Tóm tắt nhanh: vì sao đeo kính vẫn mờ?

Đeo kính vẫn mờ là cảm giác như thế nào?

Người bệnh có thể mô tả rất khác nhau. Có người nói nhìn chữ trên bảng vẫn nhòe dù kính mới, có người nói nhìn máy tính vài phút là mờ, chớp mắt thì đỡ, có người chỉ mờ khi lái xe ban đêm, có người thấy hình bị bóng đôi, méo hình hoặc phải nghiêng đầu mới rõ. Những mô tả này rất quan trọng vì mỗi kiểu mờ gợi ý một nhóm nguyên nhân khác nhau.

Mờ do khúc xạ thường biểu hiện bằng nhìn không nét ở khoảng cách nhất định. Ví dụ cận thị chưa đủ độ thường mờ xa; viễn thị hoặc lão thị chưa chỉnh tốt thường mỏi và mờ gần; loạn thị chưa chỉnh đúng có thể làm hình bị kéo bóng, nhìn đèn ban đêm có tia, đau đầu sau khi tập trung. Tuy nhiên, nếu người bệnh chớp mắt thấy rõ hơn, mờ dao động trong ngày, cay xốn hoặc cộm, cần nghĩ đến khô mắt hoặc rối loạn phim nước mắt.

Mờ cũng có thể liên quan đến chất lượng quang học của kính. Một cặp kính không chỉ gồm con số độ. Trục loạn, khoảng cách đồng tử, độ cao tâm kính, độ nghiêng gọng, độ cong gọng, loại tròng, lớp phủ, chất lượng mài lắp đều ảnh hưởng. Kính mới đúng đơn nhưng lắp lệch vẫn có thể gây cảm giác mờ, choáng, nhức đầu hoặc khó thích nghi.

Đặc biệt, ở người lớn tuổi, người có bệnh toàn thân như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tuyến giáp, hoặc người từng phẫu thuật mắt, triệu chứng mắt nhìn mờ khi đeo kính cần được đánh giá kỹ hơn. Kính chỉ bù sai số khúc xạ, không giải quyết được mọi bệnh lý của mắt.

Nhóm nguyên nhân do độ kính và khúc xạ

Đây là nhóm nguyên nhân thường gặp nhất, nhưng cần hiểu đúng để tránh tự kết luận. Độ kính phù hợp là kết quả của quá trình đo khúc xạ, kiểm tra thị lực, thử kính, hỏi cảm giác nhìn và cân bằng giữa hai mắt. Một số trường hợp cần nhỏ thuốc liệt điều tiết, nhất là trẻ em hoặc người có co quắp điều tiết.

Nhóm nguyên nhân do kính: tròng, gọng và cách lắp

Cùng một đơn kính, hai cặp kính khác nhau có thể cho cảm giác nhìn khác nhau. Điều này không có nghĩa cặp nào cũng sai, mà vì thị giác bị ảnh hưởng bởi nhiều thông số ngoài độ kính. Người đổi từ gọng nhỏ sang gọng lớn, từ tròng thường sang tròng chiết suất cao, từ kính đơn tròng sang kính đa tròng, hoặc đổi kiểu gọng ôm nhiều có thể cần thời gian thích nghi và cần kiểm tra thông số lắp.

Tại một số cơ sở khúc xạ, các thiết bị đo, mài lắp và kiểm tra tròng như hệ thống của ZEISS, Nidek hoặc Essilor có thể hỗ trợ độ chính xác kỹ thuật. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng vẫn cần được bác sĩ hoặc chuyên viên khúc xạ đánh giá cùng triệu chứng thực tế của từng người.

Khô mắt và rối loạn bề mặt nhãn cầu: nguyên nhân rất hay bị bỏ qua

Nhiều người đeo kính vẫn mờ nhưng đo đi đo lại độ không thay đổi đáng kể. Khi hỏi kỹ, họ thường mờ nhiều hơn cuối ngày, nhìn màn hình lâu thì nhòe, chớp mắt vài lần lại rõ, có cảm giác cay, rát, cộm, nặng mi hoặc chảy nước mắt sống. Đây là kiểu gợi ý khô mắt hoặc rối loạn phim nước mắt.

Phim nước mắt là lớp quang học đầu tiên của mắt. Nếu lớp này không đều, ánh sáng đi vào mắt bị tán xạ trước khi qua giác mạc và thủy tinh thể. Vì vậy, dù kính đúng độ, hình ảnh vẫn không sắc nét. Khô mắt có thể liên quan đến làm việc máy tính, điều hòa, khói bụi, tuổi tác, viêm bờ mi, tuyến Meibomius hoạt động kém, dùng kính áp tròng, một số thuốc toàn thân hoặc thay đổi nội tiết.

