Bệnh mắt thường gặp
Đau hốc mắt: nguyên nhân thường gặp và khi nào cần khám
Đau hốc mắt có thể chỉ là mỏi mắt sau thời gian dài dùng màn hình, nhưng cũng có thể liên quan đến viêm, tăng nhãn áp, chấn thương hoặc bệnh lý cần xử trí sớm. Hiểu đúng triệu chứng giúp bạn theo dõi an toàn và đi khám đúng lúc.
Lưu ý y khoa: Chỉ tham khảo, không thay thế khám. Triệu chứng nặng hãy khám sớm.
Tóm tắt nhanh
Đau hốc mắt nguyên nhân thường gặp và khi nào cần khám là thắc mắc rất phổ biến vì vùng hốc mắt liên quan đến mắt, mí mắt, dây thần kinh, xoang, mạch máu, cơ vận nhãn và cả thói quen sinh hoạt hằng ngày. Cơn đau có thể ở một bên hoặc hai bên, đau nông quanh mí, đau sâu sau nhãn cầu, đau khi liếc mắt, kèm nhức đầu, đỏ mắt, chảy nước mắt, nhìn mờ hoặc buồn nôn.
Trong nhiều trường hợp, đau hốc mắt xuất hiện sau khi đọc sách, làm việc máy tính, thiếu ngủ, đeo kính sai độ, khô mắt hoặc viêm xoang. Tuy nhiên, không nên xem nhẹ nếu đau nhiều, đỏ mắt rõ, giảm thị lực, nhìn quầng sáng, chói sáng, nhìn mờ đột ngột, mắt lồi, sưng mi, sốt, đau sau chấn thương hoặc nghi có dị vật. Đây là các tình huống cần được bác sĩ mắt đánh giá sớm để tránh bỏ sót bệnh lý nguy hiểm.
Đau hốc mắt là gì?
Hốc mắt là khoang xương chứa nhãn cầu, cơ vận nhãn, dây thần kinh thị giác, mạch máu, mô mỡ quanh mắt và nhiều cấu trúc hỗ trợ khác. Khi người bệnh nói đau hốc mắt, cảm giác đau có thể bắt nguồn từ bề mặt nhãn cầu, kết mạc, giác mạc, mi mắt, tuyến lệ, xoang cạnh mũi, dây thần kinh, cơ vận nhãn hoặc các mô sâu phía sau mắt. Vì vậy, cùng một biểu hiện đau quanh mắt nhưng nguyên nhân có thể khác nhau rất nhiều.
Một số người mô tả đau như cảm giác căng tức sau mắt, nặng hốc mắt, đau nhức lan lên trán, đau khi cúi đầu hoặc khi đảo mắt. Người khác lại thấy cộm xốn, rát, châm chích, chảy nước mắt và sợ ánh sáng. Việc phân biệt đau nông hay đau sâu, đau liên tục hay từng cơn, có kèm nhìn mờ hay không là thông tin quan trọng khi bác sĩ khai thác bệnh sử.
Trong nhóm bệnh mắt thường gặp, đau mắt không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh nặng. Tuy nhiên, mắt là cơ quan nhạy cảm; một số bệnh như viêm giác mạc, viêm màng bồ đào, glôcôm góc đóng cấp, viêm thần kinh thị giác hoặc nhiễm trùng hốc mắt có thể diễn tiến nhanh. Do đó, nguyên tắc an toàn là không tự nhỏ thuốc kéo dài, đặc biệt là thuốc có corticoid, thuốc tê hoặc thuốc không rõ nguồn gốc.
Nguyên nhân thường gặp gây đau hốc mắt
Khi tìm hiểu đau hốc mắt nguyên nhân thường gặp và khi nào cần khám, nên bắt đầu từ các nguyên nhân hay gặp nhất nhưng vẫn phải nhận diện dấu hiệu cảnh báo. Dưới đây là các nhóm nguyên nhân thường được ghi nhận trong thực hành lâm sàng.
1. Mỏi mắt do điều tiết và dùng màn hình
Làm việc máy tính, điện thoại, đọc tài liệu gần trong thời gian dài khiến mắt phải điều tiết liên tục. Người có tật khúc xạ chưa được chỉnh kính đúng, đeo kính sai độ, lão thị chưa điều chỉnh hoặc làm việc trong ánh sáng không phù hợp dễ bị nhức hốc mắt, nặng trán, mỏi quanh mắt, khó tập trung và đau đầu cuối ngày.
