Tóm tắt nhanh: kính mới bị lóa có đáng lo không?

Đeo kính mới bị lóa là cảm giác như thế nào?

Nhiều người dùng cùng một chữ “lóa” để mô tả nhiều cảm giác khác nhau. Vì vậy, khi bác sĩ hoặc kỹ thuật viên khúc xạ hỏi kỹ, bạn nên mô tả càng cụ thể càng tốt. Có người thấy ánh đèn bị tỏa tia, có người thấy quầng sáng quanh đèn xe, có người thấy màn hình máy tính chói hơn bình thường, có người thấy mọi vật sáng gắt, có người lại thấy nhìn nghiêng bị méo hoặc sàn nhà như nghiêng. Những mô tả này gợi ý các nguyên nhân khác nhau.

Lóa do phản xạ thường rõ khi có nguồn sáng mạnh phía trước hoặc phía sau, ví dụ đèn xe ban đêm, đèn LED trong siêu thị, nắng chiếu xiên hoặc ánh sáng phản chiếu từ mặt đường. Lóa do số kính hoặc trục loạn chưa phù hợp thường đi kèm nhìn mờ, nhức đầu, khó tập trung, phải nheo mắt hoặc cảm giác chữ bị bóng. Lóa do tròng kính và lớp phủ có thể rõ hơn khi lau kính, nhìn thấy vệt dầu, vệt xước, mảng mờ hoặc phản chiếu xanh tím, vàng, trắng quá nhiều trên bề mặt tròng.

Nếu bạn mới đổi từ kính cũ đã dùng nhiều năm sang kính mới trong suốt hơn, sắc nét hơn, cảm giác ánh sáng mạnh hơn cũng có thể xảy ra. Kính cũ bị trầy, ố vàng hoặc độ cũ chưa đủ đôi khi làm hình ảnh “dịu” đi, nhưng không có nghĩa là tốt cho mắt. Ngược lại, kính mới đúng độ có thể làm bạn cảm thấy mọi thứ rõ và sáng hơn, cần một thời gian ngắn để thích nghi.

Kính mới bị lóa nguyên nhân do đâu? 12 nhóm nguyên nhân thường gặp

Vì sao cùng một cặp kính, người này thấy dễ chịu nhưng người khác thấy lóa?

Mắt không chỉ là “máy ảnh” đơn giản. Cảm giác nhìn phụ thuộc vào giác mạc, thủy tinh thể, đồng tử, võng mạc, thần kinh thị giác, hệ điều tiết, hai mắt phối hợp với nhau và cả thói quen thị giác. Vì vậy, hai người có cùng độ cận vẫn có thể cảm nhận kính rất khác nhau. Người có đồng tử lớn về đêm thường nhạy với quầng sáng hơn. Người có mắt khô dễ lóa khi dùng máy lạnh. Người có loạn thị cao hoặc trục loạn thay đổi nhiều thường cần thời gian thích nghi lâu hơn.

Tuổi cũng là yếu tố quan trọng. Người trẻ có khả năng điều tiết mạnh, đôi khi tự “bù” cho số kính chưa tối ưu nên không nhận ra ngay. Người trên 40 tuổi bắt đầu lão thị, việc chuyển từ kính nhìn xa sang kính đọc sách, kính văn phòng hoặc đa tròng có thể gây lóa và mỏi nếu chưa được tư vấn đúng nhu cầu. Trẻ em lại cần cách tiếp cận riêng: không nên chỉ dựa vào lời than lóa, mà cần kiểm tra độ khúc xạ, thị lực, khả năng phối hợp hai mắt và đôi khi cần nhỏ thuốc liệt điều tiết theo chỉ định bác sĩ.

Thêm một điểm dễ bị bỏ qua là kính cũ có thể không còn phản ánh đúng tình trạng mắt hiện tại. Khi đeo kính cũ lâu ngày, não đã quen với hình ảnh dù không tối ưu. Kính mới làm hình ảnh đúng hơn nhưng khác hơn, nên giai đoạn đầu có thể khó chịu. Tuy nhiên, nếu sau một thời gian hợp lý bạn vẫn không thể dùng kính trong sinh hoạt bình thường, cần quay lại nơi đo kính hoặc phòng khám để kiểm tra lại toàn bộ.

Khi nào có thể theo dõi thêm, khi nào nên kiểm tra lại?

Quy trình kiểm tra khi kính mới bị lóa

Khi người bệnh đến vì kính mới bị lóa, cách tiếp cận nên có hệ thống. Nếu chỉ đo lại độ mà bỏ qua gọng, tâm kính, bề mặt tròng hoặc bệnh lý mắt, nguyên nhân có thể bị sót. Ngược lại, nếu chỉ chỉnh gọng mà không đánh giá khúc xạ, người đeo vẫn tiếp tục khó chịu. Một quy trình thận trọng thường gồm các bước sau.

