Đục thủy tinh thể
Cần chuẩn bị gì trước khi mổ đục thủy tinh thể?
Chuẩn bị trước mổ đục thủy tinh thể giúp người bệnh hiểu rõ tình trạng mắt, phối hợp tốt với bác sĩ và giảm bớt lo lắng trong ngày phẫu thuật. Những việc cần làm thường bao gồm khám mắt chuyên sâu, đánh giá bệnh toàn thân, rà soát thuốc đang dùng, đo sinh trắc học nhãn cầu và trao đổi về thủy tinh thể nhân tạo.
Lưu ý y khoa: Chỉ tham khảo, không thay thế khám. Triệu chứng nặng hãy khám sớm.
Tóm tắt nhanh: trước khi mổ cườm khô cần chuẩn bị gì?
Nếu đang tìm hiểu về chuẩn bị trước mổ đục thủy tinh thể, người bệnh nên nhớ 6 nhóm việc quan trọng: khám mắt đầy đủ, kiểm tra sức khỏe toàn thân, cung cấp thông tin thuốc đang dùng, đo tính công suất thủy tinh thể nhân tạo, sắp xếp sinh hoạt trong ngày mổ và hiểu cách chăm sóc sau mổ. Mỗi người có tình trạng mắt và bệnh nền khác nhau, vì vậy kế hoạch cụ thể cần được bác sĩ thăm khám và hướng dẫn trực tiếp.
Việc nên làm
- Khám mắt trước mổ, đo thị lực, đo nhãn áp, soi sinh hiển vi và đánh giá đáy mắt khi cần.
- Thông báo bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, hen suyễn, bệnh thận, tiền sử dị ứng thuốc.
- Liệt kê thuốc đang dùng, đặc biệt thuốc chống đông, thuốc tim mạch, thuốc tiểu đường, thuốc nhỏ mắt.
- Trao đổi nhu cầu thị giác: đọc sách, lái xe, làm việc máy tính, nhìn xa, nhìn gần, mong muốn đeo kính sau mổ.
- Sắp xếp người thân đưa về, tránh tự lái xe ngay sau mổ.
Việc không nên tự ý
- Không tự ngưng thuốc huyết áp, tim mạch, tiểu đường hoặc thuốc chống đông nếu chưa được bác sĩ cho phép.
- Không tự mua thuốc nhỏ mắt, thuốc kháng sinh hoặc thuốc kháng viêm để dùng trước mổ.
- Không trang điểm mắt, không dùng mỹ phẩm quanh mắt trong ngày mổ nếu đã được dặn kiêng.
- Không kỳ vọng phẫu thuật giúp mắt trở lại hoàn hảo trong mọi trường hợp, vì kết quả còn phụ thuộc võng mạc, thần kinh thị, giác mạc và bệnh đi kèm.
Đục thủy tinh thể là gì và vì sao phải chuẩn bị trước mổ?
Thủy tinh thể là một thấu kính trong suốt nằm bên trong mắt, có nhiệm vụ hội tụ ánh sáng lên võng mạc. Khi thủy tinh thể bị mờ đục, ánh sáng đi qua bị tán xạ, người bệnh có thể nhìn mờ, chói sáng, lóa đèn vào ban đêm, giảm tương phản màu sắc hoặc phải thay kính thường xuyên nhưng thị lực vẫn không cải thiện như mong muốn. Tình trạng này được gọi là đục thủy tinh thể. Ở Việt Nam, nhiều người quen gọi là cườm khô.
Phẫu thuật đục thủy tinh thể hiện nay thường sử dụng kỹ thuật phaco: bác sĩ tạo đường mổ nhỏ, dùng năng lượng siêu âm tán nhuyễn thủy tinh thể đục, hút ra ngoài và đặt thủy tinh thể nhân tạo vào trong mắt. Đây là kỹ thuật có thời gian thực hiện tương đối nhanh ở nhiều trường hợp, nhưng hiệu quả và độ an toàn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: mức độ đục, cấu trúc mắt, bệnh võng mạc, bệnh giác mạc, tình trạng khô mắt, bệnh toàn thân và việc người bệnh tuân thủ hướng dẫn trước sau mổ.