Đau do mỏi mắt thường tăng sau khi nhìn gần lâu và giảm khi nghỉ ngơi, ngủ đủ hoặc điều chỉnh tư thế làm việc. Tuy vậy, nếu mỏi mắt kéo dài, nhìn mờ, hay nheo mắt, đau đầu tái diễn, bạn nên đo khúc xạ và khám mắt để kiểm tra độ kính, khả năng phối hợp hai mắt và các vấn đề bề mặt nhãn cầu.
2. Khô mắt và rối loạn phim nước mắt
Khô mắt có thể gây rát, cộm, xốn, chảy nước mắt phản xạ, nhạy sáng và đau âm ỉ quanh hốc mắt. Tình trạng này thường gặp ở người dùng màn hình nhiều, làm việc trong phòng máy lạnh, ít chớp mắt, đeo kính áp tròng, phụ nữ sau sinh hoặc tiền mãn kinh, người dùng một số thuốc toàn thân.
Không phải ai khô mắt cũng chỉ cần mua nước mắt nhân tạo. Một số trường hợp có viêm bờ mi, rối loạn tuyến Meibomius, dị ứng, viêm kết mạc hoặc tổn thương giác mạc đi kèm. Khám mắt giúp xác định mức độ khô, tình trạng giác mạc và hướng chăm sóc phù hợp.
3. Viêm xoang và bệnh vùng tai mũi họng
Viêm xoang trán, xoang sàng hoặc xoang hàm có thể gây đau vùng quanh mắt, cảm giác nặng mặt, đau tăng khi cúi đầu, nghẹt mũi, chảy mũi, sốt nhẹ hoặc ho kéo dài. Người bệnh có thể cảm thấy đau sâu sau mắt dù mắt không đỏ rõ.
Dù viêm xoang là nguyên nhân thường gặp, cần cảnh giác nếu đau quanh mắt kèm sưng mi, lồi mắt, nhìn đôi, giảm thị lực, sốt cao hoặc hạn chế vận động mắt. Đây có thể là dấu hiệu viêm lan vào hốc mắt, cần khám y khoa sớm.
4. Viêm kết mạc, viêm bờ mi, lẹo và chắp
Các bệnh ở mí mắt và kết mạc thường gây đau nông, cộm xốn, đỏ mắt, ghèn, ngứa, sưng mi hoặc nổi cục ở mí. Lẹo thường đau khi chạm, sưng khu trú ở bờ mi; chắp có thể ít đau hơn nhưng gây cộm và nặng mi.
Nhiều người tự mua thuốc nhỏ có kháng sinh hoặc corticoid khi mắt đỏ. Việc này có thể làm che lấp triệu chứng, làm nặng nhiễm nấm, virus hoặc tăng nhãn áp ở người nhạy cảm. Nếu mắt đỏ đau, ghèn nhiều, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ, nên khám với bác sĩ mắt.
5. Viêm giác mạc hoặc trầy xước giác mạc
Giác mạc có rất nhiều đầu dây thần kinh nên khi bị trầy, dị vật, viêm hoặc loét, người bệnh thường đau rõ, chảy nước mắt, sợ ánh sáng, không mở mắt được, cảm giác có cát trong mắt và có thể nhìn mờ. Người đeo kính áp tròng, làm việc bụi bẩn, bị cành cây quẹt vào mắt hoặc tự lấy dị vật không đúng cách có nguy cơ cao hơn.
Đây là nhóm bệnh không nên trì hoãn. Tổn thương giác mạc nếu xử trí muộn có thể để lại sẹo, giảm thị lực. Nếu nghi có dị vật hoặc trầy xước, không dụi mắt và không tự nhỏ thuốc tê; hãy đi khám để được kiểm tra dưới sinh hiển vi.
6. Tăng nhãn áp cấp hoặc glôcôm góc đóng
Cơn tăng nhãn áp cấp có thể gây đau mắt dữ dội, đau hốc mắt, nhức đầu, nhìn mờ, nhìn quầng xanh đỏ quanh đèn, buồn nôn, nôn, mắt đỏ, đồng tử có thể giãn và phản xạ kém. Đây là tình huống cần khám cấp cứu vì áp lực trong mắt tăng cao có thể ảnh hưởng thần kinh thị giác.
Không phải mọi cơn đau hốc mắt đều là tăng nhãn áp, nhưng nếu đau nhiều kèm nhìn mờ và buồn nôn, người bệnh không nên chờ tự khỏi. Khám mắt có đo nhãn áp, soi góc tiền phòng và đánh giá thần kinh thị giác giúp bác sĩ quyết định hướng xử trí.
