Đục thủy tinh thể
Mổ đục thủy tinh thể xong bị chói, lóa: nguyên nhân thường gặp
Chói, lóa, nhìn quầng sáng hoặc khó chịu khi ra nắng sau mổ cườm khô là thắc mắc rất thường gặp. Phần lớn trường hợp có thể theo dõi và điều chỉnh theo nguyên nhân, nhưng một số dấu hiệu cần được bác sĩ kiểm tra sớm.
Lưu ý y khoa: Chỉ tham khảo, không thay thế khám. Triệu chứng nặng hãy khám sớm.
Tóm tắt nhanh: chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể có đáng lo không?
Chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể là cảm giác ánh sáng quá gắt, nhìn quầng quanh đèn, lóa khi đi ngoài nắng, khó lái xe ban đêm hoặc thấy tia sáng khi nhìn nguồn sáng. Tình trạng này có thể xuất hiện trong vài ngày đến vài tuần đầu sau phẫu thuật do mắt đang hồi phục, giác mạc còn khô hoặc hơi phù, đồng tử còn nhạy với ánh sáng, hoặc não đang thích nghi với thủy tinh thể nhân tạo.
Tuy nhiên, nếu chói lóa kéo dài, tăng dần, kèm nhìn mờ, đau mắt, đỏ mắt, cộm xốn nhiều, sợ ánh sáng rõ, thấy chớp sáng, ruồi bay tăng đột ngột hoặc giảm thị lực, người bệnh không nên tự chờ quá lâu. Khi đó cần tái khám để kiểm tra giác mạc, nhãn áp, viêm trong mắt, độ kính còn dư, vị trí thủy tinh thể nhân tạo, bao sau và đáy mắt.
Ở Bến Tre, nhiều cô chú sau mổ đục thủy tinh thể cho biết mắt sáng hơn nhưng lại thấy lóa khi gặp đèn xe, ánh nắng buổi trưa hoặc màn hình điện thoại. Đây là trải nghiệm dễ gây lo lắng vì người bệnh kỳ vọng sau mổ sẽ nhìn rõ ngay và thoải mái trong mọi điều kiện ánh sáng. Thực tế, thị lực sau mổ phụ thuộc nhiều yếu tố: tình trạng giác mạc, nước mắt, võng mạc, thần kinh thị, độ loạn thị, loại thủy tinh thể nhân tạo, kích thước đồng tử, bệnh toàn thân như đái tháo đường và cả thói quen sinh hoạt.
Điểm quan trọng là không nên kết luận vội rằng mổ chưa thành công chỉ vì còn chói trong giai đoạn đầu. Ngược lại, cũng không nên xem nhẹ mọi biểu hiện chói lóa. Cách an toàn là hiểu các nhóm nguyên nhân, nhận biết dấu hiệu cảnh báo và tái khám đúng hẹn. Khi được thăm khám bằng sinh hiển vi, đo thị lực, đo khúc xạ, đo nhãn áp và soi đáy mắt khi cần, bác sĩ có thể phân loại nguyên nhân hợp lý hơn.
Chói, lóa sau mổ cườm khô là cảm giác như thế nào?
Không phải ai cũng mô tả chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể giống nhau. Có người nói mắt bị chói khi ra nắng, có người thấy đèn xe ban đêm như tỏa hào quang, có người nhìn bóng đèn thấy vòng tròn hoặc tia sao, có người thấy một vùng tối hình lưỡi liềm ở rìa thị trường sau mổ. Vì vậy, khi đi khám, người bệnh nên mô tả càng cụ thể càng tốt: bị ở một mắt hay hai mắt, xuất hiện từ ngày nào, lúc sáng hay tối, khi nhìn xa hay gần, có kèm đau đỏ hay không, có tăng theo thời gian hay giảm dần.
Chói lóa dương tính
Đây là khi người bệnh thấy thêm ánh sáng bất thường: quầng sáng quanh đèn, tia sáng, lóa như sương, ánh đèn bị kéo dài, khó chịu khi nhìn nguồn sáng. Nhóm này thường liên quan bề mặt giác mạc, khô mắt, loạn thị, đục bao sau, mép thủy tinh thể nhân tạo, loại kính nội nhãn hoặc sự tán xạ ánh sáng trong mắt.
Chói lóa âm tính
Một số người thấy bóng tối hoặc vùng tối ở phía ngoài thị trường sau mổ, nhất là khi nhìn nền sáng. Cảm giác này thường được gọi là hiện tượng bóng tối ngoại biên sau đặt thủy tinh thể nhân tạo. Nhiều trường hợp giảm dần khi mắt thích nghi, nhưng vẫn nên báo bác sĩ nếu kéo dài hoặc gây khó chịu nhiều.