Chuẩn bị trước mổ đục thủy tinh thể có ý nghĩa ở ba điểm. Thứ nhất, bác sĩ cần xác định đúng nguyên nhân gây mờ mắt. Không phải mọi trường hợp nhìn mờ đều do đục thủy tinh thể đơn thuần; có người đồng thời mắc thoái hóa hoàng điểm, bệnh võng mạc đái tháo đường, glôcôm, sẹo giác mạc hoặc bệnh thần kinh thị. Nếu các bệnh này tồn tại, thị lực sau mổ có thể cải thiện ít hơn mong đợi. Thứ hai, cần đo tính chính xác công suất thủy tinh thể nhân tạo. Kết quả khúc xạ sau mổ chịu ảnh hưởng bởi chiều dài trục nhãn cầu, độ cong giác mạc, độ sâu tiền phòng, loạn thị giác mạc và lịch sử phẫu thuật mắt trước đây. Thứ ba, cần đánh giá khả năng chịu đựng phẫu thuật và kiểm soát các yếu tố toàn thân như huyết áp, đường huyết, nhiễm trùng, rối loạn đông máu.
Theo thông tin dành cho người bệnh của American Academy of Ophthalmology, đục thủy tinh thể là nguyên nhân thường gặp gây giảm thị lực và phẫu thuật có thể được cân nhắc khi thị lực ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày. Người bệnh có thể tham khảo thêm kiến thức nền tại AAO, nhưng quyết định mổ vẫn cần dựa trên khám trực tiếp.
Khi nào nên đi khám để đánh giá mổ đục thủy tinh thể?
Không có một con số thị lực duy nhất áp dụng cho tất cả mọi người. Có người thị lực đo trên bảng vẫn còn tương đối nhưng bị lóa đèn nặng khi chạy xe buổi tối; có người nhìn gần kém, đọc sách khó; có người làm nghề cần phân biệt màu sắc hoặc chi tiết nhỏ nên bị ảnh hưởng sớm. Vì vậy, thời điểm khám và cân nhắc mổ dựa trên mức độ đục thủy tinh thể, nhu cầu sinh hoạt, nguy cơ té ngã, khả năng làm việc và các bệnh mắt đi kèm.
Dấu hiệu thường gặp
- Nhìn mờ tăng dần, giống như có màn sương trước mắt.
- Chói sáng, lóa khi nhìn đèn xe hoặc ánh nắng.
- Nhìn màu sắc kém tươi, cần ánh sáng mạnh hơn khi đọc.
- Đổi kính nhiều lần nhưng thị lực không cải thiện rõ.
- Một mắt nhìn đôi hoặc thấy bóng chồng trong một số trường hợp.
Cần khám sớm hơn nếu có
- Đau mắt nhiều, đỏ mắt, nhìn mờ đột ngột.
- Chói sáng kèm nhức đầu, buồn nôn, nghi tăng nhãn áp cấp.
- Chấn thương mắt, dị vật, hóa chất bắn vào mắt.
- Ruồi bay, chớp sáng, màn đen che trước mắt.
- Đái tháo đường kèm giảm thị lực nhanh hoặc méo hình.
Với người ở Bến Tre và khu vực lân cận, việc khám mắt định kỳ giúp phát hiện không chỉ đục thủy tinh thể mà còn các vấn đề khác như tật khúc xạ, bệnh đáy mắt, khô mắt, glôcôm. Nếu chưa rõ nguyên nhân nhìn mờ, người bệnh có thể bắt đầu bằng khám mắt tổng quát. Nếu đã được chẩn đoán đục thủy tinh thể và muốn tìm hiểu phẫu thuật, có thể xem thêm dịch vụ mổ đục thủy tinh thể tại Bến Tre.
Quy trình chuẩn bị trước mổ đục thủy tinh thể thường gồm những bước nào?
Mỗi cơ sở có quy trình riêng, nhưng về nguyên tắc, chuẩn bị trước mổ đục thủy tinh thể thường đi qua các bước sau. Người bệnh nên hiểu để hợp tác tốt, đồng thời biết đặt câu hỏi đúng lúc với bác sĩ.
Bước 1: Khai thác bệnh sử và nhu cầu thị giác
Bác sĩ sẽ hỏi thời gian nhìn mờ, mắt nào mờ hơn, có lóa sáng hay không, có từng chấn thương hoặc phẫu thuật mắt không, đã từng dùng thuốc corticoid kéo dài không, có bệnh toàn thân nào đang điều trị không. Nhu cầu thị giác cũng rất quan trọng: người thường lái xe, làm ruộng, buôn bán, đọc sách, dùng điện thoại, may vá, làm máy tính hoặc chăm sóc cháu nhỏ sẽ có ưu tiên khác nhau. Câu trả lời giúp bác sĩ tư vấn loại thủy tinh thể nhân tạo và mức độ kỳ vọng hợp lý.
