• 35C đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, Bến Tre
  • T2-T7: 11:00-12:00; 17:00-20:00; CN: 07:00-12:00;17:00-19:00
Nước mắt nhân tạo dùng mỗi ngày có hại không?
Nước mắt nhân tạo dùng mỗi ngày có hại không

Hỏi đáp mắt

Nước mắt nhân tạo dùng mỗi ngày có hại không?

Nước mắt nhân tạo là lựa chọn thường gặp khi mắt khô, cộm, rát, mỏi sau khi nhìn màn hình hoặc ở lâu trong phòng máy lạnh. Câu hỏi quan trọng là dùng mỗi ngày có an toàn không, dùng bao lâu thì nên đi khám và cần tránh nhầm với các loại thuốc nhỏ mắt khác.

Lưu ý y khoa: Chỉ tham khảo, không thay thế khám. Triệu chứng nặng hãy khám sớm.

Tóm tắt nhanh

Nếu bạn đang thắc mắc nước mắt nhân tạo dùng mỗi ngày có hại không, câu trả lời ngắn gọn là: thường không hại nếu dùng đúng loại, đúng cách và có lý do rõ ràng. Nước mắt nhân tạo không phải là thuốc co mạch làm trắng mắt, cũng không phải kháng sinh hay corticoid. Vai trò chính là bổ sung độ ẩm, tăng bôi trơn bề mặt nhãn cầu, giúp giảm cảm giác khô, cộm, rát hoặc chảy nước mắt phản xạ do khô mắt.

Tuy vậy, không nên hiểu rằng cứ nhỏ càng nhiều càng tốt. Một số sản phẩm có chất bảo quản có thể gây kích ứng nếu dùng quá thường xuyên trong thời gian dài, đặc biệt ở người có bề mặt mắt nhạy cảm, viêm bờ mi, đeo kính áp tròng hoặc đã phẫu thuật mắt. Ngoài ra, nếu mắt đỏ, đau, nhìn mờ, sợ ánh sáng, tiết ghèn, chấn thương hoặc nghi nhiễm trùng, việc chỉ tự nhỏ nước mắt nhân tạo có thể làm chậm thời điểm khám cần thiết.

Vì vậy, cách tiếp cận thực tế là: dùng nước mắt nhân tạo như một biện pháp hỗ trợ an toàn tương đối, ưu tiên loại không chất bảo quản khi cần dùng nhiều lần trong ngày, đọc kỹ hướng dẫn, giữ vệ sinh đầu lọ và đi khám nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên.

Lưu ý: Bài viết thuộc nhóm hỏi đáp mắt và kiến thức mắt, nhằm giúp người bệnh hiểu vấn đề trước khi quyết định đi khám. Nội dung không thay thế chẩn đoán trực tiếp của bác sĩ chuyên khoa mắt.

Nước mắt nhân tạo là gì và khác gì thuốc nhỏ mắt?

Nước mắt tự nhiên không chỉ là nước. Màng phim nước mắt có nhiều thành phần giúp bề mặt giác mạc và kết mạc luôn ẩm, trong suốt, trơn láng và ổn định khi chớp mắt. Khi màng phim này không đủ lượng, dễ bay hơi hoặc chất lượng kém, bạn có thể cảm thấy khô, xốn, cộm như có bụi, rát, nóng mắt, mờ thoáng qua hoặc chảy nước mắt nhiều hơn bình thường.

Nước mắt nhân tạo là nhóm dung dịch hoặc gel được thiết kế để mô phỏng một phần tác dụng bôi trơn của nước mắt tự nhiên. Thành phần thường gặp có thể là các chất giữ ẩm, chất tăng độ nhớt hoặc điện giải. Tùy sản phẩm, cảm giác khi nhỏ có thể rất loãng, hơi sánh, dạng gel hoặc thuốc mỡ dùng ban đêm. Mục tiêu là làm dịu bề mặt mắt, giảm ma sát khi chớp và hỗ trợ ổn định màng phim nước mắt.