Theo các tài liệu nhãn khoa phổ biến như thông tin dành cho bệnh nhân của American Academy of Ophthalmology, phẫu thuật đục thủy tinh thể thường giúp cải thiện thị lực, nhưng giai đoạn hồi phục có thể có hiện tượng khô, cộm, nhạy sáng hoặc nhìn dao động. Người bệnh có thể tham khảo thông tin tổng quan tại AAO, nhưng quyết định điều trị vẫn cần dựa trên khám mắt trực tiếp.
Nếu chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể chỉ nhẹ, giảm dần qua từng tuần, không đau đỏ, thị lực vẫn cải thiện và bác sĩ tái khám không ghi nhận bất thường, người bệnh thường được khuyên tiếp tục theo dõi, dùng thuốc theo toa và bảo vệ mắt khỏi ánh sáng mạnh. Nhưng nếu triệu chứng làm sinh hoạt giảm đáng kể, nhất là lái xe ban đêm hoặc đi lại ngoài trời, cần đánh giá lại để tránh bỏ sót nguyên nhân có thể xử trí.
Vì sao sau mổ đục thủy tinh thể mắt dễ nhạy sáng hơn?
Trước mổ, thủy tinh thể đục như một lớp kính mờ và vàng, làm ánh sáng vào mắt giảm đi. Người bệnh quen với tình trạng ánh sáng bị lọc bớt trong thời gian dài. Sau mổ phaco, thủy tinh thể đục được lấy ra và thay bằng thủy tinh thể nhân tạo trong suốt hơn. Ánh sáng vào mắt nhiều hơn, màu sắc sáng hơn, độ tương phản thay đổi. Vì vậy, trong giai đoạn đầu, não và mắt cần thời gian thích nghi với hình ảnh mới.
Sự thay đổi này thường được mô tả là nhìn sáng quá, trắng quá, xanh hơn hoặc gắt hơn. Ở một số người, cảm giác chói giảm rõ sau vài tuần. Ở người khác, nhất là có khô mắt, loạn thị, bệnh võng mạc, đồng tử lớn trong tối hoặc dùng loại thủy tinh thể nhân tạo đa tiêu, hiện tượng này có thể kéo dài hơn và cần kiểm tra kỹ hơn.
Ngoài ra, mắt sau phẫu thuật có phản ứng viêm nhẹ trong thời gian đầu. Màng nước mắt có thể không ổn định do thuốc nhỏ, thao tác phẫu thuật, vết mổ nhỏ ở giác mạc và việc mắt nhạy hơn với môi trường. Khi bề mặt giác mạc không trơn láng, ánh sáng bị tán xạ làm người bệnh thấy lóa dù thị lực trên bảng chữ vẫn khá tốt.
Với người lớn tuổi, các bệnh đi kèm như thoái hóa hoàng điểm, bệnh võng mạc đái tháo đường, glôcôm, sẹo giác mạc hoặc tiền sử viêm màng bồ đào cũng ảnh hưởng chất lượng nhìn. Đó là lý do bác sĩ thường nhấn mạnh tái khám sau mổ, không chỉ để xem vết mổ mà còn để đánh giá toàn bộ hệ quang học của mắt.
Nguyên nhân thường gặp gây chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể
Có nhiều nguyên nhân làm chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể. Một người có thể có đồng thời hai hoặc ba yếu tố, ví dụ vừa khô mắt vừa còn loạn thị, hoặc vừa dùng thủy tinh thể nhân tạo đa tiêu vừa có đục bao sau sớm. Việc xác định nguyên nhân cần thăm khám, không nên chỉ dựa vào cảm giác.
1. Khô mắt và rối loạn màng nước mắt
Khô mắt là nguyên nhân rất thường gặp. Màng nước mắt là lớp quang học đầu tiên của mắt. Khi lớp này không đều, hình ảnh đi vào mắt bị tán xạ, gây lóa, chói, nhìn lúc rõ lúc mờ, cộm xốn, nóng rát hoặc chảy nước mắt sống. Sau mổ phaco, khô mắt có thể nặng hơn tạm thời do vết mổ giác mạc, thuốc nhỏ, giảm chớp mắt khi tập trung nhìn màn hình, môi trường máy lạnh hoặc tuổi cao.
Người bệnh thường kể rằng mới nhỏ thuốc thì đỡ, lát sau lại mờ lóa; buổi sáng khác buổi chiều; nhìn điện thoại lâu thì khó chịu hơn. Khi khám, bác sĩ có thể đánh giá bờ mi, tuyến Meibomius, nhuộm giác mạc, thời gian vỡ phim nước mắt và mức độ viêm bề mặt. Xử trí khô mắt phải cá thể hóa, có thể bao gồm điều chỉnh môi trường, vệ sinh mi, nước mắt nhân tạo phù hợp hoặc thuốc theo chỉ định, nhưng không nên tự dùng thuốc kháng viêm kéo dài.
