Cận thị là một trong những tật khúc xạ phổ biến nhất hiện nay, đặc biệt ở lứa tuổi học đường. Người bị cận thị thường nhìn gần còn tương đối rõ nhưng nhìn xa bị mờ. Với trẻ em, tình trạng này không phải lúc nào cũng được phát hiện ngay, vì trẻ có thể chưa biết diễn tả “con nhìn mờ” hoặc nghĩ rằng mọi người đều nhìn giống mình. Vì vậy, việc nhận biết triệu chứng cận thị qua hành vi hằng ngày có vai trò rất quan trọng.

Tại Bến Tre, nhiều phụ huynh đưa trẻ đi khám khi con đã ngồi sát bảng, thường xuyên chép bài thiếu, nghiêng đầu khi nhìn hoặc tăng độ khá nhanh sau một thời gian. Một số trường hợp người lớn đi khám vì lái xe ban đêm khó hơn, nhìn biển báo không rõ, phải nheo mắt khi xem tivi hoặc thấy mắt nhanh mỏi khi làm việc. Những biểu hiện này có thể liên quan đến cận thị, loạn thị, khô mắt, rối loạn điều tiết hoặc bệnh lý mắt khác. Do đó, chỉ dựa vào cảm giác nhìn mờ là chưa đủ; người bệnh nên được khám mắt và đo khúc xạ đầy đủ.

Triệu chứng cận thị là gì?

Triệu chứng cận thị là những biểu hiện xuất hiện khi mắt không thể hội tụ hình ảnh của vật ở xa đúng trên võng mạc. Người bệnh thường thấy vật ở gần rõ hơn vật ở xa. Ví dụ: đọc sách gần vẫn được, dùng điện thoại vẫn rõ, nhưng nhìn bảng lớp học, biển báo, màn hình tivi ở xa hoặc khuôn mặt người ở khoảng cách xa lại bị mờ.

Về bản chất, cận thị thường liên quan đến trục nhãn cầu dài hơn hoặc công suất quang học của mắt mạnh hơn so với chiều dài nhãn cầu. Khi ánh sáng từ vật ở xa đi vào mắt, tiêu điểm nằm phía trước võng mạc thay vì đúng trên võng mạc. Kết quả là hình ảnh nhìn xa bị nhòe. Người bệnh có xu hướng nheo mắt để giảm vòng mờ, từ đó cảm giác nhìn rõ hơn tạm thời.

Điều quan trọng là không phải mọi trường hợp nhìn mờ đều là cận thị. Nhìn mờ có thể do loạn thị, viễn thị, rối loạn điều tiết, đục thủy tinh thể, bệnh giác mạc, bệnh võng mạc hoặc khô mắt. Vì vậy, khi có triệu chứng cận thị, người bệnh nên được kiểm tra thị lực, đo khúc xạ và khám mắt để phân biệt đúng nguyên nhân.

Những triệu chứng cận thị thường gặp nhất

1. Nhìn xa mờ, nhìn gần còn rõ

Đây là dấu hiệu điển hình nhất. Người bị cận thị thường nhìn sách, điện thoại, máy tính ở khoảng cách gần khá rõ, nhưng khi nhìn xa thì hình ảnh bị nhòe. Trẻ em có thể không đọc được chữ trên bảng, nhầm số khi nhìn xa, khó nhìn đồng hồ treo tường hoặc không nhận ra người quen từ xa.

Ở người lớn, biểu hiện có thể là nhìn biển báo giao thông không rõ, lái xe ban đêm khó hơn, nhìn màn hình thuyết trình ở phòng họp bị mờ hoặc phải tiến lại gần mới thấy rõ. Khi triệu chứng cận thị ảnh hưởng đến học tập, lái xe hoặc công việc, người bệnh không nên tự mua kính theo cảm giác mà nên đo khúc xạ đầy đủ.