7. Viêm màng bồ đào và viêm trong mắt
Viêm màng bồ đào có thể gây đau âm ỉ hoặc đau rõ, đỏ mắt, sợ ánh sáng, nhìn mờ, thấy ruồi bay hoặc giảm thị lực. Bệnh có thể liên quan nhiễm trùng, bệnh tự miễn, chấn thương hoặc không tìm được nguyên nhân cụ thể.
Đây là bệnh cần được khám và theo dõi bởi bác sĩ mắt. Tự dùng thuốc nhỏ chống viêm không đúng có thể làm trễ chẩn đoán hoặc gây biến chứng. Khi đau mắt kèm sợ sáng và nhìn mờ, nên khám sớm.
8. Đau đầu migraine, đau dây thần kinh và đau quanh ổ mắt
Migraine có thể gây đau một bên đầu, đau quanh hốc mắt, buồn nôn, nhạy sáng, nhạy tiếng ồn, đôi khi có dấu hiệu báo trước như chớp sáng hoặc ám điểm. Đau đầu cụm thường đau dữ dội quanh một mắt, kèm chảy nước mắt, nghẹt mũi, đỏ mắt cùng bên.
Mặc dù nguyên nhân có thể thuộc thần kinh, người bệnh vẫn nên khám mắt nếu có nhìn mờ, nhìn đôi, sụp mi, đồng tử bất thường hoặc cơn đau mới xuất hiện khác mọi lần. Bác sĩ có thể phối hợp chuyên khoa thần kinh hoặc tai mũi họng khi cần.
9. Viêm thần kinh thị giác
Viêm thần kinh thị giác thường gây đau sau mắt, đau tăng khi liếc mắt, giảm thị lực, giảm nhận biết màu sắc, đặc biệt màu đỏ, hoặc có vùng mờ trong thị trường. Bệnh có thể xảy ra ở người trẻ hoặc liên quan một số bệnh lý thần kinh, miễn dịch.
Nếu đau hốc mắt kèm giảm thị lực một mắt, nhất là đau khi vận động mắt, cần khám sớm. Việc đánh giá có thể bao gồm đo thị lực, khám đáy mắt, kiểm tra phản xạ đồng tử, thị trường, chụp cắt lớp võng mạc hoặc chuyển tuyến khi cần.
10. Chấn thương, dị vật và hóa chất
Bị vật nhọn, bụi kim loại, cát, hóa chất, côn trùng hoặc va đập vào vùng mắt có thể gây đau hốc mắt. Đôi khi tổn thương bên ngoài trông nhẹ nhưng bên trong có xuất huyết, rách giác mạc, viêm nội nhãn, gãy thành hốc mắt hoặc tăng nhãn áp sau chấn thương.
Với hóa chất bắn vào mắt, cần rửa mắt ngay bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý liên tục nếu có sẵn, sau đó đi khám cấp cứu. Với dị vật kim loại, không tự lấy bằng vật sắc và không dụi mắt.
Vì sao đau hốc mắt không nên chủ quan?
Đau là tín hiệu cảnh báo của cơ thể. Ở mắt, một số cấu trúc như giác mạc, mống mắt, thể mi, dây thần kinh thị giác và mô hốc mắt rất nhạy cảm. Khi các cấu trúc này bị viêm, nhiễm trùng, thiếu máu, tăng áp lực hoặc chấn thương, triệu chứng đau có thể xuất hiện trước khi người bệnh nhận ra thị lực giảm.
Lý do thứ nhất cần thận trọng là thị lực có thể bị ảnh hưởng nếu xử trí muộn. Ví dụ, viêm giác mạc nhiễm trùng có thể tạo ổ loét, để lại sẹo giác mạc; tăng nhãn áp cấp có thể gây tổn thương thần kinh thị giác; viêm thần kinh thị giác cần được đánh giá toàn diện. Không phải trường hợp nào cũng nặng, nhưng việc phân loại đúng rất quan trọng.
Lý do thứ hai là triệu chứng mắt có thể liên quan bệnh toàn thân hoặc vùng lân cận. Viêm xoang, bệnh tuyến giáp, bệnh tự miễn, tăng huyết áp, đau đầu migraine, nhiễm trùng vùng mặt hoặc bệnh thần kinh đều có thể biểu hiện quanh mắt. Nếu chỉ tự nhỏ thuốc giảm đỏ, người bệnh có thể bỏ lỡ nguyên nhân thật sự.
