Tóm tắt nhanh: loét giác mạc nguy hiểm ở điểm nào?

Loét giác mạc là gì?

Giác mạc là lớp mô trong suốt nằm ở phía trước tròng đen và đồng tử. Đây là cấu trúc quan trọng giúp hội tụ ánh sáng vào trong mắt. Giác mạc bình thường không có mạch máu, bề mặt nhẵn, được nước mắt phủ đều để mắt nhìn rõ và cảm giác dễ chịu. Khi lớp biểu mô bảo vệ bên ngoài bị trầy xước, vi sinh vật hoặc yếu tố viêm có thể xâm nhập sâu hơn, tạo ra ổ viêm và mất mô. Tình trạng đó thường được gọi là loét giác mạc.

Không phải mọi vết xước giác mạc đều là loét giác mạc. Một vết trầy nông do bụi, móng tay hoặc dị vật nhỏ có thể là trợt biểu mô giác mạc. Tuy nhiên, khi tổn thương có thâm nhiễm, mủ, viêm, phù đục và nguy cơ nhiễm trùng, bác sĩ sẽ nghĩ nhiều đến loét giác mạc. Ranh giới giữa trợt giác mạc và loét giác mạc đôi khi không thể tự phân biệt bằng mắt thường, cần soi đèn khe và nhuộm giác mạc nếu phù hợp.

Loét giác mạc có thể xảy ra ở một mắt hoặc hai mắt, có thể ở vùng rìa hoặc vùng trung tâm. Vị trí trung tâm thường ảnh hưởng thị lực nhiều hơn vì nằm trên trục nhìn. Ổ loét nhỏ nhưng nằm đúng trung tâm đôi khi gây nhìn mờ đáng kể. Ngược lại, ổ loét ngoại vi có thể ít làm giảm thị lực lúc đầu nhưng vẫn cần theo dõi vì có thể lan rộng hoặc tiến triển sâu.

Trong thực hành lâm sàng, bác sĩ mắt thường đánh giá loét giác mạc theo nhiều yếu tố: kích thước, độ sâu, vị trí, mức độ thâm nhiễm, phản ứng tiền phòng, lượng ghèn, tình trạng giác mạc xung quanh, có dị vật hay không, có dùng kính áp tròng hay không, tiền sử chấn thương, bệnh nền và thuốc đã sử dụng. Chính vì nhiều biến số như vậy, người bệnh không nên tự so sánh trường hợp của mình với người khác để quyết định có đi khám hay không.

Loét giác mạc nguy hiểm như thế nào?

Cụm từ loét giác mạc nguy hiểm như thế nào thường được người bệnh tìm kiếm khi mắt đã đỏ, đau hoặc nhìn mờ. Mức độ nguy hiểm không giống nhau ở mọi người, nhưng có một nguyên tắc chung: loét giác mạc là tình trạng cần được đánh giá sớm vì có khả năng tiến triển nhanh hơn nhiều bệnh mắt thông thường.

Ngoài giảm thị lực và sẹo, loét giác mạc còn ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày. Người bệnh có thể đau nhức, cộm xốn, khó mở mắt ngoài trời, khó làm việc với màn hình, không lái xe an toàn, mất ngủ vì đau hoặc lo lắng. Với người lao động ngoài trời, người làm vườn, nông nghiệp, cơ khí, xây dựng, tiếp xúc bụi đất, cây cỏ hoặc kim loại, nguy cơ chấn thương và nhiễm trùng giác mạc có thể cao hơn.

Hiệp hội Nhãn khoa Hoa Kỳ cũng nhấn mạnh loét giác mạc là tình trạng cần điều trị y khoa sớm, đặc biệt khi có nhiễm trùng. Bạn có thể tham khảo thêm thông tin tổng quan tại American Academy of Ophthalmology, nhưng quyết định điều trị vẫn cần dựa trên thăm khám trực tiếp.

Dấu hiệu nào gợi ý loét giác mạc?

Triệu chứng loét giác mạc có thể giống một số bệnh mắt khác như viêm kết mạc, viêm giác mạc, dị vật giác mạc, khô mắt nặng hoặc viêm màng bồ đào. Vì vậy, người bệnh không nên chỉ dựa vào cảm giác để tự kết luận. Tuy nhiên, có một số dấu hiệu cần đặc biệt chú ý.