2. Phù giác mạc hoặc giác mạc chưa hồi phục hoàn toàn
Trong những ngày đầu sau mổ, giác mạc có thể hơi phù, làm mắt nhìn như qua sương và dễ lóa khi gặp ánh sáng. Phù nhẹ thường giảm dần khi mắt hồi phục. Tuy nhiên, phù giác mạc kéo dài có thể liên quan nội mô giác mạc yếu, phẫu thuật khó, nhân cườm cứng, bệnh giác mạc có sẵn hoặc tăng nhãn áp sau mổ.
Dấu hiệu gợi ý là nhìn mờ nhiều vào buổi sáng, thấy quầng quanh đèn, mắt nặng hoặc thị lực cải thiện chậm. Bác sĩ sẽ soi giác mạc, đánh giá vết mổ, độ trong, nếp gấp màng Descemet, nhãn áp và các yếu tố nguy cơ. Người bệnh không nên tự mua thuốc nhỏ giảm đỏ hoặc thuốc có corticoid khi chưa được hướng dẫn.
3. Viêm trong mắt sau mổ
Sau phẫu thuật, mắt có thể có phản ứng viêm nhẹ và thường được kiểm soát bằng thuốc nhỏ theo toa. Nếu viêm nhiều hơn dự kiến, người bệnh có thể thấy sợ ánh sáng, đau âm ỉ, đỏ mắt, nhìn mờ và chói lóa rõ. Viêm cần được bác sĩ đánh giá vì nguyên nhân và mức độ rất khác nhau, từ phản ứng viêm thông thường đến tình huống nghiêm trọng như nhiễm trùng nội nhãn.
Nếu đau tăng, đỏ nhiều, thị lực giảm nhanh, chảy ghèn, sưng mi hoặc chói sáng dữ dội sau mổ, cần đi khám ngay. Đây không phải tình huống nên chờ vài ngày hoặc tự đổi thuốc. Nhiễm trùng sau mổ hiếm nhưng có thể ảnh hưởng thị lực nặng nếu chậm xử trí.
4. Còn độ kính, loạn thị hoặc sai lệch khúc xạ
Sau mổ đục thủy tinh thể, nhiều người kỳ vọng không cần đeo kính nữa. Thực tế, dù đã tính công suất thủy tinh thể nhân tạo bằng sinh trắc học, mắt vẫn có thể còn cận, viễn hoặc loạn thị một mức nào đó. Loạn thị tồn dư làm ánh đèn bị kéo dài, nhìn tia, nhìn đôi bóng nhẹ, khó đọc chữ nhỏ hoặc khó lái xe ban đêm.
Đặc biệt, nếu trước mổ giác mạc đã loạn thị, có sẹo giác mạc, khô mắt nặng, đã từng phẫu thuật khúc xạ hoặc sinh trắc học khó, kết quả khúc xạ sau mổ có thể dao động. Khi mắt ổn định, bác sĩ có thể đo khúc xạ và tư vấn kính nhìn xa, kính đọc sách, kính chống chói phù hợp, hoặc các phương án khác nếu thật sự cần. Không nên vội cắt kính quá sớm khi mắt còn viêm, khô hoặc thị lực chưa ổn định.
5. Loại thủy tinh thể nhân tạo và hiện tượng quầng sáng
Thủy tinh thể nhân tạo đơn tiêu, đa tiêu, EDOF, toric hoặc các thiết kế khác có đặc điểm quang học khác nhau. Một số loại giúp giảm phụ thuộc kính ở nhiều khoảng cách, nhưng có thể làm người bệnh dễ nhận thấy quầng sáng, lóa đèn hoặc giảm tương phản, nhất là ban đêm. Đây là lý do trước mổ cần tư vấn kỹ về nghề nghiệp, nhu cầu lái xe tối, thói quen đọc sách, kỳ vọng không đeo kính và tình trạng võng mạc.
Không phải cứ thấy quầng sáng là thủy tinh thể nhân tạo có vấn đề. Nhiều trường hợp là quá trình thích nghi thần kinh thị giác. Tuy vậy, nếu chói lóa nhiều, không giảm theo thời gian hoặc chỉ xảy ra rõ ở một mắt, bác sĩ cần kiểm tra xem thủy tinh thể nhân tạo có đúng vị trí, bao sau có trong, đồng tử có bất thường hay có bệnh mắt khác đi kèm hay không.
6. Thủy tinh thể nhân tạo lệch tâm, nghiêng hoặc bao co kéo
Sau mổ, thủy tinh thể nhân tạo thường nằm trong bao thủy tinh thể. Nếu bao co kéo, dây chằng yếu, tiền sử chấn thương, cận thị nặng, giả bong bao hoặc phẫu thuật phức tạp, thấu kính có thể hơi lệch tâm hoặc nghiêng. Tình trạng này có thể gây lóa, nhìn méo, nhìn bóng đôi hoặc giảm chất lượng thị giác.