Bước 2: Khám mắt cơ bản
Khám thường bao gồm đo thị lực không kính và có kính, đo khúc xạ, đo nhãn áp, soi sinh hiển vi đánh giá giác mạc, kết mạc, tiền phòng, mống mắt, đồng tử và mức độ đục thủy tinh thể. Một số người có khô mắt, viêm bờ mi hoặc viêm kết mạc cần được xử trí trước để giảm khó chịu và giúp số đo trước mổ ổn định hơn.
Bước 3: Khám đáy mắt và đánh giá bệnh đi kèm
Khi đồng tử giãn đủ và thủy tinh thể còn quan sát được, bác sĩ có thể soi đáy mắt để đánh giá võng mạc, hoàng điểm, gai thị. Nếu thủy tinh thể quá đục, có thể cần siêu âm hoặc các phương tiện khác để kiểm tra cấu trúc phía sau. Điều này rất quan trọng vì võng mạc và thần kinh thị quyết định một phần lớn chất lượng thị lực sau mổ.
Bước 4: Đo sinh trắc học nhãn cầu
Đo sinh trắc học giúp tính công suất thủy tinh thể nhân tạo. Các thông số thường liên quan gồm chiều dài trục nhãn cầu, độ cong giác mạc, độ sâu tiền phòng và các yếu tố giải phẫu khác. Nếu bề mặt mắt khô, viêm hoặc chảy nước mắt nhiều, số đo có thể dao động; bác sĩ có thể hẹn đo lại sau khi điều trị ổn định. Đây là lý do người bệnh không nên vội vàng bỏ qua bước kiểm tra bề mặt nhãn cầu.
Bước 5: Đánh giá toàn thân và thuốc đang dùng
Tùy tuổi, bệnh nền và hình thức gây tê, người bệnh có thể được yêu cầu kiểm tra huyết áp, đường huyết, điện tim, xét nghiệm máu hoặc khám chuyên khoa liên quan. Người đang dùng thuốc chống đông, thuốc kháng kết tập tiểu cầu, insulin, thuốc hạ đường huyết, thuốc điều trị tuyến giáp, thuốc hen suyễn hoặc thuốc thần kinh cần thông báo đầy đủ. Việc điều chỉnh thuốc, nếu cần, phải do bác sĩ điều trị và bác sĩ phẫu thuật phối hợp quyết định.
Bước 6: Tư vấn phương án mổ và chăm sóc sau mổ
Trước ngày mổ, người bệnh nên được giải thích về mắt mổ, kỹ thuật dự kiến, loại thủy tinh thể nhân tạo, lịch nhỏ thuốc, lịch tái khám, các triệu chứng bình thường và dấu hiệu bất thường cần liên hệ ngay. Người nhà nên cùng nghe tư vấn, nhất là với người lớn tuổi, nghe kém, trí nhớ giảm hoặc có nhiều bệnh nền.
Cần chuẩn bị giấy tờ, thông tin và thuốc như thế nào?
Một phần quan trọng trong chuẩn bị trước mổ đục thủy tinh thể là chuẩn bị thông tin. Nhiều ca khám bị kéo dài không phải vì xét nghiệm phức tạp mà vì người bệnh không nhớ tên thuốc, không mang toa cũ, không biết mình từng phẫu thuật gì hoặc dị ứng thuốc nào. Chuẩn bị trước giúp bác sĩ đánh giá nhanh hơn và hạn chế bỏ sót yếu tố nguy cơ.
Nên mang theo
- Căn cước công dân hoặc giấy tờ tùy thân cần thiết.
- Kính đang đeo, toa kính cũ, kết quả khám mắt trước đây nếu có.
- Đơn thuốc đang dùng, bao gồm thuốc uống, thuốc nhỏ mắt, thực phẩm bổ sung.
- Hồ sơ bệnh nền: tim mạch, huyết áp, đái tháo đường, thận, hô hấp, tiền sử tai biến.
- Kết quả xét nghiệm hoặc giấy ra viện gần đây nếu từng điều trị nội trú.
