Đôi mắt được sử dụng liên tục mỗi ngày: nhìn bảng, đọc sách, làm máy tính, xem điện thoại, lái xe, đi ngoài nắng, làm việc trong phòng máy lạnh hoặc tiếp xúc bụi đường. Vì vậy, mắt có thể bị mỏi, khô, thay đổi độ kính hoặc xuất hiện bệnh lý mà người bệnh không nhận ra ngay. Khám mắt định kỳ không chỉ để biết “có tăng độ hay không”, mà còn để đánh giá thị lực, khúc xạ, kính cũ, bề mặt mắt, thủy tinh thể, nhãn áp, võng mạc và các yếu tố nguy cơ tùy từng người.

Khám mắt định kỳ là gì?

Khám mắt định kỳ là việc kiểm tra mắt theo lịch, ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng. Tùy tuổi, tình trạng mắt, bệnh nền và nhu cầu sử dụng mắt, nội dung khám có thể đơn giản hoặc chuyên sâu hơn. Với người trẻ, khám định kỳ thường tập trung vào thị lực, tật khúc xạ, kính đang đeo, mỏi mắt do màn hình, khô mắt và thói quen sử dụng mắt. Với trẻ em, cần chú ý cận thị học đường, loạn thị, viễn thị, nhược thị, lé mắt và khả năng nhìn bảng khi học. Với người lớn tuổi, khám định kỳ cần quan tâm thêm cườm khô, glaucoma, thoái hóa hoàng điểm, bệnh võng mạc tiểu đường và các bệnh lý liên quan tuổi tác.

Nhiều người nhầm khám mắt định kỳ với đo kính. Đo kính chỉ là một phần của khám mắt. Một lần khám mắt đầy đủ có thể bao gồm hỏi bệnh sử, đo thị lực, kiểm tra kính cũ, đo khúc xạ, khám bằng đèn khe, đo nhãn áp, soi đáy mắt hoặc chụp đáy mắt khi cần. Nhờ vậy, bác sĩ có thể phân biệt nhìn mờ do tật khúc xạ với nhìn mờ do bệnh lý mắt.

Tại Bến Tre, nhu cầu khám mắt định kỳ ngày càng tăng vì học sinh dùng thiết bị số nhiều hơn, người trưởng thành làm việc với máy tính lâu hơn, người trung niên bắt đầu lão thị, và nhóm người lớn tuổi có nguy cơ cườm khô, glaucoma, bệnh võng mạc tăng lên theo tuổi. Vì vậy, khám mắt nên được xem là một phần của chăm sóc sức khỏe tổng quát, không chỉ là việc đi mua kính.

Vì sao nên khám mắt định kỳ?

Lý do quan trọng nhất là nhiều vấn đề mắt không có triệu chứng rõ ở giai đoạn đầu. Người bệnh có thể vẫn sinh hoạt bình thường, vẫn đọc được điện thoại hoặc nhìn tivi, nhưng đã bắt đầu có thay đổi ở nhãn áp, võng mạc, thủy tinh thể hoặc thần kinh thị giác. Nếu chờ đến khi thị lực giảm rõ, một số tổn thương có thể đã tiến triển nhiều.

Những bệnh mắt có thể phát hiện qua khám định kỳ

Khám mắt định kỳ không chỉ giúp đo kính. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể phát hiện hoặc nghi ngờ nhiều nhóm bệnh mắt khác nhau. Việc phát hiện sớm không có nghĩa là lúc nào cũng cần điều trị ngay, nhưng giúp người bệnh có kế hoạch theo dõi và xử trí đúng thời điểm.

Ai cần khám mắt định kỳ thường xuyên hơn?

Không phải ai cũng có cùng lịch khám. Người trẻ khỏe mạnh, không triệu chứng và không có yếu tố nguy cơ có thể khám theo mốc thưa hơn. Nhưng một số nhóm cần khám thường xuyên hơn vì nguy cơ bệnh mắt hoặc thay đổi độ kính cao hơn.

Bao lâu nên khám mắt định kỳ một lần?

Lịch khám phụ thuộc vào tuổi, triệu chứng, bệnh nền, tiền sử gia đình và kết quả khám trước đó. Không nên áp dụng một lịch cố định cho tất cả mọi người. Dưới đây là gợi ý thực tế để anh/chị tham khảo, nhưng lịch cuối cùng nên theo tư vấn của bác sĩ.

Khám mắt định kỳ gồm những bước nào?

Một buổi khám mắt định kỳ có thể khác nhau tùy tuổi và triệu chứng. Tuy nhiên, về cơ bản, quy trình nên giúp trả lời bốn câu hỏi: thị lực hiện tại ra sao, có cần kính không, mắt có bệnh lý gì không, và người bệnh cần theo dõi như thế nào.

Khám mắt định kỳ và đo khúc xạ: khác nhau thế nào?

Đo khúc xạ là bước xác định độ cận, viễn, loạn hoặc lão thị. Còn khám mắt định kỳ là đánh giá rộng hơn về thị lực và sức khỏe mắt. Một người có thể cần đo khúc xạ khi kính cũ không còn rõ, nhưng cũng cần khám tổng quát nếu nhìn mờ không cải thiện bằng kính hoặc có dấu hiệu bệnh mắt.