Điểm cần phân biệt là không phải lọ nhỏ mắt nào cũng là nước mắt nhân tạo. Có loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, kháng viêm, chống dị ứng, thuốc điều trị tăng nhãn áp, thuốc giãn đồng tử hoặc corticoid. Có loại làm mắt trắng nhanh nhờ co mạch. Những thuốc này có chỉ định riêng và có thể gây tác dụng phụ nếu tự dùng kéo dài. Vì vậy, khi mua hoặc sử dụng, bạn nên kiểm tra nhãn, hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ nếu không chắc sản phẩm mình đang dùng thuộc nhóm nào.

Nước mắt nhân tạo thường dùng để làm gì?

Nước mắt nhân tạo thường được dùng khi khô mắt nhẹ đến vừa, mỏi mắt do làm việc màn hình, cảm giác cộm khi ở trong phòng điều hòa, khô do môi trường bụi gió, sau một số can thiệp mắt theo hướng dẫn bác sĩ, hoặc hỗ trợ ở người có rối loạn tuyến bờ mi. Một số người cần dùng theo đợt, một số khác cần dùng hằng ngày vì công việc hoặc tình trạng khô mắt mạn tính.

Vì sao có người nhỏ mà không đỡ?

Khô mắt có nhiều cơ chế. Có người thiếu nước, có người bay hơi nhanh do rối loạn lớp lipid, có người viêm bờ mi, dị ứng, dùng thuốc toàn thân, bệnh lý miễn dịch hoặc đeo kính áp tròng. Nếu chọn loại không phù hợp, nhỏ quá ít, môi trường làm việc không thay đổi hoặc nguyên nhân chính chưa được xử lý, cảm giác khó chịu có thể vẫn kéo dài.

Dùng nước mắt nhân tạo mỗi ngày có hại không?

Với đa số người, nước mắt nhân tạo có thể dùng mỗi ngày khi có triệu chứng khô mắt hoặc khi bác sĩ khuyên dùng. Đây là nhóm hỗ trợ bôi trơn, thường an toàn hơn nhiều so với việc tự dùng thuốc nhỏ mắt có hoạt chất điều trị. Tuy nhiên, chữ an toàn không có nghĩa là hoàn toàn không cần lưu ý. Mắt là cơ quan nhạy cảm, bề mặt nhãn cầu dễ bị ảnh hưởng bởi chất bảo quản, vệ sinh lọ thuốc và bệnh lý nền.

Khi hỏi nước mắt nhân tạo dùng mỗi ngày có hại không, cần xem xét ít nhất bốn điểm: bạn dùng loại có chất bảo quản hay không, tần suất bao nhiêu lần mỗi ngày, dùng trong bao lâu và triệu chứng ban đầu là gì. Nếu chỉ khô nhẹ khi ngồi máy tính, nhỏ vài lần trong ngày và mắt cải thiện, nguy cơ thường thấp. Nếu phải nhỏ liên tục mỗi giờ, dùng nhiều tháng không khám, hoặc càng nhỏ càng rát, đó là dấu hiệu cần đánh giá lại.

Chất bảo quản trong một số lọ đa liều giúp hạn chế nhiễm khuẩn sau khi mở nắp, nhưng có thể gây kích ứng ở người nhạy cảm khi dùng quá nhiều lần mỗi ngày. Với người cần nhỏ thường xuyên, loại không chất bảo quản dạng tép hoặc hệ thống lọ chuyên biệt thường được cân nhắc. Ngược lại, nếu chỉ dùng ít, lọ đa liều có thể thuận tiện, miễn là bảo quản đúng và không dùng quá hạn sau mở nắp.

Một điểm quan trọng khác là nước mắt nhân tạo không điều trị mọi nguyên nhân gây đỏ mắt hoặc đau mắt. Nếu mắt đỏ nhiều, đau nhức, giảm thị lực, nhìn mờ đột ngột, chói sáng, sợ ánh sáng, có ghèn, vừa bị dị vật bắn vào mắt hoặc có tiền sử chấn thương, bạn nên đi khám sớm. Trong các tình huống này, việc trì hoãn bằng cách tự nhỏ nhiều loại thuốc có thể làm tình trạng nặng hơn hoặc che lấp triệu chứng.

