1. Vì sao cần một bài hướng dẫn đeo MyoCare cho trẻ lần đầu?

Với kính cận thông thường, nhiều phụ huynh chỉ quan tâm trẻ nhìn rõ hay chưa. Nhưng với kính kiểm soát cận thị như ZEISS MyoCare, câu chuyện không dừng lại ở thị lực 10/10. Mục tiêu của kính là vừa giúp trẻ nhìn rõ trong sinh hoạt hằng ngày, vừa hỗ trợ kiểm soát tốc độ tăng cận và tăng chiều dài trục nhãn cầu theo thời gian. Vì vậy, hiệu quả thực tế phụ thuộc vào nhiều yếu tố: đơn kính đúng, gọng đúng, tâm kính đúng, trẻ đeo đủ thời gian, kính không bị trễ xuống mũi, và trẻ được theo dõi định kỳ.

Những ngày đầu nhận kính thường là giai đoạn dễ xảy ra sai sót nhất. Trẻ có thể đeo không đều, tháo kính khi học bài, chỉ đeo khi nhìn bảng, hoặc phụ huynh chưa biết cách xử lý khi trẻ than “hơi lạ”, “hơi chóng mặt”, “nhìn nghiêng không quen”. Một số trẻ lại rất hiếu động, dễ làm tròng kính bẩn, trầy, lệch gọng hoặc quên kính ở trường. Nếu phụ huynh không được hướng dẫn rõ từ đầu, kính tốt vẫn có thể không phát huy đúng vai trò.

Bài viết này được viết theo hướng thực hành tại phòng khám: dễ hiểu cho phụ huynh, đủ chi tiết để áp dụng trong tuần đầu, đồng thời vẫn giữ quan điểm chuyên môn trung lập. ZEISS MyoCare không phải là “kính thần kỳ” làm cận thị ngừng hoàn toàn, nhưng là một trong các lựa chọn có cơ sở khoa học trong quản lý cận thị trẻ em khi được chỉ định, lắp kính và theo dõi đúng.

2. ZEISS MyoCare là gì?

ZEISS MyoCare là dòng tròng kính được thiết kế cho quản lý tiến triển cận thị ở trẻ em. Khác với tròng kính đơn tròng thông thường chỉ tập trung chỉnh độ để trẻ nhìn rõ, MyoCare có vùng quang học trung tâm để tạo thị lực rõ khi nhìn thẳng và vùng điều trị xung quanh nhằm tạo tín hiệu quang học hỗ trợ kiểm soát tiến triển cận thị. Thiết kế này sử dụng công nghệ C.A.R.E. của ZEISS, viết tắt từ Cylindrical Annular Refractive Elements, tức các yếu tố khúc xạ hình vòng trụ được sắp xếp theo vùng quanh trung tâm.

Nói đơn giản hơn, khi trẻ nhìn qua trung tâm tròng kính, mục tiêu chính là nhìn rõ. Khi ánh sáng đi qua các vùng điều trị ở xung quanh, tròng kính tạo ra một kiểu tín hiệu quang học được thiết kế để giảm kích thích khiến mắt tiếp tục dài ra. Trong cận thị trẻ em, chiều dài trục nhãn cầu là một thông số rất quan trọng. Nếu trục nhãn cầu tiếp tục dài nhanh, độ cận thường có xu hướng tăng và nguy cơ cận thị cao về sau cũng tăng theo.

Trên thực tế, phụ huynh không cần phải nhớ hết các thuật ngữ kỹ thuật. Điều cần hiểu là: MyoCare là kính cần được đeo thường xuyên trong ngày, không phải loại kính chỉ đeo khi nhìn bảng. Nếu trẻ chỉ đeo lúc đi học rồi về nhà tháo ra khi đọc sách, làm bài, dùng máy tính bảng hoặc chơi trong nhà, thời gian tác động của tròng kính sẽ giảm. Đây là lý do hướng dẫn đeo MyoCare cho trẻ lần đầu cần nhấn mạnh tính đều đặn và liên tục.

