Bệnh mắt thường gặp
Bệnh võng mạc đái tháo đường: vì sao cần khám mắt định kỳ?
Bệnh võng mạc đái tháo đường là một trong những biến chứng mắt quan trọng ở người bị đái tháo đường. Bệnh có thể diễn tiến âm thầm, thị lực vẫn còn tốt trong giai đoạn đầu nên nhiều người chỉ đi khám khi đã nhìn mờ hoặc có biến chứng.
Lưu ý y khoa: Chỉ tham khảo, không thay thế khám. Triệu chứng nặng hãy khám sớm.
Tóm tắt nhanh
Nếu bạn đang tìm hiểu bệnh võng mạc đái tháo đường vì sao cần khám mắt định kỳ, câu trả lời ngắn gọn là: vì tổn thương võng mạc có thể xuất hiện và tiến triển trước khi bạn nhận ra thị lực thay đổi. Khám mắt định kỳ giúp bác sĩ mắt quan sát đáy mắt, đánh giá võng mạc, phát hiện dấu hiệu xuất huyết, phù hoàng điểm, thiếu máu võng mạc hoặc tân mạch để có hướng theo dõi kịp thời.
- Đái tháo đường có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ nuôi võng mạc.
- Giai đoạn sớm thường không đau, không đỏ mắt và có thể chưa mờ mắt.
- Soi đáy mắt định kỳ là bước quan trọng trong tầm soát biến chứng mắt.
- Kiểm soát đường huyết, huyết áp, mỡ máu và tái khám đúng hẹn giúp giảm nguy cơ tiến triển.
- Khi nhìn mờ đột ngột, thấy ruồi bay dày, chớp sáng, màn che trước mắt hoặc đau đỏ mắt, nên khám sớm.
Bệnh võng mạc đái tháo đường là gì?
Võng mạc là lớp mô thần kinh nằm ở phía sau nhãn cầu, có nhiệm vụ tiếp nhận ánh sáng và truyền tín hiệu thị giác về não. Để hoạt động bình thường, võng mạc cần hệ thống mạch máu nhỏ nuôi dưỡng ổn định. Ở người bị đái tháo đường, tình trạng đường huyết cao kéo dài có thể làm tổn thương thành mạch máu nhỏ, khiến mạch máu dễ rò rỉ dịch, xuất huyết, tắc nghẽn hoặc kích thích hình thành mạch máu bất thường.
Bệnh võng mạc đái tháo đường là nhóm tổn thương võng mạc liên quan đến đái tháo đường. Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng gây giảm thị lực ở người trưởng thành. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là bệnh không phải lúc nào cũng gây triệu chứng rõ ràng ngay từ đầu. Người bệnh có thể đọc sách, xem điện thoại, lái xe hoặc sinh hoạt bình thường trong khi võng mạc đã có tổn thương nhẹ.
Có nhiều mức độ bệnh khác nhau. Giai đoạn không tăng sinh thường có các dấu hiệu như vi phình mạch, xuất huyết nhỏ, xuất tiết, phù võng mạc hoặc thiếu máu võng mạc. Khi bệnh nặng hơn, võng mạc có thể thiếu oxy và kích thích mọc tân mạch. Tân mạch là các mạch máu mới nhưng yếu, dễ vỡ, có thể gây xuất huyết dịch kính, mô xơ kéo võng mạc và làm tăng nguy cơ bong võng mạc co kéo. Một biến chứng thường được quan tâm là phù hoàng điểm đái tháo đường, xảy ra khi vùng hoàng điểm – vùng giúp nhìn rõ chi tiết – bị ứ dịch, dẫn đến nhìn mờ, méo hình hoặc giảm khả năng đọc gần.
Vì sao người đái tháo đường cần khám mắt định kỳ?
1. Bệnh có thể âm thầm
Trong giai đoạn sớm, bệnh võng mạc đái tháo đường thường không đau, không gây đỏ mắt và chưa làm thị lực giảm rõ. Người bệnh dễ chủ quan vì vẫn nhìn được. Khám định kỳ giúp phát hiện tổn thương trước khi triệu chứng xuất hiện.