Nước mắt nhân tạo dùng hằng ngày thường không đáng lo nếu dùng đúng mục đích. Điều đáng lo hơn là dùng sai loại thuốc nhỏ mắt, bỏ qua triệu chứng cảnh báo hoặc không tìm nguyên nhân khi khô mắt kéo dài.

Khi nào dùng hằng ngày có thể phù hợp?

Không phải ai dùng nước mắt nhân tạo mỗi ngày cũng là lạm dụng. Trong thực tế, nhiều người cần hỗ trợ bôi trơn hằng ngày vì điều kiện làm việc, tuổi tác, bệnh lý bề mặt mắt hoặc giai đoạn hồi phục sau điều trị. Vấn đề là cần dùng có mục tiêu và theo dõi đáp ứng.

1. Khô mắt do nhìn màn hình lâu

Khi tập trung nhìn máy tính hoặc điện thoại, tần suất chớp mắt thường giảm. Màng phim nước mắt dễ bay hơi hơn, gây khô, xốn và mờ thoáng qua. Nước mắt nhân tạo có thể giúp giảm khó chịu, nhưng nên kết hợp nghỉ mắt, chớp mắt chủ động và điều chỉnh ánh sáng. Nếu chỉ nhỏ thuốc mà vẫn làm việc liên tục nhiều giờ, hiệu quả có thể không bền.

2. Môi trường điều hòa, bụi, gió

Không khí khô, quạt thổi trực tiếp, khói bụi hoặc đi đường nhiều làm mắt dễ mất ẩm. Dùng nước mắt nhân tạo trước hoặc sau khi tiếp xúc môi trường này có thể hữu ích. Người ở Bến Tre di chuyển ngoài trời nhiều, làm việc văn phòng máy lạnh hoặc thường xuyên đi xe máy có thể gặp tình trạng này khá phổ biến.

3. Người có khô mắt mạn tính

Khô mắt mạn tính có thể liên quan tuổi, nội tiết, bệnh toàn thân, thuốc đang dùng, viêm bờ mi hoặc rối loạn tuyến Meibomian. Nhóm này có thể cần dùng nước mắt nhân tạo lâu dài, nhưng nên được khám để phân loại mức độ, tìm nguyên nhân đi kèm và lựa chọn phương án phù hợp hơn là tự đổi nhiều loại thuốc.

4. Sau một số thủ thuật hoặc phẫu thuật mắt

Sau phẫu thuật hoặc một số can thiệp mắt, bác sĩ có thể hướng dẫn dùng nước mắt nhân tạo để hỗ trợ bề mặt mắt. Thời gian và tần suất nên theo đúng dặn dò. Không tự ý thay thế thuốc điều trị khác bằng nước mắt nhân tạo, cũng không tự thêm thuốc kháng viêm hoặc kháng sinh nếu chưa được chỉ định.

Khi nào dùng mỗi ngày có thể không ổn?

Nước mắt nhân tạo không phải là nguyên nhân thường gặp gây hại nghiêm trọng, nhưng cách dùng không phù hợp có thể làm mắt kích ứng hoặc khiến bệnh lý thật sự bị bỏ sót. Bạn nên thận trọng hơn trong các tình huống dưới đây.

Phải nhỏ quá nhiều lần nhưng vẫn khó chịu

Nếu bạn cần nhỏ liên tục, ví dụ cứ một thời gian ngắn lại phải nhỏ mới chịu được, điều đó gợi ý khô mắt chưa được kiểm soát hoặc có nguyên nhân khác như viêm bờ mi, dị ứng, rối loạn tuyến dầu, tổn thương giác mạc. Khi đó, chỉ tăng số lần nhỏ chưa chắc là hướng đúng.

Càng nhỏ càng rát hoặc đỏ

Cảm giác xót nhẹ thoáng qua có thể xảy ra với một số sản phẩm, nhưng nếu rát nhiều, đỏ tăng, ngứa, sưng mi hoặc chảy nước mắt nhiều hơn, bạn nên ngưng sản phẩm nghi ngờ và đi khám. Có thể mắt nhạy với thành phần, chất bảo quản hoặc đang có bệnh lý bề mặt mắt.

