Tóm tắt nhanh: vì sao đau mắt kèm buồn nôn cần chú ý?

Bài viết này giúp bạn hiểu glaucoma góc đóng cấp là gì, vì sao buồn nôn có thể đi cùng đau mắt, khi nào cần khám, quy trình bác sĩ thường đánh giá và những sai lầm hay gặp. Nội dung mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán trực tiếp vì mỗi mắt có cấu trúc góc tiền phòng, nhãn áp, thị thần kinh và bệnh nền khác nhau.

Glaucoma góc đóng cấp là gì?

Glaucoma, thường được gọi dân gian là cườm nước, là nhóm bệnh liên quan đến tổn thương thị thần kinh, trong đó nhãn áp là một yếu tố nguy cơ quan trọng. Không phải mọi trường hợp glaucoma đều đau. Nhiều người bị glaucoma góc mở tiến triển âm thầm, gần như không có triệu chứng trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, glaucoma góc đóng cấp lại là một tình huống khác: đường thoát thủy dịch trong mắt bị tắc nghẽn đột ngột, làm nhãn áp tăng nhanh, gây đau mắt, đỏ mắt, nhìn mờ và các triệu chứng toàn thân như buồn nôn hoặc nôn.

Trong mắt, thủy dịch được tạo ra liên tục và thoát ra qua vùng góc tiền phòng, là khu vực giữa giác mạc và mống mắt. Khi góc này hẹp hoặc bị đóng, thủy dịch không thoát được bình thường. Áp lực trong nhãn cầu tăng lên, giác mạc có thể phù, thị lực giảm, đồng tử phản ứng bất thường và thị thần kinh bị đe dọa. Vì vậy, cụm triệu chứng đau mắt kèm buồn nôn cảnh báo glaucoma góc đóng cấp không nên bị bỏ qua.

Điểm khó là bệnh nhân đôi khi đến khám nội khoa hoặc tiêu hóa trước vì buồn nôn, đau đầu, chóng mặt. Một số người nghĩ mình bị đau nửa đầu, rối loạn tiền đình, tăng huyết áp hoặc viêm xoang. Những bệnh này đúng là có thể gây đau đầu và buồn nôn, nhưng nếu có kèm đau mắt, đỏ mắt hoặc nhìn mờ, cần ưu tiên kiểm tra mắt. Bác sĩ mắt sẽ đo nhãn áp, soi phần trước mắt, đánh giá góc tiền phòng và thị thần kinh để phân biệt.

Vì sao đau mắt lại đi kèm buồn nôn?

Nhiều người ngạc nhiên khi bác sĩ hỏi về buồn nôn trong một bệnh mắt. Thực tế, mắt và hệ thần kinh tự chủ có liên hệ chặt chẽ. Khi nhãn áp tăng đột ngột, các thụ thể đau ở mắt và vùng quanh mắt bị kích thích mạnh. Cơn đau có thể lan lên đầu, quanh trán, thái dương, thậm chí làm bệnh nhân cảm giác như đau đầu dữ dội. Sự kích thích này có thể gây phản xạ buồn nôn hoặc nôn, tương tự một số cơn đau cấp tính khác trong cơ thể.

Trong glaucoma góc đóng cấp, giác mạc có thể phù do áp lực tăng, làm người bệnh nhìn mờ như có màn sương. Ánh sáng đi qua giác mạc phù bị tán xạ, tạo cảm giác thấy quầng sáng quanh đèn, đặc biệt rõ vào buổi tối. Đồng tử có thể giãn trung bình và phản xạ chậm. Mắt đỏ do sung huyết. Các biểu hiện này kết hợp thành bức tranh khá đặc trưng, nhưng người bệnh không phải lúc nào cũng mô tả đầy đủ. Có người chỉ nói đau hốc mắt và muốn nôn; có người than nhìn đèn bị lóa; có người không nhận ra thị lực đã giảm ở một mắt vì mắt còn lại vẫn nhìn được.

Đau mắt kèm buồn nôn cảnh báo glaucoma góc đóng cấp đặc biệt đáng lưu ý khi triệu chứng xảy ra trong hoàn cảnh đồng tử giãn: ở nơi tối, sau khi xem điện thoại hoặc tivi trong phòng tối, sau stress, sau dùng một số thuốc có thể ảnh hưởng đến đồng tử hoặc ở người có cơ địa góc tiền phòng hẹp. Không phải tất cả các cơn đau mắt buồn nôn đều là glaucoma, nhưng đây là chẩn đoán cần loại trừ sớm vì nguy cơ ảnh hưởng thị lực.