2. Thị lực trung tâm có thể bị ảnh hưởng bởi phù hoàng điểm
Phù hoàng điểm đái tháo đường có thể xảy ra ở nhiều giai đoạn bệnh. Khi vùng hoàng điểm bị phù, người bệnh có thể nhìn mờ, khó đọc chữ nhỏ, nhìn méo hoặc thấy màu sắc kém rõ. Phát hiện sớm giúp bác sĩ tư vấn hướng xử trí phù hợp.
3. Tổn thương nặng có nguy cơ biến chứng
Khi xuất hiện tân mạch, nguy cơ xuất huyết dịch kính, sẹo xơ và bong võng mạc co kéo tăng lên. Đây là các tình huống có thể ảnh hưởng nhiều đến thị lực và cần được chuyên khoa mắt theo dõi sát.
4. Kế hoạch theo dõi cần cá thể hóa
Không phải ai bị đái tháo đường cũng có cùng lịch khám. Bác sĩ mắt sẽ dựa vào loại đái tháo đường, thời gian mắc bệnh, mức kiểm soát đường huyết, huyết áp, tình trạng thận, thai kỳ và kết quả đáy mắt để hẹn tái khám phù hợp.
Theo thông tin giáo dục sức khỏe của American Academy of Ophthalmology, người bị đái tháo đường cần được khám mắt giãn đồng tử định kỳ để phát hiện bệnh võng mạc đái tháo đường và các biến chứng liên quan. Bạn có thể tham khảo thêm tại AAO. Nội dung tham khảo không thay thế cho đánh giá trực tiếp của bác sĩ mắt.
Khi nào nên khám mắt nếu đang bị đái tháo đường?
Lịch khám mắt phụ thuộc vào loại đái tháo đường và tình trạng từng người. Một số khuyến nghị thường được dùng trong thực hành lâm sàng là: người đái tháo đường type 2 nên khám mắt khi được chẩn đoán vì bệnh có thể đã tồn tại một thời gian trước đó; người đái tháo đường type 1 thường được khuyên khám mắt lần đầu trong vòng vài năm sau khi khởi bệnh theo chỉ định của bác sĩ điều trị; phụ nữ bị đái tháo đường có kế hoạch mang thai hoặc đang mang thai nên trao đổi sớm với bác sĩ nội tiết và bác sĩ mắt để được theo dõi phù hợp.
Sau lần khám đầu, nếu đáy mắt bình thường và kiểm soát chuyển hóa tốt, bác sĩ có thể hẹn tái khám theo khoảng thời gian phù hợp. Nếu đã có bệnh võng mạc, phù hoàng điểm, tăng huyết áp, bệnh thận, đường huyết dao động nhiều hoặc đang mang thai, lịch khám có thể ngắn hơn. Điều quan trọng là không tự giãn khoảng cách tái khám chỉ vì mắt đang nhìn rõ.
Các dấu hiệu cần khám sớm hơn lịch hẹn
- Nhìn mờ đột ngột hoặc giảm thị lực nhanh.
- Thấy nhiều chấm đen, ruồi bay, mảng đen trôi trong mắt.
- Thấy chớp sáng, màn che, bóng đen che một phần thị trường.
- Nhìn méo hình, chữ cong, khó đọc chữ nhỏ hơn trước.
- Đau mắt nhiều, đỏ mắt, chói sáng, nghi nhiễm trùng hoặc sau chấn thương.
Khám mắt định kỳ gồm những gì?
Mục tiêu của khám mắt ở người đái tháo đường không chỉ là đo thị lực. Bác sĩ cần đánh giá toàn diện hơn để tìm các dấu hiệu biến chứng do đái tháo đường và các bệnh mắt đi kèm như đục thủy tinh thể, glaucoma, khô mắt hoặc tật khúc xạ.