Thông tin cần nói rõ
- Đã từng mổ mắt, laser mắt, chấn thương mắt hoặc viêm màng bồ đào chưa.
- Có dị ứng thuốc, dị ứng thức ăn, sốc phản vệ hoặc hen suyễn không.
- Có dùng thuốc chống đông, aspirin, clopidogrel, warfarin hoặc thuốc tương tự không.
- Có khó nằm ngửa, ho nhiều, run, đau lưng, tiểu đêm nhiều hoặc lo âu quá mức không.
- Có sống một mình, khó tự nhỏ thuốc sau mổ hoặc khó đi tái khám không.
Người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc trước mổ chỉ vì nghe người quen khuyên. Ví dụ, ngưng thuốc huyết áp có thể làm huyết áp tăng trong ngày mổ; ngưng thuốc tim mạch hoặc thuốc chống đông không đúng có thể gây nguy cơ toàn thân. Ngược lại, một số thuốc hoặc tình trạng sức khỏe cần được điều chỉnh trước khi can thiệp. Cách an toàn là mang đầy đủ toa thuốc và hỏi trực tiếp bác sĩ.
Chuẩn bị tốt không có nghĩa là làm thật nhiều xét nghiệm cho mọi người, mà là làm đúng những kiểm tra cần thiết cho đúng người, đúng thời điểm.
Chọn thủy tinh thể nhân tạo: cần hiểu gì trước khi quyết định?
Sau khi thủy tinh thể đục được lấy ra, bác sĩ đặt một thủy tinh thể nhân tạo vào mắt để thay thế chức năng hội tụ ánh sáng. Đây là quyết định quan trọng trong quá trình chuẩn bị trước mổ đục thủy tinh thể, vì loại kính nội nhãn ảnh hưởng đến nhu cầu đeo kính sau mổ và chất lượng thị giác. Tuy nhiên, không có loại thủy tinh thể nào phù hợp cho tất cả mọi người.
Thủy tinh thể nhân tạo đơn tiêu thường giúp tập trung tốt ở một khoảng cách, thường là nhìn xa; người bệnh có thể cần kính đọc sách hoặc kính làm việc gần sau mổ. Loại điều chỉnh loạn thị có thể được cân nhắc nếu người bệnh có loạn thị giác mạc phù hợp. Một số loại đa tiêu hoặc kéo dài tiêu cự có thể hỗ trợ nhiều khoảng nhìn hơn, nhưng không phải ai cũng phù hợp, nhất là người có bệnh võng mạc, glôcôm tiến triển, khô mắt nặng, đồng tử bất thường hoặc kỳ vọng quá cao về việc không đeo kính hoàn toàn.
Khi tư vấn thủy tinh thể nhân tạo, người bệnh nên trao đổi trung thực về công việc và thói quen. Nếu thường lái xe ban đêm, cần quan tâm đến chói lóa. Nếu đọc kinh, đọc sách, dùng điện thoại nhiều, cần nói rõ mong muốn nhìn gần. Nếu làm ruộng, buôn bán, đi lại ngoài trời, ưu tiên thị lực xa và độ ổn định có thể khác với người làm văn phòng. Bác sĩ sẽ cân nhắc giữa số đo mắt, tình trạng giác mạc, võng mạc, mức độ loạn thị, mắt còn lại và khả năng chi trả.
Chuẩn bị sức khỏe toàn thân trước ngày mổ
Phần lớn phẫu thuật phaco được thực hiện với gây tê tại chỗ hoặc phương pháp vô cảm phù hợp, nhưng sức khỏe toàn thân vẫn cần ổn định. Huyết áp quá cao, đường huyết quá cao, nhiễm trùng cấp, ho nhiều, khó thở, đau ngực, sốt hoặc rối loạn ý thức đều có thể khiến bác sĩ cân nhắc hoãn mổ để đảm bảo an toàn. Người bệnh nên xem việc kiểm soát bệnh nền là một phần của điều trị mắt, không phải thủ tục phụ.
Người có tăng huyết áp
Nên uống thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị, theo dõi huyết áp và báo nếu thường xuyên có trị số cao, đau đầu, chóng mặt, đau ngực hoặc khó thở. Không tự bỏ thuốc vào ngày mổ nếu chưa được dặn. Khi đến cơ sở y tế, nên đến sớm để có thời gian nghỉ ngơi, tránh vội vàng làm huyết áp tăng.