Những triệu chứng gợi ý glaucoma góc đóng cấp

Triệu chứng của glaucoma góc đóng cấp thường xuất hiện nhanh, có thể trong vài giờ. Mức độ đau và giảm thị lực khác nhau tùy từng người. Một số trường hợp có cơn bán cấp trước đó: thỉnh thoảng nhức mắt, nhìn mờ thoáng qua, thấy quầng sáng khi ở trong tối rồi tự đỡ. Những cơn này là tín hiệu quan trọng để đi khám trước khi xảy ra cơn cấp nặng.

Các dấu hiệu đỏ cần đi khám sớm

• Đau mắt dữ dội hoặc đau tăng nhanh trong ngày.
• Đỏ mắt kèm giảm thị lực, không giống đỏ mắt do mỏi mắt thông thường.
• Nhìn mờ đột ngột, thấy quầng sáng quanh đèn.
• Buồn nôn hoặc nôn đi kèm đau mắt.
• Một mắt đau rõ hơn mắt kia, đồng tử có vẻ khác thường.
• Đã từng được chẩn đoán góc tiền phòng hẹp hoặc có người thân bị glaucoma.

Thông tin từ các tổ chức nhãn khoa như American Academy of Ophthalmology cũng nhấn mạnh glaucoma góc đóng cấp có thể gây đau mắt, đau đầu, buồn nôn và cần được chăm sóc y tế kịp thời. Bạn có thể tham khảo thêm tại AAO, nhưng khi có triệu chứng thực tế, việc khám trực tiếp vẫn là quan trọng nhất.

Ai có nguy cơ bị glaucoma góc đóng cấp?

Không phải ai đau mắt cũng bị glaucoma góc đóng cấp. Nguy cơ phụ thuộc vào cấu trúc giải phẫu mắt và nhiều yếu tố cá nhân. Một người có góc tiền phòng hẹp có thể không biết cho đến khi được khám mắt bằng sinh hiển vi hoặc soi góc. Vì vậy, khám mắt định kỳ có ý nghĩa phát hiện nguy cơ trước khi có cơn cấp, nhất là ở nhóm tuổi trung niên và lớn tuổi.

Nguy cơ chỉ có thể đánh giá tương đối qua triệu chứng và tiền sử. Để biết góc tiền phòng có hẹp hay không, bác sĩ cần khám trực tiếp. Ngoài đo thị lực và nhãn áp, bác sĩ có thể soi góc tiền phòng, soi đáy mắt, đánh giá đĩa thị, lớp sợi thần kinh hoặc chỉ định các xét nghiệm hình ảnh khi cần. Tại Bến Tre, người có triệu chứng bệnh mắt hoặc cần kiểm tra định kỳ có thể tham khảo dịch vụ khám mắt tổng quát để được đánh giá theo tình trạng cụ thể.

Phân biệt với các nguyên nhân đau mắt và buồn nôn khác

Đau mắt kèm buồn nôn cảnh báo glaucoma góc đóng cấp, nhưng không có nghĩa đây là nguyên nhân duy nhất. Một số bệnh mắt và bệnh toàn thân cũng có thể gây triệu chứng tương tự. Việc phân biệt dựa vào khám lâm sàng, đo nhãn áp, kiểm tra giác mạc, kết mạc, đồng tử, vận nhãn, đáy mắt và khai thác bệnh sử. Tự đoán qua internet dễ bỏ sót tình huống nguy hiểm hoặc điều trị sai.

Chìa khóa là đừng xem nhẹ sự kết hợp đau mắt, đỏ mắt, giảm thị lực và buồn nôn. Trong thực hành, bác sĩ sẽ hỏi thời điểm khởi phát, mức độ đau, bên mắt bị ảnh hưởng, tiền sử bệnh mắt, thuốc đang dùng, tiền sử phẫu thuật, bệnh nền và các triệu chứng đi kèm. Những thông tin này giúp định hướng nhưng không thay thế các bước khám khách quan.

