Tư vấn kính thuốc
Đeo kính mới bị chóng mặt: nguyên nhân, cách xử lý và khi nào nên đo kiểm lại?
Nhiều người sau khi thay kính mới cảm thấy hơi choáng, nhức đầu, nhìn nền nhà bị nghiêng, đi cầu thang không thật vững hoặc thấy mắt phải “gồng” để nhìn rõ. Tình trạng này thường làm người đeo lo lắng: kính có sai độ không, mắt có vấn đề gì không, hay do mình chưa quen kính?
Kính mới bị chóng mặt là phản hồi khá thường gặp sau khi cắt kính mới, đặc biệt ở người vừa tăng độ cận, thay đổi độ loạn, đổi sang gọng lớn hơn, chuyển sang tròng đa tròng, hoặc lâu ngày mới thay kính. Cảm giác chóng mặt không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với kính sai, nhưng cũng không nên xem nhẹ nếu triệu chứng kéo dài, tăng dần hoặc đi kèm nhìn đôi, đau đầu nhiều, buồn nôn, nhức mắt rõ.
Bài viết này giải thích theo hướng dễ hiểu: vì sao đeo kính mới có thể bị chóng mặt, tình huống nào là thích nghi bình thường, tình huống nào nên quay lại nơi cắt kính để kiểm tra thông số, và khi nào cần khám mắt tổng quát để loại trừ nguyên nhân khác.
Kính mới bị chóng mặt có bình thường không?
Trong nhiều trường hợp, kính mới bị chóng mặt là phản ứng thích nghi tạm thời của hệ thị giác. Khi thay kính, mắt và não không chỉ tiếp nhận hình ảnh “rõ hơn” mà còn phải làm quen với một cách nhìn mới: độ kính mới, trục loạn mới, tâm kính mới, độ cong tròng kính mới, kích thước gọng mới và khoảng cách từ mắt đến tròng kính mới. Những thay đổi này có thể làm hình ảnh trên võng mạc khác đi so với cặp kính cũ mà mắt đã quen dùng trong thời gian dài.
Với một số người, sự thích nghi chỉ mất vài giờ đến vài ngày. Với người tăng độ nhiều, có độ loạn cao, hai mắt chênh lệch độ, hoặc chuyển sang loại kính phức tạp hơn, thời gian làm quen có thể lâu hơn. Tuy nhiên, cảm giác chóng mặt phải có xu hướng giảm dần. Nếu càng đeo càng khó chịu, nhìn không ổn định, nhức đầu nhiều hoặc sau nhiều ngày vẫn không cải thiện, cần kiểm tra lại.
Cách hiểu thực tế: kính mới có thể cần thời gian thích nghi, nhưng một cặp kính đúng không nên làm người đeo chịu đựng chóng mặt kéo dài. Nếu cảm giác khó chịu không giảm, nên quay lại để đo, kiểm tra tâm kính, độ kính, gọng kính và cách lắp tròng.
Tại Bến Tre, nhiều khách hàng đến Phòng khám Mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh sau khi thay kính ở nhiều nơi với cùng một than phiền: “Kính nhìn rõ nhưng đi lại bị choáng”, “đeo kính mới thấy nền nhà cong”, “nhìn xa được nhưng đọc gần mỏi”, hoặc “đeo được 10 phút là nhức đầu”. Những câu mô tả này rất quan trọng, vì mỗi kiểu khó chịu có thể gợi ý một nhóm nguyên nhân khác nhau.
Vì sao kính mới bị chóng mặt?
Muốn xử lý đúng, cần phân biệt chóng mặt do mắt chưa quen kính với chóng mặt do thông số kính chưa phù hợp. Trong thực tế, nguyên nhân thường không chỉ nằm ở “độ cận bao nhiêu”, mà còn liên quan đến độ loạn, trục loạn, khoảng cách đồng tử, chiều cao tâm kính, độ ôm gọng, độ nghiêng gọng, khoảng cách đỉnh giác mạc, chất lượng tròng kính và thói quen đeo kính cũ.
1. Độ kính mới thay đổi nhiều so với kính cũ
Đây là nguyên nhân rất thường gặp khiến kính mới bị chóng mặt. Nếu kính cũ đã dùng lâu, độ cận hoặc độ loạn có thể đã thay đổi nhưng mắt đã quen với tình trạng nhìn không tối ưu. Khi thay sang kính mới đúng độ hơn, hình ảnh trở nên rõ hơn nhưng cũng sắc nét, tương phản và khác biệt hơn. Não cần thời gian để tái thích nghi.
Người tăng độ cận nhiều có thể thấy mọi vật nhỏ hơn một chút, khoảng cách có vẻ xa hơn hoặc nền nhà hơi lạ. Người giảm độ cận sau khi trước đó đeo kính quá độ có thể thấy nhìn xa chưa “gắt” như kính cũ dù mắt đỡ căng hơn. Người thay đổi độ loạn hoặc trục loạn có thể thấy méo hình, nghiêng hình, đi lại không thật tự nhiên trong vài ngày đầu.
2. Thay đổi độ loạn hoặc trục loạn
Độ loạn thị ảnh hưởng đến cách mắt nhìn các đường ngang, dọc, chéo và chi tiết biên. Khi trục loạn thay đổi, dù số độ không tăng quá nhiều, người đeo vẫn có thể thấy không gian bị “xoay nhẹ”, chữ bị nghiêng, nền gạch không phẳng hoặc đi cầu thang khó chịu.