Lý do thứ ba là một số thuốc nhỏ mắt cần chỉ định và theo dõi. Thuốc chứa corticoid có thể làm tăng nhãn áp, làm nặng nhiễm herpes, nấm hoặc che dấu loét giác mạc. Thuốc co mạch làm giảm đỏ tạm thời nhưng không giải quyết nguyên nhân. Thuốc tê nhỏ mắt nếu dùng lặp lại có thể gây tổn thương giác mạc nghiêm trọng.
Khi nào có thể theo dõi ngắn tại nhà?
Một số trường hợp đau nhẹ quanh hốc mắt có thể liên quan mỏi mắt, thiếu ngủ, dùng màn hình quá lâu hoặc khô mắt mức độ nhẹ. Nếu thị lực vẫn bình thường, mắt không đỏ nhiều, không sợ ánh sáng, không có chấn thương, không có dị vật, không đau tăng nhanh và triệu chứng giảm rõ sau nghỉ ngơi, bạn có thể theo dõi ngắn trong 24 đến 48 giờ.
Trong thời gian theo dõi, nên nghỉ mắt theo quy tắc 20-20-20: sau khoảng 20 phút nhìn gần, nhìn ra xa khoảng 20 feet tương đương 6 mét trong 20 giây. Cần ngủ đủ, uống đủ nước, hạn chế dụi mắt, điều chỉnh ánh sáng phòng, tăng chớp mắt khi dùng màn hình và kiểm tra lại kính đang đeo nếu đã lâu chưa đo độ.
Nếu có cảm giác khô rát, có thể dùng nước mắt nhân tạo không chất bảo quản theo hướng dẫn trên nhãn hoặc theo tư vấn của nhân viên y tế. Tuy nhiên, nếu bạn đeo kính áp tròng, từng viêm giác mạc, có bệnh tự miễn, đang dùng thuốc mắt hoặc đã phẫu thuật mắt, nên thận trọng hơn và đi khám sớm khi đau không giảm.
Theo dõi tại nhà không có nghĩa là tự chẩn đoán. Mục tiêu chỉ là nhận biết nhóm triệu chứng nhẹ, tạm thời và có yếu tố khởi phát rõ ràng. Nếu cơn đau lặp lại nhiều lần, đau một bên kéo dài, đau kèm nhức đầu bất thường hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, bạn nên gặp bác sĩ mắt để kiểm tra.
Khi nào cần khám mắt sớm?
Câu hỏi quan trọng nhất trong chủ đề đau hốc mắt nguyên nhân thường gặp và khi nào cần khám là nhận diện dấu hiệu cần đi khám. Bạn nên khám sớm nếu có một trong các tình huống dưới đây.
Đau nhiều hoặc đau tăng nhanh
Đau dữ dội, đau khiến không mở mắt được, đau không giảm sau nghỉ ngơi hoặc tăng dần trong vài giờ đến một ngày là dấu hiệu cần đánh giá. Cơn đau cấp có thể liên quan giác mạc, viêm trong mắt, tăng nhãn áp, chấn thương hoặc nhiễm trùng.
Đỏ mắt kèm nhìn mờ hoặc chói sáng
Mắt đỏ nhẹ do kích ứng có thể tự giảm, nhưng đỏ mắt kèm nhìn mờ, sợ ánh sáng, đau khi nhìn đèn hoặc chảy nước mắt nhiều cần khám để loại trừ viêm giác mạc, viêm màng bồ đào, glôcôm hoặc bệnh lý khác.
Giảm thị lực đột ngột
Bất kỳ giảm thị lực đột ngột nào, dù đau hay không đau, đều cần được xem là dấu hiệu quan trọng. Người bệnh nên che từng mắt để tự nhận biết mắt nào nhìn kém hơn và đi khám sớm.
Đau sau chấn thương hoặc nghi dị vật
Va đập, bị móng tay quẹt, cành cây, bụi kim loại, hóa chất hoặc dị vật bay vào mắt cần khám. Không nên dụi mắt, tự nặn, tự gắp dị vật hoặc dùng thuốc nhỏ không rõ loại.
Sưng mi, sốt, mắt lồi hoặc nhìn đôi
Đây có thể là dấu hiệu viêm mô quanh mắt, viêm hốc mắt hoặc bệnh lý hốc mắt cần xử trí sớm. Trẻ em có sưng đỏ quanh mắt kèm sốt càng cần được đưa đi khám.
Nếu chưa chắc mức độ nặng, bạn có thể gọi cơ sở y tế để được hướng dẫn bước đầu. Tuy nhiên, khi thị lực thay đổi hoặc đau nhiều, cách an toàn vẫn là khám trực tiếp.
Bác sĩ thường khám gì khi bạn bị đau hốc mắt?