Khi nào cần đi khám ngay, khi nào có thể theo dõi?

Với bệnh mắt, thời điểm đi khám rất quan trọng. Một số triệu chứng nhẹ do mỏi mắt có thể cải thiện sau nghỉ ngơi, ngủ đủ, điều chỉnh màn hình và dùng nước mắt nhân tạo phù hợp. Nhưng khi có dấu hiệu nặng, trì hoãn có thể làm tăng nguy cơ biến chứng. Glaucoma góc đóng cấp thuộc nhóm cần được đánh giá sớm, đặc biệt khi nhãn áp tăng cao và thị lực giảm.

Có thể theo dõi ngắn nhưng vẫn nên đặt lịch khám nếu

Nếu chỉ mỏi mắt nhẹ sau làm việc máy tính, không đỏ mắt, không đau sâu, không nhìn mờ đột ngột và cải thiện rõ sau nghỉ ngơi, bạn có thể theo dõi trong thời gian ngắn. Tuy vậy, nếu tình trạng lặp lại nhiều lần, nhất là ở người trên 40 tuổi, người có tiền sử gia đình glaucoma, viễn thị hoặc đã từng được nói là góc tiền phòng hẹp, nên khám mắt để kiểm tra. Khám sớm không phải vì chắc chắn có bệnh nặng, mà để phân tầng nguy cơ đúng.

Không nên tự xử trí khi triệu chứng rõ

Nhiều người dùng thuốc nhỏ mắt còn dư, thuốc của người thân hoặc thuốc mua theo lời khuyên không chuyên môn. Điều này có thể làm che lấp triệu chứng, gây tác dụng phụ hoặc làm chậm chẩn đoán. Một số thuốc nhỏ mắt cần chỉ định và theo dõi nhãn áp; một số thuốc toàn thân có thể ảnh hưởng đến cơn góc đóng ở người có cơ địa hẹp góc. Vì vậy, khi đau mắt kèm buồn nôn cảnh báo glaucoma góc đóng cấp, cách an toàn là đi khám mắt.

Quy trình bác sĩ thường đánh giá khi nghi glaucoma góc đóng cấp

Quy trình có thể thay đổi tùy cơ sở y tế, tình trạng bệnh nhân và mức độ khẩn cấp. Mục tiêu đầu tiên là xác định có tăng nhãn áp cấp và góc đóng hay không, đồng thời đánh giá thị lực và loại trừ các nguyên nhân đau mắt nguy hiểm khác. Người bệnh nên mang theo toa thuốc đang dùng, kính đang đeo, hồ sơ bệnh mắt cũ nếu có.

Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh ở 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre, người bệnh có thể được khám mắt, đo khúc xạ và tư vấn theo tình trạng cụ thể. Phòng khám định vị về khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tròng kính Essilor/ZEISS; các thiết bị và quy trình được lựa chọn nhằm hỗ trợ bác sĩ đánh giá chính xác hơn, nhưng kết luận luôn cần dựa trên khám trực tiếp.

Yếu tố ảnh hưởng đến tiên lượng và điều trị

Tiên lượng của một cơn glaucoma góc đóng cấp phụ thuộc vào nhiều yếu tố: nhãn áp tăng cao đến mức nào, kéo dài bao lâu, thị thần kinh trước đó có tổn thương chưa, mắt còn lại có nguy cơ không, bệnh nhân có bệnh nền gì và đến khám sớm hay muộn. Vì vậy, không thể đưa ra cam kết chung rằng thị lực sẽ hồi phục hoàn toàn hay bệnh sẽ không tái phát. Mục tiêu của bác sĩ là hạ nguy cơ tổn thương thêm, xử trí nguyên nhân góc đóng và lập kế hoạch theo dõi phù hợp.

Thời gian từ lúc khởi phát đến lúc khám

Đây là yếu tố rất quan trọng. Cơn tăng nhãn áp kéo dài có thể gây phù giác mạc, thiếu máu thị thần kinh và tổn thương không hồi phục. Một số bệnh nhân sau khi hết đau vẫn còn nhìn mờ hoặc tổn thương thị trường. Do đó, nếu nghi ngờ, đi khám sớm là lựa chọn an toàn hơn chờ đợi.