Khi nào cần khám mắt ngay, không chờ đến lịch định kỳ?

Khám định kỳ rất quan trọng, nhưng một số triệu chứng cần được kiểm tra sớm hơn. Nếu có các dấu hiệu dưới đây, anh/chị không nên chờ đến lịch hẹn sau vài tháng.

Khám mắt định kỳ cho trẻ em: phụ huynh cần lưu ý gì?

Trẻ em không phải lúc nào cũng biết than nhìn mờ. Nhiều trẻ chỉ biểu hiện bằng việc nheo mắt, ngồi gần tivi, cúi sát vở, nhìn bảng không rõ, đọc chậm, chép bài sai hoặc học giảm tập trung. Một số trẻ có nhược thị hoặc lệch khúc xạ hai mắt nhưng vẫn sinh hoạt bình thường vì mắt còn lại bù trừ.

Vì vậy, phụ huynh không nên chờ trẻ tự nói “con nhìn không rõ”. Nếu trẻ có biểu hiện bất thường hoặc đang tuổi học đường, nên cho trẻ kiểm tra thị lực và đo khúc xạ. Trẻ đã cận thị cần theo dõi định kỳ để biết tốc độ tăng độ. Nếu tăng nhanh, phụ huynh nên hỏi về kiểm soát cận thị, thời gian ngoài trời, thói quen học tập và lựa chọn tròng kính phù hợp.

Khám mắt định kỳ cho người đeo kính

Người đeo kính thường nghĩ chỉ cần thay kính khi nhìn mờ. Tuy nhiên, kính có thể không còn phù hợp trước khi thị lực giảm rõ. Tròng kính trầy, gọng lệch, tâm kính sai, lớp phủ hư hoặc độ mắt thay đổi đều có thể gây nhức đầu, mỏi mắt, chóng mặt hoặc nhìn không sắc nét.

Khi khám định kỳ, người bệnh nên mang theo kính cũ để kiểm tra. Bác sĩ hoặc khúc xạ viên có thể đo độ kính cũ, so sánh với độ mắt hiện tại, kiểm tra gọng có lệch không và tư vấn có cần thay tròng hay chỉ cần chỉnh kính. Đây là bước quan trọng trước khi cắt kính cận mới.

Khám mắt định kỳ cho người tiểu đường và tăng huyết áp

Tiểu đường và tăng huyết áp có thể ảnh hưởng đến mạch máu nhỏ trong võng mạc. Đặc biệt, bệnh võng mạc tiểu đường có thể chưa gây triệu chứng ở giai đoạn sớm nhưng vẫn có nguy cơ ảnh hưởng thị lực về sau. Vì vậy, người bệnh không nên đợi đến khi nhìn mờ mới đi khám mắt.

Khám mắt định kỳ ở nhóm này thường cần đánh giá đáy mắt, tình trạng võng mạc, hoàng điểm và các dấu hiệu xuất huyết, xuất tiết hoặc phù hoàng điểm nếu có. Lịch khám tùy mức độ bệnh, kiểm soát đường huyết, huyết áp và kết quả khám trước đó. Người bệnh nên mang theo thông tin bệnh nền, thuốc đang dùng và kết quả xét nghiệm gần đây nếu có.

Khám mắt định kỳ cho người trung niên và lớn tuổi

Từ khoảng sau 40 tuổi, nhiều người bắt đầu khó đọc gần do lão thị. Ban đầu, người bệnh có thể phải đưa điện thoại ra xa, cần ánh sáng mạnh hơn hoặc nhanh mỏi khi đọc. Tuy nhiên, tuổi trung niên và lớn tuổi không chỉ có lão thị. Cườm khô, glaucoma, thoái hóa hoàng điểm và bệnh võng mạc cũng cần được quan tâm.

Nếu người lớn tuổi nhìn mờ tăng dần, chói đèn, khó lái xe ban đêm, đổi kính vẫn không rõ, nhìn méo hình hoặc có điểm đen ở giữa tầm nhìn, nên khám mắt tổng quát. Không nên chỉ mua kính đọc sẵn hoặc tiếp tục tăng độ kính khi chưa biết nguyên nhân.

Cần chuẩn bị gì trước khi đi khám mắt định kỳ?

Chuẩn bị tốt giúp buổi khám nhanh hơn và kết quả tư vấn chính xác hơn. Anh/chị nên mang theo kính đang sử dụng, toa kính cũ nếu có và thông tin bệnh nền.

Những hiểu lầm thường gặp về khám mắt định kỳ

Nhiều người trì hoãn khám mắt vì nghĩ mắt chưa mờ thì chưa cần khám. Một số người khác nghĩ đo kính ở đâu cũng giống nhau, hoặc chỉ cần mua thuốc nhỏ mắt khi mỏi. Những hiểu lầm này có thể làm chậm phát hiện bệnh hoặc khiến kính không phù hợp.

Tài liệu tham khảo bên ngoài