Vì vậy, một người nói rằng “kính mới bị chóng mặt dù độ cận chỉ tăng ít” vẫn cần được kiểm tra kỹ phần độ loạn và trục loạn. Trong một số trường hợp, chỉ cần chỉnh lại trục, cân nhắc mức độ cho kính hoặc kiểm tra lại khả năng dung nạp của người đeo là triệu chứng cải thiện rõ.
3. Kính cũ đã trầy xước, ố vàng hoặc sai lệch nhưng mắt đã quen
Một lý do ít được chú ý là kính cũ có thể đã xuống cấp: trầy nhiều, lớp phủ bong, tròng ngả màu, gọng lệch, ve mũi không đều hoặc tâm kính không còn ở vị trí ban đầu. Khi chuyển sang kính mới trong hơn, sáng hơn, đúng tâm hơn, mắt nhận được hình ảnh khác biệt so với thói quen cũ.
Trường hợp này, người đeo có thể cảm giác kính mới “sáng quá”, “rõ quá”, “hơi chói” hoặc “nhìn không quen”. Nếu thông số kính mới đúng, cảm giác này thường giảm dần khi đeo đều. Tuy nhiên, nếu kèm đau đầu, buồn nôn hoặc méo hình nhiều, vẫn nên kiểm tra lại.
4. Gọng kính mới quá to hoặc hình dạng khác kính cũ
Khi đổi từ gọng nhỏ sang gọng lớn, từ gọng chữ nhật sang gọng tròn, từ kính ôm sát sang kính nằm xa mắt hơn, người đeo có thể bị thay đổi vùng nhìn ngoại vi. Vùng rìa tròng kính có đặc tính quang học khác vùng trung tâm, nhất là với người cận nặng, viễn nặng, loạn cao hoặc dùng tròng chiết suất cao.
Nếu gọng quá to so với khuôn mặt, tròng kính có thể dày hơn, vùng rìa nhiều hơn và dễ tạo cảm giác méo ở ngoại vi. Người đeo có thể nhìn thẳng khá rõ nhưng liếc mắt hoặc đi lại lại thấy choáng. Đây là lý do khi cắt kính cận, chọn gọng không nên chỉ dựa vào thời trang mà cần cân nhắc độ kính, khuôn mặt, khoảng cách đồng tử và mục đích sử dụng.
5. Tâm kính hoặc khoảng cách đồng tử chưa phù hợp
Khoảng cách đồng tử là thông số quan trọng khi lắp kính. Nếu tâm quang học của tròng kính không khớp với vị trí nhìn của mắt, người đeo có thể phải nhìn qua vùng không tối ưu của tròng. Điều này có thể gây nhức mắt, mỏi mắt, chóng mặt, nhìn không ổn định hoặc khó chịu khi đọc và làm việc gần.
Với kính độ cao, kính loạn, kính đa tròng hoặc kính dùng nhiều giờ mỗi ngày, sai lệch tâm kính càng dễ gây khó chịu. Vì vậy, khi kính mới bị chóng mặt, không nên chỉ hỏi “độ kính có đúng không” mà còn phải kiểm tra “kính có được lắp đúng vị trí mắt không”.
6. Độ nghiêng gọng, độ ôm gọng và khoảng cách từ mắt đến tròng chưa hợp lý
Một cặp kính sau khi lắp xong vẫn cần chỉnh gọng theo khuôn mặt. Nếu gọng bị lệch, một bên cao một bên thấp, ve mũi tì không đều, kính trượt xuống hoặc quá sát mắt, hình ảnh đi qua tròng kính có thể thay đổi. Người đeo sẽ cảm thấy khó chịu dù đơn kính và tròng kính không sai.
Đây là nguyên nhân rất thực tế. Có người chỉ cần chỉnh lại ve mũi, càng kính, độ nghiêng mặt kính hoặc vị trí gọng trên sống mũi là giảm hẳn cảm giác choáng. Vì vậy, sau khi nhận kính, nên đeo thử, đi lại, nhìn xa, nhìn gần, nhìn xuống cầu thang mô phỏng và phản hồi ngay nếu thấy bất thường.
Các biểu hiện thường gặp khi kính mới bị chóng mặt
Không phải ai cũng mô tả chóng mặt giống nhau. Có người cảm giác quay cuồng, có người thấy lâng lâng, có người không chóng mặt thật sự nhưng thấy “không gian không thật”. Khi tư vấn, bác sĩ hoặc chuyên viên khúc xạ cần hỏi kỹ kiểu khó chịu để định hướng nguyên nhân.
Nhìn nền nhà bị nghiêng hoặc cong
Thường gặp khi thay đổi độ loạn, trục loạn, dùng gọng lớn hơn hoặc kính cận nặng. Nếu mới đeo vài giờ đầu và giảm dần thì có thể là thích nghi. Nếu kéo dài, cần kiểm tra lại độ loạn, trục loạn, tâm kính và độ nghiêng gọng.
Đi cầu thang thấy không chắc chân
Có thể xảy ra khi hình ảnh qua kính mới khác kính cũ, đặc biệt khi nhìn xuống. Người mới đổi kính nên cẩn thận khi đi cầu thang, lái xe, leo bậc cao hoặc di chuyển ở nơi đông người trong những ngày đầu.