ZEISS hiện có danh mục MyoCare với các thiết kế khác nhau, trong đó MyoCare và MyoCare S có đặc điểm vùng trung tâm và vùng điều trị khác nhau. Việc chọn loại nào nên dựa trên đánh giá của bác sĩ hoặc chuyên viên khúc xạ: tuổi, độ cận, độ loạn, thói quen nhìn gần, khả năng thích nghi, loại gọng, vị trí tâm kính và mục tiêu theo dõi lâu dài.

3. Trẻ nào thường được cân nhắc đeo MyoCare?

MyoCare thường được cân nhắc cho trẻ đang bị cận thị và có nguy cơ tăng độ. Tuy nhiên, không phải trẻ nào bị cận cũng tự động cần đeo tròng kính kiểm soát cận thị. Quyết định nên dựa trên một đánh giá đầy đủ: tuổi khởi phát cận, độ cận hiện tại, tốc độ tăng độ trong 6–12 tháng, chiều dài trục nhãn cầu, tiền sử cận thị của cha mẹ, thời gian nhìn gần, thời gian ngoài trời, tư thế học tập và khả năng tuân thủ.

Một trẻ mới cận nhẹ nhưng tuổi còn nhỏ, cha mẹ cận nặng, trục nhãn cầu dài hơn mức kỳ vọng và tăng độ nhanh có thể cần quản lý tích cực hơn một trẻ lớn tuổi hơn, cận ổn định và sinh hoạt ngoài trời tốt. Ngược lại, nếu trẻ đang có vấn đề phối hợp hai mắt, nhược thị, lác, bệnh lý giác mạc, bệnh lý đáy mắt hoặc đơn kính chưa ổn định, bác sĩ cần đánh giá kỹ trước khi chọn phương án kiểm soát cận thị.

Tại Phòng khám Mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh, trẻ cận thị thường được đánh giá theo nhiều bước: hỏi bệnh sử và thói quen sinh hoạt, đo thị lực, đo khúc xạ khách quan và chủ quan, cân nhắc liệt điều tiết khi cần, kiểm tra hai mắt, đánh giá đáy mắt khi có chỉ định, đo chiều dài trục nhãn cầu và theo dõi tiến triển qua từng lần khám. Với kính MyoCare, khâu đo thông số lắp kính như khoảng cách đồng tử, chiều cao tâm kính và độ vừa của gọng cũng rất quan trọng.

Phụ huynh nên hiểu đúng rằng MyoCare là một phần trong kế hoạch quản lý cận thị, không thay thế hoàn toàn các yếu tố khác như tăng thời gian ngoài trời, kiểm soát thời gian nhìn gần, ánh sáng học tập, khoảng cách đọc sách và lịch tái khám. Một kế hoạch tốt thường là sự kết hợp giữa tròng kính phù hợp, lối sống phù hợp và theo dõi bằng số liệu.

4. Trẻ cần đeo MyoCare bao lâu mỗi ngày?

Nguyên tắc thực tế là: trẻ nên đeo kính MyoCare trong hầu hết thời gian thức và sinh hoạt ban ngày. Kính nên được dùng khi trẻ đi học, nhìn bảng, đọc sách, làm bài, dùng máy tính, chơi trong nhà, đi siêu thị, đi chơi và tham gia các hoạt động ngoài trời phù hợp với kính gọng. Trẻ không đeo kính khi ngủ, khi tắm, khi đi bơi hoặc trong các hoạt động có nguy cơ va chạm mạnh làm hỏng kính hoặc gây chấn thương.

Nhiều phụ huynh hỏi: “Trẻ chỉ đeo lúc đi học có được không?”. Câu trả lời thường là không nên nếu mục tiêu là kiểm soát cận thị. Trẻ cận thị không chỉ dùng mắt khi nhìn bảng. Thời gian nhìn gần ở nhà, học thêm, đọc truyện, làm bài tập, sử dụng máy tính bảng và điện thoại có thể chiếm nhiều giờ mỗi ngày. Nếu trẻ tháo kính trong các thời điểm này, trẻ vừa có thể nhìn không rõ, vừa làm giảm thời gian tròng kính phát huy tác dụng.