Tình trạng mắt trước đó

Một người đã có glaucoma mạn tính, đĩa thị lõm nhiều hoặc thị trường hẹp có thể chịu ảnh hưởng nặng hơn khi xảy ra cơn cấp. Ngược lại, nếu phát hiện góc hẹp khi chưa có tổn thương, bác sĩ có thể tư vấn theo dõi hoặc can thiệp dự phòng tùy từng trường hợp. Việc này cần khám mắt, không thể quyết định chỉ dựa trên tuổi hoặc cảm giác nhức mắt.

Bệnh nền và thuốc đang dùng

Bệnh tim mạch, hen phế quản, bệnh thận, rối loạn điện giải, thai kỳ, dị ứng thuốc và thuốc đang sử dụng đều có thể ảnh hưởng kế hoạch xử trí. Vì vậy, khi đi khám, bạn nên khai báo đầy đủ. Bác sĩ sẽ cân nhắc lợi ích và nguy cơ trước khi chỉ định thuốc, laser hoặc chuyển tuyến nếu cần.

Mắt còn lại cũng cần được kiểm tra

Glaucoma góc đóng cấp thường xảy ra một mắt, nhưng mắt còn lại có thể có cấu trúc góc hẹp tương tự. Sau khi xử trí cơn cấp, bác sĩ thường đánh giá cả hai mắt để quyết định theo dõi hoặc dự phòng. Người bệnh không nên chỉ quan tâm mắt đang đau rồi bỏ qua mắt còn lại.

Những sai lầm thường gặp khi đau mắt kèm buồn nôn

Sai lầm trong giai đoạn đầu có thể làm chậm chẩn đoán. Phần này không nhằm tạo lo lắng quá mức, mà giúp bạn nhận diện khi nào cần hành động. Đau mắt kèm buồn nôn cảnh báo glaucoma góc đóng cấp là một trong những tình huống mà tự xử trí kéo dài không phù hợp.

Lời khuyên của bác sĩ khi nghi ngờ glaucoma góc đóng cấp

Trong thực tế, điều quan trọng nhất là nhận diện đúng mức độ nguy hiểm của triệu chứng. Không phải cứ nhức mắt là cấp cứu, nhưng đau mắt dữ dội kèm buồn nôn, đỏ mắt và nhìn mờ là tổ hợp cần được khám sớm. Người bệnh nên mô tả cụ thể triệu chứng, không chỉ nói “mắt khó chịu”. Hãy cho bác sĩ biết triệu chứng bắt đầu lúc nào, có xảy ra khi ở phòng tối không, có từng tự hết không, có dùng thuốc gì trước đó không.

Nếu đang ở xa cơ sở chuyên khoa, bạn nên hạn chế tự lái xe khi nhìn mờ hoặc buồn nôn nhiều. Nhờ người thân đưa đi sẽ an toàn hơn. Không dụi mắt, không chườm nóng kéo dài, không đắp lá hoặc dung dịch dân gian lên mắt. Những cách này không làm giảm nhãn áp trong cơn cấp và có thể gây kích ứng, nhiễm trùng hoặc làm nặng tổn thương bề mặt mắt.

Với người từng được chẩn đoán góc hẹp, cần giữ hồ sơ khám, ghi nhớ lời dặn tái khám và báo cho bác sĩ khi dùng thuốc mới điều trị bệnh khác. Nếu có kế hoạch dùng thuốc chống say tàu xe, thuốc cảm, thuốc an thần, thuốc điều trị tiết niệu hoặc các thuốc có thể ảnh hưởng đồng tử, nên hỏi bác sĩ điều trị hoặc bác sĩ mắt, nhất là khi từng có cơn nhức mắt nhìn mờ.

Người trong gia đình của bệnh nhân glaucoma cũng nên khám mắt định kỳ, đặc biệt khi trên 40 tuổi. Tầm soát không có nghĩa là chắc chắn phát hiện bệnh, nhưng giúp bác sĩ đánh giá nhãn áp, góc tiền phòng và thị thần kinh. Nếu có tật khúc xạ, việc đo kính chính xác cũng giúp phân biệt mỏi mắt do kính không phù hợp với bệnh lý mắt thật sự.