Nhức đầu vùng trán hoặc thái dương
Nhức đầu có thể do mắt đang gắng điều tiết, do độ kính chưa phù hợp, do kính quá chặt, do ve mũi tì đau hoặc do làm việc gần kéo dài. Nếu nhức đầu xuất hiện mỗi lần đeo kính mới và hết khi tháo kính, nên quay lại đo kiểm.
Mỏi mắt, cay mắt, khó tập trung
Mỏi mắt có thể liên quan đến độ kính, độ loạn, điều tiết, khô mắt hoặc thói quen nhìn màn hình. Nếu người đeo kính mới làm việc máy tính nhiều, cần đánh giá cả khoảng cách làm việc, ánh sáng, thời gian nhìn gần và tình trạng khô mắt.
Nhìn rõ nhưng vẫn khó chịu
Đây là tình huống khá phổ biến. Một cặp kính có thể cho thị lực 10/10 nhưng vẫn gây khó chịu nếu thông số lắp kính, cân bằng hai mắt, gọng kính hoặc khả năng dung nạp của người đeo chưa phù hợp.
“Nhìn rõ” chưa đủ để kết luận một cặp kính là phù hợp. Kính tốt cần cho thị lực rõ, cảm giác nhìn ổn định, đeo lâu không quá mỏi và phù hợp với nhu cầu sinh hoạt hằng ngày.
Những ai dễ bị chóng mặt khi thay kính mới?
Không phải mọi người đều có nguy cơ như nhau. Có người thay kính là quen ngay, nhưng có người rất nhạy với thay đổi nhỏ. Những nhóm dưới đây thường dễ gặp tình trạng kính mới bị chóng mặt hơn.
Người cận nặng hoặc tăng độ nhiều
Người cận nặng thường nhạy với thay đổi kích thước hình ảnh, độ dày tròng, vùng rìa tròng kính và khoảng cách từ mắt đến tròng. Khi tăng độ nhiều, não cần thích nghi với hình ảnh mới, nhất là khi trước đó kính cũ đã dùng quá lâu.
Người có loạn thị cao
Loạn thị cao hoặc thay đổi trục loạn dễ gây cảm giác méo hình, nghiêng hình, chóng mặt. Đây là nhóm nên được đo khúc xạ kỹ, có thử kính thực tế và đánh giá cảm giác dung nạp trước khi quyết định đơn kính cuối cùng.
Người hai mắt chênh lệch độ nhiều
Khi hai mắt chênh độ, kích thước hình ảnh mỗi mắt nhận được có thể khác nhau. Não phải hợp nhất hai hình ảnh này thành một hình ảnh chung. Nếu thay đổi đơn kính đột ngột, người đeo dễ bị mỏi, choáng hoặc khó chịu.
Người lần đầu đeo kính
Người lần đầu đeo kính chưa quen với việc nhìn qua tròng, cảm giác gọng trên mặt, vùng nhìn ngoại vi và sự thay đổi độ nét. Cảm giác lạ trong vài ngày đầu có thể xảy ra, nhưng cần được hướng dẫn cách đeo và theo dõi.
Người chuyển sang kính đa tròng
Kính đa tròng có nhiều vùng nhìn: xa, trung gian và gần. Người mới dùng cần học cách phối hợp mắt, đầu và tư thế nhìn. Nếu lắp kính không đúng chiều cao hoặc người dùng chưa được hướng dẫn, chóng mặt và khó chịu có thể rõ hơn.
Người lớn tuổi hoặc có bệnh mắt đi kèm
Người lớn tuổi có thể có đục thủy tinh thể, khô mắt, bệnh võng mạc, glaucoma hoặc rối loạn điều tiết. Trong nhóm này, nếu thay kính mới vẫn nhìn không thoải mái, nên khám mắt tổng quát thay vì chỉ đổi kính nhiều lần.
Kính mới bị chóng mặt bao lâu thì hết?
Thời gian thích nghi tùy từng người. Với kính đơn tròng thay đổi ít, nhiều người quen sau vài giờ đến vài ngày. Với kính tăng độ nhiều, loạn thị, chênh lệch hai mắt hoặc kính đa tròng, thời gian thích nghi có thể lâu hơn. Điều quan trọng là triệu chứng phải giảm dần theo thời gian.
Có thể theo dõi theo 3 mốc thực tế
- Trong 1–2 ngày đầu: có thể thấy hơi lạ, hình ảnh sắc hơn, không gian khác hơn, hơi mỏi mắt khi đeo lâu.
- Sau vài ngày: cảm giác khó chịu nên giảm dần nếu kính phù hợp và người đeo dùng đều.
- Sau khoảng 1 tuần hoặc hơn: nếu vẫn chóng mặt rõ, nhức đầu nhiều, nhìn méo, nhìn đôi hoặc không thể sinh hoạt bình thường, nên quay lại kiểm tra.
Một sai lầm thường gặp là đeo kính mới vài phút thấy khó chịu rồi bỏ hẳn, sau đó thỉnh thoảng đeo lại. Cách này làm não khó thích nghi hơn vì liên tục phải chuyển qua lại giữa kính cũ và kính mới. Tuy nhiên, cũng không nên cố đeo trong mọi tình huống nếu chóng mặt nhiều, buồn nôn, mất thăng bằng hoặc không an toàn khi di chuyển.