Trong các tài liệu hướng dẫn cho phụ huynh, trẻ được khuyến nghị đeo MyoCare suốt ngày trong các hoạt động như đi học, làm bài, chơi thể thao và vui chơi, nhưng không đeo khi ngủ hoặc tắm. Dữ liệu lâm sàng được trích dẫn trong hướng dẫn phụ huynh cho thấy thời gian đeo trung bình trong nghiên cứu khoảng 14 giờ mỗi ngày, và trẻ đeo lâu hơn có xu hướng đạt hiệu quả kiểm soát cận thị tốt hơn. Vì vậy, phụ huynh nên xem MyoCare là kính chính của trẻ, không phải kính dự phòng.

Một cách dễ nhớ là: trẻ thức dậy, rửa mặt, chuẩn bị đi học thì đeo kính; khi về nhà vẫn tiếp tục đeo để học bài và sinh hoạt; chỉ tháo kính khi tắm, ngủ, bơi hoặc khi cần vệ sinh kính. Nếu trẻ chơi môn thể thao mạnh, phụ huynh nên trao đổi với bác sĩ về kính thể thao, dây giữ kính hoặc phương án bảo vệ phù hợp.

5. Tuần đầu đeo MyoCare: phụ huynh nên hướng dẫn trẻ như thế nào?

Tuần đầu là giai đoạn xây dựng thói quen. Mục tiêu không chỉ là trẻ nhìn rõ mà còn là trẻ chấp nhận chiếc kính như một phần sinh hoạt thường ngày. Với trẻ nhỏ, phụ huynh nên giải thích đơn giản: “Kính này giúp con nhìn rõ và giúp bác sĩ theo dõi để mắt con tăng độ chậm hơn”. Không nên làm trẻ sợ bằng những câu như “không đeo là mù”, “không đeo là hư mắt”. Cách nói quá mức có thể khiến trẻ lo lắng, chống đối hoặc giấu khi nhìn không thoải mái.

Trong 1–3 ngày đầu, một số trẻ có thể cảm thấy hình ảnh hơi khác so với kính cũ, nhất là khi liếc sang rìa kính hoặc khi di chuyển nhanh. Điều này có thể xảy ra vì MyoCare không phải tròng đơn tròng thông thường. Trẻ cần học cách nhìn qua vùng trung tâm của tròng kính trong phần lớn sinh hoạt. Phụ huynh nên khuyến khích trẻ xoay đầu nhẹ theo hướng cần nhìn thay vì chỉ liếc mắt quá nhiều qua rìa kính, đặc biệt khi xuống cầu thang hoặc chạy nhảy.

Nếu trẻ mới đổi độ nhiều, đổi gọng lớn hơn, đổi từ kính thường sang MyoCare hoặc trước đó ít khi đeo kính, cảm giác thích nghi có thể rõ hơn. Thông thường, phụ huynh nên cho trẻ đeo liên tục ngay từ ngày đầu nhưng theo dõi sát. Nếu trẻ chóng mặt nhiều, đau đầu rõ, nhìn méo, nhìn đôi, nghiêng đầu, nheo mắt liên tục hoặc không thể sinh hoạt bình thường, cần liên hệ phòng khám để kiểm tra lại đơn kính, tâm kính, độ nghiêng gọng và độ vừa của kính.

Cha mẹ cũng nên kiểm tra cách trẻ đeo kính. Kính phải nằm đúng trên sống mũi, không trễ xuống thấp, không lệch một bên và không quá lỏng. Với tròng kính kiểm soát cận thị, vị trí mắt nhìn qua tròng kính rất quan trọng. Nếu gọng trượt xuống, trẻ có thể nhìn qua vùng không đúng như thiết kế, vừa giảm chất lượng thị giác vừa làm giảm tính ổn định khi sử dụng.

6. Cảm giác “hơi lạ” khi mới đeo MyoCare có bình thường không?

Có thể bình thường, nếu cảm giác nhẹ và giảm dần trong vài ngày đầu. Trẻ có thể mô tả hình ảnh ở rìa kính không giống kính cũ, hơi lạ khi liếc nhanh, hoặc cần một thời gian ngắn để quen khi đi cầu thang. Theo thông tin từ ZEISS và các tài liệu hướng dẫn phụ huynh, phần lớn trẻ thích nghi với MyoCare hoặc MyoCare S trong khoảng vài ngày, và sau khoảng một tuần thường không còn khác biệt đáng kể so với kính đơn tròng trong các hoạt động như nhìn xa, đi lại hoặc lên xuống cầu thang.

