nhau, mức độ khác nhau và thói quen sinh hoạt khác nhau. Vì vậy, cùng là khô mắt nhưng kế hoạch điều trị có thể không giống nhau.
Bước 1: Ghi nhận triệu chứng và mức độ ảnh hưởng
Người bệnh được hỏi kỹ về thời gian xuất hiện, mức độ khó chịu, yếu tố làm nặng, thời điểm triệu chứng rõ nhất, công việc hằng ngày và các thuốc đã từng sử dụng. Bước này giúp phân biệt khô mắt đơn thuần với các bệnh lý khác như viêm kết mạc, dị ứng, viêm bờ mi hoặc tật khúc xạ chưa chỉnh đúng.
Bước 2: Khám sinh hiển vi bề mặt nhãn cầu
Bác sĩ kiểm tra mi mắt, bờ mi, kết mạc, giác mạc, phim nước mắt và các dấu hiệu viêm. Nếu có tổn thương bề mặt giác mạc, viêm bờ mi hoặc tuyến dầu hoạt động kém, hướng điều trị sẽ cần tập trung vào các yếu tố này.
Bước 3: Xác định nhóm nguyên nhân chính
Khô mắt có thể do bay hơi nước mắt, thiếu nước mắt, viêm bờ mi, rối loạn tuyến dầu, dị ứng, dùng màn hình nhiều, môi trường khô hoặc phối hợp nhiều yếu tố. Việc xác định nhóm nguyên nhân giúp tránh điều trị chung chung.
Bước 4: Lập kế hoạch điều trị và chăm sóc
Tùy tình trạng, bác sĩ có thể tư vấn nước mắt nhân tạo, vệ sinh bờ mi, chườm ấm, điều chỉnh môi trường, thay đổi thói quen dùng màn hình, thuốc điều trị viêm khi cần và lịch tái khám phù hợp.
Bước 5: Theo dõi đáp ứng
Một số trường hợp cải thiện nhanh, nhưng nhiều trường hợp khô mắt mạn tính cần theo dõi và điều chỉnh. Nếu triệu chứng chưa ổn, bác sĩ sẽ đánh giá lại nguyên nhân, mức độ tuân thủ và các yếu tố làm nặng trong sinh hoạt.
Điều trị khô mắt gồm những phương pháp nào?
Điều trị khô mắt thường là sự phối hợp giữa thuốc, chăm sóc bờ mi, điều chỉnh lối sống và kiểm soát yếu tố môi trường. Người bệnh không nên tự dùng thuốc kéo dài, đặc biệt là thuốc có corticoid hoặc thuốc không rõ thành phần. Một số thuốc có thể làm dễ chịu nhanh nhưng nếu dùng sai có thể gây tác dụng không mong muốn.
1. Nước mắt nhân tạo
Nước mắt nhân tạo giúp bổ sung độ ẩm và giảm ma sát trên bề mặt nhãn cầu. Đây là lựa chọn thường gặp trong điều trị khô mắt mức độ nhẹ đến trung bình. Tuy nhiên, không phải loại nào cũng giống nhau. Có loại dùng nhiều lần trong ngày, có loại phù hợp hơn với người cần nhỏ thường xuyên, có loại dạng gel hoặc mỡ dùng ban đêm trong một số trường hợp.
2. Vệ sinh bờ mi
Nếu có viêm bờ mi, vảy chân lông mi hoặc tuyến dầu hoạt động kém, vệ sinh bờ mi là phần rất quan trọng. Điều trị khô mắt mà bỏ qua bờ mi có thể khiến triệu chứng tái phát. Người bệnh cần được hướng dẫn cách vệ sinh đúng, tránh chà xát quá mạnh hoặc dùng sản phẩm không phù hợp.
3. Chườm ấm
Chườm ấm có thể hỗ trợ làm mềm chất tiết tuyến dầu ở bờ mi trong một số trường hợp rối loạn tuyến meibomius. Tuy nhiên, cần chườm đúng cách, đúng nhiệt độ và đúng thời gian. Nếu mắt đang viêm cấp, đau, đỏ nhiều hoặc có bệnh lý khác, người bệnh nên hỏi bác sĩ trước khi tự thực hiện.