Một điểm dễ nhầm là người khô mắt có thể chảy nước mắt nhiều. Nước mắt phản xạ tiết ra khi bề mặt mắt bị kích thích nhưng không ổn định, nên không giúp nhìn rõ lâu. Nếu tự mua thuốc nhỏ mắt có chất bảo quản dùng quá thường xuyên, một số người còn kích ứng hơn. Việc điều trị khô mắt cần dựa trên nguyên nhân: thiếu nước, bay hơi nhanh, viêm bờ mi, dị ứng hay thói quen môi trường.

Người bị khô mắt thường cần điều chỉnh thói quen nhìn gần: quy tắc nghỉ mắt, tăng chớp mắt chủ động, tránh luồng gió thổi trực tiếp, vệ sinh bờ mi khi được hướng dẫn và tái khám để theo dõi. Kính chỉ là một phần của thị giác; bề mặt nhãn cầu khỏe mới giúp hình ảnh qua kính ổn định.

Bệnh lý trong mắt có thể làm kính không còn đủ rõ

Nếu mắt có bệnh lý ở giác mạc, thủy tinh thể, dịch kính, võng mạc hoặc thần kinh thị giác, việc thay kính có thể chỉ cải thiện một phần hoặc không cải thiện. Đây là lý do người bệnh không nên liên tục đổi kính khi thị lực giảm mà chưa khám mắt đầy đủ.

Mờ do cách hai mắt phối hợp và thói quen nhìn gần

Thị giác rõ không chỉ là mỗi mắt có bao nhiêu độ. Hai mắt cần phối hợp để đưa hình ảnh về một, giữ nét và duy trì thoải mái khi nhìn gần. Khi học tập, làm việc văn phòng hoặc dùng điện thoại nhiều giờ, hệ thống điều tiết và quy tụ có thể bị quá tải. Người bệnh có thể than mờ từng lúc, nhức quanh hốc mắt, đau đầu vùng trán, khó tập trung, nhìn chữ chạy dòng hoặc nhìn đôi thoáng qua.

Ở trẻ em, tình trạng này đôi khi bị nhầm với lười học hoặc tăng độ cận. Trẻ có thể dụi mắt, nghiêng đầu, che một mắt, đọc nhảy dòng, than đau đầu sau giờ học. Việc đánh giá cần bao gồm thị lực, khúc xạ, tư thế nhìn, khoảng cách học, thời gian ngoài trời và khả năng phối hợp hai mắt. Không nên chỉ tăng độ kính nếu nguyên nhân chính là điều tiết hoặc quy tụ.

Với người trưởng thành, làm việc nhiều trên màn hình có thể gây hội chứng thị giác máy tính. Ánh sáng màn hình, cỡ chữ nhỏ, khoảng cách không phù hợp, ít chớp mắt và căng thẳng kéo dài làm mắt nhanh mỏi. Kính nhìn xa có thể không tối ưu cho khoảng cách máy tính. Một số người cần kính chuyên dụng cho khoảng cách làm việc, nhưng quyết định này nên dựa trên khám và thử kính thực tế.

Trẻ em đeo kính vẫn mờ: cần thận trọng hơn

Ở trẻ em, đeo kính vẫn mờ cần được đánh giá cẩn thận vì thị giác của trẻ còn phát triển. Nguyên nhân có thể là độ kính chưa ổn định do điều tiết, trẻ chưa quen kính, gọng trượt, kính bị trầy, đeo không đúng thời gian, nhược thị, lé, bất đồng khúc xạ hoặc bệnh lý bẩm sinh. Trẻ nhỏ không phải lúc nào cũng mô tả rõ, nên phụ huynh cần quan sát hành vi: nheo mắt, ngồi sát tivi, cúi sát vở, nghiêng đầu, dụi mắt, than đau đầu, giảm kết quả học tập hoặc tránh đọc.

Với trẻ cận thị, mục tiêu không chỉ là nhìn rõ hiện tại mà còn theo dõi tiến triển theo thời gian. Các biện pháp kiểm soát cận thị như kính kiểm soát cận, Ortho-K hoặc atropine nồng độ thấp có thể được cân nhắc trong một số trường hợp, nhưng cần cá thể hóa theo tuổi, độ cận, loạn thị, giác mạc, trục nhãn cầu, tiền sử gia đình, thói quen sinh hoạt và khả năng tái khám. Không có phương pháp nào phù hợp cho mọi trẻ và không nên hiểu Ortho-K là chữa khỏi cận vĩnh viễn.

Nếu trẻ đeo kính mới nhưng vẫn mờ, phụ huynh không nên tự quay lại kính cũ hoặc tự tăng độ theo cảm giác. Nên mang theo cả kính cũ, kính mới, đơn kính, thời gian đeo, ghi nhận lúc trẻ than mờ để bác sĩ so sánh. Một số trẻ cần thời gian thích nghi, nhưng nếu mờ nhiều, đau đầu, chóng mặt, nhìn đôi hoặc trẻ không chịu đeo, cần kiểm tra lại sớm.