Dùng chung với kính áp tròng

Không phải mọi loại nước mắt nhân tạo đều phù hợp khi đang đeo kính áp tròng. Một số chất bảo quản hoặc độ nhớt có thể không thích hợp. Người đeo kính áp tròng cần đọc hướng dẫn sản phẩm và nên hỏi bác sĩ nếu thường xuyên khô, đỏ, cộm hoặc nhìn mờ.

Nhầm với thuốc làm trắng mắt

Một số lọ nhỏ mắt làm giảm đỏ nhanh nhờ co mạch. Dùng kéo dài có thể gây lệ thuộc, đỏ bật lại hoặc che dấu viêm nhiễm. Nếu mục tiêu của bạn là giảm khô, hãy chắc chắn sản phẩm là nước mắt nhân tạo, không phải thuốc co mạch dùng để làm mắt trắng.

Lưu ý: Đau mắt nhiều, đỏ mắt rõ, giảm thị lực, chói sáng, nhìn mờ đột ngột, chấn thương hoặc nghi nhiễm trùng là các dấu hiệu nên khám sớm, không nên chỉ tự nhỏ thuốc tại nhà.

Vì sao chất bảo quản là điểm cần quan tâm?

Nhiều lọ nhỏ mắt đa liều cần chất bảo quản để hạn chế nhiễm khuẩn trong quá trình sử dụng sau mở nắp. Với tần suất thấp, nhiều người dung nạp được. Tuy nhiên, khi dùng nhiều lần mỗi ngày trong thời gian dài, đặc biệt ở người có bề mặt mắt yếu, chất bảo quản có thể làm khô, rát hoặc kích ứng hơn. Đây là lý do bác sĩ thường cân nhắc loại không chất bảo quản cho người cần dùng thường xuyên.

Loại không chất bảo quản thường ở dạng tép dùng một lần hoặc lọ thiết kế đặc biệt. Ưu điểm là giảm nguy cơ kích ứng do chất bảo quản. Nhược điểm là chi phí có thể cao hơn, cần bảo quản đúng và không nên để tép đã mở quá lâu. Người bệnh không nên tự suy luận rằng mọi loại không chất bảo quản đều giống nhau. Độ nhớt, thành phần giữ ẩm, cảm giác sau nhỏ và chỉ định vẫn có thể khác nhau.

Nếu bạn dùng nước mắt nhân tạo mỗi ngày với tần suất khoảng vài lần và thấy dễ chịu, có thể tiếp tục theo hướng dẫn của sản phẩm. Nếu cần dùng rất nhiều lần trong ngày, có bệnh giác mạc, sau phẫu thuật mắt, đang điều trị tăng nhãn áp bằng nhiều thuốc nhỏ hoặc từng dị ứng thuốc nhỏ mắt, nên trao đổi với bác sĩ để chọn dạng phù hợp.

Thông tin từ các tổ chức nhãn khoa như American Academy of Ophthalmology cũng nhấn mạnh rằng nước mắt nhân tạo là một biện pháp thường dùng trong khô mắt, nhưng người bệnh cần đi khám khi triệu chứng không cải thiện hoặc có dấu hiệu bất thường. Bạn có thể tham khảo thêm tài liệu giáo dục bệnh nhân tại AAO.

Cách dùng nước mắt nhân tạo thận trọng hơn

Cách nhỏ mắt tưởng đơn giản nhưng ảnh hưởng nhiều đến hiệu quả và an toàn. Lọ thuốc chạm vào lông mi, da mi hoặc bề mặt mắt có thể bị nhiễm bẩn. Dùng chung lọ với người khác cũng không nên. Ngoài ra, nhỏ nhiều loại thuốc sát nhau có thể làm loãng thuốc hoặc giảm hiệu quả của thuốc điều trị khác.

Bước 1: Rửa tay và kiểm tra lọ thuốc

Trước khi nhỏ, hãy rửa tay sạch. Kiểm tra tên sản phẩm, hạn dùng, ngày mở nắp nếu có ghi chú, màu sắc dung dịch và tình trạng đầu lọ. Nếu dung dịch đổi màu, vẩn đục bất thường hoặc lọ bị bẩn, không nên tiếp tục dùng.