Người có đái tháo đường
Đường huyết cần được kiểm soát tương đối ổn định. Đái tháo đường cũng có thể gây bệnh võng mạc, phù hoàng điểm và ảnh hưởng thị lực sau mổ. Vì vậy, người bệnh nên khám đáy mắt theo chỉ định, mang theo thuốc đang dùng và hỏi rõ về ăn uống, thuốc hạ đường huyết hoặc insulin trong ngày mổ. Không tự nhịn ăn kéo dài hoặc tự tăng giảm liều thuốc.
Người có bệnh tim mạch hoặc đang dùng thuốc chống đông
Cần báo rõ tên thuốc, liều dùng và lý do dùng thuốc. Một số trường hợp vẫn tiếp tục thuốc, một số trường hợp cần ý kiến bác sĩ chuyên khoa. Quyết định phụ thuộc nguy cơ chảy máu, nguy cơ huyết khối và loại phẫu thuật. Người bệnh không nên tự ý dừng thuốc vì có thể nguy hiểm hơn nguy cơ tại mắt.
Người lớn tuổi, khó nằm yên hoặc có bệnh hô hấp
Trong lúc mổ, người bệnh thường cần nằm tương đối yên, nhìn theo hướng dẫn và hạn chế ho, cử động đầu. Nếu có đau lưng, khó nằm ngửa, run, Parkinson, ho mạn tính, hen suyễn hoặc lo âu nhiều, nên nói trước để ê-kíp chuẩn bị phương án hỗ trợ. Việc nói sớm giúp cuộc mổ thuận lợi hơn.
Đặt lịch khám
Nếu bạn hoặc người thân đang nhìn mờ, chói sáng, nghi đục thủy tinh thể hoặc đã được khuyên mổ cườm khô, hãy khám để được đánh giá mức độ đục, tình trạng võng mạc và phương án phù hợp.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Ngày trước mổ và sáng ngày mổ: người bệnh nên làm gì?
Trước ngày mổ, người bệnh nên đọc lại hướng dẫn đã được cung cấp. Nếu có điểm chưa rõ, nên gọi hỏi cơ sở y tế thay vì tự suy đoán. Các hướng dẫn về ăn uống, thuốc uống, thuốc nhỏ mắt, thời gian có mặt và giấy tờ cần mang theo có thể khác nhau tùy phương pháp vô cảm, bệnh nền và lịch mổ.
Ngày trước mổ
- Ngủ đủ, tránh thức khuya và tránh uống rượu bia.
- Tắm rửa, vệ sinh cá nhân, gội đầu nếu cần để vài ngày sau mổ thuận tiện hơn.
- Chuẩn bị quần áo rộng rãi, dễ mặc, không bó cổ.
- Kiểm tra lại giấy tờ, toa thuốc, kính, kết quả xét nghiệm và số điện thoại liên hệ.
- Sắp xếp người thân đi cùng và phương tiện về nhà.
Sáng ngày mổ
- Đến đúng giờ hẹn, không trang điểm, không xịt nước hoa gần vùng mặt.
- Dùng thuốc theo đúng hướng dẫn đã được bác sĩ dặn.
- Không tự lái xe sau mổ, kể cả khi thấy mắt không đau.
- Báo ngay nếu đang sốt, ho nhiều, đau mắt đỏ mắt, tiêu chảy, huyết áp hoặc đường huyết bất thường.
- Giữ tinh thần bình tĩnh, nghe hướng dẫn của nhân viên y tế.
Một số người lo lắng rằng mổ mắt phải thật đau hoặc phải nằm viện lâu. Thực tế, nhiều ca phaco được thực hiện trong thời gian ngắn và người bệnh có thể về trong ngày nếu ổn định. Tuy nhiên, cảm giác cộm, chảy nước mắt nhẹ, nhìn còn mờ trong giai đoạn đầu có thể xảy ra tùy từng người. Điều quan trọng là tái khám đúng hẹn và dùng thuốc theo đơn được kê sau mổ, không tự ý bỏ thuốc khi thấy đỡ.
