Tóm tắt nhanh cho người loạn thị cao

Vì sao loạn thị cao làm phẫu thuật đục thủy tinh thể phức tạp hơn?

Đục thủy tinh thể là tình trạng thủy tinh thể tự nhiên trong mắt bị mờ đục, khiến người bệnh nhìn mờ, chói sáng, giảm tương phản, đổi kính không cải thiện như trước. Phẫu thuật phaco thường được dùng để tán nhuyễn và hút thủy tinh thể đục, sau đó đặt thủy tinh thể nhân tạo vào trong mắt. Với nhiều người, mục tiêu là nhìn rõ hơn và sinh hoạt thuận tiện hơn.

Loạn thị là tật khúc xạ xảy ra khi hệ quang học của mắt, thường là giác mạc hoặc thủy tinh thể, không hội tụ ánh sáng đều theo mọi kinh tuyến. Người loạn thị có thể nhìn nhòe, méo, bóng đôi, mỏi mắt hoặc khó nhìn biển số, chữ nhỏ, ánh đèn ban đêm. Khi loạn thị cao, độ chênh lệch giữa các kinh tuyến lớn hơn, nên chỉ cần sai lệch nhỏ trong đo đạc hoặc đặt trục thủy tinh thể toric cũng có thể làm chất lượng thị giác sau mổ kém hơn mong đợi.

Ở người chuẩn bị mổ đục thủy tinh thể, loạn thị có thể đến từ giác mạc, từ thủy tinh thể tự nhiên, hoặc kết hợp cả hai. Khi thủy tinh thể đục được lấy ra, phần loạn thị do thủy tinh thể tự nhiên có thể thay đổi, nhưng loạn thị giác mạc thường vẫn còn. Vì vậy, bác sĩ cần xác định nguồn gốc loạn thị trước mổ. Nếu chỉ dựa vào số kính đang đeo mà không đo giác mạc và sinh trắc kỹ, kế hoạch điều chỉnh có thể không chính xác.

Một điểm thường bị hiểu nhầm là phẫu thuật đục thủy tinh thể sẽ tự động xóa hết cận, viễn, loạn. Trên thực tế, phẫu thuật có thể giúp giảm tật khúc xạ nếu được tính toán phù hợp, nhưng kết quả phụ thuộc vào nhiều yếu tố: độ chính xác của phép đo, công thức tính thủy tinh thể nhân tạo, loại loạn thị, quá trình lành vết mổ, vị trí đặt thủy tinh thể nhân tạo và bệnh lý đi kèm. Vì vậy, người loạn thị cao cần chuẩn bị kỹ hơn so với người chỉ đục thủy tinh thể đơn thuần.

Những thăm khám quan trọng trước khi mổ

Khi đánh giá người loạn thị cao mổ đục thủy tinh thể, bác sĩ thường không chỉ đo thị lực và soi đèn khe. Một bộ thông tin đầy đủ giúp xác định mắt có phù hợp phẫu thuật chưa, có bệnh lý nào cần xử trí trước không và nên chọn phương án thủy tinh thể nhân tạo nào.

Các lựa chọn xử trí loạn thị khi mổ đục thủy tinh thể

Không phải mọi trường hợp loạn thị cao đều có cùng một hướng xử trí. Bác sĩ sẽ dựa trên độ loạn giác mạc, trục loạn, tính đều đặn của giác mạc, kích thước đồng tử, bệnh mắt kèm theo, khả năng chi trả và kỳ vọng của người bệnh. Dưới đây là các nhóm lựa chọn thường được trao đổi trước mổ.

Theo thông tin giáo dục bệnh nhân của American Academy of Ophthalmology, lựa chọn thủy tinh thể nhân tạo trong phẫu thuật cataract cần cân nhắc nhu cầu thị giác, bệnh mắt đi kèm và đặc điểm từng mắt. Người bệnh nên hỏi kỹ bác sĩ về lợi ích, hạn chế và nguy cơ của từng loại thủy tinh thể trước khi quyết định.

Người bệnh cần chuẩn bị gì trước ngày mổ?