Bước 2: Nhỏ đúng cách, tránh chạm đầu lọ

Ngửa đầu nhẹ, kéo mi dưới tạo túi nhỏ, nhỏ một giọt vào túi kết mạc. Không để đầu lọ chạm vào mắt, mi hoặc tay. Sau khi nhỏ có thể nhắm mắt nhẹ trong một thời gian ngắn. Không cần chớp mắt liên tục quá mạnh vì có thể làm thuốc trào ra ngoài.

Bước 3: Giãn cách nếu dùng nhiều loại thuốc nhỏ

Nếu bạn đang dùng thuốc điều trị khác, hãy hỏi bác sĩ thứ tự và khoảng cách giữa các thuốc. Thông thường, các loại thuốc nhỏ nên được giãn cách để tránh rửa trôi lẫn nhau. Dạng gel hoặc mỡ thường được dùng sau cùng nếu có chỉ định.

Bước 4: Theo dõi đáp ứng

Ghi nhận mắt có giảm khô, cộm, rát hay không; có đỏ, đau, mờ tăng hay không; cần nhỏ bao nhiêu lần mỗi ngày. Thông tin này giúp bác sĩ đánh giá mức độ khô mắt và chọn hướng xử trí phù hợp khi bạn đi khám.

Những sai lầm thường gặp khi tự dùng thuốc nhỏ mắt

Thấy đỏ mắt là mua thuốc nhỏ bất kỳ

Đỏ mắt có thể do khô mắt, dị ứng, viêm kết mạc, viêm giác mạc, viêm màng bồ đào, tăng nhãn áp cấp hoặc chấn thương. Mỗi nguyên nhân có cách xử trí khác nhau. Tự mua thuốc theo cảm giác có thể không phù hợp, đặc biệt nếu thuốc có corticoid hoặc kháng sinh.

Dùng thuốc của người khác

Một lọ thuốc phù hợp với người này không đồng nghĩa phù hợp với người khác. Dùng chung lọ còn tăng nguy cơ lây nhiễm. Thuốc sau phẫu thuật, thuốc điều trị viêm hoặc thuốc tăng nhãn áp càng không nên dùng nếu không có chỉ định.

Không để ý hạn sau mở nắp

Nhiều lọ nhỏ mắt có khuyến cáo thời gian sử dụng sau khi mở. Dùng quá lâu có thể tăng nguy cơ nhiễm bẩn hoặc giảm chất lượng. Nên ghi ngày mở nắp lên hộp hoặc lọ để dễ theo dõi.

Chỉ nhỏ thuốc, không sửa thói quen

Nếu nguyên nhân là làm việc màn hình quá lâu, ngủ ít, phòng quá khô, quạt thổi trực tiếp hoặc vệ sinh mi kém, nước mắt nhân tạo chỉ giúp một phần. Điều chỉnh thói quen thường là phần quan trọng của chăm sóc khô mắt.

Đặt lịch khám

Nếu bạn phải dùng nước mắt nhân tạo mỗi ngày nhưng mắt vẫn khô, cộm, đỏ hoặc nhìn mờ, khám mắt giúp đánh giá bề mặt nhãn cầu, mi mắt và khúc xạ để tìm nguyên nhân phù hợp hơn.

Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.

Các yếu tố khiến mắt khô dù vẫn nhỏ nước mắt nhân tạo

Nhiều người nghĩ rằng khô mắt chỉ là thiếu nước nên chỉ cần bổ sung nước mắt nhân tạo. Thực tế, bề mặt mắt là một hệ thống gồm tuyến lệ, tuyến dầu ở bờ mi, biểu mô giác mạc, kết mạc, phản xạ chớp mắt, phim nước mắt và môi trường xung quanh. Chỉ một mắt xích rối loạn cũng có thể khiến triệu chứng kéo dài.