Các yếu tố của tròng kính có thể làm tăng cảm giác lóa

Tròng kính hiện nay có nhiều vật liệu và thiết kế khác nhau. Cùng một độ kính, cảm giác nhìn có thể khác nếu đổi chiết suất, đổi thiết kế phi cầu, đổi lớp phủ, đổi tròng đổi màu, tròng phân cực, tròng kiểm soát cận thị hoặc tròng văn phòng. Điều này không có nghĩa loại tròng nào “xấu”, mà là cần chọn đúng nhu cầu và lắp đúng thông số.

Chiết suất cao giúp tròng mỏng hơn, nhất là với độ cao, nhưng một số người nhạy cảm có thể cảm thấy viền màu hoặc quang sai nhiều hơn so với tròng chiết suất thấp hơn. Thiết kế phi cầu có thể giúp tròng phẳng và thẩm mỹ, nhưng cần lắp đúng tâm và đúng gọng. Tròng đổi màu giúp giảm chói ngoài trời, nhưng trong xe hơi khả năng đổi màu tùy loại kính chắn gió và công nghệ tròng. Tròng phân cực hữu ích trong một số tình huống phản chiếu mạnh như mặt nước, mặt đường, nhưng không phải lúc nào cũng phù hợp với mọi màn hình hoặc mọi công việc.

Lớp phủ chống phản quang cũng cần được hiểu đúng. Phủ tốt có thể giảm phản xạ khó chịu, nhưng vẫn cần lau kính đúng cách. Nếu bề mặt tròng dính dầu, bụi hoặc trầy xước, ánh sáng vẫn bị tán xạ. Một số người thấy màu phản chiếu trên tròng và nghĩ đó là nguyên nhân gây lóa; thực tế cần đánh giá trực tiếp vì màu phản chiếu chỉ là biểu hiện của lớp phủ, không đủ để kết luận chất lượng.

Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh ở Bến Tre, việc tư vấn tròng kính thường gắn với nhu cầu thật của người đeo: học sinh cần nhìn bảng và học gần, nhân viên văn phòng dùng màn hình lâu, tài xế cần nhìn ban đêm, người lớn tuổi cần đọc sách và sinh hoạt gần. Các hệ thống tròng như Essilor hoặc ZEISS, cùng thiết bị hỗ trợ lắp ráp như Nidek LE 1200, Essilor Neksia 600 nếu được sử dụng đúng quy trình, có thể giúp thông số kính được kiểm soát tốt hơn. Dù vậy, cảm giác nhìn vẫn cần được cá thể hóa và kiểm tra lại khi người đeo không thích nghi.

Vai trò của mắt khô, màn hình và ánh sáng xanh

Một trong những nguyên nhân phổ biến khiến kính mới bị lóa là mắt khô. Khi bạn nhìn màn hình, tần suất chớp mắt thường giảm. Phim nước mắt bay hơi nhanh hơn, bề mặt giác mạc trở nên không đều, ánh sáng đi vào mắt bị tán xạ. Kết quả là bạn thấy chói, cộm, cay, chảy nước mắt sống, nhìn mờ lúc cuối ngày hoặc phải chớp mắt mới rõ lại. Nếu vừa đổi kính trong giai đoạn mắt khô nặng, bạn dễ quy toàn bộ khó chịu cho kính mới.

Ánh sáng xanh từ màn hình thường được nhắc đến nhiều, nhưng cần nhìn nhận thận trọng. Với đa số người, khó chịu khi dùng máy tính lâu liên quan nhiều đến thời gian nhìn gần, giảm chớp mắt, tư thế, độ sáng màn hình, khoảng cách làm việc và khô mắt hơn là chỉ do ánh sáng xanh. Theo thông tin giáo dục sức khỏe mắt của American Academy of Ophthalmology, các biện pháp như nghỉ mắt định kỳ, chớp mắt, điều chỉnh ánh sáng và khám mắt khi có triệu chứng thường quan trọng trong chăm sóc mắt khi dùng màn hình. Bạn có thể tham khảo thêm tại AAO.

Nếu bạn chọn tròng lọc ánh sáng xanh, hãy trao đổi về mục tiêu sử dụng. Một số người cảm thấy dễ chịu hơn khi làm việc màn hình, nhưng người khác lại thấy màu sắc thay đổi hoặc phản chiếu nhiều. Không nên xem tròng lọc ánh sáng xanh là giải pháp duy nhất cho mọi trường hợp lóa. Nếu có mắt khô, viêm bờ mi, dị ứng hoặc dùng màn hình quá lâu, việc điều chỉnh thói quen và điều trị theo chỉ định có thể quan trọng hơn.