Bước 1: Hỏi bệnh và yếu tố nguy cơ
Bác sĩ sẽ hỏi thời gian mắc đái tháo đường, loại thuốc đang dùng, chỉ số đường huyết gần đây nếu có, HbA1c, huyết áp, mỡ máu, bệnh thận, thai kỳ, tiền sử điều trị mắt và các triệu chứng hiện tại. Thông tin này giúp ước lượng nguy cơ tiến triển.
Bước 2: Đo thị lực và khúc xạ khi cần
Đường huyết dao động có thể làm thị lực thay đổi tạm thời do ảnh hưởng đến thủy tinh thể và khúc xạ. Vì vậy, việc đo kính cần được đặt trong bối cảnh kiểm soát đường huyết. Không nên vội thay kính liên tục nếu thị lực thay đổi khi đường huyết chưa ổn định.
Bước 3: Khám bán phần trước và đo nhãn áp khi phù hợp
Bác sĩ kiểm tra giác mạc, kết mạc, thủy tinh thể và các cấu trúc phía trước mắt. Người đái tháo đường có thể có nguy cơ đục thủy tinh thể sớm hơn hoặc khô mắt. Đo nhãn áp giúp sàng lọc các vấn đề liên quan đến áp lực trong mắt khi có chỉ định.
Bước 4: Soi đáy mắt
Soi đáy mắt giúp quan sát võng mạc, hoàng điểm, gai thị và mạch máu võng mạc. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể nhỏ thuốc giãn đồng tử để nhìn đáy mắt rõ hơn. Sau khi giãn đồng tử, bạn có thể chói sáng và nhìn gần mờ tạm thời, nên chuẩn bị kính râm và hạn chế tự lái xe nếu thấy không an toàn.
Bước 5: Chỉ định cận lâm sàng hoặc chuyển tuyến khi cần
Nếu nghi ngờ phù hoàng điểm, xuất huyết, thiếu máu võng mạc hoặc tổn thương nặng, bác sĩ có thể tư vấn thêm xét nghiệm hình ảnh hoặc chuyển chuyên khoa võng mạc để đánh giá sâu hơn. Hướng xử trí có thể khác nhau tùy mức độ, không nên tự dùng thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc uống khi chưa được khám.
Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh – Bến Tre, người bệnh có thể được tư vấn khám mắt tổng quát và soi đáy mắt tùy tình trạng. Phòng khám tọa lạc tại 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre; hotline 079 860 86 86. Các thông tin về thiết bị, quy trình và kết quả khám luôn cần được diễn giải bởi bác sĩ trong bối cảnh từng người.
Những yếu tố làm tăng nguy cơ bệnh tiến triển
Không phải mọi người bị đái tháo đường đều diễn tiến giống nhau. Một số yếu tố có thể làm tăng khả năng xuất hiện hoặc nặng lên của bệnh võng mạc đái tháo đường. Nhận biết các yếu tố này giúp người bệnh chủ động hơn trong việc theo dõi.
Thời gian mắc đái tháo đường
Mắc bệnh càng lâu, nguy cơ tổn thương mạch máu võng mạc càng tăng. Đây là lý do người bệnh dù không có triệu chứng vẫn cần khám mắt định kỳ nhiều năm sau chẩn đoán.
Đường huyết kiểm soát chưa ổn định
Đường huyết cao kéo dài hoặc dao động nhiều có thể ảnh hưởng đến mạch máu nhỏ. Việc theo dõi và điều trị đái tháo đường cần phối hợp với bác sĩ nội tiết hoặc bác sĩ đang quản lý bệnh nền.
Tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu
Huyết áp cao và mỡ máu bất thường có thể làm tổn thương mạch máu nặng hơn. Kiểm soát các yếu tố này không chỉ có lợi cho mắt mà còn cho tim, thận và não.
Bệnh thận, thai kỳ và hút thuốc
Bệnh thận do đái tháo đường, thai kỳ ở người đã có đái tháo đường và hút thuốc có thể liên quan đến nguy cơ tiến triển. Cần thông báo cho bác sĩ mắt khi có các yếu tố này.
Các sai lầm thường gặp
Chỉ đi khám khi nhìn mờ
Đây là sai lầm phổ biến nhất. Bệnh võng mạc đái tháo đường có thể tiến triển trong im lặng. Khi đã nhìn mờ, tổn thương có thể liên quan đến phù hoàng điểm, xuất huyết dịch kính, đục thủy tinh thể hoặc bệnh mắt khác. Khám sớm giúp phát hiện nguyên nhân và đánh giá mức độ.
Nghĩ rằng đo kính là đủ
Đo kính giúp đánh giá tật khúc xạ nhưng không thay thế soi đáy mắt. Người đái tháo đường cần được kiểm tra võng mạc, đặc biệt là vùng hoàng điểm và mạch máu võng mạc. Nếu chỉ thay kính mà không khám đáy mắt, có thể bỏ sót biến chứng.
Tự dùng thuốc nhỏ mắt khi nhìn mờ
Nhìn mờ ở người đái tháo đường có nhiều nguyên nhân. Thuốc nhỏ mắt không thể xử lý mọi vấn đề và một số thuốc có thể không phù hợp nếu dùng sai. Người bệnh nên khám để xác định nguyên nhân trước khi điều trị.
Bỏ tái khám khi đường huyết đã ổn
Kiểm soát đường huyết tốt là rất quan trọng, nhưng không có nghĩa là không cần khám mắt. Võng mạc vẫn cần được theo dõi theo lịch phù hợp, nhất là khi đã từng có tổn thương.
Đặt lịch khám
Nếu bạn bị đái tháo đường hoặc có người thân cần kiểm tra võng mạc, hãy chủ động đặt lịch khám mắt và soi đáy mắt để được tư vấn theo tình trạng thực tế.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Lời khuyên thực tế từ góc nhìn bác sĩ mắt
Khi nói về bệnh võng mạc đái tháo đường, nhiều người thường tập trung vào câu hỏi “có thuốc nhỏ mắt nào làm sáng mắt không?”. Thực tế, cách tiếp cận đúng là theo dõi toàn diện và phối hợp đa chuyên khoa. Mắt là nơi bác sĩ có thể quan sát trực tiếp các mạch máu nhỏ, vì vậy những thay đổi ở võng mạc đôi khi phản ánh tình trạng mạch máu toàn thân. Người bệnh cần vừa kiểm soát bệnh nền, vừa khám mắt định kỳ.
Thứ nhất, hãy lưu lại kết quả khám mắt. Nếu mỗi lần đi khám ở một nơi khác nhau, bạn nên mang theo giấy khám, hình ảnh đáy mắt hoặc kết luận cũ nếu có. Việc so sánh theo thời gian giúp bác sĩ nhận biết tổn thương ổn định, cải thiện hay tiến triển.
Thứ hai, hãy thông báo rõ các thông tin bệnh nền. Bác sĩ mắt cần biết bạn bị đái tháo đường bao lâu, thuốc đang dùng, có tăng huyết áp hay bệnh thận không, gần đây đường huyết có dao động không, có đang mang thai hay dự định mang thai không. Những thông tin này ảnh hưởng đến lịch theo dõi và mức độ cảnh giác.
Thứ ba, đừng xem nhẹ thay đổi thị lực tạm thời. Đường huyết tăng hoặc giảm nhanh có thể làm thay đổi khúc xạ, khiến mắt mờ rồi lại rõ. Tuy nhiên, không nên tự kết luận đó chỉ là do đường huyết. Nếu triệu chứng kéo dài, lặp lại hoặc kèm ruồi bay, chớp sáng, méo hình, bạn cần được khám.
Thứ tư, lối sống vẫn có vai trò quan trọng. Duy trì chế độ ăn, vận động, dùng thuốc đái tháo đường theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị, kiểm soát huyết áp, mỡ máu, bỏ thuốc lá và ngủ đủ giúp hỗ trợ sức khỏe mạch máu nói chung. Những biện pháp này không thay thế khám mắt, nhưng là nền tảng để giảm nguy cơ biến chứng.