Rối loạn tuyến Meibomian và viêm bờ mi

Tuyến Meibomian nằm ở bờ mi, tiết lớp dầu giúp nước mắt ít bay hơi. Khi tuyến bị tắc, viêm hoặc chất tiết đặc, lớp nước mắt dễ mất ổn định. Người bệnh có thể khô, rát, cộm, nặng mi, dính mi buổi sáng hoặc hay chớp mắt. Trong trường hợp này, nước mắt nhân tạo có thể giảm triệu chứng nhưng không giải quyết toàn bộ vấn đề nếu bờ mi chưa được chăm sóc đúng.

Khúc xạ chưa phù hợp

Cận thị, viễn thị, loạn thị hoặc kính không còn phù hợp có thể gây mỏi mắt, nhức quanh hốc mắt, nhìn mờ và khiến người bệnh tưởng là khô mắt đơn thuần. Đặc biệt ở học sinh, nhân viên văn phòng hoặc người dùng máy tính nhiều, đo khúc xạ giúp phân biệt mỏi do điều tiết với khô mắt. Nếu cần, bạn có thể tham khảo dịch vụ đo khúc xạ tại Bến Tre.

Thói quen nhìn gần kéo dài

Khi đọc sách, dùng điện thoại, máy tính bảng hoặc máy tính liên tục, mắt phải điều tiết và hội tụ trong thời gian dài. Đồng thời, tần suất chớp mắt giảm. Đây là bộ đôi khiến mắt vừa mỏi vừa khô. Nước mắt nhân tạo có thể hỗ trợ, nhưng cần nghỉ mắt định kỳ, tăng chớp mắt có ý thức, đặt màn hình hợp lý và ngủ đủ.

Thuốc và bệnh toàn thân

Một số thuốc toàn thân có thể làm khô mắt ở một số người, ví dụ thuốc dị ứng, thuốc ảnh hưởng nội tiết hoặc một số thuốc điều trị bệnh mạn tính. Bệnh lý miễn dịch, rối loạn nội tiết, tuổi mãn kinh hoặc bệnh da mi cũng có thể liên quan. Không nên tự ngưng thuốc toàn thân, nhưng nên báo cho bác sĩ mắt biết danh sách thuốc đang dùng khi đi khám.

Môi trường sống và làm việc

Phòng điều hòa, độ ẩm thấp, quạt thổi thẳng vào mặt, khói thuốc, bụi, hóa chất, thời gian đi ngoài nắng gió đều làm tăng bay hơi nước mắt. Nếu không thay đổi môi trường, việc nhỏ thuốc có thể chỉ giúp ngắn hạn. Đôi khi chỉ cần điều chỉnh vị trí quạt, tăng độ ẩm, tránh luồng gió trực tiếp và đeo kính bảo vệ khi đi đường cũng giúp giảm khó chịu.

Lời khuyên thực tế từ góc nhìn bác sĩ

Khi tư vấn cho người bệnh, câu hỏi không chỉ là nước mắt nhân tạo dùng mỗi ngày có hại không, mà là vì sao bạn cần dùng mỗi ngày. Nếu nguyên nhân rõ ràng như làm việc màn hình, môi trường khô và triệu chứng nhẹ, có thể bắt đầu bằng điều chỉnh thói quen cùng nước mắt nhân tạo phù hợp. Nếu triệu chứng dai dẳng, nên khám để tránh bỏ sót bệnh lý khác.

Nguyên tắc 1: Đừng dùng thuốc nhỏ mắt như mỹ phẩm

Mắt đỏ không nên chỉ xử lý bằng thuốc làm trắng mắt. Cảm giác mắt trắng nhanh có thể khiến bạn chủ quan, nhưng đỏ mắt là dấu hiệu cần hiểu nguyên nhân. Nếu mục tiêu là bôi trơn, hãy chọn đúng nước mắt nhân tạo. Nếu mục tiêu là điều trị viêm, dị ứng hoặc nhiễm trùng, cần khám để có chỉ định phù hợp.

Nguyên tắc 2: Ưu tiên an toàn khi phải dùng thường xuyên

Nếu phải dùng nhiều lần mỗi ngày, hãy hỏi về loại không chất bảo quản hoặc dạng phù hợp hơn. Không tự phối hợp quá nhiều lọ thuốc. Một số người mua nhiều loại cùng lúc, nhỏ xen kẽ nhưng không biết thành phần, dẫn đến khó xác định loại nào gây kích ứng.