Những sai lầm thường gặp khi kính mới bị lóa

Lời khuyên của bác sĩ khi mới nhận kính

Khi nhận kính mới, bạn nên thử nhìn trong nhiều khoảng cách: xa, trung gian, gần; nhìn bảng chữ, màn hình điện thoại, mặt sàn, cầu thang và nguồn sáng vừa phải. Nếu có kính cũ, hãy mang theo để so sánh, nhưng đừng chỉ dựa vào cảm giác quen của kính cũ. Kính cũ có thể đã sai độ, trầy xước hoặc gọng đã biến dạng.

Trong vài ngày đầu, hãy dùng kính trong môi trường an toàn trước. Nếu kính là kính nhìn xa, thử đi bộ trong nhà, nhìn ra đường, xem biển số, đọc chữ xa. Nếu kính dùng cho văn phòng, thử ở khoảng cách màn hình thật của bạn. Nếu là kính đọc sách, thử với cỡ chữ và ánh sáng bạn thường dùng. Với kính đa tròng, cần được hướng dẫn cách đưa mắt và xoay đầu, không nên chỉ liếc mắt qua vùng rìa rồi kết luận kính không dùng được.

Nếu cảm giác kính mới bị lóa nhẹ giảm dần, đó có thể là quá trình thích nghi. Nhưng nếu mỗi ngày đều khó chịu như nhau, hoặc càng đeo càng nhức đầu, bạn nên quay lại kiểm tra. Khi đi kiểm tra, hãy mang cả kính mới, kính cũ, toa kính nếu có và mô tả rõ thời điểm lóa. Những thông tin này giúp bác sĩ và kỹ thuật viên khúc xạ tìm nguyên nhân nhanh hơn.

Với trẻ em, cha mẹ không nên tự ý cho trẻ bỏ kính chỉ vì trẻ than lóa một vài lần. Trẻ có thể chưa diễn đạt chính xác cảm giác nhìn, hoặc chưa quen với độ kính mới. Tuy nhiên, cũng không nên ép trẻ đeo nếu trẻ đau đầu, nheo mắt, nghiêng đầu, nhìn mờ, học giảm tập trung hoặc tránh hoạt động. Trẻ cần được đánh giá cá thể hóa theo tuổi, độ khúc xạ, thị lực, điều tiết, hai mắt phối hợp, giác mạc, trục nhãn cầu và thói quen sinh hoạt. Các phương pháp kiểm soát cận thị như kính kiểm soát cận, Ortho-K hoặc atropine liều thấp nếu được cân nhắc cũng cần thăm khám, theo dõi định kỳ; Ortho-K không chữa khỏi cận vĩnh viễn và không phù hợp cho mọi trẻ.

Kính mới bị lóa khi lái xe ban đêm: cần lưu ý gì?

Lái xe ban đêm là tình huống làm lóa rõ nhất. Đồng tử giãn lớn hơn trong tối, ánh đèn xe đối diện mạnh, mặt đường ướt phản chiếu và kính chắn gió có thể bẩn hoặc trầy. Nếu kính mới có sai lệch nhỏ về trục loạn, tâm kính hoặc lớp phủ, bạn sẽ nhận thấy ngay khi lái xe. Vì liên quan an toàn, không nên cố lái đường dài nếu kính làm bạn chói, quầng sáng nhiều hoặc ước lượng khoảng cách kém.

Hãy kiểm tra các yếu tố đơn giản trước: tròng kính có sạch không, kính chắn gió xe có mờ không, gọng có bị trượt thấp không, đèn trong xe có phản chiếu lên tròng không. Nếu vẫn lóa, cần đo lại kính và khám mắt. Ở người trung niên và lớn tuổi, lóa ban đêm có thể là dấu hiệu sớm của đục thủy tinh thể hoặc thay đổi môi trường trong suốt của mắt. Khi đó, chỉ đổi kính có thể không giải quyết hết triệu chứng.

Một số người hỏi có nên dùng kính màu vàng để lái xe đêm không. Không nên tự tin quá mức vào các loại kính được quảng cáo giảm chói ban đêm. Kính màu có thể làm hình ảnh tối hơn hoặc thay đổi tương phản trong một số điều kiện. Lựa chọn kính lái xe nên dựa trên khám mắt, đo khúc xạ đúng và đánh giá nhu cầu thực tế.

Khi nào nên đến Phòng khám mắt tại Bến Tre?

Bạn nên đến khám nếu đã quay lại nơi làm kính nhưng vẫn không rõ nguyên nhân, hoặc triệu chứng lóa đi kèm dấu hiệu mắt bất thường. Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh, địa chỉ 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre, người bệnh có thể được đánh giá theo hướng kết hợp giữa khám mắt và khúc xạ. Điều này hữu ích vì không phải mọi trường hợp kính mới bị lóa đều do kính.

