Lão thị & kính đa tròng
Vì sao mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt?
Kính đa tròng giúp nhìn rõ xa–trung–gần trên cùng một cặp kính, nhưng giai đoạn đầu có thể gây cảm giác chao đảo, chóng mặt hoặc nhức đầu. Phần lớn là do mắt–não cần thời gian “học” cách nhìn qua các vùng công suất khác nhau, hoặc do thông số lắp kính chưa tối ưu.
Lưu ý y khoa: Chỉ tham khảo, không thay thế khám. Triệu chứng nặng hãy khám sớm.
Tóm tắt nhanh (đọc 2 phút)
Tình trạng mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt là phàn nàn khá thường gặp, nhất là ở người lần đầu dùng kính đa tròng hoặc vừa thay độ/đổi thiết kế tròng. Cảm giác có thể là “bồng bềnh”, “sàn nhà nghiêng”, nhìn vật cong, chóng mặt khi bước cầu thang, hoặc mỏi mắt–nhức đầu khi đọc.
Thường gặp nhất là hiện tượng thích nghi quang học (mắt–não cần thời gian), tiếp theo là các yếu tố kỹ thuật như đo sai khoảng cách đồng tử, sai chiều cao lắp tròng, gọng không phù hợp hoặc tròng/thiết kế không tối ưu với thói quen nhìn.
Khi cần đi khám sớm: chóng mặt kèm đau đầu dữ dội, nhìn đôi, giảm thị lực, đỏ đau mắt, chói sáng, buồn nôn nhiều, té ngã, hoặc khó chịu kéo dài trên 1–2 tuần dù đã đeo đúng cách.
Hiểu đúng về kính đa tròng và cảm giác chóng mặt
Kính đa tròng (progressive lenses) là loại tròng kính có nhiều vùng công suất chuyển tiếp mượt từ nhìn xa (phần trên), nhìn trung gian (vùng giữa) đến nhìn gần (phần dưới). Nhờ đó người bị lão thị có thể hạn chế việc phải đổi qua lại nhiều cặp kính.
Tuy nhiên, chính cơ chế “một tròng – nhiều độ” này cũng tạo ra đặc điểm quang học khác với kính đơn tròng. Khi mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt, nguyên nhân thường không phải “kính kém chất lượng” theo nghĩa chung chung, mà là sự kết hợp giữa:
1) Thích nghi của hệ thị giác
Mắt–não cần thời gian học cách đưa ánh nhìn qua đúng “hành lang” thị giác của tròng kính. Trong vài ngày đầu, nhiều người có thể thấy méo ở rìa, cảm giác bơi (swim) hoặc chao đảo.
2) Thông số đo & lắp kính
Sai số nhỏ trong khoảng cách đồng tử, chiều cao lắp tròng, độ nghiêng gọng, khoảng cách đỉnh giác mạc… có thể làm tăng hiệu ứng lăng kính, gây nhức đầu/chóng mặt.
Vì vậy, khi đánh giá người mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt, bác sĩ/khúc xạ viên thường không chỉ nhìn vào “độ kính”, mà xem toàn bộ: độ khúc xạ, loạn thị, chênh lệch hai mắt, thị lực hai mắt phối hợp, tình trạng khô mắt, thói quen nhìn (làm việc máy tính, lái xe, đọc sách), gọng kính và cách lắp.
Vì sao mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt? 10 nguyên nhân hay gặp
Dưới đây là các lý do thường gặp nhất trong thực hành. Một người có thể gặp nhiều nguyên nhân cùng lúc.
1) Hiện tượng “swim effect” và méo hình ở vùng ngoại biên
Tròng đa tròng có vùng chuyển tiếp (corridor) để thay đổi công suất dần dần. Hai bên rìa tròng thường xuất hiện loạn thị ngoại biên nhiều hơn so với kính đơn tròng. Khi bạn quay mắt liếc sang hai bên thay vì quay đầu, hình ảnh có thể bị kéo, cong, hoặc “trôi”, tạo cảm giác sàn nhà nghiêng và gây chóng mặt.
Đây là lý do rất điển hình khiến mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt trong những ngày đầu, nhất là khi đi siêu thị (nhiều đường thẳng), bước cầu thang, đi trên nền gạch có hoa văn hoặc nhìn dòng xe chuyển động.