Nguyên tắc 3: Quan sát thị lực, không chỉ cảm giác khô

Khô mắt có thể gây nhìn mờ thoáng qua, thường cải thiện sau chớp mắt hoặc nhỏ nước mắt nhân tạo. Nhưng nếu nhìn mờ kéo dài, mờ một bên, nhìn méo, chói sáng, đau đầu kèm đau mắt hoặc giảm thị lực đột ngột, cần khám sớm. Đây không còn là câu chuyện khô mắt đơn giản.

Nguyên tắc 4: Trẻ em cần được đánh giá riêng

Trẻ than mỏi mắt, chớp mắt nhiều, dụi mắt hoặc nhìn mờ có thể do khô mắt, dị ứng, tật khúc xạ, dùng thiết bị điện tử nhiều hoặc vấn đề khác. Không nên cho trẻ dùng kéo dài nhiều loại thuốc nhỏ mắt khi chưa khám. Với trẻ cận thị, các lựa chọn như kính kiểm soát cận thị, Ortho-K hoặc atropine liều thấp phải cá thể hóa theo tuổi, độ cận, khúc xạ, giác mạc, trục nhãn cầu, thói quen sinh hoạt và tái khám. Ortho-K không chữa khỏi cận vĩnh viễn và không có phương pháp nào nên được hiểu là cam kết ngừng tăng độ cho mọi trẻ.

Khi nào nên đi khám mắt?

Bạn nên khám nếu triệu chứng khô mắt ảnh hưởng sinh hoạt, làm việc, học tập hoặc phải dùng nước mắt nhân tạo hằng ngày trong thời gian dài mà không rõ nguyên nhân. Khám mắt không chỉ để xác nhận khô mắt, mà còn để kiểm tra thị lực, khúc xạ, mi mắt, kết mạc, giác mạc và các dấu hiệu cần điều trị khác.

Nên khám sớm

Đau mắt nhiều, đỏ mắt rõ, sợ ánh sáng, nhìn mờ đột ngột, giảm thị lực, có ghèn nhiều, nghi dị vật, bỏng hóa chất, chấn thương, đeo kính áp tròng bị đau đỏ hoặc sau phẫu thuật mắt có triệu chứng bất thường là các tình huống nên khám sớm.

Nên khám theo kế hoạch

Khô mắt lặp lại, cần nhỏ thuốc mỗi ngày, mỏi mắt khi làm việc gần, kính nhìn không rõ, nhức đầu khi đọc, chớp mắt nhiều hoặc trẻ học tập sa sút do nhìn bảng không rõ là các lý do nên đặt lịch khám trong thời gian phù hợp.

Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh ở Bến Tre, người bệnh có thể được khám mắt, đo khúc xạ, đánh giá khô mắt và tư vấn kính theo nhu cầu. Phòng khám có định hướng về khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tròng kính Essilor, ZEISS. Một số hệ thống hỗ trợ như ZEISS Vision Expert, Nidek LE 1200, Essilor Neksia 600 có thể được sử dụng tùy dịch vụ và chỉ định. Việc lựa chọn phương án vẫn cần dựa trên khám trực tiếp và tình trạng từng người.

Thông tin liên hệ: Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh, 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre. Hotline: 079 860 86 86.

Quy trình khám khi nghi khô mắt

Quy trình thực tế có thể thay đổi tùy triệu chứng, nhưng thường gồm khai thác bệnh sử, đo thị lực, đo khúc xạ khi cần, khám bề mặt mắt và đánh giá các yếu tố liên quan. Mục tiêu là xác định khô mắt có phải nguyên nhân chính hay chỉ là một phần trong vấn đề lớn hơn.

Khai thác triệu chứng

Bác sĩ sẽ hỏi bạn khô lúc nào, kéo dài bao lâu, có đỏ đau hay không, có dùng màn hình nhiều không, đang dùng thuốc gì, có đeo kính áp tròng không và đã nhỏ những loại thuốc nào. Bạn nên mang theo lọ thuốc đang dùng để bác sĩ kiểm tra thành phần.