Tuy nhiên, phụ huynh không nên mặc định mọi khó chịu đều là “bình thường”. Nếu trẻ đau đầu nhiều, buồn nôn, nhìn mờ kéo dài, nhìn đôi, đau mắt, đỏ mắt, không muốn đi học vì kính, hay phải nghiêng đầu để nhìn rõ, cần kiểm tra lại. Nguyên nhân có thể đến từ đơn kính, độ loạn, trục loạn, khoảng cách đồng tử, chiều cao tâm kính, gọng bị lệch, kính quá nặng hoặc trẻ chưa được hướng dẫn cách nhìn đúng.

Một mẹo nhỏ là hỏi trẻ theo tình huống cụ thể thay vì hỏi chung “có nhìn được không?”. Ví dụ: “Con nhìn chữ trên bảng có rõ không?”, “Khi đọc sách có bị nhòe dòng chữ không?”, “Đi cầu thang có thấy khó chịu không?”, “Có bên nào rõ hơn bên nào không?”. Câu hỏi cụ thể giúp phát hiện vấn đề sớm hơn và giúp phòng khám điều chỉnh chính xác hơn khi trẻ quay lại kiểm tra.

7. Cách kiểm tra kính MyoCare có đang nằm đúng vị trí không

Một chiếc kính MyoCare tốt không chỉ cần tròng kính đúng loại và đúng độ, mà còn cần gọng kính phù hợp với gương mặt trẻ. Trẻ em vận động nhiều, sống mũi còn thấp, tai nhỏ, khuôn mặt thay đổi theo tuổi. Nếu chọn gọng không phù hợp, kính dễ trượt, lệch tâm hoặc áp sát mi quá mức. Điều này có thể làm trẻ khó chịu và làm giảm chất lượng đeo kính.

Phụ huynh có thể kiểm tra nhanh trước gương. Khi trẻ nhìn thẳng, hai mắt nên nằm tương đối cân trong hai tròng kính. Kính không nên nằm quá thấp khiến trẻ phải ngước mắt qua phần trên tròng. Càng không nên để trẻ đẩy kính lên trán, đeo lỏng ở chóp mũi hoặc thường xuyên nhìn qua mép trên của kính. Nếu trẻ hay dùng tay đẩy kính lên, đó là dấu hiệu gọng đang trượt.

Hai càng kính nên ôm vừa sau tai, không ép đau nhưng cũng không lỏng. Đệm mũi hoặc cầu gọng cần phù hợp với sống mũi. Với trẻ nhỏ, có thể cần gọng có đệm mũi mềm, dây giữ kính hoặc loại gọng trẻ em chuyên dụng. Tròng kính kiểm soát cận thị thường cần sự ổn định vị trí cao hơn kính thường, vì vậy không nên chọn gọng chỉ vì đẹp mà bỏ qua độ vừa.

8. Vệ sinh kính MyoCare đúng cách

Trẻ em thường chạm tay vào mặt kính, để kính trong hộc bàn, bỏ kính vào cặp không hộp hoặc lau kính bằng áo. Những thói quen này dễ làm tròng kính bẩn, trầy xước và giảm chất lượng nhìn. Với kính kiểm soát cận thị, mặt kính sạch và ít trầy giúp trẻ nhìn ổn định hơn, từ đó dễ đeo đều hơn.

Cách vệ sinh đơn giản là rửa tay sạch, xả nhẹ kính dưới nước sạch để trôi bụi, dùng dung dịch vệ sinh kính phù hợp hoặc một lượng rất nhỏ xà phòng dịu nhẹ nếu được hướng dẫn, sau đó rửa lại và lau bằng khăn microfiber sạch. Không nên lau khô khi tròng kính đang dính bụi vì bụi có thể tạo vết xước nhỏ. Không dùng áo, khăn giấy khô, khăn ướt có hóa chất, cồn mạnh, acetone hoặc dung dịch tẩy rửa gia dụng.