Khám đau hốc mắt không chỉ là nhìn mắt đỏ hay không. Bác sĩ cần đánh giá cả thị lực, cấu trúc trước mắt, nhãn áp, vận động mắt, phản xạ đồng tử, tình trạng mí, kết mạc, giác mạc, tiền phòng, thể thủy tinh, đáy mắt và đôi khi cần phối hợp chuyên khoa khác.
Hỏi bệnh sử chi tiết
Bác sĩ sẽ hỏi cơn đau bắt đầu khi nào, đau một hay hai mắt, đau nông hay sâu, có liên quan dùng màn hình, đọc gần, cúi đầu, vận động mắt, ánh sáng, chấn thương, đeo kính áp tròng, viêm xoang, sốt hoặc dùng thuốc không. Thông tin này giúp định hướng nguyên nhân.
Đo thị lực và khúc xạ
Đo thị lực từng mắt giúp xác định cơn đau có đi kèm giảm thị lực hay không. Nếu nghi mỏi điều tiết, sai kính hoặc tật khúc xạ chưa chỉnh, bác sĩ có thể chỉ định đo khúc xạ để đánh giá cận, viễn, loạn, lão thị và nhu cầu kính phù hợp.
Khám sinh hiển vi
Sinh hiển vi giúp quan sát mi mắt, kết mạc, giác mạc, tiền phòng và dấu hiệu viêm. Đây là bước quan trọng để phát hiện trầy xước giác mạc, dị vật nhỏ, viêm giác mạc, viêm màng bồ đào hoặc các bất thường không nhìn thấy bằng mắt thường.
Đo nhãn áp và đánh giá thần kinh thị giác
Khi đau hốc mắt kèm nhìn mờ, buồn nôn, nhìn quầng sáng hoặc nghi glôcôm, đo nhãn áp rất quan trọng. Bác sĩ có thể soi đáy mắt để đánh giá gai thị, võng mạc và các dấu hiệu liên quan thần kinh thị giác.
Tùy tình huống, bác sĩ có thể chỉ định thêm nhuộm fluorescein để phát hiện trầy xước giác mạc, chụp hình đáy mắt, OCT, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh hoặc chuyển khám tai mũi họng, thần kinh, nội tiết. Không phải ai cũng cần tất cả xét nghiệm; quyết định phụ thuộc triệu chứng và kết quả khám ban đầu.
Đặt lịch khám
Nếu đau hốc mắt kéo dài, tái phát hoặc kèm đỏ mắt, nhìn mờ, chói sáng, bạn nên được bác sĩ mắt kiểm tra trực tiếp để xác định nguyên nhân và hướng theo dõi phù hợp.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Các yếu tố làm tăng nguy cơ đau hốc mắt
Không phải yếu tố nguy cơ nào cũng gây bệnh, nhưng chúng làm tăng khả năng xuất hiện đau quanh mắt hoặc khiến triệu chứng kéo dài hơn. Nhận biết các yếu tố này giúp bạn điều chỉnh lối sống và biết khi nào nên kiểm tra mắt định kỳ.
Dùng màn hình nhiều và thiếu nghỉ mắt
Thời gian nhìn gần kéo dài làm giảm tần suất chớp mắt, tăng bốc hơi nước mắt và làm cơ điều tiết hoạt động liên tục. Người làm văn phòng, học sinh sinh viên, tài xế dùng thiết bị định vị, người chơi game hoặc đọc điện thoại trong bóng tối thường dễ mỏi mắt. Nếu kết hợp thiếu ngủ, căng thẳng và uống ít nước, cảm giác đau hốc mắt có thể rõ hơn.
Đeo kính sai độ hoặc không đeo kính khi cần
Cận thị, viễn thị, loạn thị, lão thị không được chỉnh đúng có thể gây nhức mắt, đau đầu, nheo mắt và giảm hiệu suất học tập hoặc làm việc. Trẻ em có thể không nói rõ đau hốc mắt mà biểu hiện bằng dụi mắt, cúi sát vở, nghiêng đầu, chớp mắt nhiều hoặc không muốn đọc. Khi nghi ngờ, nên cho trẻ khám mắt và đo khúc xạ đầy đủ.
Môi trường bụi, gió, hóa chất và ánh sáng mạnh
Bụi, khói, gió, hồ bơi có clo, mỹ phẩm quanh mắt, keo dán mi hoặc hóa chất nghề nghiệp có thể kích ứng bề mặt mắt. Người làm cơ khí, mộc, xây dựng, nông nghiệp hoặc phòng thí nghiệm nên dùng kính bảo hộ phù hợp. Chấn thương nhỏ nhưng lặp lại cũng có thể gây viêm và đau.