Đánh giá thị lực và khúc xạ

Thị lực và khúc xạ giúp phát hiện mỏi mắt do kính không phù hợp hoặc tật khúc xạ chưa chỉnh. Điều này đặc biệt quan trọng với học sinh, người làm việc máy tính và người mới có triệu chứng nhìn mờ.

Khám mi mắt, kết mạc, giác mạc

Bề mặt mắt được kiểm tra để tìm dấu hiệu viêm, khô, trầy xước, dị ứng, rối loạn bờ mi hoặc bất thường giác mạc. Nếu có dấu hiệu nhiễm trùng hoặc tổn thương, hướng xử trí sẽ khác với khô mắt thông thường.

Tư vấn kế hoạch chăm sóc

Tùy kết quả, bác sĩ có thể tư vấn thay đổi thói quen, vệ sinh bờ mi, chọn nước mắt nhân tạo phù hợp, tái khám hoặc điều trị bệnh lý đi kèm. Không nên xem một đơn thuốc của lần khám trước là phù hợp mãi mãi nếu triệu chứng thay đổi.

Đặt lịch khám

Nếu bạn chưa rõ loại thuốc đang dùng có phải nước mắt nhân tạo hay không, hoặc khô mắt kéo dài dù đã nhỏ hằng ngày, hãy đặt lịch để được kiểm tra và tư vấn thận trọng.

Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.

Câu hỏi thường gặp

1. Nước mắt nhân tạo dùng mỗi ngày có hại không?

Thường không hại nếu dùng đúng loại, đúng hướng dẫn và nhằm bôi trơn khi khô mắt. Tuy nhiên, nếu phải dùng rất nhiều lần mỗi ngày, dùng lâu mà không cải thiện, hoặc có đỏ đau, nhìn mờ, bạn nên khám để tìm nguyên nhân và chọn loại phù hợp hơn.

2. Nên chọn nước mắt nhân tạo có hay không chất bảo quản?

Nếu chỉ dùng ít lần, nhiều người có thể dung nạp loại có chất bảo quản. Nếu cần dùng thường xuyên trong ngày, mắt nhạy cảm, sau phẫu thuật hoặc đang có bệnh bề mặt mắt, loại không chất bảo quản thường được cân nhắc. Quyết định nên dựa trên triệu chứng và tư vấn chuyên môn.

3. Nhỏ nước mắt nhân tạo bao lâu thì phải đi khám?

Nếu triệu chứng nhẹ và cải thiện rõ, bạn có thể theo dõi. Nếu khô mắt kéo dài nhiều ngày đến nhiều tuần, phải nhỏ liên tục, hoặc có đỏ, đau, chói sáng, ghèn, nhìn mờ, giảm thị lực, nên khám sớm hơn thay vì chỉ đổi thuốc nhỏ.

4. Nước mắt nhân tạo có làm phụ thuộc không?

Nước mắt nhân tạo không gây phụ thuộc theo kiểu thuốc co mạch làm trắng mắt. Tuy nhiên, nếu bạn cảm thấy không nhỏ là rất khó chịu, điều đó thường cho thấy khô mắt hoặc nguyên nhân nền chưa được kiểm soát, không nên xem là chuyện bình thường mãi.

5. Trẻ em có dùng nước mắt nhân tạo hằng ngày được không?

Trẻ em có thể được dùng trong một số trường hợp, nhưng không nên tự dùng kéo dài khi chưa biết nguyên nhân chớp mắt, dụi mắt, mỏi mắt hoặc nhìn mờ. Trẻ cần được khám để loại trừ tật khúc xạ, dị ứng, viêm bờ mi và các vấn đề khác.

Author: Ths.Bs.CK2 Lữ Bảo Minh

Ths.Bs.CK2 Lữ Bảo Minh là bác sĩ chuyên khoa Mắt, trực tiếp thăm khám, giải thích tình trạng mắt và tư vấn hướng theo dõi phù hợp cho người bệnh tại Bến Tre.