Triệu chứng mắt thường gặp
Mắt cộm như có cát: nguyên nhân và cách xử trí
Mắt cộm như có cát có thể chỉ là khô mắt nhẹ, nhưng cũng có khi liên quan dị vật, viêm bờ mi, dị ứng, trầy xước giác mạc hoặc nhiễm trùng. Hiểu đúng giúp bạn xử trí an toàn và biết lúc nào cần đi khám.
Lưu ý y khoa: Chỉ tham khảo, không thay thế khám. Triệu chứng nặng hãy khám sớm.
Tóm tắt nhanh
Mắt cộm như có cát nguyên nhân và cách xử trí là câu hỏi rất thường gặp khi người bệnh cảm thấy xốn, rát, vướng, châm chích hoặc muốn chớp mắt liên tục. Phần lớn trường hợp liên quan bề mặt nhãn cầu: phim nước mắt không ổn định, viêm bờ mi, dị ứng, khói bụi, dị vật nhỏ, dùng kính áp tròng hoặc nhìn màn hình lâu.
Bạn có thể tạm thời nghỉ mắt, tránh dụi, rửa tay, tháo kính áp tròng nếu đang đeo, nhỏ nước mắt nhân tạo không chất bảo quản nếu phù hợp, chườm ấm khi nghi viêm bờ mi và theo dõi. Tuy nhiên, nếu có đau nhiều, đỏ nhiều, nhìn mờ, chói sáng, chảy ghèn, chấn thương, hóa chất bắn vào mắt, nghi dị vật kim loại hoặc triệu chứng không giảm, nên khám mắt sớm.
Mắt cộm như có cát là cảm giác gì?
Người bệnh thường mô tả cảm giác này bằng nhiều cách: như có hạt cát trong mắt, xốn cộm khi chớp mắt, rát khô, nặng mi, cay mắt, vướng ở khóe mắt, càng chớp càng khó chịu hoặc phải nheo mắt mới đỡ. Đây là một nhóm triệu chứng mắt liên quan đến bề mặt nhãn cầu, nhất là giác mạc, kết mạc, bờ mi và lớp nước mắt phủ trên mắt.
Giác mạc là mô trong suốt ở phía trước mắt, có nhiều đầu dây thần kinh cảm giác. Vì vậy, một thay đổi rất nhỏ như khô mắt, lông mi quặm, bụi mịn, vết trầy nông hoặc viêm nhẹ cũng có thể làm bạn thấy cộm rõ. Ngược lại, cảm giác cộm không phải lúc nào cũng đồng nghĩa có dị vật thật sự. Nhiều người nhìn gương không thấy gì, rửa mắt nhiều lần vẫn cộm vì nguyên nhân nằm ở phim nước mắt, tuyến bờ mi hoặc bề mặt giác mạc.
Khi tìm hiểu mắt cộm như có cát nguyên nhân và cách xử trí, điều quan trọng là phân biệt triệu chứng nhẹ có thể theo dõi với dấu hiệu cần khám sớm. Cảm giác cộm thoáng qua sau khi đi đường bụi, thức khuya hoặc dùng máy tính lâu thường cải thiện khi nghỉ ngơi và chăm sóc đúng. Nhưng cộm kèm đau nhói, đỏ mắt, sợ ánh sáng, nhìn mờ hoặc chảy ghèn lại cần được đánh giá cẩn thận.
Những nguyên nhân thường gặp
1. Khô mắt và rối loạn phim nước mắt
Khô mắt là nguyên nhân rất phổ biến. Phim nước mắt có ba thành phần chính giúp bôi trơn, nuôi dưỡng và bảo vệ bề mặt mắt. Khi nước mắt tiết ít, bay hơi nhanh hoặc chất lượng không ổn định, bề mặt giác mạc dễ bị khô từng vùng, gây cộm như có cát, rát, cay, mỏi và chảy nước mắt sống.
Khô mắt thường nặng hơn khi làm việc máy tính, đọc lâu, ở phòng máy lạnh, đi gió, thiếu ngủ, uống ít nước, tuổi cao, thay đổi nội tiết, dùng một số thuốc hoặc có bệnh toàn thân. Một số người cộm nhiều vào cuối ngày; người khác lại cộm khi mới ngủ dậy do bề mặt mắt khô qua đêm.