2) Chưa hình thành thói quen nhìn đúng vùng (quay đầu thay vì liếc mắt)
Với kính đa tròng, bạn cần học cách:
- Nhìn xa: dùng phần trên tròng.
- Nhìn màn hình/mid-range: dùng vùng giữa (tùy thiết kế).
- Đọc gần: hạ cằm nhẹ và nhìn qua phần dưới.
Nếu vẫn giữ thói quen liếc mắt nhiều sang hai bên như khi đeo kính đơn tròng, bạn sẽ đi vào vùng ngoại biên dễ méo, làm tăng cảm giác chao đảo. Vì thế nhiều người than mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt dù “độ đúng”.
3) Sai khoảng cách đồng tử (PD) hoặc sai “điểm lắp” theo từng mắt
Kính đa tròng đòi hỏi đo và lắp chính xác hơn vì có “tâm nhìn” theo từng vùng. Nếu PD bị sai (đặc biệt là PD đơn mắt), ánh nhìn có thể lệch khỏi hành lang tối ưu, làm xuất hiện hiệu ứng lăng kính, mỏi mắt, nhức đầu, hoặc chóng mặt.
Trong thực tế, sai số có thể đến từ thao tác đo, từ việc gọng bị trượt, hoặc từ sự khác nhau giữa tư thế đo và tư thế đeo hằng ngày.
4) Sai chiều cao lắp tròng (fitting height) hoặc gọng quá to/không ổn định
Nếu chiều cao lắp tròng không phù hợp, vùng đọc có thể “tụt” xuống thấp (bạn phải cúi đầu nhiều mới đọc được) hoặc “đội” lên cao (dễ vướng khi nhìn xa). Gọng quá rộng hoặc đệm mũi không phù hợp khiến kính trượt xuống, làm sai tương quan các vùng nhìn.
Kết quả là người đeo thấy khó định vị vùng rõ, phải liên tục thay đổi tư thế đầu–cổ, gây mỏi và đôi khi gây chóng mặt. Đây là nguyên nhân kỹ thuật quan trọng khi mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt kéo dài.
5) Thay đổi độ kính đột ngột (độ cầu, loạn thị, trục loạn)
Ngay cả với kính đơn tròng, việc tăng/giảm độ hoặc thay đổi trục loạn thị đáng kể có thể gây “lạ mắt”. Với kính đa tròng, cảm giác này có thể rõ hơn vì mắt phải đồng thời thích nghi với hành lang nhìn gần.
Ví dụ: thay đổi trục loạn thị có thể làm đường thẳng bị nghiêng, khiến bạn cảm giác mất thăng bằng nhẹ. Vì vậy, nếu bạn vừa đổi kính và thấy mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt, bác sĩ thường cần đối chiếu lại đơn kính, đo lại khúc xạ và kiểm tra khả năng dung hợp hai mắt.
6) Chênh lệch hai mắt (anisometropia) hoặc thị giác hai mắt phối hợp chưa tốt
Nếu hai mắt có độ chênh lệch đáng kể, hoặc có vấn đề phối hợp (ví dụ: xu hướng lác ẩn, suy giảm hội tụ, chênh lệch độ giữa hai mắt lâu ngày), việc chuyển sang kính đa tròng có thể làm tăng cảm giác mỏi–nhức đầu, thậm chí chóng mặt.
Trong trường hợp này, “đúng độ” chưa chắc đủ; đôi khi cần điều chỉnh cách tăng độ từ từ, hoặc cân nhắc thiết kế tròng/giải pháp thị giác phù hợp hơn với khả năng dung hợp.
7) Độ cộng (ADD) nhìn gần chưa phù hợp với nhu cầu
ADD là phần “cộng thêm” để nhìn gần khi bị lão thị. Nếu ADD quá cao so với nhu cầu hiện tại, bạn có thể thấy “phóng đại”, dễ mỏi và phải tìm điểm rõ; nếu ADD quá thấp, bạn phải nheo/cúi sát, gây căng điều tiết và nhức đầu.
Khi ADD không phù hợp, cảm giác mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt có thể đi kèm mỏi mắt, khó tập trung khi đọc, hoặc khó nhìn màn hình.
8) Thiết kế hành lang không hợp thói quen (lái xe, văn phòng, đa nhiệm)
Không phải kính đa tròng nào cũng giống nhau. Có loại ưu tiên vùng nhìn xa rộng, có loại ưu tiên vùng gần hoặc vùng trung gian (dành cho người dùng máy tính). Nếu bạn làm việc trước màn hình nhiều giờ nhưng chọn thiết kế hành lang hẹp hoặc trung gian hạn chế, bạn sẽ “tìm điểm rõ” liên tục, dẫn đến mỏi và có thể chóng mặt.