Nếu kính mới chỉ hơi lạ và khó chịu nhẹ, có thể đeo tăng dần trong môi trường an toàn. Nếu kính mới gây chóng mặt nhiều, nhức đầu rõ, nhìn méo nặng hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, nên kiểm tra lại sớm thay vì cố chịu.
Cách xử lý khi kính mới bị chóng mặt
Khi gặp tình trạng kính mới bị chóng mặt, không nên vội kết luận kính sai, nhưng cũng không nên bỏ qua. Cách xử lý hợp lý là đánh giá mức độ triệu chứng, thời điểm xuất hiện và hoàn cảnh sử dụng kính.
Bước 1: Đeo kính trong môi trường an toàn
Trong ngày đầu, nên đeo kính khi ngồi, đi lại nhẹ trong nhà hoặc làm việc đơn giản. Hạn chế lái xe đường xa, đi cầu thang nhanh, leo cao hoặc làm việc cần độ an toàn cao nếu còn choáng. Việc này giúp mắt làm quen mà không tạo nguy cơ té ngã hoặc mất tập trung.
Bước 2: Không đổi qua lại liên tục giữa kính cũ và kính mới
Nếu kính mới đã được đo và lắp đúng, việc đổi qua lại liên tục làm não khó thích nghi. Tuy nhiên, nếu kính mới gây khó chịu nhiều, nên tạm ngưng các hoạt động nguy hiểm và liên hệ nơi cắt kính để kiểm tra lại, không cố chịu quá mức.
Bước 3: Kiểm tra gọng có bị lệch không
Hãy nhìn trong gương: hai mắt kính có cân không, gọng có trượt xuống không, một bên càng có cao hơn không, ve mũi có tì đau không. Một gọng kính lệch có thể làm người đeo cảm giác nhìn không ổn định dù độ kính đúng.
Bước 4: Ghi lại triệu chứng cụ thể
Khi quay lại kiểm tra, nên mô tả rõ: chóng mặt khi nhìn xa hay nhìn gần, khi đi lại hay khi đọc sách, có nhìn méo không, có nhức đầu không, triệu chứng xuất hiện sau bao lâu đeo kính, tháo kính ra có hết không. Mô tả càng cụ thể, việc tìm nguyên nhân càng nhanh.
Bước 5: Đo kiểm lại nếu không cải thiện
Nếu sau vài ngày triệu chứng không giảm, hoặc ngay từ đầu đã chóng mặt nhiều, nên đo kiểm lại độ kính, độ loạn, trục loạn, khoảng cách đồng tử, chiều cao tâm kính, độ nghiêng gọng và chất lượng lắp tròng. Đây là bước quan trọng để tránh kéo dài khó chịu.
Tại Phòng khám Mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính Bác sĩ Minh, quy trình tư vấn kính không chỉ dừng ở việc đo ra con số độ kính. Người đeo cần được đánh giá nhu cầu sử dụng, thói quen làm việc, kính cũ đang dùng, khả năng thích nghi, loại gọng phù hợp và cảm giác khi thử kính thực tế.
Khi nào kính mới bị chóng mặt là dấu hiệu cần kiểm tra lại?
Một số tình huống nên được kiểm tra sớm, vì có thể liên quan đến đơn kính, lắp kính, gọng kính hoặc bệnh lý mắt đi kèm. Người đeo không nên cố chịu nếu triệu chứng ảnh hưởng sinh hoạt.
Nên quay lại kiểm tra nếu có một trong các dấu hiệu sau
- Chóng mặt không giảm sau vài ngày đeo kính.
- Đeo kính mới là nhức đầu, tháo kính ra thì dễ chịu hơn.
- Nhìn nền nhà cong, tường nghiêng, bậc thang lệch rõ.
- Nhìn đôi, nhìn chồng hình hoặc khó phối hợp hai mắt.
- Đọc sách, nhìn điện thoại, làm máy tính bị mỏi nhanh hơn kính cũ.
- Một mắt nhìn rõ, hai mắt cùng nhìn lại khó chịu.
- Kính bị trượt, lệch, tì đau sống mũi hoặc ép thái dương.
- Trẻ em đeo kính mới than nhức đầu, né đeo kính, nheo mắt hoặc học kém tập trung hơn.
- Người lớn tuổi thay kính nhiều lần vẫn không rõ hoặc chóng mặt kéo dài.
Đặc biệt, nếu người đeo có đau mắt, đỏ mắt, nhìn mờ tăng nhanh, ruồi bay nhiều, chớp sáng, đau đầu dữ dội, buồn nôn nhiều hoặc giảm thị lực đột ngột, cần khám chuyên khoa mắt sớm. Những dấu hiệu này không nên quy hết cho việc “chưa quen kính”.
Vì sao có người đeo kính mới nhìn rõ nhưng vẫn chóng mặt?
Đây là câu hỏi rất thường gặp. Nhiều người nghĩ rằng nếu bảng thị lực đọc được tốt thì kính chắc chắn phù hợp. Thực tế, thị lực rõ chỉ là một phần. Cảm giác thoải mái còn phụ thuộc vào hệ điều tiết, quy tụ, cân bằng hai mắt và cách tròng kính được đặt trước mắt.