Kính không nên để trong xe hơi nóng, gần bếp, dưới ánh nắng trực tiếp quá lâu hoặc nơi có nhiệt độ cao. Nhiệt có thể ảnh hưởng đến lớp phủ tròng kính. Khi không đeo, trẻ nên cất kính vào hộp cứng. Ở trường, phụ huynh có thể chuẩn bị thêm khăn lau kính sạch và dặn trẻ không đặt kính úp mặt tròng xuống bàn.

9. Khi trẻ đi học, phụ huynh nên dặn gì?

Trường học là nơi trẻ sử dụng kính nhiều nhất nhưng phụ huynh lại không trực tiếp quan sát. Vì vậy, trước khi trẻ mang MyoCare đi học, cha mẹ nên dặn những nguyên tắc ngắn gọn, dễ nhớ. Trẻ cần hiểu rằng kính phải được đeo cả khi nhìn bảng và khi đọc sách, viết bài. Nếu chỉ đeo khi cô giáo viết bảng rồi tháo ra khi làm bài, trẻ chưa sử dụng kính đúng cách.

Phụ huynh có thể báo giáo viên chủ nhiệm rằng trẻ đang đeo kính kiểm soát cận thị và cần đeo thường xuyên trong lớp. Điều này đặc biệt hữu ích với trẻ tiểu học, vì trẻ có thể tháo kính khi ra chơi, quên đeo lại hoặc bị bạn mượn kính. Giáo viên không cần can thiệp chuyên môn, chỉ cần nhắc trẻ đeo kính đúng và báo phụ huynh nếu trẻ than nhìn mờ, đau đầu hoặc không chịu đeo.

Với trẻ hiếu động, nên chuẩn bị hộp kính cứng, khăn lau kính và có thể dùng dây giữ kính phù hợp. Nếu trẻ chơi bóng đá, bóng rổ hoặc hoạt động va chạm mạnh, cần cân nhắc kính thể thao hoặc tháo kính trong thời điểm nguy cơ cao theo hướng dẫn cụ thể. Không nên để trẻ đeo một chiếc gọng lỏng khi chạy nhảy, vì kính có thể rơi, vỡ hoặc làm trẻ bị thương.

10. MyoCare có thay thế việc hạn chế màn hình và tăng thời gian ngoài trời không?

Không. Kính MyoCare là một công cụ quang học trong quản lý cận thị, nhưng lối sống vẫn rất quan trọng. Trẻ nên có thời gian ngoài trời đều đặn, xen kẽ nghỉ mắt khi học gần, giữ khoảng cách đọc sách phù hợp và hạn chế dùng thiết bị điện tử liên tục. Với trẻ đang tăng cận, chỉ thay kính mà không thay đổi thói quen nhìn gần quá mức có thể làm kết quả quản lý không như mong muốn.

Một nguyên tắc dễ áp dụng là sau mỗi 20–30 phút học gần, trẻ nên nhìn xa hoặc nghỉ ngắn. Không nhất thiết phải biến việc nghỉ mắt thành một quy tắc cứng nhắc khiến trẻ áp lực, nhưng phụ huynh cần tránh để trẻ ngồi liên tục nhiều giờ với sách vở, điện thoại hoặc máy tính bảng ở khoảng cách quá gần. Ánh sáng học tập cũng cần đủ, bàn ghế phù hợp chiều cao và màn hình nên đặt ở khoảng cách hợp lý.

Thời gian ngoài trời có vai trò quan trọng trong phòng ngừa và làm chậm tiến triển cận thị. Nhiều khuyến nghị quốc tế thường đề cập mục tiêu khoảng 2 giờ ngoài trời mỗi ngày khi có thể. Với trẻ ở đô thị hoặc lịch học dày, phụ huynh có thể chia nhỏ: đi bộ buổi sáng, chơi ngoài sân giờ ra chơi, vận động sau giờ học, hoặc tham gia hoạt động ngoài trời cuối tuần. Điều quan trọng là tính đều đặn.

11. Bao lâu cần tái khám sau khi trẻ bắt đầu đeo MyoCare?

Lịch tái khám có thể khác nhau tùy từng trẻ, nhưng thường nên có một lần kiểm tra sớm sau khi nhận kính để đánh giá độ thích nghi, độ rõ thị lực, độ vừa của gọng và vị trí tâm kính. Sau đó, trẻ cần được theo dõi định kỳ để đánh giá độ cận, thị lực, chiều dài trục nhãn cầu và khả năng tuân thủ đeo kính.