Đánh giá vị trí thủy tinh thể nhân tạo cần khám sinh hiển vi, đôi khi cần nhỏ giãn đồng tử. Việc xử trí tùy mức độ và triệu chứng, có trường hợp chỉ theo dõi, có trường hợp cần can thiệp. Người bệnh không nên tự suy đoán qua ảnh chụp điện thoại hoặc cảm giác soi gương.
7. Đục bao sau sau mổ
Đục bao sau là tình trạng lớp bao còn lại phía sau thủy tinh thể nhân tạo trở nên mờ theo thời gian. Người bệnh có thể thấy nhìn mờ dần, chói lóa, giảm tương phản, giống như cườm tái phát. Đây không phải là thủy tinh thể đục mọc lại, vì thủy tinh thể tự nhiên đã được lấy ra trong lúc mổ.
Đục bao sau có thể xuất hiện sau vài tháng đến vài năm, đôi khi sớm hơn tùy cơ địa và tình trạng mắt. Khi ảnh hưởng thị lực đáng kể, bác sĩ có thể cân nhắc laser mở bao sau. Đây là thủ thuật thường gặp nhưng vẫn cần khám xác định đúng nguyên nhân, đánh giá võng mạc và tư vấn nguy cơ phù hợp, không nên làm laser chỉ vì cảm giác lóa nhẹ chưa rõ nguyên nhân.
8. Đồng tử lớn, bất thường mống mắt hoặc ánh sáng đi qua rìa thấu kính
Ở nơi tối, đồng tử giãn rộng. Nếu đồng tử lớn, ánh sáng có thể đi qua vùng rìa của hệ quang học, làm tăng hiện tượng lóa, quầng sáng hoặc tia sao. Một số người có tổn thương mống mắt, đồng tử không tròn, dùng thuốc ảnh hưởng kích thước đồng tử hoặc từng chấn thương mắt cũng dễ nhạy sáng hơn.
Triệu chứng thường rõ khi lái xe ban đêm, nhìn đèn đường hoặc vào phòng tối. Khám mắt giúp bác sĩ đánh giá kích thước và phản xạ đồng tử, vị trí thấu kính, độ trong môi trường trong suốt và những yếu tố có thể can thiệp.
9. Bệnh võng mạc, hoàng điểm hoặc thần kinh thị có sẵn
Không phải mọi chói lóa sau mổ đều đến từ giác mạc hay thủy tinh thể nhân tạo. Võng mạc và thần kinh thị quyết định chất lượng xử lý hình ảnh. Người có đái tháo đường, tăng huyết áp, thoái hóa hoàng điểm tuổi già, màng trước võng mạc, phù hoàng điểm, glôcôm hoặc cận thị nặng có thể thấy thị lực sau mổ không như mong đợi, dễ lóa hoặc giảm tương phản.
Đôi khi trước mổ, cườm đục che khuất đáy mắt nên bệnh võng mạc khó phát hiện đầy đủ. Sau khi thủy tinh thể trong hơn, bác sĩ mới đánh giá rõ hơn các tổn thương phía sau. Các xét nghiệm như soi đáy mắt, chụp OCT hoàng điểm hoặc đo thị trường có thể được chỉ định tùy trường hợp.
10. Kính đang đeo không còn phù hợp
Sau mổ một mắt hoặc hai mắt, số kính cũ thường không còn đúng. Nếu người bệnh tiếp tục dùng kính cũ, đặc biệt kính đa tròng, kính có độ loạn hoặc kính đã trầy xước, cảm giác lóa và nhức mắt có thể tăng. Trường hợp mổ một mắt, sự chênh lệch độ giữa hai mắt cũng có thể làm não khó hợp nhất hình ảnh, gây khó chịu, lóa hoặc chóng mặt.
Việc đo kính sau mổ nên thực hiện khi mắt đã ổn định theo hướng dẫn của bác sĩ. Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh, quy trình khám khúc xạ và tư vấn tròng kính được cá thể hóa theo thị lực, nhu cầu sinh hoạt và tình trạng sau mổ; tuy nhiên, quyết định cắt kính vẫn cần dựa trên kết quả khám thực tế.
Khi nào chói lóa có thể theo dõi, khi nào cần khám sớm?
Không phải triệu chứng nào cũng cần đi cấp cứu, nhưng có những dấu hiệu không nên chậm trễ. Người bệnh sau mổ cần phân biệt giữa cảm giác nhạy sáng nhẹ trong giai đoạn hồi phục và dấu hiệu có thể liên quan biến chứng.
Có thể theo dõi theo lịch hẹn nếu
- Chói nhẹ, giảm dần từng ngày hoặc từng tuần.
- Không đau mắt, không đỏ mắt nhiều.
- Thị lực nhìn chung đang cải thiện.
- Cảm giác cộm nhẹ, khô nhẹ và đáp ứng với hướng dẫn chăm sóc.
- Đã tái khám và bác sĩ ghi nhận mắt hồi phục phù hợp.