Vì vậy, một phần của việc xử lý tình trạng mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt là chọn đúng thiết kế tròng theo nhu cầu, không chỉ chọn theo giá.
9) Gọng kính và thông số lắp (độ nghiêng, độ ôm, khoảng cách tròng–mắt)
Tròng đa tròng được tối ưu trong một số điều kiện lắp cụ thể. Nếu gọng có độ nghiêng (pantoscopic tilt) quá nhiều hoặc quá ít, hoặc khoảng cách tròng–mắt thay đổi đáng kể, vùng nhìn có thể không đúng như thiết kế, gây méo và khó chịu.
Những yếu tố này thường bị bỏ qua khi người dùng chỉ “cắt kính nhanh”. Với người mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt, kiểm tra lại gọng và chỉnh form nhiều khi mang lại cải thiện rõ.
10) Khô mắt, mỏi mắt, hoặc bệnh lý mắt đi kèm làm giảm chất lượng hình ảnh
Khô mắt khiến chất lượng phim nước mắt không ổn định, thị lực dao động; đục thủy tinh thể sớm, bệnh giác mạc, hoặc bất thường võng mạc cũng có thể làm hình ảnh kém sắc nét. Khi hình ảnh đầu vào “không ổn định”, não phải bù trừ nhiều hơn, dễ gây mỏi và chóng mặt.
Do đó, nếu bạn thấy mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt kèm nhìn mờ dao động, xốn cộm, chói sáng hoặc giảm thị lực, nên khám để đánh giá toàn diện.
Nếu bạn muốn đọc thêm thông tin nền tảng về tròng progressive, bạn có thể tham khảo American Academy of Ophthalmology (AAO): https://www.aao.org/eye-health/glasses-contacts/what-are-progressive-lenses.
Chóng mặt do kính đa tròng có nguy hiểm không?
Phần lớn trường hợp mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt là khó chịu chức năng trong giai đoạn thích nghi. Dù không “nguy hiểm” theo nghĩa tổn thương mắt tức thì, nó vẫn đáng lưu ý vì có thể:
- Tăng nguy cơ vấp ngã khi đi cầu thang/đường không bằng phẳng (đặc biệt ở người lớn tuổi).
- Giảm tập trung khi lái xe hoặc làm việc, gây mệt mỏi kéo dài.
- Che lấp vấn đề thực sự như sai độ, sai lắp, hoặc bệnh lý mắt đi kèm.
Khi nào có thể theo dõi tại nhà?
Khó chịu mức nhẹ–vừa, không có dấu hiệu báo động, và bạn mới dùng kính đa tròng trong vài ngày. Thông thường có thể cải thiện dần trong 3–14 ngày nếu đeo đúng cách và kính được lắp đúng thông số.
Khi nào nên khám sớm?
Đau đầu nhiều, buồn nôn, nhìn đôi, giảm thị lực, đỏ đau mắt, chói sáng, nhìn mờ đột ngột; hoặc chóng mặt kéo dài trên 1–2 tuần dù đã cố gắng thích nghi.
Thời gian thích nghi: bao lâu là “bình thường”?
Nhiều người hỏi: “mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt thì bao lâu sẽ quen?” Không có một mốc tuyệt đối cho tất cả. Thời gian thích nghi thường phụ thuộc vào tuổi, độ lão thị, loạn thị, chênh lệch hai mắt, thói quen thị giác, và cả chất lượng đo–lắp.
Mốc tham khảo thực tế
- 1–3 ngày đầu: cảm giác lạ, hơi chao đảo khi nhìn ngang, khó xuống cầu thang là khá thường gặp.
- 4–7 ngày: đa số người bắt đầu định vị được vùng nhìn gần và ít “bơi” hơn.
- 8–14 ngày: nếu kính đúng và đeo đều, phần lớn đã thích nghi tốt.
- > 14 ngày: nếu vẫn chóng mặt rõ rệt, cần kiểm tra lại độ, thông số lắp, gọng và loại tròng.
Đặc biệt, người đã từng đeo kính hai tròng/đa tròng trước đây thường quen nhanh hơn. Ngược lại, người lần đầu đeo, có loạn thị cao hoặc thay đổi độ nhiều có thể cần lâu hơn.