Khi nào cần khám sớm, khi nào có thể theo dõi?

Không phải mọi trường hợp đeo kính vẫn mờ đều là cấp cứu. Nếu bạn mới đổi kính, mờ nhẹ, không đau, không đỏ, không nhìn đôi, thị lực vẫn sinh hoạt được và cảm giác khó chịu giảm dần sau vài ngày, có thể đó là giai đoạn thích nghi. Tuy vậy, nếu triệu chứng kéo dài, ảnh hưởng học tập, lái xe, làm việc hoặc bạn phải nheo mắt liên tục, nên kiểm tra lại thay vì cố chịu.

Có thể đặt lịch kiểm tra trong thời gian gần nếu kính mới gây mỏi kéo dài hơn một đến hai tuần, nhìn không rõ ở nhu cầu chính như học, lái xe, đọc sách, làm máy tính, hoặc kính cũ rõ hơn kính mới. Bạn nên mang kính đang dùng, kính cũ nếu có, đơn kính trước đây, thuốc đang dùng và ghi chú triệu chứng để buổi khám hiệu quả hơn.

Quy trình kiểm tra khi đeo kính vẫn mờ

Một buổi kiểm tra tốt không chỉ là đặt mắt vào máy đo độ. Bác sĩ hoặc chuyên viên khúc xạ cần nối kết triệu chứng với kết quả khám. Tùy tình huống, quy trình có thể bao gồm các bước sau.

Những yếu tố làm cảm giác nhìn mờ thay đổi trong ngày

Một đặc điểm khiến người bệnh bối rối là có lúc nhìn rõ, có lúc lại mờ. Nếu độ kính sai nhiều, cảm giác mờ thường tương đối ổn định ở một khoảng cách nhất định. Ngược lại, mờ dao động thường liên quan đến phim nước mắt, điều tiết, đường huyết, mệt mỏi, môi trường hoặc thuốc.

Làm việc trong phòng điều hòa, nhìn màn hình lâu, ít chớp mắt và uống ít nước có thể làm khô mắt tăng về chiều. Thiếu ngủ hoặc căng thẳng làm khả năng điều tiết kém ổn định. Người đái tháo đường có đường huyết dao động có thể thay đổi khúc xạ tạm thời, khiến hôm nay kính rõ nhưng vài hôm sau lại mờ. Trong tình huống này, thay kính liên tục khi đường huyết chưa ổn định có thể không phù hợp; người bệnh cần phối hợp điều trị bệnh toàn thân với bác sĩ phụ trách.

Một số thuốc như thuốc chống dị ứng, thuốc an thần, thuốc điều trị mụn, thuốc nội tiết hoặc thuốc ảnh hưởng thần kinh tự chủ có thể gây khô mắt, giãn đồng tử, mờ gần hoặc nhìn chói. Người bệnh không nên tự ngưng thuốc, nhưng nên thông báo danh sách thuốc khi đi khám mắt để bác sĩ cân nhắc.

Ánh sáng cũng rất quan trọng. Một người nhìn khá rõ ban ngày nhưng mờ khi lái xe ban đêm có thể do loạn thị chưa tối ưu, đồng tử giãn làm lộ quang sai, tròng kính trầy, khô mắt, đục thủy tinh thể sớm hoặc phản xạ chói. Vì vậy, khi đi khám, hãy nói rõ hoàn cảnh gây mờ thay vì chỉ nói chung là kính không rõ.

Sai lầm thường gặp khi đeo kính vẫn mờ

Một sai lầm khác là đánh giá kính mới quá vội hoặc quá chậm. Kính có thay đổi nhẹ có thể cần vài ngày thích nghi, nhất là khi chỉnh loạn thị hoặc đổi thiết kế tròng. Tuy nhiên, nếu cảm giác mờ rõ, chóng mặt, đau đầu nhiều, nhìn đôi hoặc ảnh hưởng an toàn khi lái xe, không nên cố chịu. Hãy quay lại kiểm tra gọng, tròng và mắt.

Lời khuyên thực tế từ góc nhìn bác sĩ

Khi gặp tình huống đeo kính vẫn mờ, bạn có thể chuẩn bị một số thông tin trước khi đi khám. Hãy ghi lại kính được cắt ngày nào, mờ bắt đầu từ khi nào, mờ ở khoảng cách nào, có thời điểm nào rõ hơn không, có khô rát hay đau đỏ không, có bệnh toàn thân không, đang dùng thuốc gì, và kính cũ có nhìn rõ hơn không. Những thông tin này đôi khi giúp rút ngắn rất nhiều thời gian tìm nguyên nhân.