2. Viêm bờ mi và tắc tuyến Meibomius
Bờ mi có các tuyến tiết dầu giúp hạn chế bay hơi nước mắt. Khi tuyến này tắc hoặc viêm, lớp dầu không ổn định, mắt dễ khô và cộm. Người bệnh có thể thấy vảy ở chân lông mi, ngứa mi, đỏ bờ mi, cảm giác nặng mắt, chắp lẹo tái phát hoặc nhìn mờ thoáng qua rồi rõ lại sau khi chớp.
Viêm bờ mi thường diễn tiến mạn tính, cần vệ sinh mi và theo dõi đều. Tự nhỏ thuốc kháng sinh hoặc thuốc có corticoid kéo dài mà không khám có thể gây hại, nhất là nguy cơ tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc che lấp nhiễm trùng.
3. Dị vật bề mặt mắt
Bụi, cát, lông mi rụng, mảnh kim loại nhỏ, mạt gỗ hoặc côn trùng có thể bám trên kết mạc, nằm dưới mi trên hoặc gây trầy giác mạc. Cảm giác thường là cộm rõ một điểm, chảy nước mắt, khó mở mắt, đau khi chớp. Nếu dị vật nằm dưới mi, mỗi lần chớp mắt có thể cọ vào giác mạc và làm vết xước lan rộng.
Dị vật kim loại, dị vật tốc độ cao khi mài, hàn, khoan hoặc chấn thương lao động cần được xem là tình huống nguy cơ. Không nên tự dùng tăm bông, móng tay hoặc dụng cụ nhọn để lấy. Cần khám mắt để kiểm tra dị vật, vết trầy và nguy cơ nhiễm trùng.
4. Dị ứng mắt
Dị ứng kết mạc thường gây ngứa là chính, kèm cộm, đỏ nhẹ, chảy nước mắt, sưng mi hoặc có ghèn trong dai. Triệu chứng có thể xuất hiện theo mùa, khi tiếp xúc bụi nhà, phấn hoa, lông thú, mỹ phẩm, thuốc nhỏ mắt hoặc môi trường ô nhiễm.
Dụi mắt làm dị ứng nặng hơn và có thể gây trầy giác mạc. Ở trẻ em, dụi mắt kéo dài còn là thói quen không tốt cho bề mặt giác mạc. Nếu ngứa cộm tái phát, cần xác định yếu tố kích phát và được tư vấn điều trị phù hợp, không tự dùng thuốc nhỏ mắt kéo dài.
5. Viêm kết mạc
Viêm kết mạc do virus, vi khuẩn, dị ứng hoặc kích ứng đều có thể gây cộm. Dấu hiệu đi kèm giúp định hướng: đỏ mắt lan tỏa, chảy nước mắt, ghèn, dính mi buổi sáng, cảm giác nóng rát, có thể lây trong gia đình nếu do virus hoặc vi khuẩn.
Không phải đỏ mắt nào cũng là viêm kết mạc đơn giản. Nếu đỏ mắt kèm đau sâu, nhìn mờ, chói sáng, buồn nôn, đau đầu hoặc đồng tử bất thường, cần khám sớm để loại trừ các bệnh lý khác như viêm giác mạc, viêm màng bồ đào hoặc tăng nhãn áp cấp.
6. Trầy xước giác mạc
Trầy xước giác mạc có thể xảy ra sau khi dụi mắt mạnh, bị móng tay quẹt, cành cây quẹt, đeo kính áp tròng, dị vật hoặc tai nạn sinh hoạt. Triệu chứng thường khá khó chịu: cộm như có cát, đau rát, chảy nước mắt, sợ ánh sáng, co quắp mi và nhìn mờ.
Vết trầy nông có thể lành, nhưng cần đánh giá vì giác mạc là mô quan trọng cho thị lực. Nguy cơ nhiễm trùng cao hơn ở người đeo kính áp tròng, người bị chấn thương do vật bẩn, cây lá hoặc dùng thuốc không đúng.
7. Kính áp tròng và thói quen đeo kính
Kính áp tròng có thể gây cộm khi khô, bẩn, trầy, đeo quá thời gian, ngủ qua đêm, vệ sinh sai hoặc không phù hợp độ cong giác mạc. Người đeo kính áp tròng mà bị đau, đỏ, chói sáng hoặc nhìn mờ cần tháo kính và khám sớm vì viêm giác mạc liên quan kính áp tròng có thể tiến triển nhanh.
Với kính gọng, cộm mắt không trực tiếp do tròng kính chạm mắt, nhưng nhìn màn hình lâu, độ kính không phù hợp hoặc điều tiết quá mức có thể làm mỏi, khô và cảm giác xốn. Khi nghi ngờ độ kính thay đổi, có thể cần đo khúc xạ để đánh giá lại.
8. Lông mi quặm, lông xiêu, mộng thịt hoặc u cục mi
Một sợi lông mi mọc lệch chạm vào giác mạc cũng có thể làm mắt cộm dai dẳng. Người bệnh thường thấy cộm một bên, chảy nước mắt và khó chịu ở một vị trí. Mộng thịt, mộng mỡ, sẹo kết mạc, u nhỏ ở mi hoặc chắp lẹo cũng có thể gây vướng, nhất là khi bề mặt mắt khô.
Những nguyên nhân cơ học này thường không hết nếu chỉ nhỏ nước mắt nhân tạo. Cần khám để bác sĩ lật mi, soi dưới đèn khe và xác định điểm cọ xát.
Vì sao không nên xem nhẹ cảm giác cộm?
Nhiều trường hợp cộm mắt lành tính, nhưng triệu chứng này có điểm đặc biệt: người bệnh khó tự nhìn thấy nguyên nhân. Dị vật có thể nằm dưới mi trên; vết trầy giác mạc cần nhuộm màu mới thấy rõ; khô mắt cần đánh giá phim nước mắt và bờ mi; viêm giác mạc giai đoạn đầu có thể chỉ giống cộm xốn thông thường.
Giác mạc trong suốt là cửa sổ quang học của mắt. Nếu giác mạc bị trầy, nhiễm trùng hoặc viêm nặng, thị lực có thể bị ảnh hưởng. Điều này không có nghĩa mọi cảm giác cộm đều nguy hiểm, nhưng nhắc chúng ta xử trí thận trọng: không dụi mạnh, không tự dùng thuốc không rõ loại, không đắp lá, không dùng lại toa cũ và không trì hoãn khi có dấu hiệu bất thường.
Theo thông tin giáo dục sức khỏe của American Academy of Ophthalmology, các triệu chứng như đau mắt, giảm thị lực, chấn thương hoặc nghi nhiễm trùng là những lý do nên được bác sĩ mắt đánh giá. Bạn có thể tham khảo thêm tại AAO Eye Health, nhưng thông tin trực tuyến không thay thế khám trực tiếp.
Khi nào có thể theo dõi, khi nào cần khám sớm?
Có thể theo dõi ngắn nếu triệu chứng nhẹ
Bạn có thể theo dõi trong thời gian ngắn khi cộm nhẹ, không đau nhiều, không đỏ rõ, không nhìn mờ, không chói sáng, không chấn thương, không đeo kính áp tròng và triệu chứng xuất hiện sau những yếu tố dễ giải thích như làm việc máy tính lâu, thiếu ngủ, đi gió hoặc ở phòng máy lạnh.
Trong giai đoạn này, nên nghỉ mắt, chớp mắt thường xuyên, tránh dụi, vệ sinh tay, giảm gió quạt thổi trực tiếp, uống đủ nước và có thể dùng nước mắt nhân tạo loại phù hợp. Nếu triệu chứng giảm dần và không tái phát thường xuyên, thường không đáng lo. Tuy vậy, nếu lặp lại nhiều lần, bạn vẫn nên khám để tìm nguyên nhân nền.
Nên khám sớm nếu có dấu hiệu cảnh báo
Cần khám mắt sớm nếu cộm kèm đau nhiều, đỏ mắt nhiều, giảm thị lực, nhìn mờ đột ngột, chói sáng, khó mở mắt, chảy ghèn đặc, sưng mi nhiều, đau đầu buồn nôn, chấn thương, hóa chất bắn vào mắt, nghi dị vật kim loại hoặc dị vật không tự trôi ra.