4. Điều chỉnh thói quen dùng màn hình
Với người làm việc văn phòng, học sinh hoặc người dùng điện thoại nhiều, điều chỉnh thói quen là phần không thể thiếu. Nên nghỉ mắt định kỳ, chớp mắt đầy đủ, đặt màn hình ở vị trí phù hợp, tránh ánh sáng chói và hạn chế dùng thiết bị điện tử liên tục trong thời gian dài.
5. Kiểm soát viêm bề mặt nhãn cầu
Một số trường hợp khô mắt có yếu tố viêm rõ, cần thuốc điều trị theo chỉ định. Người bệnh không nên tự mua thuốc kháng viêm hoặc corticoid để nhỏ kéo dài. Việc dùng thuốc cần đúng loại, đúng thời gian và được theo dõi.
6. Điều trị bệnh lý phối hợp
Nếu khô mắt đi kèm dị ứng mắt, viêm bờ mi, tật khúc xạ chưa chỉnh đúng, đeo kính áp tròng không phù hợp hoặc bệnh lý toàn thân, cần xử lý các yếu tố này. Điều trị khô mắt sẽ khó hiệu quả nếu nguyên nhân nền vẫn tồn tại.
Nước mắt nhân tạo: dùng sao cho đúng?
Nước mắt nhân tạo là sản phẩm nhiều người nghĩ đến đầu tiên khi bị khô mắt. Tuy nhiên, dùng đúng mới quan trọng. Một số người nhỏ thuốc khi mắt quá khó chịu rồi ngưng ngay khi đỡ, một số người lại nhỏ rất nhiều loại khác nhau trong ngày. Có người dùng chung thuốc của người khác, dùng thuốc đã mở nắp quá lâu hoặc dùng thuốc có thành phần không phù hợp.
Trong điều trị khô mắt, nước mắt nhân tạo thường giúp giảm triệu chứng và hỗ trợ bề mặt nhãn cầu. Nhưng nếu nguyên nhân chính là viêm bờ mi, rối loạn tuyến dầu hoặc dùng màn hình quá nhiều, chỉ nhỏ nước mắt nhân tạo có thể chưa đủ. Người bệnh cần được hướng dẫn tần suất dùng, loại phù hợp và cách theo dõi đáp ứng.
- Không tự ý dùng nhiều loại thuốc nhỏ mắt cùng lúc nếu chưa được tư vấn.
- Không dùng thuốc đã đổi màu, nhiễm bẩn hoặc quá hạn sau khi mở nắp.
- Không chạm đầu lọ thuốc vào mắt, mi mắt hoặc tay.
- Nếu phải nhỏ nhiều loại thuốc, nên hỏi bác sĩ về khoảng cách giữa các loại.
- Nếu nhỏ thuốc vẫn đau, đỏ, nhìn mờ hoặc sợ ánh sáng, nên đi khám lại.
Khô mắt do màn hình: vì sao nghỉ mắt vẫn chưa đủ?
Người dùng màn hình nhiều thường được khuyên nghỉ mắt theo quy tắc nhìn xa định kỳ. Điều này rất hữu ích, nhưng trong nhiều trường hợp vẫn chưa đủ. Lý do là khi tập trung cao độ, người bệnh không chỉ chớp mắt ít hơn mà còn chớp mắt không hoàn toàn. Mi trên không khép đủ xuống mi dưới, khiến phim nước mắt phân bố kém, đặc biệt ở phần dưới giác mạc.
Ngoài ra, màn hình đặt quá cao làm khe mi mở rộng hơn, nước mắt bay hơi nhanh hơn. Phòng máy lạnh, quạt thổi trực tiếp, ánh sáng chói, thức khuya và uống ít nước cũng làm triệu chứng nặng hơn. Vì vậy, điều trị khô mắt do màn hình cần phối hợp: điều chỉnh tư thế, giảm thời gian nhìn gần liên tục, tập chớp mắt đầy đủ, cải thiện môi trường và dùng thuốc phù hợp khi cần.
Khô mắt và viêm bờ mi
Viêm bờ mi là nguyên nhân khiến nhiều trường hợp điều trị khô mắt kéo dài không ổn định. Người bệnh có thể có vảy nhỏ ở chân lông mi, đỏ bờ mi, ngứa, rát, cộm, ghèn nhẹ buổi sáng hoặc cảm giác mắt dễ kích thích. Khi tuyến dầu ở bờ mi bị tắc hoặc chất dầu tiết ra không tốt, lớp lipid của phim nước mắt suy yếu, nước mắt bay hơi nhanh hơn.