Nên khám sớm nếu
- Đau mắt nhiều, đỏ mắt nhiều hoặc sợ ánh sáng rõ.
- Nhìn mờ đột ngột, thị lực giảm so với ngày trước.
- Chói lóa tăng nhanh, thấy quầng sáng kèm đau đầu hoặc buồn nôn.
- Chớp sáng, ruồi bay tăng đột ngột hoặc thấy màn đen che trước mắt.
- Chảy ghèn, sưng mi, nghi nhiễm trùng hoặc có chấn thương sau mổ.
Đặc biệt, trong vài tuần đầu sau mổ, người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc, tự mua thêm thuốc nhỏ mắt, dùng thuốc của người khác hoặc day dụi mắt khi cộm xốn. Thuốc sau mổ thường có vai trò kiểm soát viêm và phòng ngừa nhiễm trùng theo kế hoạch của bác sĩ. Dùng sai cách có thể làm triệu chứng nặng hơn hoặc che lấp dấu hiệu cần xử trí.
Nếu bạn ở Bến Tre và không chắc chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể của mình có bình thường hay không, có thể đặt lịch khám mắt tổng quát để được kiểm tra thị lực, giác mạc, nhãn áp, khúc xạ và đáy mắt khi cần. Khi đi khám, nên mang theo toa thuốc, giấy ra viện, loại thủy tinh thể nhân tạo đã đặt nếu có, kính đang dùng và ghi chú thời điểm triệu chứng xuất hiện.
Quy trình bác sĩ thường kiểm tra khi bị chói lóa sau mổ
Để tìm nguyên nhân, bác sĩ không chỉ hỏi mắt có chói hay không mà sẽ đánh giá từng phần của hệ quang học. Quy trình có thể thay đổi tùy thời điểm sau mổ, mức độ triệu chứng và bệnh nền của người bệnh.
Bước 1: Hỏi bệnh và thời điểm xuất hiện
Bác sĩ cần biết bạn mổ khi nào, mổ một mắt hay hai mắt, loại thủy tinh thể nhân tạo, triệu chứng xuất hiện ngay sau mổ hay sau một thời gian, chói vào ban ngày hay ban đêm, có đau đỏ hay không, có bệnh đái tháo đường, tăng huyết áp, glôcôm hoặc bệnh võng mạc trước đó không.
Bước 2: Đo thị lực và khúc xạ
Đo thị lực không kính và có kính giúp phân biệt chói do độ kính tồn dư với nguyên nhân khác. Nếu thử kính cải thiện rõ, có thể còn cận, viễn hoặc loạn thị. Tuy nhiên, kết quả khúc xạ có thể dao động nếu mắt còn khô hoặc viêm.
Bước 3: Khám sinh hiển vi
Sinh hiển vi giúp đánh giá mi mắt, màng nước mắt, giác mạc, vết mổ, tiền phòng, phản ứng viêm, đồng tử, bao sau và vị trí thủy tinh thể nhân tạo. Đây là bước rất quan trọng để phát hiện khô mắt, phù giác mạc, viêm hoặc đục bao sau.
Bước 4: Đo nhãn áp
Tăng nhãn áp sau mổ có thể gây nhìn quầng sáng, đau tức, nhức đầu hoặc giảm thị lực. Đo nhãn áp giúp bác sĩ quyết định có cần xử trí sớm hay theo dõi tiếp. Người có glôcôm trước đó cần đặc biệt chú ý.
Bước 5: Đánh giá đáy mắt và xét nghiệm bổ sung
Khi cần, bác sĩ sẽ soi đáy mắt sau nhỏ giãn đồng tử, chụp OCT hoàng điểm, đánh giá thần kinh thị hoặc thực hiện các xét nghiệm khác. Mục tiêu là không bỏ sót phù hoàng điểm, bệnh võng mạc đái tháo đường, thoái hóa hoàng điểm, bong dịch kính sau hoặc rách võng mạc.
Tùy kết quả, hướng xử trí có thể là theo dõi, điều chỉnh thuốc nhỏ, điều trị khô mắt, cắt kính sau khi ổn định, laser bao sau nếu đúng chỉ định, hoặc chuyển tuyến khi nghi ngờ biến chứng phức tạp. Không có một phương án chung cho tất cả các trường hợp chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể.
Những yếu tố làm người bệnh dễ bị chói lóa hơn
Cùng một ca mổ thuận lợi, có người gần như không khó chịu, có người lại thấy lóa rõ. Sự khác biệt này liên quan cấu trúc mắt, bệnh nền, loại thấu kính và lối sống.
Yếu tố từ mắt
- Khô mắt mạn tính, viêm bờ mi, rối loạn tuyến Meibomius.
- Loạn thị giác mạc, sẹo giác mạc hoặc giác mạc không đều.
- Đồng tử lớn trong tối hoặc mống mắt bất thường.
- Cận thị nặng, dây chằng thủy tinh thể yếu, giả bong bao.