Ví dụ, một người có thể đọc được 10/10 với độ cận mới, nhưng nếu độ loạn chỉnh quá mạnh so với khả năng dung nạp, họ vẫn thấy nghiêng hình. Một người có thể nhìn xa rõ, nhưng nếu kính dùng làm việc gần nhiều mà không đánh giá nhu cầu nhìn gần, họ vẫn mỏi mắt khi dùng máy tính. Một người có thể đo đúng độ, nhưng nếu tâm kính lệch hoặc gọng trượt xuống, hình ảnh thực tế khi đeo hằng ngày lại không như lúc đo.
Thị lực rõ
Là khả năng đọc chữ hoặc nhận biết chi tiết ở khoảng cách kiểm tra. Đây là chỉ số quan trọng nhưng chưa phản ánh toàn bộ cảm giác đeo kính trong sinh hoạt.
Thị giác thoải mái
Là cảm giác nhìn ổn định, ít mỏi, ít nhức đầu, phối hợp hai mắt tốt và phù hợp với công việc hằng ngày. Đây là mục tiêu quan trọng khi kê kính.
Vì vậy, khi xử lý tình trạng kính mới bị chóng mặt, cần kiểm tra cả hai yếu tố: kính có giúp nhìn rõ không và người đeo có dung nạp tốt không.
Trẻ em đeo kính mới bị chóng mặt cần chú ý gì?
Với trẻ em, việc đánh giá càng cần thận trọng vì trẻ có thể không mô tả chính xác cảm giác. Trẻ có thể nói “con không thích kính này”, “nhìn kỳ kỳ”, “đeo đau đầu”, hoặc đơn giản là tháo kính ra liên tục. Phụ huynh không nên vội cho rằng trẻ lười đeo kính.
Trẻ mới đeo kính, trẻ tăng độ nhanh, trẻ có loạn thị hoặc trẻ được chỉnh kính sau một thời gian nhìn mờ có thể cần thời gian làm quen. Tuy nhiên, nếu trẻ đeo kính mới mà đi loạng choạng, than đau đầu, nheo mắt nhiều hơn, học giảm tập trung hoặc không chịu đeo sau nhiều ngày, nên đưa trẻ quay lại kiểm tra.
Với trẻ em cận thị, mục tiêu không chỉ là nhìn rõ bảng. Cần theo dõi độ cận, độ loạn, thị lực hai mắt, thói quen nhìn gần và nguy cơ tăng độ. Nếu trẻ tăng độ nhanh, phụ huynh nên hỏi thêm về chương trình kiểm soát cận thị.
Tại Bến Tre, phụ huynh có thể đưa trẻ đến Phòng khám Mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh để kiểm tra lại khi trẻ than kính mới bị chóng mặt, nhìn không thoải mái hoặc có dấu hiệu cận thị học đường. Việc đo khúc xạ cho trẻ cần sự kiên nhẫn, đánh giá phù hợp và hướng dẫn phụ huynh theo dõi sau khi nhận kính.
Người lớn tuổi thay kính mới bị chóng mặt có phải do kính?
Ở người lớn tuổi, chóng mặt khi thay kính mới có thể do kính, nhưng cũng có thể do bệnh lý mắt hoặc vấn đề toàn thân. Một người bị đục thủy tinh thể, thoái hóa hoàng điểm, glaucoma, bệnh võng mạc tiểu đường, khô mắt hoặc rối loạn tiền đình có thể cảm thấy nhìn không ổn định dù đã thay kính.
Nếu người lớn tuổi thay kính nhiều lần vẫn không rõ, nhìn mờ như có màn che, chói sáng, nhìn méo hình, đau nhức mắt hoặc giảm thị lực một bên, nên khám mắt tổng quát. Không nên chỉ tiếp tục đổi kính mà bỏ qua kiểm tra đáy mắt, nhãn áp, giác mạc, thủy tinh thể và võng mạc.
Gợi ý thực tế cho người lớn tuổi
- Nên mang theo kính cũ khi đi khám hoặc đo kính mới.
- Nên mô tả rõ nhu cầu: đọc sách, xem điện thoại, đi chợ, lái xe, xem tivi hay làm việc máy tính.
- Nếu có tiểu đường, tăng huyết áp, glaucoma hoặc từng phẫu thuật mắt, cần báo với bác sĩ.
- Nếu chóng mặt kèm mất thăng bằng, ù tai, buồn nôn nhiều, nên đánh giá thêm nguyên nhân ngoài mắt khi cần.
Đo kính thế nào để giảm nguy cơ kính mới bị chóng mặt?
Để hạn chế tình trạng kính mới bị chóng mặt, quy trình đo kính cần đầy đủ hơn việc đo máy tự động rồi cho ra đơn kính ngay. Máy đo khúc xạ tự động là bước tham khảo quan trọng, nhưng đơn kính cuối cùng nên được xác nhận bằng đo chủ quan, thử kính, đánh giá thị lực hai mắt và hỏi kỹ nhu cầu sử dụng.
1. Khai thác kính cũ và triệu chứng hiện tại
Người đo cần biết kính cũ đang dùng bao lâu, có bị trầy không, đeo có mỏi không, nhìn xa hay gần khó hơn, làm việc gì nhiều nhất. Kính cũ là dữ liệu quan trọng để quyết định có nên thay đổi độ mạnh hay điều chỉnh từ từ.