Thứ năm, hãy chuẩn bị cho buổi khám có giãn đồng tử. Một số trường hợp cần nhỏ thuốc giãn đồng tử để bác sĩ quan sát đáy mắt rõ hơn. Sau khám, mắt có thể nhạy sáng và nhìn gần mờ trong vài giờ. Bạn nên sắp xếp thời gian, mang kính râm và đi cùng người thân nếu cần.
Khi nào nên đến phòng khám mắt?
Bạn nên đến phòng khám mắt nếu đang bị đái tháo đường và chưa từng soi đáy mắt, đã quá hạn tái khám, có kết quả đường huyết hoặc huyết áp chưa ổn, hoặc có bất kỳ thay đổi thị lực nào. Với người mới được chẩn đoán đái tháo đường type 2, khám mắt sớm giúp xác định có biến chứng võng mạc từ trước hay không. Với người đã mắc bệnh lâu năm, khám định kỳ giúp theo dõi tiến triển và phát hiện biến chứng mới.
Nếu bạn ở Bến Tre và cần tìm dịch vụ khám mắt Bến Tre, có thể liên hệ Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh. Phòng khám định vị trong các dịch vụ khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tròng kính Essilor/ZEISS. Một số hệ thống thiết bị và quy trình như ZEISS Vision Expert, Nidek LE 1200, Essilor Neksia 600 có thể được nhắc đến trong bối cảnh khám, đo và tư vấn kính khi phù hợp. Tuy nhiên, với bệnh võng mạc đái tháo đường, điều quan trọng vẫn là đánh giá y khoa trực tiếp bởi bác sĩ mắt và tuân thủ lịch theo dõi.
Phòng ngừa và theo dõi: người bệnh nên làm gì mỗi ngày?
Không có một cách đơn giản nào bảo đảm tránh hoàn toàn bệnh võng mạc đái tháo đường, nhưng có nhiều việc có thể làm để giảm nguy cơ và phát hiện sớm. Người bệnh nên tái khám nội khoa đúng hẹn, theo dõi đường huyết theo hướng dẫn, kiểm soát huyết áp, mỡ máu và cân nặng. Nếu được chỉ định xét nghiệm HbA1c, chức năng thận hoặc các xét nghiệm khác, hãy thực hiện theo lịch của bác sĩ điều trị.
Về phía mắt, hãy đặt lịch khám định kỳ như một phần của quản lý đái tháo đường, tương tự như kiểm tra tim mạch, thận hoặc bàn chân. Nếu bác sĩ mắt hẹn 3 tháng, 6 tháng hoặc 12 tháng, lịch này thường dựa trên mức độ tổn thương và nguy cơ của bạn. Việc tuân thủ hẹn tái khám giúp phát hiện thay đổi kịp thời.
Ngoài ra, hãy chú ý điều kiện làm việc và sinh hoạt. Người đái tháo đường có thể gặp khô mắt hoặc dao động thị lực, nhất là khi làm việc màn hình lâu. Nghỉ mắt hợp lý, chớp mắt đầy đủ, uống đủ nước nếu không bị hạn chế dịch và tránh tự ý mua thuốc nhỏ mắt kéo dài là những việc nên làm. Nếu có khô mắt dai dẳng, cộm xốn, đỏ mắt hoặc chảy nước mắt, nên khám để được tư vấn phù hợp.
Cuối cùng, hãy trao đổi cởi mở với bác sĩ. Nhiều người lo lắng khi nghe đến biến chứng võng mạc, nhưng việc biết sớm không phải để hoang mang mà để có kế hoạch. Khám định kỳ giúp biến một vấn đề âm thầm thành vấn đề được theo dõi có hệ thống.
Đặt lịch khám
Khám mắt định kỳ là bước quan trọng trong chăm sóc người đái tháo đường. Nếu bạn cần kiểm tra võng mạc, đo thị lực hoặc tư vấn bệnh mắt, hãy liên hệ để được sắp xếp lịch phù hợp.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Cơ chế tổn thương võng mạc diễn ra như thế nào?