Một điểm quan trọng là mức độ đau không phải lúc nào cũng tương xứng với mức độ nguy hiểm. Một số người đau dữ dội vì tổn thương bề mặt, trong khi một số trường hợp nguy cơ cao, đặc biệt ở người có giảm cảm giác giác mạc, dùng thuốc kéo dài, bệnh lý thần kinh hoặc đeo kính áp tròng, triệu chứng ban đầu có thể không quá rầm rộ. Vì vậy, nếu mắt đỏ đau kèm nhìn mờ hoặc có yếu tố nguy cơ, nên đi khám sớm.

Nguyên nhân thường gặp của loét giác mạc

Để trả lời đầy đủ loét giác mạc nguy hiểm như thế nào, cần hiểu nguyên nhân gây bệnh. Mỗi nguyên nhân có tốc độ tiến triển, mức độ tổn thương và hướng điều trị khác nhau. Bác sĩ mắt sẽ hỏi bệnh sử kỹ, quan sát tổn thương và có thể chỉ định xét nghiệm trong một số tình huống.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ hoặc làm bệnh khó kiểm soát gồm đái tháo đường, suy giảm miễn dịch, dùng thuốc nhỏ mắt kéo dài không theo dõi, từng phẫu thuật mắt, từng ghép giác mạc, vệ sinh kính áp tròng kém, đeo kính áp tròng khi ngủ hoặc khi bơi. Không phải ai có yếu tố nguy cơ cũng bị loét, nhưng khi đã có triệu chứng, các yếu tố này giúp bác sĩ đánh giá mức độ cảnh giác.

Khi nào cần đi khám mắt ngay?

Với các bệnh mắt thông thường, nhiều người có thói quen chờ vài ngày xem có tự hết không. Tuy nhiên, loét giác mạc là tình trạng không nên trì hoãn nếu có dấu hiệu cảnh báo. Khám sớm giúp bác sĩ xác định có phải loét hay không, mức độ nguy hiểm ra sao và có cần chuyển tuyến chuyên sâu hay theo dõi sát hay không.

Trong bối cảnh địa phương, người dân Bến Tre và khu vực lân cận có thể gặp chấn thương mắt khi làm vườn, đi đường bụi, cắt cỏ, hàn cắt kim loại, xây dựng hoặc chăm sóc cây trái. Nếu sau một tình huống như vậy mắt đau đỏ, chảy nước mắt và nhìn mờ, việc tìm nơi khám mắt Bến Tre để kiểm tra sớm là hợp lý. Không nên cố dụi mắt hoặc tự lấy dị vật bằng vật nhọn.

Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh tại 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre tiếp nhận thăm khám các vấn đề mắt thường gặp, trong đó có đánh giá đỏ đau mắt, nghi dị vật, kiểm tra bề mặt nhãn cầu và tư vấn hướng xử trí phù hợp. Khi cần điều trị chuyên sâu hoặc cấp cứu ngoài phạm vi, người bệnh sẽ được hướng dẫn đến cơ sở phù hợp.

Bác sĩ mắt thăm khám loét giác mạc như thế nào?

Thăm khám loét giác mạc không chỉ là nhìn bằng mắt thường. Mục tiêu là xác định tổn thương nằm ở đâu, rộng bao nhiêu, sâu đến mức nào, có dấu hiệu nhiễm trùng hay không, có dị vật hay bất thường mí mắt đi kèm không. Bác sĩ cũng cần đánh giá thị lực ban đầu để theo dõi đáp ứng sau đó.

Người bệnh nên mang theo tất cả thuốc nhỏ mắt, thuốc uống, kính áp tròng, hộp đựng kính và dung dịch đang sử dụng khi đi khám. Những vật này giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ và tránh lặp lại thuốc không phù hợp. Nếu đang đeo kính áp tròng và mắt đau đỏ, nên ngưng đeo ngay cho đến khi được bác sĩ cho phép dùng lại.

Điều trị loét giác mạc: vì sao không nên tự mua thuốc?

Điều trị loét giác mạc phụ thuộc nguyên nhân. Bài viết không kê toa cụ thể vì dùng thuốc sai có thể che lấp triệu chứng hoặc làm bệnh xấu đi. Trong thực tế, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc kháng khuẩn, kháng nấm, kháng virus, thuốc hỗ trợ bề mặt nhãn cầu, giảm đau phù hợp, theo dõi sát hoặc chuyển tuyến tùy tình huống. Một số trường hợp cần tái khám mỗi ngày hoặc vài ngày đầu để xem ổ loét có nhỏ lại, bờ loét có sạch hơn, thâm nhiễm có giảm và thị lực có ổn định không.