2. Đo khách quan bằng thiết bị
Đo máy giúp ước lượng độ cận, viễn, loạn và trục loạn. Tuy nhiên, kết quả máy có thể bị ảnh hưởng bởi điều tiết, khô mắt, hợp tác của người đo hoặc tình trạng mắt. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào máy.
3. Đo chủ quan và cân bằng hai mắt
Đây là bước quan trọng để xác định độ kính người đeo thật sự nhìn rõ và thoải mái. Với một số người, đơn kính tối đa cho thị lực rõ nhất chưa chắc là đơn kính dễ chịu nhất khi đeo cả ngày.
4. Thử kính trong điều kiện gần thực tế
Người đeo nên được thử nhìn xa, nhìn gần, nhìn màn hình, đi lại nhẹ, nhìn xuống sàn và đánh giá cảm giác. Nếu thấy choáng ngay lúc thử, cần cân nhắc lại trước khi lắp kính.
5. Đo thông số lắp kính
Khoảng cách đồng tử, chiều cao tâm kính, độ vừa của gọng, độ nghiêng và khoảng cách từ mắt đến kính cần phù hợp. Đặc biệt với kính độ cao, kính loạn và kính đa tròng, thông số lắp kính ảnh hưởng lớn đến cảm giác đeo.
Nếu anh chị đang ở Bến Tre và thường gặp tình trạng thay kính xong bị choáng, có thể ưu tiên nơi có quy trình đo khúc xạ kỹ, có kiểm tra kính cũ, thử kính thực tế và có thể khám chuyên khoa mắt khi cần.
Chọn gọng và tròng kính thế nào để đeo dễ chịu hơn?
Khi nói đến kính, nhiều người chỉ chú ý độ kính và thương hiệu tròng kính. Nhưng với người dễ chóng mặt, việc chọn gọng và thiết kế tròng cũng rất quan trọng. Một gọng đẹp nhưng quá rộng, quá cong, quá nặng hoặc không phù hợp với độ kính có thể làm người đeo khó thích nghi.
Không nên chọn gọng quá lớn nếu độ cao
Người cận nặng hoặc loạn cao nên cân nhắc kích thước gọng. Gọng quá lớn có thể làm tròng dày hơn, vùng rìa rộng hơn và dễ gây méo ngoại vi. Gọng vừa khuôn mặt thường giúp kính nhẹ, thẩm mỹ và dễ đeo hơn.
Gọng phải ngồi ổn định trên mặt
Gọng trượt liên tục khiến người đeo nhìn qua vị trí khác của tròng kính, dễ mỏi và chóng mặt. Ve mũi, càng kính và độ ôm cần được chỉnh phù hợp với sống mũi, tai và khuôn mặt.
Tròng kính nên phù hợp nhu cầu sử dụng
Người làm máy tính nhiều, lái xe nhiều, đọc sách nhiều hoặc cần nhìn xa rõ trong công việc có nhu cầu khác nhau. Chọn tròng kính nên dựa vào thói quen sử dụng, không chỉ dựa vào giá hoặc quảng cáo.
Lắp kính cần chính xác
Ngay cả tròng kính tốt cũng có thể gây khó chịu nếu lắp không đúng tâm hoặc gọng không được chỉnh sau lắp. Vì vậy, quy trình cắt kính cận cần kết hợp đo đúng, chọn gọng phù hợp và lắp kính cẩn thận.
Với người từng bị kính mới bị chóng mặt, nên mang theo kính cũ khi đi cắt kính mới. Kính cũ giúp bác sĩ hoặc chuyên viên so sánh độ cũ – độ mới, kiểu gọng, khoảng cách kính đến mắt và những thay đổi có thể làm người đeo khó thích nghi.
Có nên giảm độ kính nếu đeo kính mới bị chóng mặt?
Không nên tự ý yêu cầu giảm độ chỉ vì đeo kính mới thấy choáng. Giảm độ có thể làm dễ chịu tạm thời trong một số trường hợp, nhưng cũng có thể khiến nhìn xa không rõ, nheo mắt, mỏi mắt hoặc không phù hợp cho lái xe và học tập. Quyết định giảm, tăng hay giữ độ cần dựa trên đo kiểm và thử kính.
Có những trường hợp cần chỉnh đủ độ để đạt thị lực tốt. Có những trường hợp người đeo không dung nạp được thay đổi quá lớn, bác sĩ có thể cân nhắc cách chỉnh phù hợp hơn, đặc biệt với loạn thị cao, chênh lệch hai mắt hoặc người đã quen đeo kính sai trong thời gian dài. Đây là lý do đo kính nên có phần trao đổi và thử nghiệm, không chỉ xuất đơn theo máy.
Nguyên tắc là không chạy theo cảm giác “rõ gắt” bằng mọi giá, cũng không giảm độ tùy tiện. Đơn kính tốt cần cân bằng giữa thị lực, sự thoải mái, an toàn và nhu cầu sử dụng thực tế.
Kính mới bị chóng mặt có liên quan đến bệnh mắt không?