Các trường hợp thường nên kiểm tra gồm: trẻ em mới đeo kính lần đầu, người tăng độ nhanh, người có loạn thị cao, người đổi sang kính đa tròng, người làm việc màn hình nhiều, người lái xe ban đêm, người có tiền sử phẫu thuật mắt, người bị khô mắt hoặc người lớn tuổi có nghi ngờ đục thủy tinh thể. Nếu cần, bác sĩ có thể chỉ định khám mắt tổng quát, đo khúc xạ, soi đáy mắt, đánh giá bề mặt nhãn cầu hoặc các kiểm tra khác tùy tình huống.

Với định hướng khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tư vấn tròng kính Essilor/ZEISS, phòng khám chú trọng giải thích để người bệnh hiểu vấn đề, không chỉ nhận một con số độ kính. Dù vậy, mọi kết luận cần dựa trên khám trực tiếp. Bài viết này không thay thế chẩn đoán, không thay thế toa kính và không thể xác định chính xác nguyên nhân kính mới bị lóa của từng người qua mô tả ngắn.

Cách tự theo dõi an toàn trước khi đi kiểm tra

Nếu triệu chứng không nặng và bạn muốn theo dõi ngắn hạn, hãy ghi lại một vài thông tin. Thứ nhất, kính mới bị lóa xảy ra ở mắt nào hay cả hai mắt. Bạn có thể che từng mắt để so sánh, nhưng không nên tự lái xe hoặc làm việc nguy hiểm trong lúc thử. Thứ hai, kính mới bị lóa xảy ra khi nhìn xa, gần hay màn hình. Thứ ba, kính mới bị lóa có giảm sau khi lau kính và chớp mắt không. Nếu chớp mắt giúp rõ hơn, mắt khô có thể góp phần. Thứ tư, kính mới bị lóa có liên quan đến đèn LED, nắng, mưa, ban đêm hay không.

Hãy kiểm tra gọng có cân không: hai càng kính có nằm đều trên tai, kính có trượt xuống mũi, tròng có quá sát lông mi, gọng có bị cong sau khi va chạm. Tuy nhiên, không nên tự bẻ gọng mạnh vì có thể làm lệch thêm hoặc hỏng tròng. Nếu kính bị lệch, nên nhờ kỹ thuật viên chỉnh bằng dụng cụ phù hợp.

Về vệ sinh kính, hãy tránh lau khô khi tròng có bụi. Bụi mịn có thể như hạt mài nhỏ. Nên dùng nước sạch hoặc dung dịch phù hợp, sau đó lau bằng khăn microfiber sạch. Không để kính trong cốp xe nóng, gần bếp, ngoài nắng gắt lâu vì nhiệt có thể ảnh hưởng lớp phủ. Khi không dùng, cất kính trong hộp để hạn chế trầy xước.

Nếu bạn có triệu chứng khô mắt nhẹ khi dùng màn hình, có thể áp dụng thói quen nghỉ mắt: nhìn xa định kỳ, chớp mắt chủ động, chỉnh màn hình thấp hơn tầm mắt một chút, tránh gió quạt hoặc máy lạnh thổi trực tiếp. Nếu khô mắt kéo dài, cộm xốn, đỏ mắt hoặc đã dùng kính áp tròng, nên khám để được hướng dẫn phù hợp, không tự dùng thuốc kéo dài.

Kết luận: đừng chỉ hỏi kính đúng hay sai, hãy tìm đúng nguyên nhân

Khi tìm kiếm kính mới bị lóa nguyên nhân do đâu, nhiều người mong có một câu trả lời duy nhất. Thực tế, lóa sau khi đổi kính có thể là thích nghi bình thường, nhưng cũng có thể do số kính, trục loạn, tâm kính, gọng kính, lớp phủ, tròng kính, mắt khô hoặc bệnh lý mắt. Vì vậy, cách an toàn là đánh giá theo từng bước: mô tả triệu chứng, kiểm tra kính, đo khúc xạ, khám mắt và tư vấn dựa trên nhu cầu sử dụng thật.

Nếu lóa nhẹ và giảm dần, bạn có thể theo dõi ngắn hạn. Nếu lóa kéo dài, ảnh hưởng sinh hoạt hoặc kèm dấu hiệu bất thường, nên khám sớm. Đặc biệt, đau mắt, đỏ mắt, giảm thị lực, chói sáng dữ dội, nhìn mờ đột ngột, chấn thương hoặc nghi nhiễm trùng không nên trì hoãn. Một cặp kính phù hợp không chỉ là đúng con số độ, mà còn cần đúng thiết kế, đúng lắp ráp, đúng tình trạng mắt và đúng nhu cầu của người đeo.

Câu hỏi thường gặp