Bệnh nền và thuốc đang dùng
Đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, bệnh tự miễn, viêm khớp, bệnh da liễu vùng mí, dị ứng, viêm xoang mạn tính hoặc tiền sử glôcôm trong gia đình đều là thông tin cần báo với bác sĩ. Một số thuốc có thể làm khô mắt hoặc ảnh hưởng nhãn áp. Không tự ngưng thuốc toàn thân, nhưng nên thông báo đầy đủ khi đi khám.
Trẻ em và người lớn tuổi cần được chú ý hơn. Trẻ nhỏ khó mô tả triệu chứng, trong khi người lớn tuổi có nguy cơ glôcôm, đục thủy tinh thể, khô mắt, bệnh mạch máu và dùng nhiều thuốc. Nếu người bệnh không thể diễn đạt rõ, người nhà nên quan sát dấu hiệu như dụi mắt, né ánh sáng, sưng đỏ, chảy ghèn, đi đứng va vấp hoặc than nhức đầu.
Những sai lầm thường gặp khi bị đau hốc mắt
Tự mua thuốc nhỏ mắt có corticoid
Thuốc corticoid có vai trò trong một số bệnh mắt nhưng cần chỉ định và theo dõi. Dùng sai có thể làm tăng nhãn áp, chậm lành giác mạc, làm nặng nhiễm virus hoặc nấm. Nếu không biết thuốc thuộc nhóm nào, không nên tự dùng kéo dài.
Dụi mắt khi cộm đau
Dụi mắt có thể làm trầy giác mạc nặng hơn, đẩy dị vật sâu hơn hoặc làm viêm lan rộng. Khi cảm giác có dị vật, nên chớp mắt nhẹ, rửa bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý nếu có, sau đó đi khám nếu vẫn cộm đau.
Chờ tự khỏi dù thị lực giảm
Giảm thị lực là dấu hiệu quan trọng. Dù nguyên nhân là giác mạc, võng mạc, thần kinh thị giác hay tăng nhãn áp, việc khám sớm giúp tăng cơ hội bảo tồn chức năng thị giác và giảm biến chứng.
Dùng đơn thuốc cũ hoặc thuốc của người khác
Cùng là đau mắt nhưng nguyên nhân có thể khác nhau. Đơn thuốc trước đây có thể không phù hợp cho đợt hiện tại. Thuốc của người khác càng không nên dùng vì có thể che lấp triệu chứng hoặc gây tác dụng phụ.
Cách chăm sóc mắt an toàn khi đau nhẹ
Khi triệu chứng nhẹ và không có dấu hiệu cảnh báo, một số biện pháp chăm sóc có thể giúp mắt dễ chịu hơn trong lúc theo dõi. Điều quan trọng là chăm sóc an toàn, không làm che lấp bệnh nặng và không trì hoãn khám khi triệu chứng tiến triển.
Nghỉ mắt có kế hoạch
Giảm thời gian nhìn gần liên tục, đặt màn hình ngang hoặc thấp hơn tầm mắt một chút, giữ khoảng cách phù hợp và tránh đọc điện thoại trong phòng tối. Khi làm việc dài, hãy chủ động chớp mắt và nghỉ ngắn định kỳ.
Điều chỉnh ánh sáng và tư thế
Ánh sáng quá chói hoặc quá tối đều làm mắt mệt hơn. Nên tránh phản chiếu trực tiếp từ màn hình, giữ tư thế cổ vai thoải mái và không cúi sát tài liệu. Đau hốc mắt đôi khi đi kèm căng cơ cổ vai gáy.
Giữ vệ sinh mí mắt
Nếu có viêm bờ mi nhẹ, có thể vệ sinh vùng mí bằng sản phẩm phù hợp theo tư vấn. Không trang điểm mắt khi đang đau, đỏ hoặc chảy ghèn. Không dùng chung khăn mặt, mỹ phẩm mắt hay kính áp tròng.
Tránh kính áp tròng khi mắt đau
Nếu đang đeo kính áp tròng và xuất hiện đau, đỏ, cộm hoặc nhìn mờ, nên tháo kính và đi khám. Viêm giác mạc liên quan kính áp tròng có thể diễn tiến nhanh, nhất là khi vệ sinh kính không đúng.