Phòng ngừa và theo dõi lâu dài: cần thực tế, không chủ quan

Không có cách sinh hoạt nào có thể bảo đảm ngăn hoàn toàn glaucoma góc đóng cấp ở người có cấu trúc góc hẹp. Tuy nhiên, khám mắt định kỳ và nhận biết triệu chứng giúp giảm nguy cơ phát hiện muộn. Nếu bác sĩ ghi nhận góc tiền phòng hẹp, kế hoạch theo dõi có thể bao gồm tái khám định kỳ, đánh giá mắt còn lại, cân nhắc laser hoặc can thiệp khác tùy tình trạng. Quyết định này phải cá thể hóa, dựa trên tuổi, cấu trúc mắt, nhãn áp, thị thần kinh, bệnh nền và khả năng tái khám.

Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc hạ nhãn áp theo lời mách. Thuốc hạ nhãn áp có nhiều nhóm, mỗi nhóm có chỉ định, chống chỉ định và tác dụng phụ riêng. Một số thuốc cần thận trọng ở người có bệnh tim phổi, thận, dị ứng hoặc đang dùng thuốc khác. Việc dùng sai có thể che lấp triệu chứng nhưng không giải quyết được cơ chế góc đóng.

Đối với trẻ em và người trẻ, đau mắt buồn nôn thường có nhiều nguyên nhân khác như viêm giác mạc, chấn thương, đau nửa đầu, viêm xoang, rối loạn điều tiết hoặc bệnh lý khác. Glaucoma ở trẻ em có thể tồn tại nhưng biểu hiện và cách tiếp cận khác người lớn. Nếu trẻ đau mắt, sợ ánh sáng, đỏ mắt, nhìn mờ hoặc nôn, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám thay vì tự nhỏ thuốc. Với các vấn đề cận thị, Ortho-K, atropine hoặc kính kiểm soát cận thị, kế hoạch phải cá thể hóa theo tuổi, độ cận, khúc xạ, giác mạc, trục nhãn cầu, thói quen sinh hoạt và lịch tái khám; Ortho-K không chữa khỏi cận vĩnh viễn và không phù hợp cho mọi trẻ.

Với người làm việc văn phòng, mỏi mắt do màn hình có thể gây nhức mắt nhẹ, khô mắt, nhòe thoáng qua. Tuy nhiên, mỏi mắt thông thường thường không gây đau dữ dội, đỏ mắt nhiều, buồn nôn hoặc thấy quầng sáng rõ. Nếu triệu chứng vượt khỏi mức mỏi mắt quen thuộc, hãy xem đó là tín hiệu cần khám. Việc phân biệt sớm giúp tránh vừa lo lắng quá mức vừa chủ quan với bệnh thật sự.

Khi nào nên đến Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh?

Bạn có thể liên hệ Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh tại 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre khi có triệu chứng bệnh mắt cần đánh giá, cần kiểm tra thị lực, đo kính, theo dõi cận thị trẻ em hoặc khám mắt định kỳ. Với triệu chứng nghi cấp cứu như đau mắt nhiều, đỏ mắt, giảm thị lực đột ngột, buồn nôn hoặc nôn, nên gọi hotline 079 860 86 86 để được hướng dẫn hoặc đến cơ sở y tế phù hợp càng sớm càng tốt.

Phòng khám chú trọng cách tư vấn rõ ràng, thực tế: giải thích khả năng bệnh, mức độ cần theo dõi, khi nào phải chuyển tuyến và khi nào cần tái khám. Các thông tin về thiết bị như ZEISS Vision Expert, Nidek LE 1200, Essilor Neksia 600 có thể hỗ trợ trong các dịch vụ khúc xạ và kính thuốc, nhưng với glaucoma góc đóng cấp, yếu tố quyết định vẫn là bác sĩ khám, đo nhãn áp, đánh giá cấu trúc mắt và chỉ định xử trí phù hợp.

Nếu bạn đang tìm thông tin về khám mắt Bến Tre hoặc cần bác sĩ mắt đánh giá triệu chứng đau mắt, hãy chuẩn bị mô tả triệu chứng càng cụ thể càng tốt. Thời điểm khởi phát, mức độ đau, thị lực thay đổi ra sao, có buồn nôn không, có đang dùng thuốc gì không là các dữ kiện quan trọng. Khám đúng lúc giúp bác sĩ đưa ra hướng xử trí thận trọng hơn.

Câu hỏi thường gặp