Phần lớn trường hợp chóng mặt sau khi thay kính liên quan đến thích nghi thị giác, thông số kính hoặc gọng kính. Tuy nhiên, không nên bỏ qua bệnh lý mắt, nhất là khi người đeo có tuổi, có bệnh toàn thân hoặc triệu chứng bất thường.
Một số tình trạng như khô mắt, đục thủy tinh thể, bệnh võng mạc tiểu đường, glaucoma, rối loạn điều tiết, rối loạn quy tụ hoặc bất thường phối hợp hai mắt có thể làm người đeo kính cảm thấy không thoải mái. Khi đó, chỉ đổi kính không giải quyết được gốc vấn đề.
Nếu đã kiểm tra kính mà vẫn chóng mặt, nhức mắt, nhìn mờ hoặc nhìn không ổn định, nên khám mắt tổng quát. Khám mắt giúp đánh giá giác mạc, thủy tinh thể, nhãn áp, đáy mắt và các yếu tố khác có thể ảnh hưởng thị lực.
Anh chị có thể tham khảo thêm thông tin chung về chăm sóc mắt từ American Academy of Ophthalmology và vai trò của khám mắt định kỳ từ American Optometric Association.
Quy trình kiểm tra tại Phòng khám Mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh
Khi khách hàng phản hồi kính mới bị chóng mặt, việc kiểm tra nên đi theo quy trình có hệ thống. Mục tiêu không phải chỉ là đổi kính ngay, mà là xác định nguyên nhân: do thích nghi, do độ kính, do gọng, do lắp kính hay do vấn đề mắt khác.
Kiểm tra kính đang đeo
Đo lại độ kính thực tế trên tròng, kiểm tra tình trạng tròng kính, vị trí tâm kính, độ lệch gọng và so sánh với đơn kính đã đo. Bước này giúp phát hiện sai lệch trong quá trình lắp hoặc sử dụng.
So sánh với kính cũ
Kính cũ cho biết mắt đã quen với mức độ nào. Nếu kính mới thay đổi quá nhiều, bác sĩ có thể đánh giá khả năng thích nghi và cân nhắc hướng xử lý phù hợp.
Đo khúc xạ lại khi cần
Đo lại độ cận, viễn, loạn, trục loạn và cân bằng hai mắt. Với trẻ em hoặc người có điều tiết mạnh, có thể cần đánh giá kỹ hơn để tránh đơn kính không phù hợp.
Đánh giá gọng và tư thế đeo
Chỉnh gọng, ve mũi, độ nghiêng, độ ôm và vị trí kính trên khuôn mặt. Đây là bước nhỏ nhưng đôi khi giải quyết được vấn đề rất nhanh.
Khám mắt nếu có dấu hiệu nghi ngờ
Nếu triệu chứng không giải thích được bằng kính hoặc người bệnh có dấu hiệu bất thường, bác sĩ sẽ tư vấn khám mắt tổng quát để đánh giá nguyên nhân khác.
Lời khuyên cho người mới thay kính ở Bến Tre
Nếu anh chị vừa thay kính và thấy chóng mặt, trước hết hãy bình tĩnh quan sát. Ghi nhận xem triệu chứng xuất hiện lúc nào, có giảm dần không, nhìn xa hay gần khó chịu hơn, đi lại có bị choáng không. Nếu chỉ hơi lạ trong thời gian đầu và mỗi ngày giảm dần, đó có thể là quá trình thích nghi.
Ngược lại, nếu kính mới bị chóng mặt rõ, không thể đi lại tự nhiên, nhức đầu nhiều, nhìn méo, nhìn đôi hoặc cảm giác khó chịu không giảm, anh chị nên quay lại nơi cắt kính để kiểm tra. Đừng cố dùng kính trong nhiều tuần với hy vọng “rồi sẽ quen” nếu triệu chứng nặng hoặc ảnh hưởng sinh hoạt.
Khi đi kiểm tra lại, nên mang theo gì?
- Kính mới đang gây chóng mặt.
- Kính cũ đã đeo trước đó.
- Đơn kính cũ nếu còn giữ.
- Thông tin công việc: học tập, máy tính, lái xe, đọc sách, điện thoại.
- Mô tả triệu chứng: chóng mặt khi nào, kéo dài bao lâu, có nhức đầu hay nhìn đôi không.
Tại Phòng khám Mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính Bác sĩ Minh, địa chỉ 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre, khách hàng có thể được tư vấn theo hướng kết hợp giữa khám mắt, đo khúc xạ và lắp kính. Đây là điểm quan trọng với những trường hợp đã thay kính nhưng vẫn không thoải mái.
Những hiểu lầm thường gặp khi kính mới bị chóng mặt
Hiểu lầm 1: Cứ chóng mặt là kính sai
Không đúng. Một số trường hợp chỉ là thích nghi tạm thời, nhất là khi độ kính thay đổi nhiều hoặc người đeo chuyển sang kiểu gọng mới. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng, vẫn phải kiểm tra.
Hiểu lầm 2: Nhìn rõ 10/10 là chắc chắn ổn
Không hoàn toàn. Kính cần rõ và dễ chịu. Người đeo có thể đạt thị lực tốt nhưng vẫn mỏi, chóng mặt nếu trục loạn, tâm kính, gọng hoặc cân bằng hai mắt chưa phù hợp.