Chuẩn bị tốt giúp buổi khám tiền phẫu và ngày phẫu thuật diễn ra thuận lợi hơn. Với người ở Bến Tre hoặc các khu vực lân cận, việc sắp xếp đi lại, người thân đưa về và tái khám đúng hẹn cũng nên được tính trước, vì sau phẫu thuật mắt có thể nhạy sáng, chảy nước mắt hoặc nhìn chưa ổn định ngay trong những ngày đầu.

Chuẩn bị thông tin sức khỏe toàn thân

Hãy cho bác sĩ biết các bệnh đang có như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, hen suyễn, bệnh thận, rối loạn đông máu hoặc tiền sử dị ứng thuốc. Người đang dùng thuốc chống đông, thuốc tuyến tiền liệt, thuốc nhỏ mắt điều trị glaucoma hoặc thuốc toàn thân dài ngày cần báo đầy đủ. Không tự ý ngưng thuốc nếu chưa có ý kiến của bác sĩ điều trị.

Ổn định bề mặt nhãn cầu trước khi đo

Khô mắt, viêm bờ mi, dị ứng mắt hoặc sử dụng kính tiếp xúc không đúng cách có thể làm bề mặt giác mạc kém ổn định. Khi đó, độ cong giác mạc đo được có thể thay đổi giữa các lần. Nếu bác sĩ phát hiện bề mặt nhãn cầu chưa tốt, có thể cần điều trị trước, tạm ngưng kính tiếp xúc trong một thời gian phù hợp và đo lại. Điều này đặc biệt quan trọng khi cân nhắc thủy tinh thể toric.

Hiểu rõ mục tiêu thị giác sau mổ

Một người làm việc ngoài trời, ít đọc chữ nhỏ sẽ có nhu cầu khác với người thường xuyên dùng máy tính, lái xe ban đêm hoặc đọc sách lâu. Một số người ưu tiên nhìn xa rõ, chấp nhận đeo kính đọc gần. Người khác muốn giảm phụ thuộc kính ở nhiều khoảng cách, nhưng điều này có thể bị giới hạn bởi loạn thị cao, bệnh võng mạc, khô mắt hoặc kích thước đồng tử. Hãy nói thật về thói quen sinh hoạt để bác sĩ tư vấn phù hợp.

Chuẩn bị tâm lý về kính sau mổ

Với loạn thị cao, khả năng còn phải đeo kính sau mổ là điều cần được chuẩn bị trước. Kính có thể dùng để tinh chỉnh độ tồn dư, tăng độ nét, giảm mỏi mắt hoặc hỗ trợ đọc gần. Việc phải đeo kính không có nghĩa là phẫu thuật thất bại. Mục tiêu đầu tiên vẫn là lấy thủy tinh thể đục, cải thiện đường truyền ánh sáng và giảm ảnh hưởng của cườm khô lên sinh hoạt.

Sắp xếp người đưa về và tái khám

Sau phẫu thuật, người bệnh không nên tự lái xe ngay. Cần có người thân đưa về, hỗ trợ nhỏ thuốc theo hướng dẫn và theo dõi dấu hiệu bất thường. Tái khám đúng hẹn giúp bác sĩ kiểm tra vết mổ, áp lực mắt, vị trí thủy tinh thể nhân tạo và mức độ hồi phục thị lực. Nếu có đau nhiều, đỏ mắt tăng, nhìn mờ đột ngột, chói sáng nặng, chảy ghèn hoặc nghi nhiễm trùng, cần đi khám sớm.

Những yếu tố ảnh hưởng đến kết quả sau mổ

Kết quả sau mổ đục thủy tinh thể ở người loạn thị cao phụ thuộc vào nhiều lớp yếu tố. Có yếu tố bác sĩ có thể kiểm soát tốt, có yếu tố chỉ có thể dự đoán tương đối và theo dõi. Hiểu điều này giúp người bệnh tránh kỳ vọng quá mức và phối hợp tốt hơn.