Chườm ấm có thể giúp dễ chịu trong một số trường hợp viêm bờ mi hoặc rối loạn tuyến dầu, nhưng không nên chườm khi nghi chấn thương, hóa chất, nhiễm trùng nặng hoặc đau không rõ nguyên nhân. Nước mắt nhân tạo có thể hỗ trợ khô mắt, nhưng nếu dùng nhiều lần vẫn không giảm, cần khám để tìm nguyên nhân.
Đau hốc mắt ở trẻ em cần chú ý gì?
Trẻ em không phải lúc nào cũng mô tả được đau hốc mắt. Trẻ có thể nói đau đầu, mỏi mắt, không muốn học, hay dụi mắt, chớp mắt nhiều, nheo mắt khi nhìn bảng, cúi sát vở, nghiêng đầu hoặc than nhìn mờ. Một số trẻ có tật khúc xạ, lé tiềm ẩn, rối loạn điều tiết, khô mắt do dùng thiết bị điện tử hoặc viêm dị ứng.
Nếu trẻ đau quanh mắt kèm sốt, sưng mi, mắt đỏ, chảy ghèn, sợ ánh sáng, nhìn mờ, sau chấn thương hoặc nghi dị vật, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sớm. Không tự nhỏ thuốc người lớn cho trẻ. Một số thuốc có liều, chỉ định và nguy cơ khác nhau theo tuổi.
Với trẻ có cận thị, việc kiểm soát cận thị cần cá thể hóa theo tuổi, độ cận, tốc độ tăng độ, khúc xạ, giác mạc, trục nhãn cầu, thói quen sinh hoạt và khả năng tái khám. Các lựa chọn như kính gọng, kính kiểm soát cận thị, Ortho-K hoặc atropine liều thấp cần được bác sĩ cân nhắc. Ortho-K không chữa khỏi cận vĩnh viễn và không phù hợp cho mọi trẻ; cần đánh giá giác mạc, vệ sinh kính và tái khám định kỳ.
Đau hốc mắt ở trẻ dùng kính mới cũng cần theo dõi. Đôi khi trẻ cần thời gian thích nghi, nhưng nếu đau nhiều, chóng mặt, nhìn méo, không chịu đeo kính hoặc học tập khó khăn, nên kiểm tra lại độ kính, khoảng cách đồng tử, gọng kính và chức năng hai mắt.
Khi nào nên đến Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh?
Nếu bạn cần khám mắt Bến Tre vì đau hốc mắt, nhìn mờ, mỏi mắt kéo dài, nghi sai độ kính, khô mắt, đỏ mắt hoặc cần kiểm tra sau chấn thương nhẹ, bạn có thể liên hệ Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh. Phòng khám tọa lạc tại 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre, hotline 079 860 86 86.
Định hướng của phòng khám là thăm khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tư vấn tròng kính phù hợp nhu cầu thị giác. Trong thực hành, bác sĩ mắt sẽ dựa vào triệu chứng, thị lực, nhãn áp, tình trạng giác mạc, đáy mắt và các yếu tố cá nhân để đưa ra hướng theo dõi hoặc điều trị. Kết quả và đáp ứng có thể khác nhau giữa từng người.
Phòng khám có các điểm mạnh về khúc xạ và kính thuốc như hệ thống mài lắp kính Nidek LE 1200, Essilor Neksia 600 và định vị ZEISS Vision Expert. Những yếu tố này hỗ trợ quá trình tư vấn kính chính xác hơn, đặc biệt khi đau hốc mắt liên quan đến sai kính, mỏi điều tiết hoặc nhu cầu thị giác đặc thù. Tuy nhiên, với triệu chứng cấp cứu như đau dữ dội, giảm thị lực đột ngột, hóa chất bắn vào mắt hoặc chấn thương nặng, người bệnh nên đến cơ sở cấp cứu phù hợp ngay.
Khi đi khám, bạn nên mang theo kính đang dùng, đơn thuốc cũ, tên thuốc nhỏ mắt đã dùng, thông tin bệnh nền và mô tả thời điểm khởi phát. Nếu đau một bên, hãy ghi nhận mắt nào đau, có đỏ hay không, thị lực thay đổi ra sao, đau tăng khi liếc mắt hay khi cúi đầu. Thông tin càng rõ, bác sĩ càng có cơ sở đánh giá đúng hướng.
Lời khuyên thực tế từ góc nhìn bác sĩ mắt
Thứ nhất, hãy xem thị lực là dấu hiệu ưu tiên. Nếu đau hốc mắt nhưng nhìn vẫn rõ, không đỏ, không chói, không chấn thương, bạn có thể nghỉ ngơi và theo dõi ngắn. Nhưng nếu thị lực giảm, dù đau ít, vẫn nên khám sớm. Nhiều bệnh mắt quan trọng biểu hiện bằng thay đổi thị lực nhiều hơn là mức độ đau.