- Bệnh hoàng điểm, võng mạc đái tháo đường, glôcôm.
Yếu tố từ sinh hoạt
- Thường xuyên lái xe ban đêm hoặc đi đường có đèn pha mạnh.
- Làm việc lâu với màn hình, ít chớp mắt.
- Ở trong môi trường máy lạnh, bụi, gió hoặc nắng gắt.
- Đeo kính cũ trầy xước, kính không đúng độ sau mổ.
- Kỳ vọng không cần kính trong mọi hoàn cảnh dù mắt còn yếu tố giới hạn.
Người có nhu cầu thị giác cao, như đọc nhiều, lái xe đêm, làm việc với chi tiết nhỏ hoặc thường xuyên dùng máy tính, thường nhận ra chói lóa nhanh hơn. Điều này không có nghĩa mắt nặng hơn, nhưng cho thấy cần trao đổi kỹ với bác sĩ về mục tiêu thị lực thực tế.
Trong tư vấn trước mổ cườm khô, việc đánh giá sinh trắc học nhãn cầu, giác mạc, khúc xạ và nhu cầu sinh hoạt rất quan trọng. Các thiết bị và quy trình đo hiện đại có thể hỗ trợ bác sĩ dự đoán công suất thủy tinh thể nhân tạo, nhưng không loại bỏ hoàn toàn sai số sinh học. Vì vậy, sau mổ vẫn cần tái khám và điều chỉnh theo đáp ứng thật của từng mắt.
Sai lầm thường gặp khi mắt bị chói sau mổ phaco
Khi bị chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể, người bệnh dễ lo lắng và tìm cách xử trí nhanh. Tuy nhiên, một số cách làm có thể gây hại hoặc làm chậm chẩn đoán.
Tự mua thuốc nhỏ mắt vì nghĩ chỉ là khô mắt
Nước mắt nhân tạo có nhiều loại, nhưng không phải lọ nào cũng phù hợp với mắt sau mổ. Một số thuốc nhỏ giảm đỏ có thể gây kích ứng hoặc che lấp triệu chứng. Thuốc chứa corticoid hoặc kháng sinh không nên dùng tùy tiện vì có nguy cơ tăng nhãn áp, nhiễm trùng hoặc làm sai lệch diễn tiến bệnh.
Bỏ tái khám vì thấy thị lực đã sáng hơn
Sau mổ, mắt có thể nhìn sáng hơn nhưng vẫn còn viêm, khô, nhãn áp dao động hoặc bao sau thay đổi. Tái khám giúp phát hiện sớm vấn đề trước khi người bệnh nhận thấy giảm thị lực. Lịch tái khám có thể khác nhau tùy ca mổ và bệnh nền, nên cần theo hướng dẫn của bác sĩ.
Dùng kính cũ quá lâu hoặc cắt kính mới quá sớm
Kính cũ có thể không còn đúng sau khi đặt thủy tinh thể nhân tạo. Ngược lại, cắt kính quá sớm khi mắt chưa ổn định cũng có thể khiến kính nhanh không phù hợp. Thời điểm đo kính nên dựa vào tình trạng lành vết mổ, độ khô mắt, khúc xạ ổn định và nhu cầu của người bệnh.
Cho rằng cứ laser bao sau là hết lóa
Laser bao sau chỉ phù hợp khi có đục bao sau ảnh hưởng thị lực hoặc gây triệu chứng tương ứng. Nếu nguyên nhân là khô mắt, loạn thị, bệnh võng mạc hoặc thủy tinh thể nhân tạo lệch, laser bao sau không giải quyết được gốc vấn đề. Khám xác định nguyên nhân luôn là bước cần thiết.
So sánh với người khác rồi tự kết luận
Mỗi mắt có độ đục cườm, giác mạc, võng mạc, loại thủy tinh thể nhân tạo và quá trình hồi phục khác nhau. Người này hết chói sau một tuần không có nghĩa người khác cũng phải giống vậy. Điều cần theo dõi là triệu chứng của bạn đang giảm hay tăng, có kèm dấu hiệu cảnh báo hay không và kết quả khám ra sao.
Đặt lịch khám
Nếu bạn bị chói, lóa, nhìn quầng sáng hoặc thị lực dao động sau mổ cườm khô, việc khám lại giúp xác định nguyên nhân và hướng theo dõi phù hợp.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Lời khuyên thực tế giúp giảm khó chịu trong giai đoạn hồi phục
Các lời khuyên dưới đây chỉ mang tính hỗ trợ chung. Người bệnh cần ưu tiên hướng dẫn riêng của bác sĩ phẫu thuật, vì mỗi ca mổ có tình trạng vết mổ, thuốc và nguy cơ khác nhau.