Tuổi tác, khả năng lành vết mổ, bệnh toàn thân, việc nhỏ thuốc sau mổ và tái khám cũng ảnh hưởng đến quá trình hồi phục. Một số người thấy rõ nhanh trong vài ngày, người khác cần thời gian dài hơn để mắt ổn định. Nếu có chỉ định mổ từng mắt, thị giác giữa hai mắt có thể chưa cân bằng trong giai đoạn chờ mổ mắt còn lại.

Sai lầm thường gặp ở người loạn thị cao

Lời khuyên thực tế từ góc nhìn bác sĩ

Người loạn thị cao khi chuẩn bị mổ đục thủy tinh thể nên đi theo một trình tự rõ ràng: khám đầy đủ, ổn định bề mặt nhãn cầu, đo sinh trắc và giác mạc, trao đổi mục tiêu thị giác, sau đó mới quyết định loại thủy tinh thể nhân tạo. Không nên quyết định vội chỉ vì nghe người quen nói một loại thủy tinh thể nào đó rất tiện. Mắt mỗi người khác nhau, đặc biệt khi có loạn thị cao.

Nếu kết quả đo giữa các lần không thống nhất, việc đo lại không phải là phiền phức không cần thiết. Ngược lại, đó là cách giảm sai số trước phẫu thuật. Nếu bác sĩ đề nghị điều trị khô mắt, viêm bờ mi hoặc mộng thịt trước khi tính thủy tinh thể, người bệnh nên hỏi rõ lý do và phối hợp. Một bề mặt giác mạc ổn định có thể giúp kế hoạch mổ đáng tin cậy hơn.

Người bệnh cũng nên hỏi các câu hỏi cụ thể: loạn thị của tôi chủ yếu nằm ở giác mạc hay do nguyên nhân khác, có đều không, có phù hợp thủy tinh thể toric không, nếu không dùng toric thì sau mổ cần kính như thế nào, nếu còn loạn thị tồn dư thì xử trí ra sao, lịch tái khám gồm những mốc nào. Những câu hỏi này giúp cuộc tư vấn đi vào thực chất, tránh chỉ tập trung vào giá hoặc tên công nghệ.

Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh ở 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre, người bệnh có thể được khám mắt, đo khúc xạ, đánh giá bề mặt nhãn cầu và tư vấn hướng xử trí phù hợp trước khi quyết định mổ cườm khô. Phòng khám định hướng khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tròng kính Essilor/ZEISS; các thông tin này có thể hữu ích khi người bệnh cần theo dõi kính trước hoặc sau phẫu thuật. Việc tư vấn vẫn cần dựa trên kết quả khám trực tiếp, không thay thế chỉ định của phẫu thuật viên.

Khi nào nên đi khám sớm?

Người bị đục thủy tinh thể thường mờ mắt từ từ, nhưng không nên chờ đến khi mắt quá kém mới khám. Nếu thị lực ảnh hưởng sinh hoạt, khó đọc chữ, khó nhận diện mặt người, chói đèn khi đi đêm, thay kính nhiều lần không rõ hoặc một mắt nhìn mờ hơn rõ rệt, bạn nên được kiểm tra. Với người loạn thị cao, khám sớm giúp có thời gian đo đạc, điều trị bề mặt nhãn cầu và lên kế hoạch phù hợp.

Cần khám sớm hơn nếu có đau mắt nhiều, đỏ mắt, nhìn mờ đột ngột, thấy chớp sáng hoặc ruồi bay tăng nhanh, chấn thương mắt, nghi nhiễm trùng, buồn nôn kèm đau mắt, hoặc giảm thị lực sau mổ. Đây có thể là dấu hiệu của các vấn đề cần xử trí kịp thời, không nên tự nhỏ thuốc hoặc chờ theo dõi tại nhà.

Người có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh thận, glaucoma hoặc tiền sử bệnh võng mạc nên khám định kỳ theo hẹn. Đục thủy tinh thể ở nhóm này có thể đi kèm tổn thương võng mạc, làm kết quả thị lực sau mổ phụ thuộc vào nhiều yếu tố hơn. Nếu đang sống tại Bến Tre, bạn nên chọn nơi khám thuận tiện để có thể tái khám đúng lịch, vì theo dõi sau mổ cũng quan trọng như chuẩn bị trước mổ.

Câu hỏi thường gặp