Không nên lau kính bằng áo, khăn giấy khô hoặc hóa chất mạnh vì có thể làm xước lớp phủ. Nên rửa tròng bằng nước sạch và dung dịch phù hợp, lau bằng khăn microfiber sạch. Khi không dùng, cất kính trong hộp. Nếu gọng bị lỏng, lệch hoặc trượt, nên chỉnh lại thay vì cố đeo, vì vị trí tròng thay đổi có thể làm hình ảnh kém rõ.

Với người làm việc máy tính, nên sắp xếp màn hình cách mắt hợp lý, cỡ chữ đủ lớn, ánh sáng phòng không quá chói, nghỉ mắt định kỳ và chớp mắt chủ động. Quy tắc nghỉ mắt không điều trị mọi bệnh, nhưng giúp giảm quá tải thị giác ở nhiều người. Nếu bạn cần nhìn nhiều khoảng cách trong ngày, hãy nói rõ với người khám để đơn kính phù hợp nhu cầu hơn.

Với người trên 40 tuổi, đừng ngạc nhiên nếu kính nhìn xa rõ nhưng đọc gần vẫn mờ. Đây có thể là lão thị, một thay đổi sinh lý thường gặp. Việc chọn kính gần, kính văn phòng hoặc kính đa tròng cần thử kỹ vì mỗi loại có ưu nhược điểm. Người mới dùng kính đa tròng cần được hướng dẫn cách nhìn qua các vùng tròng và có thời gian thích nghi.

Với trẻ em, phụ huynh cần kiểm tra kính thường xuyên vì trẻ dễ làm trầy tròng, cong gọng hoặc đeo sai vị trí. Trẻ cận thị nên được tái khám theo lịch hẹn để theo dõi độ khúc xạ, thị lực và có thể theo dõi trục nhãn cầu khi cần. Các biện pháp kiểm soát cận thị cần sự hợp tác của gia đình, thói quen ngoài trời, giảm nhìn gần liên tục và tái khám, không nên kỳ vọng ngừng tăng độ tuyệt đối.

Khi nào nên đến Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh tại Bến Tre?

Nếu bạn ở Bến Tre hoặc khu vực lân cận và đang băn khoăn vì đeo kính vẫn mờ, bạn có thể đặt lịch kiểm tra tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh. Phòng khám đặt tại 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre, tiếp nhận khám mắt, đo khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, tư vấn Ortho-K và tròng kính Essilor, ZEISS theo nhu cầu phù hợp.

Trong thực hành, điều quan trọng là không tách rời đo kính khỏi khám mắt. Một cặp kính rõ và dễ chịu cần dựa trên độ khúc xạ, tình trạng bề mặt mắt, sức khỏe thủy tinh thể, võng mạc, tư thế đeo và nhu cầu sinh hoạt. Với các trường hợp phức tạp như trẻ em cận thị tiến triển, người có loạn thị cao, người từng phẫu thuật mắt, người nghi khô mắt hoặc người lớn tuổi thay kính nhiều lần vẫn mờ, đánh giá toàn diện càng cần thiết.

Phòng khám có thể sử dụng các thiết bị hỗ trợ khúc xạ và mài lắp kính như ZEISS Vision Expert, Nidek LE 1200, Essilor Neksia 600 trong quy trình phù hợp. Tuy vậy, mọi kết luận và lựa chọn kính vẫn cần cá thể hóa sau thăm khám, không nên xem thiết bị như yếu tố duy nhất quyết định kết quả.

Kết luận: nhìn mờ qua kính cần tìm đúng nguyên nhân

Đeo kính vẫn mờ là một triệu chứng mắt có nhiều nguyên nhân. Độ kính có thể chưa phù hợp, nhưng cũng có thể là vấn đề của tròng, gọng, tâm kính, khô mắt, điều tiết, phối hợp hai mắt hoặc bệnh lý trong mắt. Vì vậy, cách tiếp cận an toàn là mô tả triệu chứng rõ, kiểm tra kính đang đeo, đo khúc xạ cẩn thận và khám mắt khi cần.

Không nên tự tăng độ, tự dùng thuốc hoặc bỏ qua dấu hiệu bất thường. Một số trường hợp chỉ cần chỉnh gọng hoặc vệ sinh tròng đúng cách; một số cần điều trị khô mắt; một số cần theo dõi võng mạc, thủy tinh thể hoặc thần kinh thị giác. Với trẻ em và người có bệnh toàn thân, việc tái khám định kỳ càng quan trọng.

Nếu bạn chưa chắc nguyên nhân vì sao kính không rõ, hãy đặt lịch khám mắt để được đánh giá trực tiếp. Bài viết chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, chỉ định điều trị hoặc tư vấn cá nhân từ bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp