Bệnh mắt thường gặp
Đeo kính áp tròng bị đỏ mắt: khi nào cần ngưng đeo?
Đỏ mắt khi đeo kính áp tròng có thể chỉ là khô mắt hoặc kích ứng nhẹ, nhưng cũng có thể là dấu hiệu sớm của viêm giác mạc, trầy xước giác mạc hoặc nhiễm trùng. Điều quan trọng là biết lúc nào nên tháo kính ngay, theo dõi tại nhà và khi nào cần khám bác sĩ mắt.
Lưu ý y khoa: Chỉ tham khảo, không thay thế khám. Triệu chứng nặng hãy khám sớm.
Tóm tắt nhanh: khi nào cần tháo kính và ngưng đeo?
Nếu bạn đang thắc mắc đeo kính áp tròng bị đỏ mắt khi nào cần ngưng đeo, câu trả lời thực tế là: hãy tháo kính ngay khi mắt đỏ kèm bất kỳ triệu chứng bất thường nào như đau, cộm nhiều, chói sáng, nhìn mờ, chảy nước mắt liên tục, ghèn, sưng mi hoặc cảm giác có dị vật không hết sau khi tháo kính. Không nên cố đeo tiếp để học, làm việc, lái xe hoặc tham gia sự kiện vì giác mạc có thể đang bị tổn thương.
Với trường hợp đỏ nhẹ, không đau, không giảm thị lực và thường gặp sau nhiều giờ đeo, bạn vẫn nên tháo kính, rửa tay sạch, kiểm tra kính, dùng kính gọng thay thế và theo dõi. Nếu đỏ mắt không giảm rõ sau vài giờ nghỉ kính, tái diễn nhiều lần, hoặc bạn không chắc nguyên nhân, nên khám mắt để đánh giá giác mạc, kết mạc, phim nước mắt và độ phù hợp của kính.
Nên ngưng đeo ngay nếu có dấu hiệu cảnh báo
Đau mắt, sợ ánh sáng, nhìn mờ, đỏ một bên rõ, cộm xốn tăng dần, chảy ghèn, sưng mi, mắt rất nhạy cảm khi mở, hoặc từng ngủ quên, tắm, bơi khi đang đeo kính áp tròng là các tình huống cần thận trọng. Đây có thể là dấu hiệu viêm giác mạc hoặc loét giác mạc, cần khám sớm.
Không tự xử trí kéo dài
Không tự nhỏ thuốc có corticoid, thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm đỏ mắt khi chưa được bác sĩ chỉ định. Một số thuốc có thể làm che lấp triệu chứng, làm chậm phát hiện nhiễm trùng hoặc khiến tình trạng giác mạc nặng hơn.
Vì sao đeo kính áp tròng có thể làm mắt đỏ?
Kính áp tròng là một dụng cụ y tế đặt trực tiếp trên bề mặt nhãn cầu. Khi được chọn đúng, vệ sinh đúng và đeo đúng thời gian, kính có thể giúp người cận, viễn hoặc loạn thị nhìn rõ hơn mà không cần kính gọng trong một số hoạt động. Tuy nhiên, vì kính nằm trên giác mạc và tương tác với nước mắt, mi mắt, dung dịch ngâm kính cũng như môi trường bên ngoài, mắt có thể bị đỏ nếu có yếu tố không phù hợp.
Đỏ mắt là biểu hiện của giãn mạch ở kết mạc hoặc phản ứng viêm trên bề mặt mắt. Với người đeo kính áp tròng, nguyên nhân thường gặp gồm khô mắt, đeo quá thời gian khuyến cáo, kính bẩn, dung dịch không phù hợp, dị ứng, thiếu oxy giác mạc, trầy xước giác mạc, viêm kết mạc, viêm bờ mi hoặc nhiễm trùng giác mạc. Một số người chỉ đỏ nhẹ sau ngày làm việc dài trong phòng máy lạnh, nhưng cũng có người bắt đầu bằng đỏ mắt nhẹ rồi tiến triển nhanh thành đau và nhìn mờ.
Điểm khó là mắt đỏ do khô hoặc kích ứng ban đầu có thể giống với giai đoạn sớm của viêm giác mạc. Nếu tiếp tục đeo kính trên một bề mặt giác mạc đang tổn thương, kính có thể làm tăng ma sát, giữ lại vi khuẩn hoặc chất bẩn, giảm trao đổi oxy và khiến tình trạng nặng hơn. Vì vậy, nguyên tắc an toàn là tháo kính trước, đánh giá triệu chứng sau, thay vì cố chịu đựng.
Khô mắt và giảm chất lượng phim nước mắt
Phim nước mắt giúp bôi trơn, nuôi dưỡng và bảo vệ bề mặt mắt. Khi đeo kính áp tròng, lớp nước mắt phải phủ đều cả phía trước và phía sau kính. Nếu bạn làm việc với máy tính lâu, ít chớp mắt, ở môi trường máy lạnh, đi gió bụi, thiếu ngủ hoặc uống ít nước, mắt dễ khô hơn. Khô mắt có thể gây đỏ, rát, cộm, cảm giác nóng mắt và nhìn mờ thoáng qua, thường tăng về cuối ngày.
Trong trường hợp này, tháo kính thường giúp dễ chịu hơn. Tuy nhiên, nếu khô mắt lặp lại liên tục khi đeo kính, bạn nên khám để xem có cần điều chỉnh loại kính, thời gian đeo, dung dịch chăm sóc kính, điều trị khô mắt hoặc chuyển sang kính gọng trong một giai đoạn hay không. Việc tự mua nhiều loại nước nhỏ mắt không phải lúc nào cũng giải quyết được nguyên nhân.
Kính không phù hợp hoặc đeo sai cách
Kính áp tròng có nhiều thông số như độ cong nền, đường kính, vật liệu, độ ngậm nước, khả năng truyền oxy và công suất khúc xạ. Một kính quá chặt, quá lỏng, lắp ngược mặt, bị rách mép hoặc quá hạn sử dụng đều có thể gây cộm đỏ. Nhiều người nghĩ chỉ cần đúng độ cận là đủ, nhưng thực tế độ phù hợp với giác mạc và thói quen sử dụng cũng rất quan trọng.
Nếu mắt thường đỏ ở cùng một thời điểm sau khi đeo, ví dụ sau 3 đến 4 giờ, hoặc chỉ đỏ ở một mắt, có thể cần kiểm tra lại kính, cách lắp tháo, dung dịch và tình trạng bề mặt mắt. Đôi khi vấn đề không nằm ở độ kính mà nằm ở kích thước, độ cong hoặc chất lượng vệ sinh kính.
Viêm nhiễm và tổn thương giác mạc
Giác mạc là lớp trong suốt phía trước mắt, đóng vai trò rất lớn trong thị lực. Người đeo kính áp tròng có nguy cơ viêm giác mạc cao hơn nếu vệ sinh không đúng, đeo kính khi ngủ, dùng nước máy rửa kính, bơi hoặc tắm khi đang đeo kính, dùng hộp đựng kính bẩn, dùng kính quá hạn hoặc dùng chung kính. Viêm giác mạc có thể do vi khuẩn, nấm, virus hoặc ký sinh trùng. Một số trường hợp diễn tiến nhanh và có thể để lại sẹo giác mạc nếu điều trị muộn.
Dấu hiệu đáng lo là đỏ mắt kèm đau, chói sáng, nhìn mờ, chảy nước mắt nhiều, ghèn, cảm giác cộm như có hạt cát, khó mở mắt hoặc thấy một đốm trắng trên giác mạc. Khi có các dấu hiệu này, không nên đeo lại kính và cần được bác sĩ mắt khám bằng sinh hiển vi để đánh giá mức độ tổn thương.
Đeo kính áp tròng bị đỏ mắt khi nào cần ngưng đeo?
Câu hỏi đeo kính áp tròng bị đỏ mắt khi nào cần ngưng đeo nên được hiểu theo hai mức: ngưng tạm thời ngay trong ngày và ngưng cho đến khi được bác sĩ cho phép đeo lại. Đa số trường hợp đỏ mắt khi đang đeo kính đều nên tháo kính ngay để giảm ma sát và tránh làm che lấp dấu hiệu bệnh. Sau đó, bạn quan sát mức độ đau, thị lực, ánh sáng, ghèn và diễn tiến trong vài giờ.
1. Tháo kính ngay khi mắt bắt đầu đỏ bất thường
Rửa tay bằng xà phòng, lau khô bằng khăn sạch không xơ, tháo kính nhẹ nhàng. Nếu kính dính chặt do khô, không nên kéo mạnh; có thể chớp mắt, dùng nước mắt nhân tạo phù hợp cho người đeo kính nếu có sẵn, rồi tháo khi kính di chuyển được. Sau khi tháo, hãy chuyển sang kính gọng.
2. Không đeo lại kính trong cùng ngày nếu còn đỏ hoặc cộm
Nhiều người tháo ra vài phút thấy đỡ rồi đeo lại. Cách này không an toàn nếu mắt vẫn đỏ, rát hoặc cộm. Bề mặt giác mạc có thể cần thời gian hồi phục. Đeo lại quá sớm có thể làm triệu chứng quay lại nhanh hơn hoặc nặng hơn.
3. Ngưng đeo cho đến khi khám nếu có đau, mờ hoặc chói sáng
Đây là nhóm triệu chứng cần xem là cảnh báo. Đau, sợ ánh sáng và nhìn mờ có thể liên quan đến giác mạc hoặc viêm trong mắt. Bạn nên mang theo kính áp tròng, hộp kính và dung dịch đang dùng khi đi khám để bác sĩ có thêm thông tin.
4. Chỉ đeo lại khi nguyên nhân đã rõ và mắt ổn định
Việc đeo lại tùy thuộc nguyên nhân. Nếu chỉ do khô mắt nhẹ, bác sĩ có thể hướng dẫn điều chỉnh thời gian đeo, loại kính hoặc chăm sóc bề mặt mắt. Nếu có viêm giác mạc, trầy xước hoặc nhiễm trùng, cần điều trị và tái khám trước khi quay lại sử dụng kính áp tròng.
Các tình huống nên ngưng đeo và khám sớm
Đỏ mắt kèm đau hoặc cộm nhiều
Đau là dấu hiệu không nên bỏ qua. Cảm giác cộm nhẹ có thể do bụi hoặc kính lệch, nhưng cộm nhiều, đau nhói, đau tăng khi chớp mắt hoặc đau không giảm sau tháo kính có thể gợi ý trầy xước hoặc viêm giác mạc.
Nhìn mờ, chói sáng, sợ ánh sáng
Nếu thị lực giảm, nhìn mờ như có màn sương, nhìn đèn bị lóa hoặc không chịu được ánh sáng, bạn nên ngưng đeo và khám. Đây không phải là tình huống chỉ xử trí bằng cách đổi dung dịch ngâm kính.
Chảy ghèn, sưng mi, đỏ lan nhanh
Ghèn vàng xanh, mi dính khi ngủ dậy, sưng mi hoặc đỏ tăng nhanh có thể liên quan đến nhiễm trùng hoặc viêm. Không nên dùng lại kính cũ cho đến khi được đánh giá.
Đã ngủ, tắm hoặc bơi khi đeo kính
Ngủ quên, tắm, rửa mặt mạnh, đi bơi hoặc tiếp xúc nước khi đang đeo kính làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và ký sinh trùng. Nếu sau đó mắt đỏ, đau hoặc mờ, cần khám sớm.
Khi nào có thể theo dõi ngắn tại nhà?
Không phải mọi trường hợp đỏ mắt đều là cấp cứu. Nếu mắt chỉ đỏ nhẹ hai bên, không đau, không chói sáng, không nhìn mờ, không ghèn, xảy ra sau một ngày đeo lâu hoặc làm việc máy tính nhiều, bạn có thể tháo kính, nghỉ ngơi, chuyển sang kính gọng và theo dõi. Tuy nhiên, theo dõi tại nhà cần có giới hạn rõ ràng.
Trong thời gian theo dõi, không nên trang điểm mắt, không dụi mắt, không dùng kính áp tròng cũ, không tự nhỏ thuốc giảm đỏ mắt nhiều lần. Bạn có thể vệ sinh mi mắt nhẹ nhàng nếu có thói quen viêm bờ mi, ngủ đủ, tránh gió bụi và giảm thời gian nhìn màn hình. Nếu cần dùng nước mắt nhân tạo, nên chọn loại phù hợp và đọc kỹ hướng dẫn; người có bệnh mắt nền hoặc từng dị ứng thuốc nên hỏi bác sĩ.
Nếu sau khi tháo kính và nghỉ ngơi, mắt hết đỏ hoàn toàn, không còn cộm, thị lực trở lại bình thường, bạn vẫn nên xem lại nguyên nhân: có đeo quá lâu không, kính có quá hạn không, hộp kính có sạch không, dung dịch có đổi loại gần đây không, tay có sạch khi lắp tháo không. Nếu tình trạng tái diễn, hãy khám để điều chỉnh thay vì tiếp tục thử sai.
Không nên tự kết luận là dị ứng đơn thuần
Dị ứng mắt thường gây ngứa, đỏ hai bên, chảy nước mắt trong và có thể liên quan thời tiết, bụi, lông thú hoặc mỹ phẩm. Tuy nhiên, người đeo kính áp tròng vẫn có thể đồng thời bị trầy giác mạc hoặc nhiễm trùng. Nếu chỉ dựa vào cảm giác ngứa để tự mua thuốc, bạn có thể bỏ sót vấn đề quan trọng hơn. Đặc biệt, thuốc nhỏ mắt chứa corticoid cần được dùng đúng chỉ định và theo dõi vì có thể làm nặng một số nhiễm trùng hoặc ảnh hưởng nhãn áp ở người nhạy cảm.
Không dùng nước máy hoặc nước muối tự pha để xử lý kính
Một sai lầm phổ biến là rửa kính áp tròng bằng nước máy, nước đóng chai, nước muối tự pha hoặc nước bọt khi hết dung dịch. Điều này không an toàn. Kính áp tròng cần được vệ sinh và bảo quản bằng dung dịch chuyên dụng phù hợp. Nước không vô trùng có thể mang vi sinh vật gây viêm giác mạc nghiêm trọng. Nếu bạn đã dùng nước để rửa hoặc ngâm kính, nên bỏ kính đó và không đeo lại, đặc biệt nếu mắt đang đỏ.
Vì sao đỏ mắt ở người đeo kính áp tròng cần được xem trọng?
Ở người không đeo kính áp tròng, đỏ mắt thường do viêm kết mạc, khô mắt, dị ứng hoặc kích ứng môi trường. Ở người đeo kính áp tròng, bác sĩ luôn cần nghĩ thêm đến giác mạc. Giác mạc trong suốt nên khi tổn thương nhẹ, người bệnh đôi khi chỉ thấy cộm hoặc đỏ. Nhưng nếu tổn thương tiến triển, thị lực có thể bị ảnh hưởng.
Viêm giác mạc do kính áp tròng là một trong những vấn đề cần phát hiện sớm. Không phải ai đeo kính cũng gặp biến chứng, nhưng nguy cơ tăng lên khi vệ sinh chưa đúng, đeo qua đêm, dùng kính quá hạn, dùng chung kính, mua kính không rõ nguồn gốc hoặc không được đo khám phù hợp. Một số trường hợp loét giác mạc có thể để lại sẹo, gây giảm thị lực hoặc cần điều trị phức tạp hơn.
Điều đáng nói là nhiều người trẻ có thói quen chịu đựng vì công việc, học tập hoặc thẩm mỹ. Có người thấy mắt đỏ nhưng vẫn đeo kính để đi tiệc, chụp ảnh, chơi thể thao hoặc lái xe. Đây là thói quen không nên. Nếu mắt đang cảnh báo, việc tiếp tục đặt kính lên giác mạc giống như tiếp tục mang giày chật khi chân đã trầy xước: có thể làm tổn thương sâu hơn.
Các mức độ đỏ mắt thường gặp
Đỏ nhẹ, khô rát cuối ngày
Thường liên quan thời gian đeo dài, môi trường khô, nhìn màn hình nhiều hoặc thiếu chớp mắt. Cần giảm thời gian đeo, nghỉ kính, đánh giá khô mắt nếu lặp lại.
Đỏ khu trú, cộm một điểm
Có thể do bụi, kính rách, dị vật, trầy xước nhỏ hoặc viêm tại một vùng. Nếu cộm không hết sau tháo kính, cần khám.
Đỏ nhiều một bên, đau
Cần thận trọng với viêm giác mạc, trợt giác mạc, dị vật hoặc nhiễm trùng. Nên ngưng đeo và khám sớm.
Đỏ kèm mờ, chói sáng
Đây là nhóm nguy cơ cao hơn, không nên tự theo dõi kéo dài. Cần bác sĩ mắt kiểm tra giác mạc và các cấu trúc liên quan.
Quy trình xử trí an toàn khi mắt đỏ lúc đang đeo kính
Khi mắt đỏ, điều đầu tiên không phải là tìm thuốc nhỏ mắt mà là giảm nguy cơ tiếp tục kích ứng. Một quy trình đơn giản có thể giúp bạn tránh các quyết định sai trong lúc lo lắng.
Bước 1: Dừng hoạt động và rửa tay
Nếu đang lái xe, vận động ngoài trời hoặc làm việc với máy móc, hãy dừng ở nơi an toàn. Rửa tay kỹ trước khi chạm vào mắt hoặc kính. Không dụi mắt vì có thể làm trầy giác mạc, nhất là khi có bụi kẹt dưới kính.
Bước 2: Tháo kính và kiểm tra nhanh
Quan sát kính có rách mép, bám cặn, lộn mặt, đổi màu hoặc có dị vật không. Không đặt lại kính vào mắt để thử. Nếu nghi kính bẩn, quá hạn hoặc tiếp xúc nước, nên bỏ kính theo đúng hướng dẫn sử dụng.
Bước 3: Đeo kính gọng thay thế
Người dùng kính áp tròng nên luôn có kính gọng dự phòng đúng độ. Nếu không có kính gọng, bạn dễ có xu hướng đeo lại kính áp tròng dù mắt chưa ổn. Đây là lý do đo khúc xạ định kỳ và chuẩn bị kính gọng vẫn quan trọng.
Bước 4: Đánh giá dấu hiệu cảnh báo
Hãy tự hỏi: có đau không, có nhìn mờ không, có chói sáng không, có ghèn không, đỏ có tăng không, có ngủ hoặc tắm bơi khi đeo kính không. Chỉ cần một dấu hiệu cảnh báo, nên khám sớm.
Bước 5: Mang kính, hộp kính và dung dịch khi đi khám
Những vật này giúp bác sĩ đánh giá thói quen sử dụng và nguy cơ nhiễm bẩn. Đừng vội vứt bỏ mọi thứ nếu bác sĩ hẹn kiểm tra, nhưng cũng không dùng lại cho đến khi được hướng dẫn.
Đặt lịch khám
Nếu bạn đeo kính áp tròng bị đỏ mắt, đặc biệt kèm đau, cộm, chói sáng hoặc nhìn mờ, nên được khám để kiểm tra giác mạc và bề mặt mắt trước khi đeo lại.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Những yếu tố làm tăng nguy cơ đỏ mắt khi đeo kính áp tròng
Cùng một loại kính, có người đeo dễ chịu nhưng người khác lại đỏ mắt. Sự khác biệt nằm ở bề mặt mắt, độ khô, môi trường, kỹ thuật chăm sóc kính và thời gian đeo. Hiểu các yếu tố này giúp bạn phòng ngừa thay vì chỉ xử trí khi đã đỏ.
Đeo quá thời gian khuyến cáo
Mỗi loại kính có thời gian sử dụng khác nhau: kính dùng một ngày, hai tuần, một tháng hoặc loại đặc biệt theo chỉ định. Kính càng dùng lâu càng dễ tích tụ protein, lipid, bụi và vi sinh vật nếu vệ sinh không đúng. Đeo quá số giờ trong ngày cũng làm mắt khô và giảm thoải mái. Không nên lấy cảm giác chịu được làm tiêu chuẩn an toàn, vì giác mạc có thể thiếu oxy hoặc kích ứng trước khi bạn thấy đau rõ.
Ngủ qua đêm khi đeo kính
Trừ một số loại kính được bác sĩ chỉ định và theo dõi riêng, ngủ khi đeo kính áp tròng làm tăng nguy cơ biến chứng. Khi ngủ, mắt nhắm lại, lượng oxy đến giác mạc giảm, nước mắt lưu thông kém hơn, kính có thể bám chặt hơn. Nếu sáng dậy mắt đỏ, cộm hoặc mờ sau khi ngủ quên với kính, bạn nên tháo kính và khám nếu triệu chứng không hết nhanh hoặc có đau.
Tiếp xúc với nước
Đi bơi, tắm, xông hơi hoặc rửa kính bằng nước máy khi đeo kính áp tròng đều không được khuyến khích. Nước có thể chứa vi sinh vật không phù hợp với bề mặt mắt và kính. Một số nhiễm trùng giác mạc liên quan đến tiếp xúc nước có thể khó điều trị. Vì vậy, nếu kính đã tiếp xúc nước, đặc biệt là kính mềm, bạn nên thận trọng và không tiếp tục sử dụng nếu mắt có triệu chứng.
Dung dịch ngâm kính không phù hợp
Dung dịch chăm sóc kính không chỉ để làm ướt mà còn có chức năng làm sạch, khử khuẩn và bảo quản. Dùng sai loại, dùng dung dịch hết hạn, châm thêm dung dịch mới vào dung dịch cũ trong hộp, không chà rửa kính theo hướng dẫn hoặc không thay hộp định kỳ đều làm tăng nguy cơ kích ứng và nhiễm bẩn. Nếu đổi dung dịch mới rồi bắt đầu đỏ mắt, cần nghĩ đến khả năng không dung nạp hoặc thao tác sử dụng chưa đúng.
Bệnh mắt nền
Người có khô mắt, viêm bờ mi, dị ứng mắt, viêm kết mạc mạn, tuyến Meibomius hoạt động kém, tiền sử viêm giác mạc hoặc từng phẫu thuật mắt có thể nhạy cảm hơn khi đeo kính áp tròng. Trước khi dùng kính thường xuyên, nên được khám để đánh giá bề mặt mắt và nhận hướng dẫn phù hợp. Nếu có bệnh mắt nền, kế hoạch đeo kính cần cá thể hóa, không nên sao chép kinh nghiệm của người khác.
Môi trường và thói quen sinh hoạt
Làm việc trong phòng máy lạnh, tiếp xúc bụi, thức khuya, nhìn màn hình liên tục, trang điểm mắt đậm, dùng sản phẩm tẩy trang không phù hợp hoặc thường xuyên dụi mắt đều có thể khiến mắt dễ đỏ. Người làm việc ca đêm hoặc di chuyển nhiều cũng dễ quên vệ sinh kính đúng cách. Khi không đảm bảo điều kiện vệ sinh, kính gọng là lựa chọn an toàn hơn.
Những sai lầm thường gặp khi mắt đỏ nhưng vẫn đeo kính
Nhiều biến chứng không bắt đầu từ một sự cố lớn mà từ các thói quen nhỏ lặp lại. Dưới đây là những sai lầm bác sĩ mắt thường gặp khi tư vấn cho người dùng kính áp tròng.
Cố đeo vì nghĩ đỏ mắt là bình thường
Đỏ mắt không nên được xem là giá phải trả khi làm đẹp hoặc chơi thể thao. Nếu mắt thường xuyên đỏ khi đeo, đó là dấu hiệu cần điều chỉnh. Cố đeo có thể làm tình trạng kích ứng kéo dài.
Dùng thuốc nhỏ làm trắng mắt
Một số thuốc giúp mắt bớt đỏ tạm thời bằng cách co mạch, nhưng không xử lý nguyên nhân. Lạm dụng có thể gây đỏ hồi ứng hoặc che lấp dấu hiệu cần khám.
Mượn kính hoặc dùng kính không rõ nguồn gốc
Kính áp tròng không nên dùng chung. Kính màu, kính thời trang không rõ nguồn gốc, không đúng thông số hoặc không được hướng dẫn vệ sinh có thể gây kích ứng và tăng nguy cơ viêm nhiễm.
Không có kính gọng dự phòng
Khi mắt đỏ mà không có kính gọng, người bệnh dễ đeo lại kính áp tròng để nhìn rõ. Đây là tình huống nên tránh. Kính gọng dự phòng là một phần của sử dụng kính áp tròng an toàn.
Tự mua thuốc theo kinh nghiệm người khác
Đỏ mắt có nhiều nguyên nhân. Một người có thể bị dị ứng, người khác có thể bị trầy giác mạc hoặc viêm loét. Cùng một triệu chứng đỏ nhưng hướng xử trí khác nhau. Tự mua thuốc kháng sinh, thuốc chống viêm hoặc thuốc có corticoid theo lời khuyên trên mạng có thể không phù hợp. Bài viết này cung cấp thông tin để bạn nhận biết nguy cơ, nhưng không thay thế chẩn đoán và điều trị trực tiếp.
Đeo lại kính cũ sau khi đã có nghi ngờ nhiễm bẩn
Nếu mắt đỏ sau khi kính rơi xuống sàn, tiếp xúc nước, để ngoài không khí lâu, dùng dung dịch cũ hoặc hộp kính bẩn, không nên tiếc kính. Với kính dùng một ngày, nguyên tắc là bỏ sau một lần dùng. Với kính định kỳ, nếu nghi nhiễm bẩn hoặc kính có vết rách, nên ngưng sử dụng và hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên chăm sóc kính.
Bác sĩ mắt sẽ kiểm tra gì khi bạn đến khám?
Khi đến khám vì đỏ mắt sau đeo kính áp tròng, bác sĩ không chỉ nhìn bên ngoài mà thường cần đánh giá nhiều yếu tố. Mục tiêu là xác định có tổn thương giác mạc hay không, mức độ viêm, nguyên nhân có liên quan kính hay bệnh mắt nền và khi nào có thể đeo lại.
Hỏi bệnh và thói quen đeo kính
Bác sĩ sẽ hỏi loại kính, thời gian đeo mỗi ngày, có ngủ qua đêm không, cách vệ sinh, dung dịch đang dùng, kính có tiếp xúc nước không, triệu chứng bắt đầu khi nào và đã dùng thuốc gì. Những thông tin này rất quan trọng, bạn nên trả lời thật cụ thể.
Đo thị lực và đánh giá khúc xạ khi cần
Thị lực giảm là dấu hiệu cần chú ý. Một số trường hợp nhìn mờ do khô mắt, nhưng cũng có thể do giác mạc tổn thương. Nếu cần, bác sĩ có thể kiểm tra lại độ kính hoặc tư vấn đo khúc xạ để đảm bảo bạn có kính gọng dự phòng phù hợp.
Khám sinh hiển vi bề mặt mắt
Sinh hiển vi giúp quan sát mi mắt, kết mạc, giác mạc, phim nước mắt và dấu hiệu viêm. Bác sĩ có thể dùng thuốc nhuộm chuyên dụng để phát hiện trầy xước hoặc tổn thương biểu mô giác mạc. Đây là bước quan trọng để phân biệt khô kích ứng với vấn đề cần điều trị tích cực hơn.
Đánh giá độ phù hợp của kính áp tròng
Nếu bạn mang kính đang dùng, bác sĩ có thể xem kính có quá chặt, quá lỏng, bám cặn, rách hoặc không phù hợp với bề mặt mắt hay không. Với người có giác mạc đặc biệt hoặc khô mắt, việc chọn kính cần cá thể hóa hơn.
Lập kế hoạch điều trị và tái khám
Tùy nguyên nhân, bác sĩ có thể hướng dẫn ngưng kính trong một thời gian, điều trị khô mắt, viêm bờ mi, dị ứng hoặc nhiễm trùng nếu có. Thời điểm đeo lại cần dựa trên đáp ứng điều trị và kiểm tra lại, không nên tự quyết định khi mới thấy đỡ đỏ.
Lời khuyên phòng ngừa đỏ mắt khi dùng kính áp tròng
Phòng ngừa luôn dễ hơn xử trí biến chứng. Người đeo kính áp tròng nên xây dựng thói quen an toàn ngay cả khi mắt đang hoàn toàn bình thường. Những nguyên tắc dưới đây không thay thế hướng dẫn riêng của bác sĩ hoặc nhà sản xuất, nhưng là nền tảng cần nhớ.
Giữ vệ sinh tay và hộp kính
Luôn rửa tay trước khi lắp tháo kính. Lau khô tay vì nước còn trên tay có thể mang vi sinh vật hoặc làm ảnh hưởng dung dịch. Hộp kính cần được làm sạch theo hướng dẫn, để khô tự nhiên ở nơi sạch và thay định kỳ. Không dùng hộp kính quá lâu vì cặn bẩn và màng sinh học có thể tích tụ.
Tuân thủ hạn dùng và lịch thay kính
Kính dùng một ngày không nên tái sử dụng. Kính hai tuần hoặc một tháng cần thay đúng lịch tính từ ngày mở vỉ, không phải số lần đeo. Nếu bạn chỉ đeo vài lần trong tháng nhưng kính đã quá thời hạn sau mở vỉ, vẫn không nên tiếp tục dùng nếu hướng dẫn nhà sản xuất không cho phép.
Không để kính tiếp xúc nước
Tháo kính trước khi tắm, bơi hoặc xông hơi. Không rửa kính bằng nước máy. Nếu chơi thể thao dưới nước, nên hỏi bác sĩ mắt về lựa chọn an toàn hơn. Kính gọng hoặc kính bơi có độ có thể phù hợp trong một số tình huống, tùy nhu cầu và độ khúc xạ.
Tôn trọng cảm giác khó chịu của mắt
Kính áp tròng phù hợp thường không gây đau. Nếu mắt cộm, rát, đỏ, chảy nước mắt hoặc nhìn mờ, hãy xem đó là tín hiệu cần tháo kính. Không nên tập cho mắt quen với đau. Cảm giác khó chịu kéo dài là lý do để kiểm tra lại.
Khám mắt định kỳ
Ngay cả khi đeo kính ổn, bạn vẫn nên khám mắt định kỳ để đánh giá thị lực, khúc xạ, giác mạc, kết mạc và bề mặt mắt. Với trẻ em hoặc người đang trong giai đoạn thay đổi độ nhanh, việc theo dõi cần cá thể hóa theo tuổi, độ cận, khúc xạ, giác mạc, trục nhãn cầu, thói quen sinh hoạt và lịch tái khám. Các phương pháp như Ortho-K hoặc kính kiểm soát cận thị không phải lựa chọn chung cho mọi người và không chữa khỏi cận thị vĩnh viễn.
Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh ở Bến Tre, người bệnh có thể được khám mắt, kiểm tra khúc xạ và tư vấn sử dụng kính phù hợp theo tình trạng cụ thể. Phòng khám định vị trong các dịch vụ khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tròng kính Essilor/ZEISS. Thông tin này nhằm giúp người đọc biết nơi tham khảo khi cần khám mắt Bến Tre, không phải cam kết kết quả điều trị.