Để hiểu rõ hơn bệnh võng mạc đái tháo đường vì sao cần khám mắt định kỳ, cần nhìn vào cơ chế tổn thương ở lớp mạch máu rất nhỏ nuôi võng mạc. Khi đường huyết tăng kéo dài hoặc dao động nhiều, thành mạch máu có thể bị suy yếu, tính thấm thay đổi và dòng máu nuôi mô võng mạc không còn ổn định. Những biến đổi này thường diễn ra âm thầm, từng chút một, nên người bệnh có thể vẫn đọc sách, xem điện thoại hoặc sinh hoạt bình thường trong giai đoạn đầu.
Mạch máu nhỏ dễ bị ảnh hưởng
Các vi mạch ở võng mạc có nhiệm vụ đưa oxy và dưỡng chất đến tế bào cảm thụ ánh sáng. Khi thành mạch bị tổn thương, có thể xuất hiện vi phình mạch, xuất huyết nhỏ hoặc vùng thiếu máu cục bộ. Các dấu hiệu này đôi khi chỉ được phát hiện khi bác sĩ soi đáy mắt hoặc đánh giá hình ảnh võng mạc, chứ không nhất thiết gây nhìn mờ ngay lập tức.
Hoàng điểm cần được chú ý đặc biệt
Hoàng điểm là vùng võng mạc giúp nhìn rõ chi tiết, đọc chữ và nhận diện khuôn mặt. Khi dịch rò rỉ hoặc phù xảy ra tại khu vực này, thị lực trung tâm có thể giảm, hình ảnh méo, chữ bị nhòe hoặc khó tập trung khi nhìn gần. Vì vậy, khám định kỳ không chỉ nhằm tìm tổn thương nặng mà còn giúp nhận diện sớm những thay đổi liên quan đến chức năng nhìn tinh tế.
Một điểm quan trọng là mức độ khó chịu của người bệnh không phải lúc nào cũng tương ứng với mức độ tổn thương. Có người thị lực còn khá tốt nhưng đáy mắt đã có dấu hiệu cần theo dõi sát hơn. Ngược lại, nhìn mờ cũng có thể đến từ khô mắt, tật khúc xạ, đục thủy tinh thể hoặc dao động đường huyết làm thay đổi thể thủy tinh tạm thời. Do đó, việc tự suy đoán nguyên nhân thường không đủ an toàn; cần khám mắt theo quy trình phù hợp để phân biệt các khả năng.
Trong thực hành, bác sĩ thường kết hợp thông tin về thời gian mắc đái tháo đường, HbA1c, huyết áp, bệnh thận, thuốc đang dùng và kết quả khám võng mạc để quyết định khoảng cách theo dõi. Người bệnh có thể tham khảo thêm vai trò của soi đáy mắt trong đánh giá phía sau nhãn cầu, vì đây là bước quan trọng giúp phát hiện nhiều dấu hiệu mà người bệnh không thể tự quan sát.
Theo dõi giữa các lần hẹn: người bệnh nên ghi nhận gì?
Khám mắt định kỳ là mốc đánh giá quan trọng, nhưng những thông tin người bệnh ghi nhận giữa các lần hẹn cũng có giá trị. Việc theo dõi không nhằm tạo lo lắng quá mức, mà giúp nhận ra thay đổi bất thường sớm hơn và cung cấp dữ liệu rõ ràng cho bác sĩ. Đặc biệt ở người đã có tổn thương võng mạc, đang mang thai, kiểm soát đường huyết chưa ổn định hoặc có bệnh thận kèm theo, thói quen ghi nhận triệu chứng có thể hỗ trợ việc cá thể hóa lịch tái khám.
Ghi lại thay đổi thị lực theo thời điểm
Nên chú ý tình trạng nhìn mờ xuất hiện khi nào, kéo dài bao lâu, xảy ra ở một mắt hay hai mắt, có kèm ruồi bay, chớp sáng, đau mắt hoặc méo hình hay không. Nếu nhìn mờ thay đổi theo mức đường huyết trong ngày, thông tin này cũng nên được ghi lại. Các chi tiết cụ thể giúp bác sĩ phân biệt giữa biến động tạm thời và dấu hiệu cần kiểm tra chuyên sâu.