Nguy hiểm thường gặp là tự mua thuốc nhỏ mắt tổng hợp, thuốc đỏ mắt hoặc thuốc có corticoid mà không biết thành phần. Corticoid có vai trò trong một số bệnh mắt khi được bác sĩ chỉ định, nhưng nếu dùng không đúng trong nhiễm trùng giác mạc, đặc biệt nghi nấm hoặc herpes, nguy cơ biến chứng có thể tăng. Tương tự, dùng thuốc tê nhỏ mắt tại nhà có thể giảm đau tạm thời nhưng làm chậm lành biểu mô và gây tổn thương nặng, vì vậy không nên tự dùng.

Người bệnh cũng không nên tự ngưng thuốc khi thấy đỡ đỏ hoặc đỡ đau nếu chưa tái khám theo hẹn. Bề mặt giác mạc có thể cải thiện cảm giác trước khi ổ loét thật sự ổn định. Ngược lại, nếu đã dùng thuốc theo hướng dẫn nhưng đau tăng, nhìn mờ hơn, ổ trắng lan rộng hoặc xuất hiện mủ trong mắt, cần liên hệ bác sĩ hoặc đi khám ngay.

Những sai lầm làm loét giác mạc nặng hơn

Nhiều ca loét giác mạc trở nên phức tạp không chỉ vì tác nhân gây bệnh mạnh, mà còn vì người bệnh xử trí ban đầu chưa đúng. Nhận biết các sai lầm thường gặp giúp giảm nguy cơ diễn tiến nặng.

Cách giảm nguy cơ loét giác mạc trong sinh hoạt

Không thể phòng tránh hoàn toàn mọi bệnh mắt, nhưng nhiều yếu tố nguy cơ loét giác mạc có thể giảm được. Điều quan trọng là bảo vệ mắt khi làm việc, vệ sinh kính áp tròng đúng cách và đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường.

Bảo vệ mắt khi lao động

Khi hàn cắt kim loại, cưa mài, cắt cỏ, làm vườn, tiếp xúc hóa chất, bụi gỗ, đất cát hoặc cành lá, nên dùng kính bảo hộ phù hợp. Kính bảo hộ không chỉ tránh dị vật bắn vào mắt mà còn giảm nguy cơ trầy xước giác mạc. Với người làm nông, một vết quẹt nhẹ từ lá cây hoặc cành cây cũng có thể tạo điều kiện cho nấm hoặc vi khuẩn xâm nhập.

Thận trọng với kính áp tròng

Kính áp tròng cần được sử dụng theo hướng dẫn, không đeo quá thời gian khuyến cáo, không ngủ qua đêm nếu loại kính không được chỉ định cho mục đích đó, không rửa kính bằng nước máy, không đeo khi bơi, không dùng chung kính. Nếu mắt đỏ đau, cần tháo kính và đi khám. Với trẻ em hoặc người sử dụng kính tiếp xúc đặc biệt như Ortho-K để kiểm soát cận thị, việc lựa chọn và theo dõi phải cá thể hóa theo tuổi, độ cận, khúc xạ, giác mạc, trục nhãn cầu, thói quen sinh hoạt và lịch tái khám. Ortho-K không chữa khỏi cận vĩnh viễn và cần tuân thủ vệ sinh nghiêm ngặt.

Điều trị khô mắt và bất thường bề mặt nhãn cầu

Khô mắt kéo dài, viêm bờ mi, lông quặm, hở mi hoặc giảm chớp mắt khi dùng màn hình nhiều có thể làm bề mặt giác mạc dễ tổn thương. Nếu thường xuyên cộm xốn, rát mắt, mỏi mắt hoặc nhìn dao động, nên khám để được tư vấn. Dịch vụ điều trị khô mắt có thể phù hợp với một số trường hợp, tùy nguyên nhân và mức độ.