Bảo vệ mắt khỏi ánh sáng mạnh
Khi ra nắng, nên đội nón rộng vành và đeo kính mát chất lượng phù hợp. Kính mát không cần quá tối, nhưng nên giúp giảm chói và không làm méo hình. Tránh nhìn trực tiếp vào nguồn sáng mạnh. Nếu lái xe ban đêm còn lóa nhiều, nên hạn chế lái cho đến khi được bác sĩ đánh giá an toàn hơn.
Dùng thuốc đúng hướng dẫn
Thuốc sau mổ cần dùng đúng liều, đúng thời điểm và đúng thời gian. Nếu nhỏ thuốc bị xót nhẹ có thể gặp, nhưng nếu đau nhiều, đỏ nhiều hoặc nhìn mờ tăng sau khi dùng thuốc, nên liên hệ bác sĩ. Không tự ngưng thuốc kháng viêm khi thấy đỡ, cũng không tự kéo dài thuốc khi chưa được tái khám.
Giảm khô mắt do môi trường
Hạn chế gió quạt thổi trực tiếp vào mặt, tránh ngồi lâu trong máy lạnh quá khô, nghỉ mắt khi dùng điện thoại hoặc máy tính. Người lớn tuổi thường chớp mắt ít khi tập trung, khiến màng nước mắt dễ vỡ. Chớp mắt nhẹ nhàng và nghỉ theo từng khoảng có thể giúp giảm dao động thị lực.
Không dụi mắt và tránh bụi bẩn
Dụi mắt sau mổ có thể làm kích ứng bề mặt, ảnh hưởng vết mổ hoặc tăng nguy cơ nhiễm trùng. Nếu cộm xốn, nên báo bác sĩ để kiểm tra khô mắt, lông quặm, dị vật hoặc phản ứng thuốc. Khi tắm gội, cần tránh để nước bẩn, xà phòng hoặc dầu gội vào mắt trong giai đoạn bác sĩ dặn kiêng.
Về lâu dài, nếu chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể liên quan kính không đúng độ, việc đo khúc xạ và lựa chọn tròng kính phù hợp có thể cải thiện sinh hoạt. Một số người cần kính nhìn xa khi lái xe, kính đọc sách, kính chống chói hoặc tròng đổi màu tùy nhu cầu. Tại Mắt kính bác sĩ Minh, các lựa chọn tròng kính như Essilor hoặc ZEISS có thể được tư vấn dựa trên kết quả đo và thói quen sử dụng; tuy nhiên, không có loại kính nào thay thế việc khám khi có dấu hiệu bất thường.
Chuẩn bị gì trước khi đi khám vì chói lóa sau mổ?
Chuẩn bị thông tin đầy đủ giúp buổi khám hiệu quả hơn. Người bệnh nên ghi lại các triệu chứng thay vì chỉ nói chung là bị lóa. Những chi tiết nhỏ có thể giúp bác sĩ khoanh vùng nguyên nhân.
Thông tin nên mang theo
- Ngày mổ, mắt đã mổ, nơi mổ và giấy tờ phẫu thuật nếu có.
- Tên loại thủy tinh thể nhân tạo hoặc thẻ IOL nếu được cung cấp.
- Toa thuốc sau mổ, thuốc đang dùng và tần suất nhỏ thuốc.
- Kính cũ, kính mới, kính đọc sách hoặc kính mát đang dùng.
- Danh sách bệnh nền: đái tháo đường, tăng huyết áp, glôcôm, bệnh võng mạc, dị ứng thuốc.
Câu hỏi nên tự trả lời trước
- Chói lóa xuất hiện ngay sau mổ hay sau vài tuần, vài tháng?
- Chói khi ra nắng, nhìn đèn xe, đọc sách hay dùng điện thoại?
- Một mắt hay hai mắt? Mắt mổ hay mắt chưa mổ?
- Có đau, đỏ, cộm, chảy nước mắt, ghèn hoặc nhìn mờ tăng không?
- Triệu chứng đang giảm dần, ổn định hay nặng hơn?
Trong buổi khám, có thể bác sĩ cần nhỏ giãn đồng tử để soi đáy mắt. Sau nhỏ giãn, mắt sẽ chói và nhìn gần mờ tạm thời trong vài giờ. Người bệnh nên đi cùng người thân nếu khó tự di chuyển, đặc biệt là người lớn tuổi hoặc phải đi xa.
Khi nào nên đến Phòng khám mắt BS Minh tại Bến Tre?
Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh tại 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre tiếp nhận khám mắt, khúc xạ, theo dõi sau mổ cườm khô, tư vấn kính và đánh giá các vấn đề thị lực thường gặp. Với trường hợp chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể, mục tiêu thăm khám là tìm nguyên nhân có thể điều chỉnh, nhận diện dấu hiệu cần chuyển tuyến hoặc phối hợp với nơi phẫu thuật khi cần.