Một điểm quan trọng: nếu bạn “đeo lúc có lúc không”, não sẽ khó học. Vì vậy tình trạng mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt có thể kéo dài hơn nếu bạn chỉ đeo khi đọc, rồi tháo ra khi đi lại.
Cách giảm chóng mặt khi mới đeo kính đa tròng (an toàn, dễ áp dụng)
Dưới đây là các mẹo thường giúp người mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt thích nghi nhanh hơn. Nếu có bệnh nền (tiền đình, đau cổ vai gáy, migraine…), bạn nên trao đổi thêm khi khám để được cá thể hóa lời khuyên.
Bước 1: Đeo liên tục trong vài ngày đầu (trừ khi quá khó chịu)
Đeo liên tục giúp não học nhanh hơn so với đeo ngắt quãng. Nếu chóng mặt nhiều, bạn có thể giảm hoạt động đòi hỏi thăng bằng (đi cầu thang, lái xe đường dài) trong 24–48 giờ đầu.
Bước 2: Quay đầu theo hướng nhìn, hạn chế liếc mắt ra rìa tròng
Khi nhìn vật ở hai bên, hãy quay đầu thay vì chỉ liếc mắt. Khi đọc, hạ cằm nhẹ để dùng vùng nhìn gần. Thói quen này giảm méo ngoại biên, thường giúp giảm cảm giác “bơi”.
Bước 3: Luyện “đọc gần” đúng tư thế
Cầm sách/điện thoại ở khoảng cách thoải mái, không quá gần. Nhìn qua phần dưới tròng, tránh ngửa cằm. Nếu phải cúi quá nhiều mới rõ, có thể chiều cao lắp tròng chưa tối ưu.
Bước 4: Đi lại chậm trong nhà, tập cầu thang có người hỗ trợ
Nhìn thẳng phía trước khi bước, hạn chế nhìn xuống chân qua rìa tròng. Người lớn tuổi hoặc có nguy cơ té ngã nên cẩn thận hơn trong 1 tuần đầu.
Bước 5: Kiểm tra gọng có bị trượt và chỉnh form sớm
Nếu kính trượt xuống mũi, toàn bộ “bản đồ vùng nhìn” sẽ bị lệch. Chỉnh đệm mũi, càng kính, độ ôm… có thể cải thiện đáng kể tình trạng mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt.
Những sai lầm khiến chóng mặt kéo dài
Trong nhóm người mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt, có một số sai lầm lặp đi lặp lại khiến khó chịu không cải thiện dù “cố chịu”.
Đeo xen kẽ kính cũ và kính mới
Việc đổi qua lại khiến não không kịp thích nghi với bản đồ quang học mới. Nếu cần thời gian, nên đeo kính mới nhiều nhất có thể trong sinh hoạt thường ngày (trừ khi có dấu hiệu báo động).
Chọn gọng quá lớn hoặc quá cong theo “mốt”
Gọng lớn làm tăng vùng ngoại biên và dễ thấy méo; gọng cong/ôm quá mức có thể làm sai điều kiện lắp. Với kính đa tròng, gọng vừa mặt, ổn định thường dễ thích nghi hơn.
Chỉ tập trung vào “độ” mà bỏ qua chiều cao lắp tròng
Nhiều người đo độ đúng nhưng không đo/không lắp chính xác theo tư thế đeo thật. Điều này khiến nhìn gần hoặc nhìn trung gian khó, dẫn đến mỏi và chóng mặt.
Tự kết luận “không hợp đa tròng” quá sớm
Một số người chỉ cần chỉnh gọng, đo lại PD đơn mắt, hoặc đổi thiết kế hành lang phù hợp hơn là cải thiện rõ. Do đó, nếu mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt, nên tái kiểm tra theo quy trình thay vì bỏ luôn.
Đặt lịch khám
Nếu bạn đang gặp tình trạng mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt kéo dài, hoặc cần kiểm tra lại độ và thông số lắp kính, bạn có thể đặt lịch để được đo khúc xạ và đánh giá phù hợp với nhu cầu nhìn xa–gần–màn hình.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Khi nào cần kiểm tra lại kính? Dấu hiệu gợi ý “không chỉ là thích nghi”
Không phải mọi trường hợp mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt đều là thích nghi bình thường. Bạn nên cân nhắc kiểm tra lại kính/khám mắt nếu có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
Nhóm dấu hiệu cần khám sớm
- Chóng mặt tăng dần, buồn nôn nhiều, ảnh hưởng sinh hoạt.