Khám mắt định kỳ khi có nguy cơ

Người từng bị viêm loét giác mạc, từng chấn thương mắt, từng phẫu thuật mắt, có bệnh nền hoặc cần dùng kính áp tròng nên khám định kỳ theo hướng dẫn. Khám mắt tổng quát giúp phát hiện các vấn đề bề mặt nhãn cầu, thị lực, khúc xạ và đáy mắt khi cần. Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh, quy trình khám được định hướng thực tế, giải thích rõ tình trạng và giới hạn của từng phương án.

Lời khuyên của bác sĩ mắt khi nghi loét giác mạc

Khi nghi loét giác mạc, điều đầu tiên là không hoảng loạn nhưng cũng không chủ quan. Hãy ngưng đeo kính áp tròng, tránh dụi mắt, không tự nhỏ thuốc không rõ thành phần và sắp xếp khám sớm. Nếu có chấn thương hóa chất, cần rửa mắt ngay theo hướng dẫn sơ cứu và đến cơ sở y tế khẩn cấp. Nếu có dị vật bắn vào mắt khi hàn, mài, cắt cỏ hoặc làm vườn, không nên cố tự lấy.

Trước khi đi khám, bạn có thể ghi lại thời điểm bắt đầu đau đỏ, hoàn cảnh xảy ra, thuốc đã dùng, bệnh nền, dị ứng thuốc, có đeo kính áp tròng hay không. Thông tin càng đầy đủ, bác sĩ càng có cơ sở đánh giá. Nếu mắt quá chói sáng, nên nhờ người thân đưa đi, tránh tự lái xe đường xa.

Trong điều trị, điều quan trọng không chỉ là dùng thuốc mà còn là theo dõi. Ổ loét giác mạc cần được đánh giá lại để xem có đáp ứng không. Một số trường hợp ban đầu tưởng nhẹ nhưng diễn tiến nhanh; ngược lại, một số trường hợp nhìn đáng sợ nhưng nếu khám sớm và xử trí phù hợp có thể giảm nguy cơ biến chứng. Tuy nhiên, không có cơ sở y khoa nghiêm túc nào nên cam kết khỏi bệnh hoặc không để lại sẹo cho mọi trường hợp, vì kết quả phụ thuộc vào tác nhân, thời gian đến khám, vị trí ổ loét, độ sâu và đáp ứng từng người.

Đối với người dân đang tìm bác sĩ mắt hoặc nơi khám bệnh mắt tại Bến Tre, yếu tố nên ưu tiên là được khám trực tiếp, được giải thích rõ dấu hiệu nguy hiểm, biết khi nào cần tái khám và khi nào cần chuyển tuyến. Trang thiết bị hỗ trợ như hệ thống đo khám khúc xạ, máy mài lắp kính Nidek LE 1200, Essilor Neksia 600 hoặc định vị ZEISS Vision Expert có giá trị trong chăm sóc thị lực và kính thuốc, nhưng với loét giác mạc cấp tính, quyết định quan trọng nhất vẫn là đánh giá y khoa kịp thời và theo dõi sát.

Khi nào nên đến Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh?

Bạn có thể liên hệ Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh khi cần khám mắt tổng quát, kiểm tra đỏ đau mắt, nghi dị vật, nhìn mờ, đo khúc xạ, tư vấn kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K hoặc tròng kính Essilor/ZEISS. Phòng khám tọa lạc tại 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre, thuận tiện cho người dân khu vực trung tâm và các huyện lân cận.

Với nghi ngờ loét giác mạc, bạn nên gọi hotline 079 860 86 86 để được hướng dẫn sắp xếp thời gian khám phù hợp. Nếu triệu chứng rất nặng như đau dữ dội, giảm thị lực nhanh, chấn thương xuyên, bỏng hóa chất, nghi thủng giác mạc hoặc mủ trong mắt, cần đến cơ sở cấp cứu mắt phù hợp càng sớm càng tốt. Phòng khám sẽ tư vấn trong phạm vi chuyên môn và hướng dẫn chuyển tuyến khi cần.

Việc khám sớm không có nghĩa là mọi trường hợp đều nặng, mà là để phân loại đúng. Có trường hợp chỉ là trầy giác mạc nông, có trường hợp là viêm loét cần theo dõi sát. Người bệnh càng đến sớm, bác sĩ càng có cơ hội đánh giá tổn thương ở giai đoạn đầu, giảm nguy cơ bỏ sót dấu hiệu nguy hiểm.

Câu hỏi thường gặp