Những yếu tố có thể ảnh hưởng kết quả sau mổ
Không ít người nghĩ rằng mổ đục thủy tinh thể chỉ đơn giản là thay một kính mới trong mắt, mổ xong chắc chắn nhìn rõ như thời trẻ. Cách hiểu này chưa đầy đủ. Phẫu thuật lấy đi thủy tinh thể đục, nhưng thị lực sau mổ còn phụ thuộc đường truyền ánh sáng trước và sau thủy tinh thể, đặc biệt là giác mạc, võng mạc và thần kinh thị.
Các yếu tố tại mắt
- Giác mạc: sẹo giác mạc, loạn thị không đều, giác mạc hình chóp, khô mắt nặng có thể làm hình ảnh không sắc nét.
- Võng mạc: bệnh võng mạc đái tháo đường, thoái hóa hoàng điểm, màng trước võng mạc, bong võng mạc cũ có thể giới hạn thị lực.
- Thần kinh thị: glôcôm hoặc tổn thương thần kinh thị làm thị trường và thị lực không phục hồi hoàn toàn dù thủy tinh thể đã trong.
- Độ cứng nhân: đục quá chín, nhân cứng hoặc dây chằng yếu có thể làm phẫu thuật phức tạp hơn.
- Đồng tử và mống mắt: đồng tử khó giãn, tiền sử viêm màng bồ đào hoặc dùng một số thuốc có thể ảnh hưởng thao tác mổ.
Các yếu tố toàn thân và chăm sóc
- Đường huyết không ổn định có thể làm tăng nguy cơ viêm, nhiễm trùng hoặc ảnh hưởng võng mạc.
- Không dùng thuốc sau mổ đúng hướng dẫn có thể làm tăng nguy cơ viêm kéo dài.
- Dụi mắt, để nước bẩn vào mắt, lao động nặng quá sớm có thể gây biến chứng.
- Không tái khám khi có dấu hiệu bất thường có thể làm chậm xử trí.
Vì vậy, khi được tư vấn về mổ đục thủy tinh thể, người bệnh nên hỏi bác sĩ: mắt tôi có bệnh võng mạc hay glôcôm không, có loạn thị đáng kể không, có khô mắt cần điều trị trước không, loại thủy tinh thể nhân tạo nào phù hợp, sau mổ khả năng cần đeo kính ra sao. Những câu hỏi này thực tế hơn việc chỉ hỏi mổ có sáng hoàn toàn không.
Những sai lầm thường gặp khi chuẩn bị mổ cườm khô
Chờ đến khi mắt quá mờ mới đi khám
Nhiều người nghe nói cườm phải chín mới mổ. Quan niệm này không còn phù hợp trong nhiều trường hợp. Đục quá nặng có thể làm sinh hoạt khó khăn, tăng nguy cơ té ngã, khó quan sát đáy mắt và đôi khi làm phẫu thuật phức tạp hơn. Nên khám khi thị lực đã ảnh hưởng cuộc sống, thay vì chờ đến khi gần như không thấy.
Tự mua thuốc nhỏ để tan cườm
Hiện chưa có thuốc nhỏ mắt nào được chứng minh có thể làm thủy tinh thể đã đục trở lại trong suốt như ban đầu. Một số thuốc có thể giúp giảm triệu chứng khô mắt hoặc viêm bờ mi nếu được chỉ định, nhưng không thay thế phẫu thuật khi đục thủy tinh thể đã ảnh hưởng đáng kể.
Chỉ quan tâm giá thủy tinh thể nhân tạo
Chi phí là yếu tố cần cân nhắc, nhưng không nên là tiêu chí duy nhất. Loại thủy tinh thể phù hợp phải dựa trên mắt, nghề nghiệp, thói quen, bệnh đi kèm và kỳ vọng. Loại đắt hơn không tự động phù hợp hơn cho mọi người.
Không nói thật về bệnh nền và thuốc
Một số người sợ bị hoãn mổ nên không báo đường huyết cao, huyết áp cao, đang dùng thuốc chống đông hoặc từng dị ứng thuốc. Điều này có thể làm tăng rủi ro. Bác sĩ cần thông tin chính xác để điều chỉnh kế hoạch an toàn hơn.
Không chuẩn bị người chăm sóc sau mổ
Sau mổ, người bệnh cần nhỏ thuốc đúng giờ, tránh dụi mắt, tái khám và theo dõi dấu hiệu bất thường. Người lớn tuổi sống một mình hoặc khó tự nhỏ thuốc nên sắp xếp người hỗ trợ trong những ngày đầu.