Người đeo kính áp tròng, người mới phẫu thuật mắt, người có bệnh miễn dịch, đái tháo đường, dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc trẻ nhỏ không mô tả rõ triệu chứng cũng nên được đánh giá sớm hơn. Với trẻ em, đừng chỉ dựa vào việc trẻ nói cộm; hãy quan sát trẻ có dụi mắt, nheo mắt, sợ sáng, chảy nước mắt hoặc giảm chú ý khi nhìn hay không.
Cách xử trí an toàn tại nhà trong lúc chờ khám
Khi tìm kiếm mắt cộm như có cát nguyên nhân và cách xử trí, nhiều người muốn biết nên làm gì ngay. Các bước dưới đây mang tính sơ cứu và chăm sóc chung, không thay thế chẩn đoán. Nếu triệu chứng nặng, hãy ưu tiên đi khám.
Bước 1: Ngừng dụi mắt
Dụi mắt có thể làm dị vật cọ xát mạnh hơn, gây trầy giác mạc hoặc làm viêm dị ứng nặng thêm. Nếu rất ngứa, hãy nhắm mắt nghỉ, chườm mát ngắn khi nghi dị ứng hoặc chườm ấm khi bờ mi đóng vảy, nhưng tránh ấn mạnh lên nhãn cầu.
Bước 2: Rửa tay và kiểm tra đơn giản
Rửa tay sạch trước khi chạm vùng quanh mắt. Có thể nhìn gương ở nơi đủ sáng để xem có bụi, lông mi, ghèn, sưng mi hoặc đỏ mắt không. Không cố lật mi sâu nếu không biết cách, không dùng vật nhọn và không cạy dị vật bám chặt.
Bước 3: Tháo kính áp tròng nếu đang đeo
Nếu bạn đang đeo kính áp tròng, hãy tháo kính, không đeo lại cho đến khi mắt hết triệu chứng và được đánh giá nếu có đau đỏ. Giữ lại kính và hộp kính nếu cần bác sĩ xem xét yếu tố liên quan vệ sinh hoặc chất liệu.
Bước 4: Rửa nhẹ khi nghi bụi nông
Nếu nghi bụi nhỏ mới bay vào, có thể chớp mắt trong nước sạch hoặc dùng dung dịch rửa mắt phù hợp để giúp dị vật trôi ra. Không dùng nước lá, nước muối tự pha, nước bẩn hoặc dung dịch không dành cho mắt.
Bước 5: Làm dịu bề mặt mắt
Nước mắt nhân tạo có thể giúp giảm khô rát ở nhiều người. Nên chọn sản phẩm rõ nguồn gốc và dùng theo hướng dẫn trên nhãn hoặc theo tư vấn của nhân viên y tế. Nếu phải nhỏ nhiều lần trong ngày, loại không chất bảo quản thường được ưu tiên, nhưng lựa chọn cụ thể nên cá thể hóa.
Bước 6: Theo dõi đáp ứng
Nếu sau chăm sóc cơ bản mà cộm vẫn kéo dài, tái phát, tăng đau, đỏ hơn hoặc nhìn mờ, cần khám. Đừng tự mua thuốc chứa corticoid, thuốc tê mắt, kháng sinh hoặc thuốc phối hợp khi chưa có chỉ định.
Đặt lịch khám
Nếu mắt cộm như có cát kéo dài, tái phát hoặc kèm khô rát, bạn có thể đặt lịch khám để đánh giá bề mặt nhãn cầu, bờ mi và phim nước mắt.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Bác sĩ thường khám gì khi bạn bị cộm mắt?
Một buổi khám mắt tổng quát vì cảm giác cộm không chỉ là nhìn bên ngoài. Tùy triệu chứng, bác sĩ có thể hỏi thời điểm khởi phát, một hay hai mắt, nghề nghiệp, tiếp xúc bụi hóa chất, thói quen dùng màn hình, thuốc đang dùng, bệnh toàn thân, tiền sử dị ứng, phẫu thuật mắt và việc dùng kính áp tròng.
Đo thị lực và đánh giá triệu chứng
Thị lực giúp xác định triệu chứng có ảnh hưởng chức năng nhìn hay không. Nếu cộm kèm nhìn mờ, bác sĩ sẽ thận trọng hơn với giác mạc, viêm trong mắt hoặc thay đổi khúc xạ.