Với trẻ đang tăng cận nhanh, bác sĩ có thể hẹn theo dõi sát hơn. Với trẻ ổn định, lịch tái khám có thể giãn hơn nhưng vẫn không nên bỏ qua. Cận thị trẻ em là một quá trình thay đổi theo thời gian. Một lần đo đẹp không có nghĩa là trẻ sẽ ổn định mãi. Ngược lại, nếu dữ liệu cho thấy độ cận hoặc chiều dài trục nhãn cầu vẫn tăng nhanh dù đã đeo MyoCare đủ, bác sĩ có thể cần điều chỉnh kế hoạch: kiểm tra lại tuân thủ, cân nhắc yếu tố điều tiết, phối hợp thêm phương án khác hoặc thay đổi chiến lược quản lý.

Phụ huynh nên lưu lại thông tin mỗi lần khám: độ kính, thị lực, chiều dài trục nhãn cầu, nhận xét của bác sĩ và lịch hẹn tiếp theo. Khi có số liệu theo thời gian, việc tư vấn sẽ chính xác hơn nhiều so với chỉ hỏi “năm nay tăng mấy độ?”. Trong quản lý cận thị hiện đại, chiều dài trục nhãn cầu là thông tin rất có giá trị, đặc biệt ở trẻ nhỏ hoặc trẻ có nguy cơ cận thị cao.

12. Dấu hiệu cần liên hệ phòng khám sớm

Phần lớn trẻ có thể thích nghi tốt với kính mới, nhưng vẫn có những tình huống không nên chờ đến lịch tái khám. Nếu trẻ đau đầu nhiều, nhìn mờ liên tục, nhìn đôi, chóng mặt không giảm sau vài ngày, đau mắt, đỏ mắt, chảy nước mắt nhiều hoặc sợ ánh sáng, phụ huynh nên liên hệ phòng khám để được hướng dẫn. Một số triệu chứng có thể chỉ liên quan đến gọng hoặc đơn kính, nhưng cũng có trường hợp cần kiểm tra mắt kỹ hơn.

Nếu kính bị rơi, cong gọng, vỡ tròng, trầy nhiều, lệch càng hoặc mất ốc, không nên để trẻ tiếp tục đeo trong tình trạng kính lệch nặng. Trẻ có thể nhìn qua vị trí sai, gây khó chịu và hình thành thói quen nhìn không tốt. Với tròng kính kiểm soát cận thị, việc giữ kính đúng vị trí càng quan trọng hơn.

Một dấu hiệu khác là trẻ bắt đầu không muốn đeo kính sau vài ngày đầu. Phụ huynh không nên chỉ la mắng mà nên tìm nguyên nhân: kính có đau tai không, có trượt không, bạn bè có trêu không, trẻ có nhìn bảng không rõ không, có thấy sàn nhà lạ không. Nhiều vấn đề có thể giải quyết bằng chỉnh gọng, hướng dẫn lại hoặc kiểm tra thông số lắp kính.

13. Những lỗi thường gặp khi trẻ mới đeo MyoCare

Lỗi thường gặp nhất là đeo không đủ thời gian. Nhiều trẻ chỉ đeo khi đi học, về nhà tháo ra vì “ở nhà không cần nhìn xa”. Cách hiểu này chưa đúng vì mắt trẻ vẫn hoạt động nhiều khi đọc sách, làm bài và dùng thiết bị điện tử. Nếu mục tiêu là kiểm soát cận thị, kính cần được đeo trong phần lớn thời gian sinh hoạt ban ngày.

Lỗi thứ hai là chọn gọng không ổn định. Một chiếc gọng quá rộng, quá nặng, sống mũi không phù hợp hoặc càng kính lỏng sẽ làm kính trượt. Khi kính trượt, trẻ không còn nhìn qua đúng vùng thiết kế. Phụ huynh nên ưu tiên gọng vừa mặt, nhẹ, ổn định và dễ chỉnh hơn là chỉ chọn theo kiểu dáng.