- Đau đầu nhiều hoặc đau quanh hốc mắt khi đeo kính.
- Nhìn đôi, hình ảnh chập chờn, khó phối hợp hai mắt.
- Giảm thị lực, nhìn mờ đột ngột, chói sáng, quầng sáng.
- Đỏ mắt, đau mắt, nghi viêm/nhiễm trùng, hoặc sau chấn thương.
- Đã đeo đều > 1–2 tuần nhưng vẫn không cải thiện.
Trong các tình huống này, mục tiêu của thăm khám là: (1) xác nhận độ khúc xạ và ADD phù hợp; (2) kiểm tra lại các thông số lắp tròng và form gọng; (3) đánh giá bề mặt nhãn cầu/khô mắt; (4) loại trừ bệnh lý mắt hoặc các nguyên nhân toàn thân có thể góp phần gây chóng mặt.
Quy trình kiểm tra khi đeo đa tròng bị chóng mặt (tham khảo)
Ở các cơ sở có đo–lắp kính bài bản, quy trình đánh giá người mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt thường gồm nhiều bước hơn so với kính đơn tròng.
1) Khai thác triệu chứng theo tình huống
Bác sĩ/khúc xạ viên sẽ hỏi bạn chóng mặt khi đi lại hay khi đọc, có nặng khi xuống cầu thang không, có đau đầu không, xuất hiện khi nào (ngay lập tức hay sau vài giờ), có kèm khô mắt/nhìn mờ dao động không… Những chi tiết này giúp định hướng “thích nghi” hay “sai thông số”.
2) Đo khúc xạ và đánh giá lão thị (ADD)
Đo khách quan và chủ quan, kiểm tra loạn thị và trục loạn, so sánh với kính đang đeo. Với người lão thị, cần xác định ADD phù hợp theo khoảng làm việc thực tế.
3) Kiểm tra thị giác hai mắt
Đánh giá phối hợp hai mắt, khả năng dung hợp, các dấu hiệu lác ẩn, nhu cầu lăng kính (nếu có). Đây là bước quan trọng khi bạn nhức đầu/chóng mặt kéo dài.
4) Đo thông số lắp kính trên gọng thực tế
Đo PD đơn mắt, chiều cao lắp tròng, kiểm tra độ nghiêng gọng, độ ôm, khoảng cách tròng–mắt. Nhiều nơi sẽ kiểm tra bằng thước chuyên dụng hoặc thiết bị hỗ trợ đo fitting.
5) Soi/khám mắt khi cần
Nếu có dấu hiệu khô mắt, viêm bờ mi, đục thủy tinh thể, hoặc nghi vấn bệnh lý đáy mắt… bác sĩ có thể chỉ định khám thêm. Mục tiêu là loại trừ các yếu tố làm hình ảnh không ổn định.
Tại Bến Tre, nhiều người tìm đến phòng khám mắt BS Minh Bến Tre vì nhu cầu đo khúc xạ, tư vấn kính đa tròng và theo dõi sau cắt kính. Việc đo–lắp thường cần sự phối hợp giữa khám lâm sàng và kỹ thuật lắp kính. Một số thiết bị/chuẩn thực hành thường được nhắc đến trong ngành như ZEISS Vision Expert, máy đo–mài tròng (ví dụ Nidek LE 1200), hoặc thiết kế tròng đa tròng theo hãng (Essilor/ZEISS). Các yếu tố này có thể hỗ trợ độ chính xác, nhưng vẫn cần cá thể hóa theo từng người.
Yếu tố làm tăng nguy cơ chóng mặt khi mới đeo đa tròng
Không phải ai cũng giống nhau. Dưới đây là những tình huống khiến mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt hơn và cần tư vấn kỹ hơn trước khi làm kính:
Loạn thị cao hoặc thay đổi trục nhiều
Loạn thị làm hình ảnh nhạy với xoay trục và sai lệch lắp kính. Người loạn thị cao thường cần đo–lắp chuẩn hơn và có thể cần thời gian thích nghi lâu hơn.
Chênh lệch độ hai mắt
Sự khác nhau về phóng đại (aniseikonia) hoặc hiệu ứng lăng kính khi nhìn xuống vùng gần có thể làm mỏi mắt và chóng mặt.