Nếu chỉ nhỏ nước mắt nhân tạo mà không vệ sinh bờ mi hoặc không xử lý viêm bờ mi, triệu chứng có thể giảm tạm thời rồi tái phát. Do đó, khi khám khô mắt, bác sĩ thường quan sát kỹ bờ mi, lông mi và miệng tuyến dầu. Điều trị khô mắt trong nhóm này thường cần kiên trì hơn, vì bờ mi là vùng dễ tái viêm nếu chăm sóc không đều.
Khô mắt ở người lớn tuổi
Ở người lớn tuổi, khô mắt thường liên quan đến thay đổi tuyến lệ, tuyến dầu, bề mặt nhãn cầu, thuốc đang dùng hoặc bệnh lý toàn thân. Người bệnh có thể than phiền nhìn mờ, cộm xốn, chảy nước mắt sống, khó đọc sách lâu hoặc khó chịu khi xem tivi. Một số người nhầm triệu chứng này với tăng độ kính hoặc đục thủy tinh thể.
Điều quan trọng là cần khám để phân biệt. Nhìn mờ ở người lớn tuổi có thể do khô mắt, tật khúc xạ, đục thủy tinh thể, bệnh võng mạc hoặc nhiều nguyên nhân khác. Nếu chỉ tự nhỏ thuốc khô mắt mà bỏ qua các bệnh lý mắt đi kèm, người bệnh có thể chậm phát hiện vấn đề quan trọng hơn.
Khô mắt ở người đeo kính áp tròng
Người đeo kính áp tròng dễ cảm thấy khô, cộm hoặc khó chịu nếu thời gian đeo quá dài, vệ sinh kính không đúng, môi trường khô hoặc bề mặt mắt vốn đã nhạy cảm. Khi có đỏ mắt, đau mắt, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ khi đeo kính áp tròng, người bệnh không nên cố tiếp tục đeo.
Điều trị khô mắt ở người đeo kính áp tròng cần thận trọng hơn. Bác sĩ cần đánh giá giác mạc, kết mạc, phim nước mắt và thói quen sử dụng kính. Một số trường hợp cần ngưng kính tạm thời, đổi loại dung dịch, giảm thời gian đeo hoặc điều trị viêm trước khi dùng lại.
Khô mắt sau phẫu thuật mắt
Sau một số phẫu thuật mắt, người bệnh có thể có cảm giác khô, cộm hoặc nhìn dao động trong một thời gian. Mức độ và thời gian kéo dài phụ thuộc loại phẫu thuật, tình trạng bề mặt mắt trước mổ, tuổi, thói quen sinh hoạt và cách chăm sóc sau mổ. Nếu đã có khô mắt từ trước, triệu chứng có thể rõ hơn sau can thiệp.
Trong nhóm này, điều trị khô mắt cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ đang theo dõi. Người bệnh không nên tự ý thêm thuốc hoặc ngưng thuốc sau mổ. Nếu có đau tăng, đỏ nhiều, giảm thị lực hoặc sợ ánh sáng, cần tái khám sớm.
Cách chăm sóc mắt khô hằng ngày
Chăm sóc hằng ngày là nền tảng rất quan trọng trong điều trị khô mắt. Nếu người bệnh chỉ dùng thuốc nhưng vẫn thức khuya, dùng điện thoại liên tục, ngồi máy lạnh cả ngày và để quạt thổi trực tiếp vào mặt, triệu chứng có thể khó cải thiện bền vững.
- Nghỉ mắt định kỳ khi dùng máy tính, điện thoại hoặc đọc sách lâu.
- Tập chớp mắt đầy đủ, đặc biệt khi làm việc tập trung với màn hình.
- Tránh để gió quạt, máy lạnh hoặc luồng hơi khô thổi trực tiếp vào mắt.
- Điều chỉnh màn hình thấp hơn tầm mắt một chút để giảm độ mở khe mi.
- Uống đủ nước, ngủ đủ giấc và hạn chế thức khuya.
- Vệ sinh bờ mi đúng cách nếu có viêm bờ mi hoặc tuyến dầu hoạt động kém.