Mang theo kết quả sức khỏe toàn thân
Kết quả HbA1c, đường huyết gần đây, huyết áp, mỡ máu, chức năng thận và danh sách thuốc đang sử dụng đều có thể ảnh hưởng đến đánh giá nguy cơ. Bệnh võng mạc đái tháo đường không chỉ là vấn đề riêng của mắt; đây là biểu hiện của tổn thương vi mạch nên cần được nhìn trong bối cảnh toàn thân.
Chuẩn bị cho khả năng giãn đồng tử
Một số lần khám có thể cần nhỏ thuốc giãn đồng tử để quan sát đáy mắt đầy đủ hơn. Sau khi nhỏ thuốc, người bệnh có thể chói sáng, nhìn gần khó hơn trong vài giờ tùy cơ địa và loại thuốc. Vì vậy, nên sắp xếp thời gian phù hợp, mang kính râm nếu cần và cân nhắc người đi cùng nếu phải di chuyển xa.
Không nên chờ đến khi thị lực giảm rõ mới đi khám, vì một số tổn thương võng mạc có thể đã tiến triển trước khi người bệnh nhận thấy bất thường. Khám theo lịch giúp bác sĩ so sánh kết quả qua thời gian, phát hiện xu hướng xấu đi và quyết định khi nào cần theo dõi gần hơn hoặc phối hợp chuyên khoa phù hợp.
Nếu người bệnh chưa từng được đánh giá mắt toàn diện sau khi phát hiện đái tháo đường, một buổi khám mắt tổng quát có thể giúp thiết lập mốc ban đầu. Từ mốc này, các lần khám sau sẽ có cơ sở so sánh rõ hơn, thay vì chỉ đánh giá từng lần riêng lẻ.
Câu hỏi thường gặp
1. Bệnh võng mạc đái tháo đường có triệu chứng gì?
Giai đoạn sớm có thể không có triệu chứng. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể nhìn mờ, thấy ruồi bay, nhìn méo, khó đọc chữ nhỏ, giảm thị lực hoặc có cảm giác màn che. Nếu nhìn mờ đột ngột, đau đỏ mắt, chớp sáng hoặc nhiều ruồi bay, nên khám sớm.
2. Mắt vẫn nhìn rõ thì có cần soi đáy mắt không?
Có. Thị lực còn tốt không loại trừ tổn thương võng mạc. Soi đáy mắt giúp bác sĩ phát hiện các dấu hiệu sớm như vi phình mạch, xuất huyết nhỏ, xuất tiết hoặc phù hoàng điểm. Đây là lý do người đái tháo đường cần khám mắt định kỳ.
3. Người bị đái tháo đường bao lâu nên khám mắt một lần?
Lịch khám tùy loại đái tháo đường, thời gian mắc bệnh, mức kiểm soát đường huyết và kết quả đáy mắt. Nhiều người được khuyên khám định kỳ hằng năm, nhưng nếu đã có tổn thương võng mạc, đang mang thai hoặc có yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể hẹn sớm hơn.
4. Khám võng mạc đái tháo đường có cần nhỏ giãn đồng tử không?
Nhiều trường hợp cần nhỏ giãn đồng tử để quan sát đáy mắt rõ hơn. Sau nhỏ thuốc, bạn có thể chói sáng và nhìn gần mờ tạm thời. Nên hỏi nhân viên y tế, chuẩn bị kính râm và tránh tự lái xe nếu cảm thấy không an toàn.
5. Kiểm soát đường huyết tốt có cần khám mắt nữa không?
Vẫn cần. Kiểm soát đường huyết tốt giúp giảm nguy cơ tiến triển nhưng không thay thế khám mắt. Bác sĩ mắt sẽ dựa vào kết quả võng mạc và yếu tố nguy cơ để hẹn lịch theo dõi phù hợp cho từng người.