Khi nào nên đến phòng khám mắt?
Bạn nên đến cơ sở có bác sĩ mắt nếu đỏ mắt sau đeo kính áp tròng không cải thiện rõ sau khi tháo kính, hoặc có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào. Việc khám sớm đặc biệt quan trọng nếu bạn đau nhiều, giảm thị lực, nhìn mờ đột ngột, chói sáng, nghi có dị vật, chấn thương, bỏng hóa chất, chảy ghèn nhiều hoặc có tiền sử bệnh giác mạc.
Nếu ở Bến Tre và cần được kiểm tra, bạn có thể liên hệ Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh, địa chỉ 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre, hotline 079 860 86 86. Khi đi khám, hãy mang theo kính áp tròng đang dùng, hộp kính, dung dịch, toa kính hoặc thông tin nơi mua kính. Những dữ liệu này giúp bác sĩ mắt đánh giá nguyên nhân thực tế hơn.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể khuyên ngưng kính áp tròng một thời gian và dùng kính gọng. Nếu có khô mắt, viêm bờ mi hoặc dị ứng, cần xử trí nền trước khi đeo lại. Nếu có tổn thương giác mạc, thời gian ngưng và tái khám sẽ tùy mức độ. Không nên tự rút ngắn thời gian ngưng kính chỉ vì thấy mắt bớt đỏ.
Chuẩn bị trước khi đi khám
Ghi lại thời điểm bắt đầu đỏ mắt, số giờ đã đeo kính, loại kính, hạn dùng, dung dịch, có ngủ quên hay tiếp xúc nước không, đã nhỏ thuốc gì và triệu chứng thay đổi ra sao sau khi tháo kính. Nếu có thể, tránh tự nhỏ nhiều loại thuốc trước khám vì có thể làm thay đổi biểu hiện lâm sàng.
Đặt lịch khám
Đỏ mắt khi đeo kính áp tròng cần được đánh giá đúng mức để tránh bỏ sót tổn thương giác mạc. Nếu bạn không chắc có nên đeo lại hay không, hãy khám bác sĩ mắt trước.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Câu hỏi thường gặp
1. Đeo kính áp tròng bị đỏ mắt khi nào cần ngưng đeo ngay?
Bạn nên tháo kính và ngưng đeo ngay nếu mắt đỏ kèm đau, cộm nhiều, chói sáng, nhìn mờ, chảy ghèn, sưng mi, đỏ tăng nhanh hoặc từng ngủ, tắm, bơi khi đang đeo kính. Không nên đeo lại cho đến khi mắt ổn định và nguyên nhân đã được đánh giá.
2. Mắt chỉ đỏ nhẹ sau nhiều giờ đeo kính có nguy hiểm không?
Đỏ nhẹ cuối ngày có thể do khô mắt hoặc đeo lâu, nhưng vẫn nên tháo kính, nghỉ mắt và chuyển sang kính gọng. Nếu đỏ lặp lại, kéo dài qua ngày hôm sau hoặc kèm cộm rát, bạn nên khám để kiểm tra bề mặt mắt và độ phù hợp của kính.
3. Có thể nhỏ thuốc giảm đỏ mắt rồi tiếp tục đeo kính không?
Không nên tự nhỏ thuốc giảm đỏ mắt để tiếp tục đeo kính. Một số thuốc chỉ làm giảm đỏ tạm thời và có thể che lấp dấu hiệu viêm giác mạc. Nếu cần dùng thuốc, nên hỏi bác sĩ mắt, đặc biệt khi có đau, mờ hoặc chói sáng.
4. Sau khi hết đỏ mắt bao lâu thì đeo kính áp tròng lại được?
Thời điểm đeo lại tùy nguyên nhân. Nếu chỉ kích ứng nhẹ, bạn có thể cần nghỉ kính cho đến khi hết triệu chứng hoàn toàn. Nếu có trầy xước, viêm hoặc nhiễm trùng, cần điều trị và tái khám trước khi đeo lại theo hướng dẫn của bác sĩ.
5. Cần mang gì khi đi khám vì đỏ mắt do kính áp tròng?
Bạn nên mang kính áp tròng đang dùng, hộp kính, dung dịch ngâm, thông tin loại kính, toa kính hoặc kết quả đo khúc xạ gần đây. Hãy cho bác sĩ biết thời gian đeo, cách vệ sinh, có ngủ quên hoặc tiếp xúc nước không và đã nhỏ thuốc gì.