- Không dụi mắt mạnh vì có thể làm bề mặt mắt kích thích hơn.
- Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt có corticoid hoặc thuốc không rõ thành phần.
- Đeo kính bảo vệ khi đi đường nhiều gió, bụi hoặc nắng.
- Tái khám nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.
Những sai lầm thường gặp khi tự điều trị khô mắt
Nhiều người bệnh đến khám sau một thời gian dài tự xử trí. Có người dùng thuốc nhỏ mắt theo quảng cáo, có người dùng thuốc của người thân, có người đổi nhiều loại thuốc liên tục. Một số thói quen tưởng đơn giản nhưng có thể làm tình trạng kéo dài hơn.
Chỉ nhỏ thuốc khi quá khó chịu
Một số trường hợp cần chăm sóc đều đặn trong giai đoạn đầu. Nếu chỉ nhỏ thuốc khi mắt quá rát, bề mặt mắt có thể đã bị kích thích nhiều. Bác sĩ sẽ hướng dẫn tần suất phù hợp theo mức độ.
Dùng thuốc không rõ thành phần
Thuốc nhỏ mắt không rõ thành phần hoặc dùng sai chỉ định có thể gây rủi ro, nhất là thuốc có corticoid. Điều trị khô mắt cần an toàn, không nên đánh đổi cảm giác dễ chịu tạm thời bằng nguy cơ lâu dài.
Bỏ qua viêm bờ mi
Nếu bờ mi viêm hoặc tuyến dầu tắc, nước mắt nhân tạo đơn thuần có thể không giải quyết được gốc vấn đề. Vệ sinh bờ mi và chăm sóc tuyến dầu là phần quan trọng trong nhiều trường hợp.
Tiếp tục dùng màn hình quá lâu
Thuốc chỉ hỗ trợ một phần. Nếu người bệnh vẫn nhìn màn hình nhiều giờ liên tục, thức khuya và ngồi máy lạnh cả ngày, triệu chứng rất dễ tái phát.
Nghĩ chảy nước mắt là không khô mắt
Chảy nước mắt sống có thể là phản xạ khi bề mặt mắt bị kích thích do khô. Vì vậy, cần khám để phân biệt với tắc lệ đạo, viêm kết mạc hoặc các nguyên nhân khác.
Không tái khám khi triệu chứng kéo dài
Khô mắt mạn tính có thể cần điều chỉnh kế hoạch điều trị. Nếu dùng thuốc nhưng không đỡ, người bệnh nên tái khám thay vì tự tăng liều hoặc đổi thuốc liên tục.
Điều trị khô mắt có khỏi hẳn không?
Câu trả lời phụ thuộc nguyên nhân. Nếu khô mắt do một giai đoạn dùng màn hình quá nhiều, ngủ ít hoặc môi trường làm việc tạm thời, triệu chứng có thể cải thiện rõ khi điều chỉnh thói quen và dùng thuốc phù hợp. Nếu khô mắt liên quan đến viêm bờ mi mạn tính, rối loạn tuyến dầu, tuổi tác hoặc bệnh lý toàn thân, người bệnh có thể cần quản lý lâu dài.
Điều trị khô mắt không nhất thiết có nghĩa là phải dùng thuốc suốt đời. Mục tiêu thực tế là kiểm soát triệu chứng, ổn định bề mặt nhãn cầu, giảm đợt tái phát và giúp người bệnh biết cách tự chăm sóc. Khi bệnh ổn hơn, bác sĩ có thể điều chỉnh tần suất thuốc và tập trung vào duy trì thói quen tốt.
Điều trị khô mắt tại Bến Tre: ai nên đi khám?
Nếu bạn đang sống hoặc làm việc tại Bến Tre và thường xuyên bị cộm xốn, cay mắt, nóng rát, chảy nước mắt sống, mỏi mắt khi dùng điện thoại hoặc máy tính, bạn nên được khám mắt để tìm nguyên nhân. Khô mắt là tình trạng phổ biến nhưng không nên xem nhẹ khi triệu chứng kéo dài.
Người làm việc văn phòng
Nhìn máy tính nhiều giờ, phòng máy lạnh, ít chớp mắt và căng thẳng thị giác là những yếu tố rất dễ gây khô mắt. Nhóm này thường cần điều chỉnh tư thế, thói quen và hỗ trợ bằng thuốc phù hợp.
Học sinh, sinh viên
Học tập, đọc sách, dùng điện thoại và máy tính bảng kéo dài có thể làm mắt mỏi, khô và nhìn dao động. Cần phân biệt khô mắt với tăng độ cận hoặc điều tiết quá mức.
Người lớn tuổi
Người lớn tuổi có thể vừa khô mắt, vừa có đục thủy tinh thể, tật khúc xạ hoặc bệnh lý võng mạc. Khám mắt giúp đánh giá toàn diện hơn thay vì chỉ tập trung vào thuốc nhỏ mắt.
Người hay đi đường, gặp gió bụi
Gió, bụi, nắng và ô nhiễm có thể làm mắt dễ kích thích. Kính bảo vệ, chăm sóc bề mặt mắt và điều trị khô mắt đúng cách sẽ giúp giảm khó chịu.
Người có viêm bờ mi, dị ứng mắt
Nếu ngứa, đỏ, vảy mi, ghèn nhẹ hoặc tái phát nhiều lần, cần khám để xử lý bệnh lý kèm theo. Đây là nhóm dễ bị khô mắt dai dẳng.
Người đeo kính áp tròng
Kính áp tròng có thể làm khô mắt nặng hơn nếu dùng không phù hợp. Khi có đau, đỏ, cộm hoặc nhìn mờ, cần ngưng kính và đi khám.
Vì sao nên khám và điều trị khô mắt tại Phòng khám mắt BS Minh?
Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh – Bến Tre tiếp cận khô mắt theo hướng tìm nguyên nhân và tư vấn chăm sóc lâu dài. Người bệnh không chỉ được kê thuốc, mà còn được giải thích vì sao mắt khô, yếu tố nào làm nặng hơn và cần thay đổi gì trong sinh hoạt hằng ngày.
Bác sĩ chuyên khoa mắt trực tiếp thăm khám
Người bệnh được bác sĩ chuyên khoa mắt đánh giá triệu chứng, khám bề mặt nhãn cầu và tư vấn hướng điều trị khô mắt phù hợp với từng tình trạng cụ thể.
Đánh giá bề mặt nhãn cầu và bờ mi
Khô mắt thường liên quan đến bề mặt nhãn cầu, bờ mi và tuyến dầu. Việc khám kỹ giúp phát hiện các yếu tố như viêm bờ mi, dị ứng, rối loạn tuyến meibomius hoặc tổn thương giác mạc.
Tư vấn dễ hiểu, phù hợp sinh hoạt
Người bệnh được hướng dẫn cách dùng thuốc, vệ sinh bờ mi, nghỉ mắt, điều chỉnh môi trường làm việc và theo dõi dấu hiệu cần tái khám.
Phù hợp người dùng màn hình nhiều
Phòng khám tiếp nhận nhiều trường hợp khô mắt, mỏi mắt, nhìn mờ từng lúc do học tập, làm việc văn phòng và sử dụng thiết bị điện tử kéo dài.
Kết hợp kiểm tra tật khúc xạ khi cần
Mỏi mắt và nhìn mờ không chỉ do khô mắt. Nếu cần, bác sĩ sẽ đánh giá thêm khúc xạ để xem người bệnh có cận, viễn, loạn hoặc kính đang dùng chưa phù hợp hay không.
Định hướng quản lý lâu dài
Với khô mắt mạn tính, mục tiêu là kiểm soát triệu chứng, giảm tái phát và giúp người bệnh biết cách chăm sóc mắt đúng trong sinh hoạt hằng ngày.
Quy trình khám và tư vấn
Hình 3: Bác sĩ tư vấn sau khi khám
Hình 4: Người dùng máy tính bị khô mắt
Phân biệt khô mắt với một số bệnh mắt khác
Khô mắt có thể gây đỏ nhẹ, cộm xốn, chảy nước mắt và nhìn mờ từng lúc. Tuy nhiên, nhiều bệnh mắt khác cũng có triệu chứng tương tự. Việc tự chẩn đoán có thể dẫn đến dùng thuốc sai. Khi khám, bác sĩ sẽ phân biệt khô mắt với các tình trạng thường gặp khác.