2. Hay nheo mắt khi nhìn xa

Nheo mắt là phản xạ rất thường gặp. Khi nheo mắt, khe mi hẹp lại, giúp giảm tán xạ ánh sáng và tạm thời làm hình ảnh rõ hơn. Phụ huynh có thể thấy trẻ hay nheo mắt khi xem tivi, nhìn bảng, nhìn biển hiệu hoặc khi cố đọc chữ ở xa. Đây là một triệu chứng cận thị dễ nhận biết trong sinh hoạt hằng ngày.

Tuy nhiên, nheo mắt kéo dài không phải là cách điều trị. Nếu trẻ thường xuyên phải nheo mắt mới nhìn rõ, mắt đang phải cố gắng bù trừ. Điều này có thể đi kèm mỏi mắt, giảm tập trung và ảnh hưởng đến kết quả học tập.

3. Ngồi sát tivi, cúi sát vở hoặc đưa điện thoại rất gần

Trẻ bị cận thị có xu hướng tự điều chỉnh khoảng cách nhìn để hình ảnh rõ hơn. Trẻ có thể ngồi gần tivi hơn bình thường, cúi sát mặt vào vở, đưa sách lại gần hoặc dí sát màn hình điện thoại. Đây không chỉ là thói quen xấu; trong nhiều trường hợp, đó là biểu hiện trẻ đang gặp khó khăn khi nhìn xa hoặc khi nhìn ở khoảng cách học tập bình thường.

Nếu phụ huynh nhắc trẻ ngồi xa ra nhưng trẻ than “con không thấy rõ”, cần nghĩ đến khả năng có tật khúc xạ. Khi đó, khám mắt tổng quát và đo khúc xạ sẽ giúp xác định trẻ có cận thị, loạn thị hay vấn đề khác.

4. Chép bài thiếu, học giảm tập trung

Một số trẻ không than nhìn mờ, nhưng giáo viên hoặc phụ huynh nhận thấy trẻ chép bài chậm, chép sai, bỏ sót chữ trên bảng hoặc thường hỏi bạn bên cạnh. Khi không nhìn rõ bảng, trẻ phải đoán chữ, phải căng mắt hoặc mất nhiều thời gian hơn để theo kịp bài học. Lâu dần, trẻ có thể bị đánh giá là thiếu tập trung trong khi nguyên nhân thật sự là thị lực không đủ.

Vì vậy, khi trẻ học giảm sút, hay chép bài sai hoặc than không nhìn rõ bảng, phụ huynh nên đưa trẻ đi kiểm tra mắt. Đây là nhóm triệu chứng cận thị rất đáng lưu ý ở học sinh tiểu học và trung học.

5. Mỏi mắt, đau đầu sau khi học hoặc nhìn xa lâu

Mỏi mắt và đau đầu có thể xuất hiện khi mắt phải cố gắng điều tiết hoặc khi người bệnh liên tục nheo mắt để nhìn rõ. Trẻ có thể than đau vùng trán, nhức quanh hốc mắt, mỏi mắt sau giờ học hoặc sau khi dùng thiết bị điện tử. Người lớn có thể thấy mắt căng, khó chịu sau khi làm việc, lái xe hoặc nhìn màn hình ở khoảng cách xa.

Dù đau đầu không phải lúc nào cũng do cận thị, nhưng nếu đi kèm nhìn xa mờ, nheo mắt, ngồi gần tivi hoặc giảm thị lực, người bệnh nên được đo mắt. Không nên chỉ dùng thuốc giảm đau hoặc nghỉ ngơi mà bỏ qua nguyên nhân thị giác.

6. Hay dụi mắt, chớp mắt nhiều

Một số trẻ bị cận thị có biểu hiện dụi mắt hoặc chớp mắt nhiều do mắt nhanh mỏi. Dụi mắt cũng có thể liên quan đến dị ứng, khô mắt, viêm bờ mi hoặc thói quen. Vì vậy, dấu hiệu này cần được xem cùng các biểu hiện khác. Nếu trẻ vừa dụi mắt, vừa nheo mắt, ngồi gần tivi và nhìn bảng không rõ, khả năng có tật khúc xạ cần được kiểm tra.

7. Nghiêng đầu, che một mắt hoặc nhìn lệch

Nghiêng đầu khi nhìn, che một mắt hoặc nhìn lệch có thể là dấu hiệu trẻ đang cố tìm tư thế nhìn rõ hơn. Đây không chỉ là triệu chứng cận thị; đôi khi còn liên quan đến loạn thị, lệch khúc xạ hai mắt, nhược thị hoặc vấn đề vận nhãn. Nếu trẻ có biểu hiện này, phụ huynh nên cho trẻ khám mắt sớm hơn thay vì chờ đến kỳ kiểm tra định kỳ.

Triệu chứng cận thị ở trẻ em khác gì người lớn?

Ở người lớn, người bệnh thường tự nhận ra mình nhìn xa kém: đọc biển báo không rõ, lái xe khó hơn, xem tivi mờ hoặc cần thay kính. Nhưng ở trẻ em, triệu chứng cận thị thường được phát hiện thông qua hành vi. Trẻ có thể chưa biết mô tả thị giác của mình, hoặc nghĩ rằng nhìn mờ là bình thường.

Với trẻ đang trong độ tuổi phát triển, phát hiện cận thị không chỉ để cắt kính. Điều quan trọng hơn là đánh giá nguy cơ tăng độ, theo dõi tiến triển và tư vấn các biện pháp kiểm soát cận thị khi phù hợp. Trẻ cận thị sớm, tăng độ nhanh hoặc có tiền sử gia đình cận thị nên được theo dõi sát hơn.

Khi nào triệu chứng cận thị cần đi khám ngay?

Không phải mọi trường hợp nhìn mờ đều cần cấp cứu, nhưng có những tình huống không nên trì hoãn. Người bệnh nên đi khám mắt sớm nếu có một hoặc nhiều biểu hiện sau:

Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh ở Bến Tre, người bệnh có thể được kiểm tra thị lực, đo khúc xạ, khám mắt tổng quát và tư vấn hướng xử trí phù hợp. Với trẻ em, việc khám không chỉ dừng ở “có cần đeo kính hay không”, mà còn cần đánh giá nguy cơ tăng độ và kế hoạch theo dõi lâu dài.

Vì sao không nên tự mua kính khi có triệu chứng cận thị?

Khi có triệu chứng cận thị, nhiều người có xu hướng ra tiệm thử kính nhanh hoặc dùng lại kính cũ của người khác để xem có rõ hơn không. Cách này không an toàn, vì độ kính không chỉ gồm số độ cận. Một đơn kính đầy đủ còn liên quan đến độ loạn, trục loạn, cân bằng hai mắt, khoảng cách đồng tử, nhu cầu nhìn gần – nhìn xa, nghề nghiệp và tình trạng mắt tổng quát.

Đeo kính sai độ có thể làm người bệnh khó chịu, nhức đầu, chóng mặt, nhìn méo hình, mỏi mắt hoặc không đạt thị lực tối ưu. Với trẻ em, kính không phù hợp còn có thể ảnh hưởng đến quá trình học tập và theo dõi tiến triển cận thị. Vì vậy, người bệnh nên chọn quy trình đo khúc xạ kỹ, có kiểm tra thị lực và được tư vấn bởi nhân sự chuyên môn.

Sau khi có đơn kính chính xác, khâu cắt kính cận cũng rất quan trọng. Một tròng kính đúng độ nhưng lắp sai tâm, sai chiều cao hoặc gọng không phù hợp vẫn có thể gây khó chịu khi đeo. Đặc biệt với người có độ cao, loạn thị, hai mắt lệch độ hoặc dùng tròng chức năng, độ chính xác khi đo và lắp kính càng cần được chú ý.

Quy trình kiểm tra khi nghi ngờ cận thị tại Phòng khám mắt BS Minh

Khi người bệnh có triệu chứng cận thị, quy trình kiểm tra nên có nhiều bước để tránh bỏ sót nguyên nhân khác của nhìn mờ. Tùy từng trường hợp, bác sĩ hoặc nhân sự khúc xạ sẽ chỉ định các bước phù hợp.

Triệu chứng cận thị ở trẻ em: Phụ huynh nên quan sát điều gì?

Với trẻ em, phụ huynh không nên chờ đến khi trẻ than nhìn mờ mới đi khám. Nhiều trẻ không biết so sánh thị lực của mình với người khác. Một số trẻ vẫn học được nhưng phải cố gắng nhiều hơn, dẫn đến mỏi mắt và giảm tập trung.

Nhóm dấu hiệu khi học ở lớp

Trẻ có thể không nhìn rõ bảng, chép bài chậm, thường hỏi lại bạn, nhầm chữ hoặc số, không thích ngồi cuối lớp. Giáo viên đôi khi là người phát hiện đầu tiên vì thấy trẻ nheo mắt hoặc thường xuyên tiến lại gần bảng.

Nhóm dấu hiệu khi ở nhà

Trẻ ngồi sát tivi, cúi sát sách vở, đưa điện thoại gần mắt, than mỏi mắt, đau đầu hoặc hay dụi mắt sau khi học. Nếu các biểu hiện này lặp lại, phụ huynh nên nghĩ đến khả năng có tật khúc xạ.

Nhóm dấu hiệu khi sinh hoạt ngoài trời

Trẻ có thể khó nhận ra người quen từ xa, không nhìn rõ bảng hiệu, không thích các trò chơi cần quan sát xa hoặc phản ứng chậm khi bắt bóng. Đây cũng có thể là biểu hiện của thị lực nhìn xa kém.

Nếu trẻ có các triệu chứng cận thị trên, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám mắt tổng quát và đo khúc xạ. Phát hiện sớm giúp trẻ được chỉnh kính đúng, học tập thuận lợi hơn và có kế hoạch theo dõi tiến triển cận thị.

Cận thị có nguy hiểm không?

Cận thị nhẹ thường có thể được chỉnh bằng kính gọng hoặc kính áp tròng. Tuy nhiên, vấn đề đáng lo hơn là cận thị tiến triển, đặc biệt ở trẻ em. Khi độ cận tăng nhanh, trục nhãn cầu có xu hướng dài ra. Cận thị cao về lâu dài có thể liên quan đến nguy cơ bệnh lý võng mạc, thoái hóa hoàng điểm do cận thị, bong võng mạc, glôcôm hoặc đục thủy tinh thể sớm hơn.

Do đó, khi trẻ mới xuất hiện triệu chứng cận thị, phụ huynh không nên chỉ xem đây là chuyện “đeo kính là xong”. Trẻ cần được theo dõi định kỳ, đánh giá tốc độ tăng độ và tư vấn phương án kiểm soát cận thị nếu phù hợp. Mục tiêu không chỉ là giúp trẻ nhìn rõ hôm nay, mà còn giảm rủi ro do cận thị tiến triển trong tương lai.

Kiểm soát cận thị: Khi nào nên cân nhắc?

Nếu trẻ chỉ mới cận nhẹ nhưng tăng độ nhanh, hoặc cận thị xuất hiện sớm, phụ huynh nên hỏi bác sĩ về kiểm soát cận thị. Đây là hướng tiếp cận nhằm làm chậm tốc độ tiến triển cận thị, không chỉ đơn thuần chỉnh cho trẻ nhìn rõ.

Các phương án kiểm soát cận thị có thể bao gồm kính gọng kiểm soát cận thị, Ortho-K, kính áp tròng chuyên biệt hoặc thuốc nhỏ mắt nồng độ thấp trong một số trường hợp. Lựa chọn nào phù hợp phụ thuộc vào tuổi, độ cận, tốc độ tăng độ, cấu trúc mắt, thói quen sinh hoạt, khả năng tuân thủ và đánh giá chuyên môn.

Phụ huynh không nên tự chọn phương án chỉ dựa trên quảng cáo. Trẻ cần được khám, đo khúc xạ, đánh giá nguy cơ và theo dõi định kỳ. Tại Bến Tre, Phòng khám mắt BS Minh định hướng tư vấn kiểm soát cận thị dựa trên khám mắt, đo độ, theo dõi tiến triển và giải thích rõ ưu – nhược điểm của từng lựa chọn.

Những thói quen giúp giảm nguy cơ cận thị tiến triển

Khi đã có triệu chứng cận thị hoặc đã được chẩn đoán cận thị, thói quen sinh hoạt vẫn có vai trò quan trọng. Những điều dưới đây không thay thế khám mắt hoặc kính đúng độ, nhưng có thể hỗ trợ chăm sóc thị giác tốt hơn.

Những nhầm lẫn thường gặp về triệu chứng cận thị

“Trẻ vẫn đọc sách rõ thì không thể bị cận”

Đây là hiểu lầm rất phổ biến. Người cận thị thường nhìn gần rõ hơn nhìn xa. Vì vậy, trẻ vẫn đọc sách hoặc dùng điện thoại rõ không loại trừ cận thị. Dấu hiệu quan trọng là trẻ nhìn bảng, tivi, biển hiệu hoặc vật ở xa có rõ không.

“Đeo kính sẽ làm tăng độ nhanh hơn”

Kính đúng độ giúp mắt nhìn rõ và giảm nheo mắt, mỏi mắt. Việc tăng độ ở trẻ thường liên quan đến sự phát triển của mắt, yếu tố di truyền, thói quen nhìn gần và thời gian ngoài trời. Đeo kính sai hoặc không đeo khi cần có thể ảnh hưởng đến học tập và chất lượng thị giác.

“Chỉ cần đo máy là ra đúng độ kính”

Máy đo khúc xạ là bước tham khảo quan trọng, nhưng đơn kính không nên chỉ dựa vào số máy. Cần phối hợp đo thị lực, thử kính chủ quan, đánh giá cân bằng hai mắt và nhu cầu sử dụng thực tế.

“Cận nhẹ thì không cần khám mắt”

Cận nhẹ vẫn cần được theo dõi, đặc biệt ở trẻ em. Nếu trẻ tăng độ nhanh, phát hiện sớm sẽ giúp phụ huynh có kế hoạch kiểm soát cận thị kịp thời hơn.

Khám triệu chứng cận thị tại Bến Tre: Vì sao nên chọn quy trình có bác sĩ?

Một quy trình khám mắt tốt không chỉ nhằm tìm số độ kính. Người bệnh cần được đánh giá xem nhìn mờ có đúng do cận thị hay còn nguyên nhân khác. Đặc biệt, trẻ em, người có độ cao, người đau nhức mắt, người nhìn mờ một bên hoặc người có bệnh lý mắt kèm theo nên được khám kỹ hơn.

Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính BS Minh tại Bến Tre kết hợp khám mắt và làm kính trong cùng một hệ thống. Người bệnh có thể được kiểm tra thị lực, đo khúc xạ, khám mắt tổng quát, tư vấn kính và theo dõi cận thị. Với trẻ em, phòng khám chú trọng phát hiện sớm dấu hiệu tăng độ, tư vấn kiểm soát cận thị và hẹn tái khám theo từng trường hợp.

Khi có triệu chứng cận thị, người bệnh nên đi khám sớm thay vì chờ đến khi nhìn quá mờ. Càng phát hiện sớm, việc chỉnh kính, theo dõi và tư vấn điều chỉnh thói quen càng thuận lợi.

Câu hỏi thường gặp về triệu chứng cận thị

Thông tin liên hệ

Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính BS Minh – Bến Tre

Địa chỉ: 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre

Hotline: 079 860 86 86

Website: https://phongkhammatbsminh.com

Google Maps: https://g.co/kgs/hf7EmDx

Giờ làm việc

Thứ 2 đến thứ 7: 11h00–12h00 và 17h00–20h00
Chủ nhật: 07h00–12h00

Nguồn tham khảo

American Academy of Ophthalmology: Nearsightedness – Myopia

National Eye Institute: Nearsightedness – Myopia