Soi đèn khe
Đèn khe giúp quan sát bờ mi, lông mi, kết mạc, giác mạc, tiền phòng và những bất thường nhỏ. Bác sĩ có thể lật mi trên để tìm dị vật ẩn, kiểm tra lông quặm, chắp lẹo hoặc viêm bờ mi.
Nhuộm giác mạc khi cần
Thuốc nhuộm chuyên dụng có thể làm lộ vết trầy, điểm khô hoặc tổn thương biểu mô giác mạc. Đây là lý do nhiều trường hợp nhìn gương không thấy gì nhưng khi khám lại phát hiện tổn thương bề mặt.
Đánh giá phim nước mắt và tuyến bờ mi
Bác sĩ có thể quan sát độ ổn định nước mắt, tình trạng bay hơi, chất tiết tuyến Meibomius, vảy bờ mi và dấu hiệu viêm. Điều này quan trọng ở người cộm mắt mạn tính, làm việc màn hình nhiều hoặc thường phải nhỏ mắt.
Đo khúc xạ hoặc kiểm tra khác nếu phù hợp
Nếu có mỏi mắt, nhìn mờ, nhức đầu hoặc nghi độ kính chưa phù hợp, bác sĩ có thể chỉ định đo khúc xạ. Một số trường hợp cần đo nhãn áp, soi đáy mắt hoặc xét nghiệm khác tùy biểu hiện.
Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh ở Bến Tre, việc thăm khám được định hướng theo triệu chứng và nguy cơ của từng người. Phòng khám có các dịch vụ khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tròng kính Essilor/ZEISS. Các thiết bị và quy trình như ZEISS Vision Expert, Nidek LE 1200, Essilor Neksia 600 có thể được sử dụng trong những chỉ định phù hợp, nhưng quyết định sau cùng vẫn dựa trên khám lâm sàng.
Điều trị phụ thuộc nguyên nhân, không nên tự kê toa
Cùng là cảm giác cộm, cách xử trí có thể rất khác nhau. Khô mắt cần cải thiện phim nước mắt và yếu tố môi trường. Viêm bờ mi cần vệ sinh mi, chườm ấm đúng cách và theo dõi lâu dài. Dị ứng cần tránh tác nhân kích phát và dùng thuốc phù hợp nếu cần. Dị vật cần lấy đúng kỹ thuật. Trầy giác mạc cần đánh giá kích thước, độ sâu, nguy cơ nhiễm trùng. Viêm giác mạc cần điều trị sớm và theo dõi sát.
Vì vậy, bài viết này không đưa toa thuốc cụ thể. Đặc biệt, không nên tự dùng thuốc nhỏ mắt có corticoid khi chưa biết có nhiễm trùng hay trầy giác mạc không. Thuốc tê mắt chỉ dùng trong môi trường y tế để khám, không dùng tại nhà vì có thể làm chậm lành giác mạc và che lấp tổn thương. Kháng sinh cũng không phải lúc nào cần; dùng không đúng có thể gây kích ứng, dị ứng hoặc góp phần kháng thuốc.
Nếu liên quan tật khúc xạ hoặc thói quen nhìn gần, bác sĩ có thể tư vấn điều chỉnh kính, tư thế học tập, thời gian nghỉ mắt và tái khám. Với trẻ em bị cận thị, các lựa chọn như kính kiểm soát cận thị, Ortho-K hoặc atropine nồng độ thấp nếu được cân nhắc phải cá thể hóa theo tuổi, độ cận, khúc xạ, giác mạc, trục nhãn cầu, thói quen sinh hoạt và khả năng tái khám. Ortho-K không chữa khỏi cận vĩnh viễn và không phù hợp cho mọi trẻ.
Những yếu tố làm mắt dễ cộm hơn
Màn hình và giảm chớp mắt
Khi tập trung nhìn điện thoại, máy tính hoặc học bài, tần suất chớp mắt giảm. Nước mắt bay hơi nhiều hơn, bề mặt mắt khô và gây cộm. Quy tắc nghỉ mắt đơn giản là sau một khoảng thời gian nhìn gần, hãy nhìn xa, chớp mắt chậm vài lần và điều chỉnh ánh sáng phù hợp.