Làm việc màn hình nhiều giờ
Nhu cầu vùng trung gian lớn. Nếu chọn thiết kế không phù hợp, bạn sẽ phải “tìm vùng rõ” liên tục, gây mỏi và khó chịu.
Tiền sử chóng mặt/tiền đình/cổ vai gáy
Những người này có thể nhạy hơn với thay đổi thị giác. Việc cúi–ngửa cổ để tìm vùng nhìn cũng có thể kích hoạt chóng mặt.
Lời khuyên của bác sĩ: làm gì trước khi quyết định đổi tròng/đổi gọng?
Khi gặp tình trạng mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt, nhiều người vội đổi sang tròng khác hoặc bỏ kính đa tròng. Trên thực tế, bạn có thể đi theo thứ tự ưu tiên sau để tiết kiệm thời gian và chi phí.
Ưu tiên 1: Kiểm tra đeo đúng cách và chỉnh gọng
Hãy đảm bảo kính không trượt, không lệch, đeo đúng vị trí như khi đo. Chỉ cần chỉnh gọng đúng đôi khi đã giảm rõ chóng mặt và nhức đầu.
Ưu tiên 2: Đối chiếu đơn kính và đo lại khúc xạ nếu cần
Đo lại khúc xạ giúp kiểm tra thay đổi độ, loạn thị và trục, đồng thời đánh giá ADD. Nếu bạn vừa đổi kính với mức thay đổi lớn, có thể cần tinh chỉnh để dễ thích nghi hơn.
Bạn có thể xem dịch vụ đo khúc xạ để hiểu thêm quy trình và những điểm nên chuẩn bị trước khi đi đo.
Ưu tiên 3: Rà soát thông số lắp kính (PD đơn mắt, chiều cao lắp tròng)
Nếu sai số nằm ở fitting, việc làm lại tròng hoặc lắp lại theo đúng thông số có thể giải quyết tận gốc. Đây là bước quan trọng khi mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt nhưng đo độ lại vẫn phù hợp.
Ưu tiên 4: Cân nhắc đổi thiết kế tròng theo nhu cầu sử dụng
Nếu bạn làm văn phòng nhiều, có thể cần thiết kế ưu tiên vùng trung gian rộng; nếu hay lái xe/đi lại nhiều, có thể ưu tiên vùng xa rộng và ổn định ngoại biên hơn. Việc chọn tròng “hợp nhu cầu” thường quan trọng không kém “hợp độ”.
Nếu bạn đang cân nhắc làm kính mới, có thể tham khảo dịch vụ cắt kính (tư vấn tròng và lắp kính) để được hướng dẫn lựa chọn theo thói quen nhìn.
Trường hợp đặc biệt: người lớn tuổi, người hay đi lại và nguy cơ té ngã
Ở người lớn tuổi, tình trạng mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt đáng chú ý hơn vì nguy cơ vấp ngã. Khi nhìn xuống, bạn có thể vô tình nhìn qua vùng cộng gần, làm hình ảnh nền nhà bị thay đổi cảm giác khoảng cách. Điều này dễ gây hụt chân khi xuống bậc thang.
Gợi ý an toàn trong 1–2 tuần đầu
- Đi cầu thang chậm, bám tay vịn; nếu cần, nhờ người hỗ trợ.
- Tránh mang kính mới khi đi nơi lạ, thiếu sáng hoặc nền trơn.
- Giữ kính cố định (không trượt). Nếu kính hay tụt, cần chỉnh gọng.
- Nếu chóng mặt nhiều khi đi lại, nên kiểm tra lại thông số lắp kính.
Nếu bạn hoặc người thân có tiền sử té ngã, loãng xương, bệnh tiền đình, hoặc đang dùng thuốc an thần/chống trầm cảm… hãy trao đổi khi khám để được hướng dẫn lựa chọn giải pháp thị giác phù hợp. Trong một số hoàn cảnh, bác sĩ có thể cân nhắc giải pháp khác ngoài đa tròng toàn thời gian (tùy cá thể).
Phân biệt chóng mặt do kính với các nguyên nhân khác (gợi ý)
Không phải cứ chóng mặt sau khi làm kính là do kính. Tuy nhiên, có một số điểm gợi ý để bạn tự theo dõi trước khi đi khám:
Gợi ý liên quan đến kính
- Chỉ chóng mặt khi đeo kính, giảm khi tháo kính.