Khô mắt và viêm kết mạc
Viêm kết mạc thường có đỏ mắt rõ, ghèn, ngứa hoặc lây lan tùy nguyên nhân. Khô mắt thường nổi bật với cộm, rát, mỏi và nhìn dao động. Hai tình trạng này cũng có thể cùng tồn tại.
Khô mắt và dị ứng mắt
Dị ứng thường ngứa nhiều, hay dụi mắt, có thể kèm chảy nước mắt. Khô mắt thường rát, cộm, nóng và nặng hơn khi dùng màn hình hoặc ở môi trường khô. Cần phân biệt để dùng thuốc phù hợp.
Khô mắt và tăng độ kính
Nhìn mờ từng lúc có thể do khô mắt, nhưng cũng có thể do cận, viễn, loạn hoặc kính cũ không còn phù hợp. Nếu nhìn mờ kéo dài, nên đo khúc xạ và khám mắt.
Người bệnh cần chuẩn bị gì trước khi đi khám khô mắt?
Để buổi khám hiệu quả hơn, người bệnh nên ghi nhớ thời điểm xuất hiện triệu chứng, yếu tố làm nặng, thuốc đã dùng và thói quen sinh hoạt liên quan. Những thông tin này giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân và lựa chọn hướng điều trị khô mắt phù hợp hơn.
- Mang theo các thuốc nhỏ mắt đang dùng nếu có.
- Cho bác sĩ biết đã dùng thuốc bao lâu, ngày nhỏ mấy lần và có đỡ không.
- Thông báo nếu đang đeo kính áp tròng hoặc từng phẫu thuật mắt.
- Cho biết thời gian dùng điện thoại, máy tính trung bình mỗi ngày.
- Thông báo nếu có bệnh lý toàn thân hoặc đang dùng thuốc điều trị lâu dài.
- Không tự ý ngưng thuốc đang được bác sĩ khác kê nếu chưa được tư vấn.
Lộ trình điều trị khô mắt thường kéo dài bao lâu?
Thời gian điều trị phụ thuộc mức độ và nguyên nhân. Trường hợp nhẹ do dùng màn hình nhiều có thể cải thiện sau khi nghỉ mắt đúng, điều chỉnh môi trường và dùng thuốc hỗ trợ. Trường hợp có viêm bờ mi, rối loạn tuyến dầu hoặc khô mắt mạn tính có thể cần nhiều tuần đến nhiều tháng để kiểm soát ổn định.
Người bệnh nên hiểu rằng điều trị khô mắt không phải lúc nào cũng là một đợt thuốc ngắn rồi chấm dứt hoàn toàn. Với nhiều người, đây là quá trình quản lý bề mặt nhãn cầu. Khi triệu chứng giảm, vẫn cần duy trì thói quen tốt, tránh yếu tố làm nặng và tái khám nếu triệu chứng quay lại.
Khô mắt có ảnh hưởng thị lực không?
Khô mắt có thể làm thị lực dao động. Người bệnh thường mô tả là lúc rõ lúc mờ, chớp mắt thì rõ hơn, nhìn màn hình lâu thì mờ hơn hoặc cuối ngày nhìn kém hơn. Nguyên nhân là bề mặt phim nước mắt không đều, làm ánh sáng đi qua giác mạc không ổn định. Đây là lý do một số người tưởng mình tăng độ kính nhưng thực tế có yếu tố khô mắt đáng kể.
Nếu khô mắt kéo dài và có tổn thương bề mặt giác mạc, cảm giác khó chịu có thể tăng lên và chất lượng nhìn giảm. Vì vậy, điều trị khô mắt đúng lúc giúp cải thiện cảm giác dễ chịu và hỗ trợ thị lực ổn định hơn trong sinh hoạt.
Khô mắt có nên dùng thuốc nhỏ mắt hằng ngày?
Một số người cần dùng nước mắt nhân tạo hằng ngày trong giai đoạn triệu chứng nhiều, đặc biệt khi làm việc với màn hình hoặc sống trong môi trường khô. Tuy nhiên, việc dùng loại nào, tần suất bao nhiêu và dùng trong bao lâu nên dựa trên đánh giá cụ thể. Không nên tự dùng thuốc nhỏ mắt có hoạt chất điều trị mạnh hoặc corticoid kéo dài.