Người bệnh có thể đến khám khi chói lóa kéo dài sau giai đoạn hồi phục, khó lái xe ban đêm, nhìn quầng sáng quanh đèn, nghi kính không đúng độ, mắt khô cộm dai dẳng hoặc cần kiểm tra định kỳ sau mổ. Các trường hợp đau đỏ nhiều, giảm thị lực đột ngột, nghi nhiễm trùng hoặc chấn thương sau mổ cần được khám càng sớm càng tốt, không nên chờ đến lịch hẹn xa.
Phòng khám chú trọng khám thực tế, giải thích rõ ràng và tư vấn phù hợp với từng người. Một số thiết bị và quy trình trong hệ thống kính thuốc, như định vị ZEISS Vision Expert hoặc máy mài lắp tròng Nidek LE 1200, Essilor Neksia 600, có thể hỗ trợ khâu kính sau khi mắt ổn định. Dù vậy, với người sau mổ phaco, bước quan trọng trước tiên vẫn là đánh giá y khoa để chắc chắn triệu chứng chói lóa không đến từ vấn đề cần điều trị.
Hotline đặt lịch: 079 860 86 86. Khi gọi, bạn có thể mô tả ngắn gọn: đã mổ cườm khô khi nào, bị chói lóa bao lâu, có đau đỏ hay nhìn mờ không. Nhân viên sẽ hướng dẫn thời gian khám phù hợp.
Đặt lịch khám
Chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể có nhiều nguyên nhân, từ khô mắt đơn giản đến vấn đề cần xử trí sớm. Khám đúng thời điểm giúp bạn yên tâm hơn và tránh tự điều trị không phù hợp.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Kết luận
Chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể là vấn đề thường gặp và không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Trong nhiều trường hợp, mắt cần thời gian hồi phục, bề mặt giác mạc cần ổn định và não cần thích nghi với thủy tinh thể nhân tạo. Khô mắt, loạn thị tồn dư, phù giác mạc nhẹ hoặc kính chưa phù hợp là những nguyên nhân hay gặp và có thể cải thiện khi được đánh giá đúng.
Tuy nhiên, chói lóa không nên bị xem nhẹ nếu kèm đau đỏ, giảm thị lực, sợ ánh sáng nhiều, nhìn mờ đột ngột, thấy chớp sáng ruồi bay tăng hoặc triệu chứng ngày càng nặng. Những dấu hiệu này cần khám sớm để loại trừ viêm, tăng nhãn áp, phù hoàng điểm, vấn đề võng mạc hoặc biến chứng sau mổ. Cách tiếp cận thận trọng là tái khám đúng hẹn, mô tả triệu chứng rõ, không tự dùng thuốc và trao đổi kỳ vọng thị lực thực tế với bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể bao lâu thì hết?
Thời gian rất khác nhau. Một số người giảm rõ sau vài ngày đến vài tuần khi giác mạc, nước mắt và phản ứng viêm ổn định. Một số trường hợp kéo dài hơn do khô mắt, loạn thị, loại thủy tinh thể nhân tạo, đục bao sau hoặc bệnh võng mạc. Nếu chói lóa tăng, kèm đau đỏ hoặc giảm thị lực, nên khám sớm.
Nhìn quầng sáng quanh đèn sau mổ có bình thường không?
Nhìn quầng sáng có thể gặp trong giai đoạn hồi phục, đặc biệt khi giác mạc còn phù nhẹ, mắt khô, đồng tử giãn trong tối hoặc dùng một số loại thủy tinh thể nhân tạo. Tuy nhiên, quầng sáng kèm đau nhức, nhức đầu, buồn nôn, đỏ mắt hoặc nhìn mờ nhiều cần được đo nhãn áp và khám mắt sớm.
Có phải bị chói lóa là do thủy tinh thể nhân tạo không tốt?
Không thể kết luận như vậy nếu chưa khám. Chói lóa có thể do khô mắt, loạn thị tồn dư, kính cũ không đúng, viêm, phù giác mạc, đục bao sau, đồng tử lớn hoặc bệnh đáy mắt. Thủy tinh thể nhân tạo chỉ là một trong nhiều yếu tố cần đánh giá.
Đục bao sau có phải là cườm khô tái phát không?
Không. Khi mổ cườm khô, thủy tinh thể tự nhiên đã được lấy ra và thay bằng thủy tinh thể nhân tạo. Đục bao sau là tình trạng lớp bao giữ thấu kính bị mờ theo thời gian, có thể gây nhìn mờ và lóa. Nếu ảnh hưởng đáng kể, bác sĩ có thể cân nhắc laser mở bao sau sau khi khám xác định đúng chỉ định.
Bị chói lóa sau mổ có nên tự mua kính chống chói không?
Kính mát hoặc kính chống chói có thể giúp dễ chịu hơn trong một số hoàn cảnh, nhưng không thay thế khám mắt. Nếu kính không đúng độ, trầy xước hoặc chọn không phù hợp, bạn vẫn có thể khó chịu. Nên kiểm tra thị lực, khúc xạ và tình trạng mắt trước khi cắt kính mới sau mổ.