- Tăng khi nhìn xuống cầu thang, đi siêu thị, liếc ngang.
- Kèm mỏi mắt/nhức đầu vùng trán sau khi đọc hoặc dùng màn hình.
Gợi ý nguyên nhân khác
- Chóng mặt cả khi không đeo kính.
- Kèm ù tai, giảm thính lực, nôn ói dữ dội (cần khám chuyên khoa phù hợp).
- Chóng mặt kèm yếu liệt, nói khó, đau đầu đột ngột (cần cấp cứu).
Giải đáp một số lo lắng thường gặp khi mới dùng kính đa tròng
“Tôi đeo vào thấy nền nhà cong, có phải kính sai?”
Cảm giác cong/đổ ở rìa thường gặp trong giai đoạn đầu do loạn thị ngoại biên của thiết kế đa tròng. Nếu mức độ nhẹ và giảm dần theo ngày, thường là thích nghi. Nếu rất nặng hoặc không giảm sau 1–2 tuần, nên kiểm tra lại thông số lắp và thiết kế tròng.
“Tôi nhìn xa rõ nhưng nhìn gần khó, có phải ADD thiếu?”
Có thể do ADD, nhưng cũng có thể do chiều cao lắp tròng, tư thế đọc, khoảng cách đọc, hoặc hành lang nhìn gần hẹp. Với người mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt kèm khó đọc, việc kiểm tra nên bao gồm cả fitting và cách sử dụng.
“Tôi làm máy tính nhiều, sao nhìn màn hình không thoải mái?”
Màn hình nằm ở khoảng trung gian. Một số thiết kế đa tròng ưu tiên xa/gần nên vùng trung gian hẹp. Khi đó bạn phải ngửa/cúi đầu để tìm vùng rõ. Nên tư vấn lại nhu cầu làm việc để chọn thiết kế phù hợp hơn, hoặc cân nhắc kính chuyên cho văn phòng (tùy trường hợp).
Đặt lịch khám
Nếu bạn đang băn khoăn vì sao mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt, hoặc cần kiểm tra lại độ–ADD–thông số lắp tròng và chỉnh gọng, bạn có thể liên hệ Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh – Bến Tre để được tư vấn theo tình trạng thực tế.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Địa chỉ: 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre. Hotline: 079 860 86 86.
Câu hỏi thường gặp
Mới đeo kính đa tròng dễ chóng mặt có phải do “không hợp” không?
Không nhất thiết. Nhiều trường hợp là giai đoạn thích nghi quang học trong vài ngày đến khoảng 2 tuần. Nếu triệu chứng nặng hoặc kéo dài, cần kiểm tra lại độ, ADD, PD đơn mắt, chiều cao lắp tròng và chỉnh gọng để loại trừ sai số.
Thông thường cần bao lâu để quen kính đa tròng?
Nhiều người quen trong 3–7 ngày, một số cần đến 10–14 ngày, tùy mức thay đổi độ, loạn thị, thiết kế tròng và thói quen nhìn. Nếu đeo đều mà sau 2 tuần vẫn chóng mặt rõ, bạn nên đi kiểm tra lại.
Tôi có nên tập đeo từ từ (mỗi ngày vài tiếng) không?
Với đa số người, đeo liên tục trong những ngày đầu (khi sinh hoạt an toàn) thường giúp thích nghi nhanh hơn so với đeo ngắt quãng. Tuy nhiên nếu bạn chóng mặt nhiều, có nguy cơ té ngã, hãy ưu tiên an toàn và đi kiểm tra sớm.
Chóng mặt khi xuống cầu thang là bình thường không?
Khá thường gặp trong giai đoạn đầu vì khi nhìn xuống bạn dễ đi vào vùng công suất khác, làm thay đổi cảm giác độ sâu. Hãy đi chậm, bám tay vịn, hạn chế nhìn xuống chân qua rìa tròng. Nếu tình trạng không cải thiện sau 1–2 tuần hoặc gây té ngã, cần kiểm tra lại kính.
Khi nào cần đi khám ngay thay vì chờ quen?
Nên khám sớm nếu có đau mắt/đỏ mắt, giảm thị lực, chói sáng, nhìn mờ đột ngột, nhìn đôi, đau đầu dữ dội, buồn nôn nhiều, hoặc có chấn thương. Đây có thể không chỉ là vấn đề thích nghi kính và cần đánh giá trực tiếp.