Máy lạnh, quạt, khói bụi
Luồng gió trực tiếp làm nước mắt bay hơi nhanh. Khói thuốc, bụi đường, hóa chất tẩy rửa, hồ bơi có clo hoặc môi trường làm việc nhiều bụi cũng kích thích kết mạc. Người ở Bến Tre thường di chuyển ngoài đường nắng gió nên kính bảo hộ hoặc kính mát phù hợp có thể giúp giảm kích ứng.
Thiếu ngủ và căng thẳng
Thiếu ngủ làm mắt khô, mi nặng và dễ nhạy cảm với ánh sáng. Căng thẳng kéo dài cũng khiến người bệnh chú ý nhiều hơn đến cảm giác khó chịu. Dù vậy, không nên quy mọi triệu chứng cho stress nếu có đỏ đau hoặc nhìn mờ.
Tuổi, nội tiết và bệnh toàn thân
Khô mắt tăng theo tuổi, thường gặp hơn ở phụ nữ sau thay đổi nội tiết. Một số bệnh tự miễn, bệnh tuyến giáp, đái tháo đường hoặc thuốc điều trị toàn thân có thể ảnh hưởng mắt. Khi cộm mắt mạn tính, bác sĩ có thể hỏi thêm về sức khỏe chung để định hướng.
Sai lầm thường gặp khi bị cộm mắt
Dụi mắt cho đến khi hết cộm
Dụi mắt thường chỉ làm dễ chịu vài giây, sau đó kích ứng tăng. Nếu có dị vật, dụi mắt có thể biến một hạt bụi nhỏ thành vết trầy giác mạc. Nếu bị dị ứng, dụi mắt làm phóng thích thêm chất gây ngứa và khiến vòng xoắn ngứa – dụi – viêm kéo dài.
Tự mua thuốc nhỏ mắt mạnh
Nhiều lọ thuốc nhỏ mắt phối hợp có thể làm mắt trắng nhanh nhưng không giải quyết nguyên nhân. Một số thuốc chứa corticoid, nếu dùng sai, có thể làm nhiễm trùng nặng hơn hoặc tăng nhãn áp. Hãy xem thuốc nhỏ mắt như thuốc điều trị, không phải sản phẩm dùng tùy ý.
Dùng mẹo dân gian hoặc dung dịch không vô khuẩn
Nhỏ sữa mẹ, nước lá, chanh, nước muối tự pha hoặc đắp thảo dược lên mắt có nguy cơ nhiễm trùng và bỏng kích ứng. Mắt là cơ quan nhạy cảm; chỉ nên dùng sản phẩm dành cho mắt, rõ nguồn gốc và theo hướng dẫn.
Tiếp tục đeo kính áp tròng khi mắt đau đỏ
Đây là sai lầm cần tránh. Kính áp tròng làm giảm trao đổi oxy và có thể giữ vi khuẩn trên bề mặt giác mạc nếu vệ sinh không đúng. Đau đỏ ở người đeo kính áp tròng cần được xem là dấu hiệu cần thận trọng.
Chờ quá lâu khi thị lực giảm
Nhìn mờ, chói sáng hoặc đau nhiều không phải triệu chứng nên chờ tự khỏi. Khám sớm giúp phát hiện tổn thương giác mạc, viêm trong mắt hoặc vấn đề khác trước khi biến chứng nặng hơn.
Lời khuyên thực tế để phòng tái phát
Không thể phòng mọi nguyên nhân gây cộm mắt, nhưng bạn có thể giảm nguy cơ bằng những thói quen đơn giản. Khi làm việc màn hình, hãy đặt màn hình thấp hơn tầm mắt một chút, tránh gió quạt thổi thẳng, điều chỉnh độ sáng, chớp mắt chủ động và nghỉ ngắn định kỳ. Khi ra đường bụi hoặc làm việc có nguy cơ mạt kim loại, mạt gỗ, hóa chất, nên dùng kính bảo hộ phù hợp.
Vệ sinh bờ mi nhẹ nhàng có lợi ở người hay đóng vảy chân mi hoặc chắp lẹo tái phát. Tuy nhiên, nếu bờ mi đỏ đau, sưng nhiều hoặc có tổn thương da, nên hỏi bác sĩ trước khi tự chườm hay vệ sinh. Với người trang điểm mắt, cần tẩy trang sạch, không dùng mỹ phẩm quá hạn và tránh kẻ sát bờ trong mi nếu dễ kích ứng.