Kỳ vọng không cần kính trong mọi hoàn cảnh
Một số người vẫn cần kính đọc sách, kính nhìn xa hoặc kính loạn thị sau mổ, tùy loại thủy tinh thể nhân tạo và kết quả khúc xạ. Việc trao đổi kỳ vọng trước mổ giúp tránh thất vọng không cần thiết.
Lời khuyên của bác sĩ: chuẩn bị tâm lý và câu hỏi cần hỏi
Lo lắng trước mổ mắt là điều bình thường. Mắt là cơ quan nhạy cảm, chỉ cần nghe đến phẫu thuật nhiều người đã sợ đau, sợ hỏng mắt hoặc sợ không nhìn rõ. Chuẩn bị tâm lý tốt không có nghĩa là bỏ qua rủi ro, mà là hiểu đúng: mổ đục thủy tinh thể là phẫu thuật có quy trình, có chỉ định, có theo dõi; phần lớn người bệnh hợp tác tốt khi được giải thích rõ. Nếu quá lo âu, hãy nói với bác sĩ để được hướng dẫn, không nên im lặng chịu đựng.
Các câu hỏi nên hỏi trước mổ
- Mắt của tôi mờ chủ yếu do đục thủy tinh thể hay còn bệnh nào khác?
- Mức độ đục hiện tại có nên mổ chưa, hay có thể theo dõi thêm?
- Tôi cần điều trị khô mắt, viêm bờ mi, võng mạc hoặc bệnh khác trước không?
- Loại thủy tinh thể nhân tạo nào phù hợp với nhu cầu của tôi?
- Sau mổ tôi có thể cần đeo kính khi đọc sách, xem điện thoại hoặc lái xe không?
- Tôi cần ngưng hay tiếp tục thuốc đang dùng như thế nào?
- Khi nào tái khám và dấu hiệu nào phải liên hệ ngay?
Câu trả lời có thể khác nhau giữa hai mắt của cùng một người. Có người một mắt đục nặng, mắt còn lại còn tốt; có người hai mắt đều đục nhưng mức độ khác nhau; có người từng mổ khúc xạ, từng chấn thương hoặc có loạn thị cao. Do đó, kế hoạch mổ mắt phải hay trái trước, thời điểm mổ mắt thứ hai và mục tiêu khúc xạ cần được cá thể hóa.
Khi nào nên đến Phòng khám mắt BS Minh tại Bến Tre?
Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh tại 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre tiếp nhận khám mắt, đánh giá thị lực, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tư vấn các vấn đề thường gặp về mắt. Với người nghi đục thủy tinh thể, mục tiêu của buổi khám là xác định nguyên nhân nhìn mờ, đánh giá mức độ đục, phát hiện bệnh đi kèm và tư vấn hướng xử trí phù hợp.
Người bệnh nên đến khám nếu nhìn mờ tăng dần, chói lóa khi đi ngoài nắng, khó lái xe ban đêm, đọc chữ mỏi mắt, thay kính không rõ, hoặc đã được cơ sở khác chẩn đoán đục thủy tinh thể nhưng còn băn khoăn về thời điểm mổ. Trường hợp đau mắt nhiều, đỏ mắt, giảm thị lực đột ngột, chấn thương, nghi nhiễm trùng hoặc thấy chớp sáng ruồi bay nhiều, cần khám sớm hơn thay vì chờ lịch định kỳ.
Trong quá trình khám, các thiết bị và quy trình đo khúc xạ, đánh giá thị giác, tư vấn tròng kính có thể hỗ trợ người bệnh hiểu rõ hơn tình trạng mắt. Phòng khám định vị trong lĩnh vực khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tròng kính Essilor/ZEISS; các trust point như ZEISS Vision Expert, Nidek LE 1200, Essilor Neksia 600 có thể liên quan đến trải nghiệm đo khám và làm kính. Tuy nhiên, với đục thủy tinh thể, điều quan trọng nhất vẫn là khám đúng, tư vấn đúng và chuyển hướng phẫu thuật khi có chỉ định phù hợp.
Sau khi đã chuẩn bị xong, cần nhớ gì về chăm sóc sau mổ?