Nếu bạn phải nhỏ thuốc liên tục mà vẫn không đỡ, đó là dấu hiệu nên đi khám lại. Điều trị khô mắt không chỉ là tăng số lần nhỏ thuốc, mà cần xem có viêm bờ mi, dị ứng, rối loạn tuyến dầu, tật khúc xạ hoặc bệnh lý khác đi kèm hay không.
Dịch vụ liên quan
Câu hỏi thường gặp về điều trị khô mắt
Khô mắt có nguy hiểm không?
Nhiều trường hợp khô mắt không nguy hiểm ngay, nhưng nếu kéo dài có thể gây khó chịu, giảm chất lượng nhìn và ảnh hưởng bề mặt nhãn cầu. Nếu khô mắt kèm đau, đỏ nhiều, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ rõ, người bệnh nên đi khám sớm.
Vì sao khô mắt lại chảy nước mắt?
Khi bề mặt mắt bị khô và kích thích, mắt có thể phản xạ tiết nước mắt nhiều hơn. Lượng nước mắt này có thể tràn ra ngoài nhưng không làm bề mặt mắt ổn định, nên người bệnh vẫn thấy rát, cộm hoặc khó chịu.
Có nên tự mua thuốc nhỏ mắt để điều trị khô mắt không?
Không nên tự dùng thuốc kéo dài, đặc biệt là thuốc không rõ thành phần hoặc thuốc có corticoid. Người bệnh nên khám để xác định nguyên nhân và được hướng dẫn loại thuốc phù hợp.
Dùng máy tính nhiều bị khô mắt phải làm sao?
Nên nghỉ mắt định kỳ, chớp mắt đầy đủ, điều chỉnh vị trí màn hình, tránh máy lạnh hoặc quạt thổi trực tiếp vào mắt. Nếu triệu chứng kéo dài, nên khám để được tư vấn điều trị khô mắt đúng nguyên nhân.
Khô mắt có làm tăng độ cận không?
Khô mắt không phải nguyên nhân trực tiếp làm tăng độ cận, nhưng có thể gây nhìn mờ dao động, mỏi mắt và khó chịu khi nhìn gần. Nếu nhìn mờ kéo dài, cần khám mắt và đo khúc xạ để phân biệt với tăng độ kính.
Khô mắt có cần tái khám không?
Có. Nếu triệu chứng không cải thiện, tái phát nhiều lần hoặc cần dùng thuốc thường xuyên, người bệnh nên tái khám để bác sĩ đánh giá lại bề mặt mắt, bờ mi và điều chỉnh kế hoạch điều trị.
Vệ sinh bờ mi có giúp điều trị khô mắt không?
Có thể giúp trong những trường hợp khô mắt liên quan viêm bờ mi hoặc rối loạn tuyến dầu. Tuy nhiên, cần vệ sinh đúng cách và theo hướng dẫn, tránh chà xát mạnh làm mắt kích thích hơn.
Khô mắt có phải bệnh mạn tính không?
Một số trường hợp chỉ tạm thời, nhưng nhiều trường hợp có tính chất mạn tính và dễ tái phát nếu còn yếu tố nguy cơ. Điều trị khô mắt khi đó cần kết hợp thuốc, chăm sóc bờ mi, điều chỉnh môi trường và thói quen sinh hoạt.
Thông tin liên hệ khám và điều trị khô mắt tại Bến Tre
Nếu bạn đang gặp tình trạng cộm xốn, nóng rát, cay mắt, chảy nước mắt sống, mỏi mắt hoặc nhìn mờ từng lúc khi dùng màn hình, bạn có thể liên hệ Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh – Bến Tre để được khám và tư vấn. Việc điều trị khô mắt nên bắt đầu từ chẩn đoán đúng nguyên nhân, thay vì tự nhỏ thuốc kéo dài.
- Địa chỉ: 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre
- Hotline: 079 860 86 86
- Zalo: 079 860 86 86
- Google Maps: Xem đường đi đến phòng khám
Đặt lịch khám và điều trị khô mắt tại Bến Tre
Khô mắt kéo dài có thể làm bạn cộm xốn, nóng rát, nhìn mờ từng lúc và khó chịu khi làm việc với điện thoại, máy tính. Hãy khám mắt để tìm nguyên nhân và được tư vấn hướng điều trị khô mắt phù hợp.