Nếu bạn thường xuyên phải nhỏ nước mắt nhân tạo nhiều lần mỗi ngày, đó là dấu hiệu nên khám để đánh giá khô mắt thay vì chỉ tự bổ sung. Khô mắt có nhiều thể: thiếu nước, bay hơi nhanh, viêm bờ mi, rối loạn tuyến Meibomius hoặc phối hợp. Mỗi thể có hướng chăm sóc khác nhau.
Với trẻ em, phụ huynh cần chú ý khi trẻ dụi mắt, nheo mắt, chảy nước mắt, than xốn cộm hoặc học tập giảm tập trung. Ngoài bệnh bề mặt mắt, trẻ cũng có thể mỏi do tật khúc xạ chưa chỉnh. Khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm cận, loạn, viễn, lé hoặc nhược thị. Các can thiệp kiểm soát cận thị nếu có chỉ định cần theo dõi lâu dài, không nên hiểu là ngừng tăng độ chắc chắn.
Khi nào nên đến phòng khám mắt tại Bến Tre?
Bạn nên đặt lịch khám nếu cảm giác cộm kéo dài trên một đến hai ngày dù đã nghỉ ngơi, tái phát nhiều lần, cộm một bên dai dẳng, có tiền sử dị vật, làm nghề nguy cơ bụi kim loại, đang đeo kính áp tròng, hoặc kèm bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào. Người bệnh ở Bến Tre có thể đến Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh, địa chỉ 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre, hotline 079 860 86 86 để được tư vấn lịch khám phù hợp.
Khi đi khám, bạn nên mang theo kính đang dùng, toa kính cũ, thuốc nhỏ mắt đã dùng, hộp kính áp tròng nếu có và ghi nhớ thời điểm triệu chứng bắt đầu. Những thông tin này giúp bác sĩ đánh giá nhanh hơn. Nếu nghi dị vật hoặc chấn thương, không tự lái xe khi mắt đau chói nhiều; nên có người đi cùng.
Đặt lịch khám
Nếu bạn chưa rõ mắt cộm như có cát do khô mắt, dị vật hay viêm nhiễm, khám trực tiếp sẽ giúp xác định nguyên nhân và hướng xử trí an toàn hơn.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Câu hỏi thường gặp
Mắt cộm như có cát có nguy hiểm không?
Không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Nguyên nhân thường gặp là khô mắt, bụi, dị ứng hoặc viêm bờ mi. Tuy nhiên, nếu cộm kèm đau nhiều, đỏ nhiều, chói sáng, nhìn mờ, chảy ghèn, chấn thương hoặc nghi dị vật, bạn nên khám mắt sớm để tránh bỏ sót tổn thương giác mạc hay nhiễm trùng.
Bị cộm mắt có nên dụi cho hết không?
Không nên. Dụi mắt có thể làm trầy giác mạc, đẩy dị vật sâu hơn hoặc làm dị ứng nặng thêm. Bạn nên rửa tay, tránh chạm mắt, chớp mắt nhẹ, rửa bằng dung dịch phù hợp nếu nghi bụi nông và đi khám nếu cảm giác cộm không giảm.
Có thể tự nhỏ thuốc khi mắt cộm không?
Có thể dùng nước mắt nhân tạo rõ nguồn gốc trong một số trường hợp khô rát nhẹ, nhưng không nên tự dùng thuốc kháng sinh, corticoid, thuốc tê mắt hoặc toa cũ. Nếu triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc kèm đỏ đau, cần khám để chọn điều trị đúng nguyên nhân.
Đeo kính áp tròng bị cộm mắt phải làm gì?
Hãy tháo kính áp tròng ngay, không đeo lại khi mắt còn đau đỏ hoặc nhìn mờ. Nếu có đau, đỏ, chói sáng, chảy nước mắt nhiều hoặc giảm thị lực, cần khám sớm vì viêm giác mạc liên quan kính áp tròng có thể tiến triển nhanh.
Mắt cộm như có cát khi nào cần khám tại Bến Tre?
Bạn nên khám nếu cộm kéo dài, tái phát, cộm một bên rõ, nghi dị vật, từng chấn thương, làm việc trong môi trường bụi hoặc có nhìn mờ. Tại Bến Tre, bạn có thể liên hệ Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh qua hotline 079 860 86 86 để được hướng dẫn đặt lịch.