Lỗi thứ ba là không tái khám đúng hẹn. Một số phụ huynh nghĩ rằng đã mua kính kiểm soát cận thị thì có thể chờ đến khi trẻ than mờ mới đi khám lại. Trên thực tế, trẻ có thể tăng độ nhưng vẫn nhìn tương đối ổn trong một thời gian, hoặc trẻ không mô tả rõ sự thay đổi. Theo dõi định kỳ giúp phát hiện tiến triển sớm hơn và có cơ sở điều chỉnh kế hoạch.

Lỗi thứ tư là kỳ vọng quá mức. MyoCare có thể giúp làm chậm tiến triển cận thị ở nhiều trẻ, nhưng không bảo đảm mọi trẻ đều ngừng tăng độ. Hiệu quả phụ thuộc cơ địa, tuổi, mức độ nguy cơ, thời gian đeo, lối sống và cách theo dõi. Phụ huynh nên xem mục tiêu hợp lý là giảm tốc độ tiến triển, bảo vệ tương lai thị giác tốt hơn, chứ không phải “đeo kính là hết tăng cận”.

14. Phụ huynh nên nói gì để trẻ hợp tác đeo kính?

Trẻ em thường hợp tác tốt hơn khi hiểu việc mình đang làm và không bị tạo áp lực quá mức. Thay vì nói “con phải đeo kính vì mắt con yếu”, phụ huynh có thể nói: “Kính này giúp con nhìn rõ hơn khi học và giúp bác sĩ theo dõi để mắt con tăng độ chậm hơn”. Cách nói này tích cực hơn, không làm trẻ thấy mình có lỗi vì bị cận.

Với trẻ tiểu học, nên biến việc đeo kính thành thói quen cố định: sáng dậy đeo kính, đi học đeo kính, về nhà học bài vẫn đeo kính, trước khi ngủ cất kính vào hộp. Trẻ có thể được khen khi tự nhớ đeo kính và tự cất kính đúng chỗ. Không nên dùng phần thưởng quá lớn mỗi ngày, vì trẻ có thể hiểu đeo kính là việc rất khó chịu mới cần thưởng.

Với trẻ lớn hơn, phụ huynh nên trao đổi thẳng về mục tiêu kiểm soát cận thị, đặc biệt nếu gia đình có người cận nặng. Trẻ vị thành niên thường quan tâm thẩm mỹ và bạn bè. Khi chọn gọng, nên cho trẻ tham gia lựa chọn trong phạm vi chuyên môn cho phép: gọng phải vừa, ổn định, phù hợp tâm kính, sau đó mới chọn màu sắc và kiểu dáng. Khi trẻ thích chiếc kính của mình, khả năng tuân thủ thường tốt hơn.

15. MyoCare khác gì so với kính đơn tròng thông thường?

Kính đơn tròng thông thường có nhiệm vụ chính là chỉnh tật khúc xạ để trẻ nhìn rõ. Nếu trẻ cận -2.00D, kính đơn tròng giúp đưa hình ảnh về võng mạc trung tâm để trẻ nhìn xa rõ hơn. Tuy nhiên, kính đơn tròng không được thiết kế chuyên biệt để tạo tín hiệu kiểm soát tiến triển cận thị.

MyoCare vẫn phải chỉnh đúng độ để trẻ nhìn rõ, nhưng đồng thời có vùng thiết kế riêng nhằm hỗ trợ quản lý tiến triển cận thị. Vì có cấu trúc quang học khác, cảm giác nhìn ở vùng rìa trong những ngày đầu có thể khác kính thường. Đây là lý do phụ huynh cần hướng dẫn trẻ nhìn qua vùng trung tâm, đeo đúng vị trí và cho trẻ thời gian thích nghi.

Một điểm quan trọng nữa là quá trình theo dõi. Với kính thường, nhiều gia đình chỉ quay lại khi trẻ nhìn mờ. Với MyoCare, nên có lịch theo dõi chủ động để đánh giá tốc độ tăng độ và chiều dài trục nhãn cầu. Nếu trẻ vẫn tăng nhanh, bác sĩ cần biết sớm để điều chỉnh chiến lược.