Dù bài viết tập trung vào chuẩn bị trước mổ đục thủy tinh thể, người bệnh cũng nên biết trước những nguyên tắc sau mổ để sắp xếp sinh hoạt. Sau mổ, bác sĩ thường kê thuốc nhỏ mắt và hẹn tái khám. Người bệnh cần dùng thuốc đúng hướng dẫn, không tự ý mua thêm thuốc, không dùng thuốc của người khác và không ngưng thuốc sớm nếu chưa được dặn. Cảm giác cộm nhẹ, chảy nước mắt hoặc nhìn hơi mờ trong giai đoạn đầu có thể xảy ra, nhưng đau nhiều, đỏ nhiều, giảm thị lực tăng dần, chói sáng bất thường, nhiều ghèn hoặc buồn nôn nhức đầu là dấu hiệu cần liên hệ cơ sở y tế.
Trong những ngày đầu, nên tránh dụi mắt, tránh để nước bẩn hoặc xà phòng vào mắt, không bơi lội, không làm việc bụi bặm nếu chưa được phép, hạn chế cúi gập người hoặc mang vác nặng theo hướng dẫn. Việc xem tivi, dùng điện thoại, đọc sách có thể được cho phép tùy tình trạng, nhưng nên nghỉ ngơi hợp lý. Nếu phải làm việc trở lại sớm, hãy hỏi bác sĩ về thời điểm an toàn.
Thị lực sau mổ có thể thay đổi trong giai đoạn hồi phục. Một số người cần đo kính lại sau khi mắt ổn định. Nếu hai mắt đều đục, thị giác có thể chưa cân bằng cho đến khi mắt còn lại được xử trí hoặc được chỉnh kính phù hợp. Vì vậy, đừng vội đánh giá kết quả cuối cùng chỉ sau một hai ngày đầu, trừ khi có dấu hiệu bất thường cần khám ngay.
Đặt lịch khám
Để được tư vấn chuẩn bị trước mổ đục thủy tinh thể, đánh giá mức độ cườm khô và kiểm tra các bệnh mắt đi kèm, bạn có thể liên hệ Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh tại Bến Tre.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Câu hỏi thường gặp
Trước mổ đục thủy tinh thể có cần nhịn ăn không?
Có thể cần hoặc không tùy phương pháp vô cảm, bệnh nền và quy định của cơ sở phẫu thuật. Người bệnh nên làm đúng hướng dẫn được dặn trước mổ, đặc biệt nếu có đái tháo đường hoặc đang dùng thuốc cần uống đúng giờ.
Có phải cườm khô chín rồi mới mổ?
Không nhất thiết. Thời điểm mổ phụ thuộc mức độ ảnh hưởng thị lực, sinh hoạt, nghề nghiệp, nguy cơ té ngã và tình trạng mắt. Chờ quá lâu có thể làm sinh hoạt khó khăn và đôi khi khiến phẫu thuật phức tạp hơn.
Đang uống thuốc chống đông có mổ được không?
Nhiều trường hợp vẫn có thể phẫu thuật, nhưng phải thông báo đầy đủ tên thuốc và bệnh lý đang điều trị. Người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc chống đông; việc điều chỉnh cần có ý kiến bác sĩ liên quan.
Mổ phaco đặt thủy tinh thể nhân tạo xong có cần đeo kính không?
Có thể vẫn cần kính trong một số hoàn cảnh, nhất là đọc sách, nhìn gần hoặc khi còn loạn thị. Khả năng phụ thuộc loại thủy tinh thể nhân tạo, số đo mắt, mục tiêu khúc xạ và bệnh mắt đi kèm.
Khi nào cần khám gấp sau mổ đục thủy tinh thể?
Cần khám sớm nếu đau mắt nhiều, đỏ mắt tăng, giảm thị lực rõ, chói sáng bất thường, nhiều ghèn, buồn nôn nhức đầu, chấn thương vào mắt hoặc nghi nhiễm trùng. Không nên tự xử trí tại nhà khi có dấu hiệu nặng.
Thông tin liên hệ
Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính BS Minh Bến Tre
– Địa chỉ: 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre
– Hotline: 079 860 86 86
– Fanpage: https://www.facebook.com/phongkhammatbsminh
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@phongkhammatbsminh
– Website: https://phongkhammatbsminh.com
– Giờ làm việc thường áp dụng: Thứ 2 đến thứ 7 từ 11h–12h và 17h–20h; Chủ nhật từ 7h–12h. Anh chị nên liên hệ trước để được hướng dẫn khung giờ phù hợp.