Hiểu lầm 3: Cố đeo lâu thì kiểu gì cũng quen
Không nên cố đeo nếu chóng mặt nhiều, buồn nôn, nhìn đôi hoặc mất thăng bằng. Kính phù hợp thường khó chịu giảm dần; nếu không giảm, cần tìm nguyên nhân.
Hiểu lầm 4: Chỉ cần đo máy là đủ
Đo máy là bước tham khảo, nhưng đơn kính cần được xác nhận bằng đo chủ quan, thử kính và đánh giá cảm giác đeo. Đặc biệt với người hay chóng mặt, quy trình càng cần kỹ.
Câu hỏi thường gặp về kính mới bị chóng mặt
1. Kính mới bị chóng mặt có phải do sai độ không?
Có thể, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Kính mới bị chóng mặt có thể do mắt chưa thích nghi, độ kính thay đổi nhiều, độ loạn hoặc trục loạn thay đổi, gọng mới khác gọng cũ, tâm kính chưa phù hợp hoặc gọng bị lệch. Nếu triệu chứng không giảm sau vài ngày hoặc gây khó chịu nhiều, nên kiểm tra lại.
2. Đeo kính mới bao lâu thì hết chóng mặt?
Nhiều người quen sau vài giờ đến vài ngày. Một số trường hợp độ thay đổi nhiều, loạn thị cao, hai mắt chênh lệch hoặc dùng kính đa tròng có thể cần lâu hơn. Tuy nhiên, triệu chứng nên giảm dần. Nếu sau khoảng một tuần vẫn chóng mặt rõ, nên quay lại đo kiểm.
3. Có nên đeo lại kính cũ khi kính mới bị chóng mặt?
Nếu kính mới chỉ hơi lạ và đã được kiểm tra đúng, đổi qua lại liên tục với kính cũ có thể làm mắt khó thích nghi. Nhưng nếu kính mới gây chóng mặt nhiều, mất thăng bằng, buồn nôn hoặc nhức đầu rõ, nên tạm ngưng trong các hoạt động không an toàn và quay lại kiểm tra.
4. Gọng kính có làm chóng mặt không?
Có. Gọng quá to, quá cong, bị lệch, trượt xuống hoặc không phù hợp với khuôn mặt có thể làm vị trí nhìn qua tròng kính thay đổi. Đôi khi chỉ cần chỉnh lại gọng, ve mũi hoặc độ nghiêng là cảm giác dễ chịu hơn.
5. Vì sao thay kính cùng độ nhưng vẫn bị chóng mặt?
Dù cùng độ, tròng kính mới có thể khác về thiết kế, chiết suất, độ cong, lớp phủ, kích thước gọng hoặc vị trí tâm kính. Nếu kính cũ đã trầy, lệch hoặc dùng quá lâu, mắt cũng có thể cần thời gian làm quen lại với kính mới.
6. Trẻ em đeo kính mới bị chóng mặt có nguy hiểm không?
Không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng cần theo dõi kỹ. Nếu trẻ than nhức đầu, chóng mặt, không chịu đeo kính, nheo mắt nhiều hoặc học kém tập trung hơn, phụ huynh nên đưa trẻ quay lại kiểm tra độ kính, độ loạn và cách lắp kính.
7. Người lớn tuổi thay kính mới bị chóng mặt nên làm gì?
Người lớn tuổi nên kiểm tra cả kính và mắt. Nếu thay kính vẫn không rõ, chóng mặt kéo dài, nhìn méo, chói sáng hoặc giảm thị lực, nên khám mắt tổng quát để đánh giá đục thủy tinh thể, nhãn áp, võng mạc, khô mắt và các bệnh mắt khác.
8. Có nên tự giảm độ kính để đỡ chóng mặt?
Không nên tự ý giảm độ. Việc chỉnh độ cần dựa trên đo khúc xạ, thử kính và đánh giá nhu cầu sử dụng. Giảm độ không đúng có thể làm nhìn xa mờ, nheo mắt và mỏi mắt nhiều hơn.
9. Khi nào cần khám mắt thay vì chỉ đo kính?
Nên khám mắt nếu chóng mặt kèm nhìn mờ không cải thiện, đau mắt, đỏ mắt, nhìn đôi, ruồi bay nhiều, chớp sáng, giảm thị lực đột ngột, hoặc người bệnh có tiểu đường, tăng huyết áp, glaucoma, đục thủy tinh thể hay bệnh mắt trước đó.
10. Ở Bến Tre nên kiểm tra kính mới bị chóng mặt ở đâu?
Anh chị có thể đến Phòng khám Mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính Bác sĩ Minh tại 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre để được kiểm tra kính, đo khúc xạ và khám mắt khi cần.
Kính mới bị chóng mặt? Đừng vội chịu đựng nếu triệu chứng kéo dài
Nếu anh chị mới thay kính và cảm thấy chóng mặt, nhức đầu, nhìn méo, đi lại không vững hoặc đeo kính không thoải mái, hãy mang kính mới và kính cũ đến kiểm tra. Việc đo lại độ kính, kiểm tra gọng, tâm kính và khám mắt khi cần sẽ giúp tìm đúng nguyên nhân.
Phòng khám Mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính Bác sĩ Minh – Bến Tre
Địa chỉ: 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre
Hotline: 079 860 86 86
Website: https://phongkhammatbsminh.com