16. MyoCare có khác gì so với Ortho-K, atropine hoặc Stellest?

Trong quản lý cận thị trẻ em hiện nay có nhiều phương án: tròng kính kiểm soát cận thị như MyoCare hoặc Stellest, kính áp tròng Ortho-K, atropine nồng độ thấp, kính áp tròng mềm kiểm soát cận thị và các biện pháp thay đổi lối sống. Mỗi phương án có ưu điểm, hạn chế, yêu cầu tuân thủ và mức độ phù hợp khác nhau.

MyoCare là kính gọng, nên dễ sử dụng hơn kính áp tròng đối với nhiều trẻ và phụ huynh. Trẻ không cần thao tác đặt kính lên giác mạc như Ortho-K, cũng không cần nhỏ thuốc hằng ngày như atropine. Tuy nhiên, kính gọng cần được đeo đủ thời gian ban ngày, giữ đúng vị trí và bảo quản tốt. Nếu trẻ không thích đeo kính hoặc thường xuyên tháo kính, hiệu quả thực tế có thể bị giảm.

Ortho-K có ưu điểm là trẻ có thể nhìn rõ ban ngày không cần kính gọng sau khi đeo kính áp tròng ban đêm, nhưng yêu cầu vệ sinh và theo dõi giác mạc nghiêm ngặt. Atropine nồng độ thấp có thể phù hợp với một số trẻ nhưng cần theo dõi tác dụng phụ như chói sáng, khó nhìn gần hoặc kích ứng. Stellest và MyoCare đều là tròng kính kiểm soát cận thị dạng kính gọng nhưng khác nhau về thiết kế quang học, thương hiệu và chỉ định cụ thể.

Vì vậy, không nên hỏi “loại nào tốt nhất cho mọi trẻ”, mà nên hỏi “trẻ của mình phù hợp với phương án nào nhất ở thời điểm hiện tại?”. Câu trả lời cần dựa trên khám mắt, đo khúc xạ, đo trục nhãn cầu, thói quen sinh hoạt, khả năng hợp tác và điều kiện theo dõi của gia đình.

17. Bảng hướng dẫn nhanh cho phụ huynh trong 7 ngày đầu

18. Câu hỏi thường gặp về đeo MyoCare lần đầu

19. Checklist trước khi rời phòng khám với kính MyoCare

20. Kết luận: đeo MyoCare đúng là một phần quan trọng của kiểm soát cận thị

Với trẻ lần đầu đeo ZEISS MyoCare, phụ huynh không nên chỉ hỏi “con nhìn rõ chưa” mà cần quan tâm đến cả cách đeo, thời gian đeo, độ vừa của gọng, thói quen học tập và lịch theo dõi. Một chiếc kính kiểm soát cận thị chỉ phát huy tốt khi trẻ đeo đều, kính nằm đúng vị trí và được đánh giá định kỳ bằng các chỉ số khách quan.

Trong tuần đầu, cha mẹ nên đồng hành nhẹ nhàng: giải thích cho trẻ, nhắc trẻ đeo kính cả ngày, kiểm tra kính có trượt không, vệ sinh kính đúng cách và liên hệ phòng khám nếu có dấu hiệu bất thường. Khi trẻ đã quen, việc đeo kính sẽ trở thành thói quen hằng ngày, giúp kế hoạch kiểm soát cận thị ổn định hơn.

Nếu trẻ đang tăng độ nhanh, mới được chỉ định MyoCare hoặc phụ huynh chưa chắc trẻ có đang đeo đúng hay không, nên đưa trẻ đến khám và tư vấn trực tiếp. Việc đánh giá đầy đủ khúc xạ, thị lực, hai mắt, chiều dài trục nhãn cầu và thông số lắp kính sẽ giúp chọn phương án phù hợp hơn cho từng trẻ.

Nguồn tham khảo

Nội dung được biên soạn theo hướng thực hành lâm sàng và tham khảo thông tin từ ZEISS Vision Care, My Kids Vision và các dữ liệu công bố về ZEISS MyoCare. Phụ huynh nên xem bài viết này như tài liệu hướng dẫn chung; chỉ định cụ thể cần dựa trên thăm khám trực tiếp.

• ZEISS Vision Care: ZEISS MyoCare lens portfolio
• My Kids Vision: ZEISS MyoCare lenses – parents’ guide
• ZEISS Vision Care: Myopia in children and adolescents