Thứ hai, không tự điều trị bằng thuốc mạnh. Một lọ thuốc nhỏ mắt có thể làm mắt dễ chịu tạm thời nhưng cũng có thể che lấp bệnh. Đặc biệt, thuốc giảm đỏ, thuốc có corticoid, thuốc tê, thuốc kháng sinh không đúng chỉ định đều có rủi ro. Nếu đã dùng thuốc mà không giảm sau một đến hai ngày, hoặc triệu chứng nặng hơn, cần khám.
Thứ ba, cần nhìn tổng thể. Đau hốc mắt có thể đến từ mắt, xoang, thần kinh, răng hàm mặt, cổ vai gáy hoặc bệnh toàn thân. Bác sĩ mắt sẽ loại trừ các nguyên nhân đe dọa thị lực trước. Sau đó, nếu cần, người bệnh có thể được khuyên khám thêm chuyên khoa tai mũi họng, thần kinh, nội khoa hoặc răng hàm mặt.
Thứ tư, phòng ngừa vẫn quan trọng. Ngủ đủ, làm việc với ánh sáng hợp lý, nghỉ mắt định kỳ, đeo kính đúng độ, dùng kính bảo hộ khi lao động, vệ sinh kính áp tròng đúng cách và khám mắt định kỳ giúp giảm nguy cơ đau mắt kéo dài. Với người có bệnh nền hoặc tiền sử bệnh mắt, lịch tái khám nên theo hướng dẫn của bác sĩ.
Đặt lịch khám
Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh hỗ trợ khám mắt, đo khúc xạ và tư vấn các vấn đề thường gặp gây đau, mỏi, khô, đỏ mắt tại Bến Tre.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Câu hỏi thường gặp
Đau hốc mắt có nguy hiểm không?
Đau hốc mắt có thể do mỏi mắt, khô mắt hoặc viêm xoang, nhưng cũng có thể liên quan viêm giác mạc, viêm trong mắt, tăng nhãn áp, chấn thương hoặc bệnh thần kinh thị giác. Nếu đau nhẹ, không đỏ mắt và không nhìn mờ, có thể theo dõi ngắn. Nếu đau nhiều, đỏ mắt, giảm thị lực, chói sáng, buồn nôn, sưng mi hoặc sau chấn thương, nên khám sớm.
Đau hốc mắt do dùng máy tính nhiều phải làm sao?
Bạn nên nghỉ mắt theo quy tắc 20-20-20, điều chỉnh ánh sáng, giữ khoảng cách màn hình phù hợp, chớp mắt thường xuyên và ngủ đủ. Nếu triệu chứng lặp lại, đau đầu cuối ngày, nhìn mờ hoặc nghi kính sai độ, nên khám mắt và đo khúc xạ để kiểm tra tật khúc xạ, khô mắt và khả năng điều tiết.
Đau hốc mắt kèm đỏ mắt có nên tự mua thuốc nhỏ không?
Không nên tự dùng thuốc nhỏ không rõ loại, đặc biệt thuốc có corticoid, thuốc tê hoặc thuốc giảm đỏ kéo dài. Đỏ mắt kèm đau có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, từ kích ứng nhẹ đến viêm giác mạc, viêm màng bồ đào hoặc tăng nhãn áp. Nếu đỏ mắt kèm nhìn mờ, sợ ánh sáng, ghèn nhiều hoặc đau tăng, nên khám bác sĩ mắt.
Đau hốc mắt khi liếc mắt là dấu hiệu gì?
Đau tăng khi liếc mắt có thể liên quan mỏi cơ vận nhãn, viêm quanh mắt, viêm xoang, đau đầu migraine hoặc viêm thần kinh thị giác. Nếu kèm giảm thị lực, giảm nhận biết màu sắc, nhìn đôi, sụp mi hoặc đau một bên mới xuất hiện, bạn nên khám sớm để được đánh giá trực tiếp.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám vì đau quanh mắt?
Trẻ cần được khám sớm nếu đau quanh mắt kèm đỏ mắt, sưng mi, sốt, chảy ghèn, sợ ánh sáng, nhìn mờ, sau va chạm hoặc nghi dị vật. Nếu trẻ hay dụi mắt, nheo mắt, cúi sát vở, than đau đầu hoặc học tập giảm tập trung, phụ huynh cũng nên cho trẻ khám mắt và đo khúc xạ.