Bệnh mắt thường gặp
Bệnh mắt mùa mưa: đỏ mắt, dị ứng và viêm nhiễm
Mùa mưa là thời điểm nhiều người bị đỏ mắt, ngứa mắt, chảy nước mắt, cộm xốn hoặc viêm nhiễm do độ ẩm cao, nước bẩn, bụi, nấm mốc và thói quen dụi mắt. Nhận biết đúng dấu hiệu giúp bạn chăm sóc mắt an toàn hơn và đi khám đúng lúc.
Lưu ý y khoa: Chỉ tham khảo, không thay thế khám. Triệu chứng nặng hãy khám sớm.
Tóm tắt nhanh: mùa mưa ảnh hưởng đến mắt như thế nào?
Bệnh mắt mùa mưa đỏ mắt, dị ứng và viêm nhiễm thường liên quan đến nhiều yếu tố cùng lúc: nước mưa lẫn bụi bẩn, môi trường ẩm tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển, nấm mốc trong nhà, thói quen dùng tay dụi mắt, dùng khăn chung, đeo kính áp tròng không đúng cách hoặc tự nhỏ thuốc khi chưa rõ nguyên nhân.
Không phải cứ đỏ mắt là viêm kết mạc lây nhiễm, và cũng không phải trường hợp ngứa mắt nào cũng chỉ là dị ứng đơn giản. Một số tình huống cần được bác sĩ mắt đánh giá sớm, đặc biệt khi có đau nhiều, nhìn mờ, chói sáng, sưng mi, mủ nhiều, tiền sử chấn thương, hóa chất bắn vào mắt hoặc người bệnh đang đeo kính áp tròng.
Dấu hiệu thường gặp
- Đỏ mắt một hoặc hai bên.
- Ngứa mắt, chảy nước mắt, cộm như có bụi.
- Ghèn trong, ghèn nhầy hoặc ghèn vàng xanh.
- Sưng mi, nóng rát, nhạy cảm với ánh sáng.
- Nhìn mờ thoáng qua hoặc nhìn mờ kéo dài.
Việc nên làm ngay
- Rửa tay trước khi chạm vùng mắt.
- Không dụi mắt, không dùng chung khăn mặt.
- Tránh tự dùng thuốc nhỏ có corticoid hoặc kháng sinh.
- Ngưng đeo kính áp tròng khi mắt đỏ hoặc đau.
- Khám sớm nếu triệu chứng nặng hoặc kéo dài.
Vì sao mùa mưa dễ gây đỏ mắt, dị ứng và viêm nhiễm?
Mắt là cơ quan tiếp xúc trực tiếp với môi trường. Bề mặt nhãn cầu được bảo vệ bởi phim nước mắt, mi mắt, lông mi, kết mạc và các phản xạ chớp mắt. Khi mùa mưa đến, hàng rào bảo vệ này có thể bị thử thách nhiều hơn. Nước mưa có thể cuốn theo bụi, bùn, vi sinh vật và hóa chất từ đường phố. Độ ẩm tăng làm nấm mốc, mạt bụi nhà và các tác nhân dị ứng phát triển mạnh hơn. Nhiều người cũng có xu hướng đóng kín cửa, dùng máy lạnh hoặc quạt nhiều, khiến bề mặt mắt dễ khô và kích ứng.
Ở vùng đô thị hoặc khu vực có ngập nước, nguy cơ mắt tiếp xúc với nước bẩn tăng lên. Khi đi mưa, người bệnh thường lau mặt bằng tay áo, khăn không sạch, hoặc dụi mắt vì cảm giác cộm xốn. Chỉ một vết xước nhỏ trên giác mạc cũng có thể làm mắt nhạy cảm hơn với vi khuẩn, virus, nấm hoặc ký sinh trùng. Với người đeo kính áp tròng, nguy cơ càng đáng chú ý nếu kính tiếp xúc với nước mưa, nước máy, nước hồ bơi hoặc được vệ sinh không đúng quy trình.
Điểm quan trọng là biểu hiện bên ngoài của các bệnh mắt mùa mưa có thể khá giống nhau. Đỏ mắt do dị ứng, viêm kết mạc virus, viêm kết mạc vi khuẩn, khô mắt, viêm bờ mi hoặc viêm giác mạc đều có thể gây đỏ, cộm và chảy nước mắt. Tuy nhiên mức độ nguy hiểm và cách xử trí lại khác nhau. Vì vậy, việc quan sát kỹ triệu chứng đi kèm và không tự ý dùng thuốc mạnh là rất cần thiết.
Các bệnh mắt mùa mưa thường gặp
Nhóm bệnh mắt mùa mưa đỏ mắt, dị ứng và viêm nhiễm rất đa dạng. Dưới đây là các tình trạng thường được ghi nhận trong thực hành khám mắt, kèm dấu hiệu gợi ý để bạn biết khi nào cần theo dõi và khi nào nên đi khám.
1. Viêm kết mạc do virus
Viêm kết mạc do virus, thường được gọi là đau mắt đỏ, có thể tăng trong thời điểm thời tiết ẩm, trường học và nơi làm việc đông người. Bệnh có thể gây đỏ mắt, chảy nước mắt, cộm xốn, ghèn trong hoặc nhầy nhẹ, đôi khi kèm đau họng, sổ mũi hoặc nổi hạch trước tai. Một mắt có thể bị trước rồi lan sang mắt còn lại.
Đây là tình trạng có khả năng lây qua tay, khăn mặt, bề mặt dùng chung hoặc dịch tiết mắt. Người bệnh cần rửa tay thường xuyên, tránh dùng chung vật dụng cá nhân, vệ sinh bề mặt tiếp xúc và hạn chế chạm tay vào mắt. Theo American Academy of Ophthalmology, viêm kết mạc có nhiều nguyên nhân khác nhau; việc phân biệt nguyên nhân giúp tránh dùng thuốc không cần thiết.
2. Viêm kết mạc do vi khuẩn
Viêm kết mạc do vi khuẩn thường gây đỏ mắt, ghèn đặc hơn, có thể vàng xanh, dính mi khi ngủ dậy. Một số trường hợp kèm sưng mi, cảm giác nóng rát, nhìn mờ do ghèn che phủ bề mặt mắt. Môi trường ẩm, vệ sinh tay kém, dùng chung khăn hoặc tiếp xúc nước bẩn có thể làm tăng nguy cơ.
Không nên tự mua kháng sinh nhỏ mắt chỉ vì có ghèn, vì ghèn mắt không phải lúc nào cũng do vi khuẩn. Việc dùng thuốc không phù hợp có thể che lấp triệu chứng, gây kích ứng hoặc làm chậm thời điểm điều trị đúng. Bác sĩ mắt sẽ đánh giá mức độ viêm, tình trạng giác mạc, tiền sử bệnh và yếu tố nguy cơ để tư vấn hướng xử trí phù hợp.
3. Dị ứng mắt do nấm mốc, bụi và mạt nhà
Dị ứng mắt thường gây ngứa là triệu chứng nổi bật. Người bệnh có thể đỏ mắt hai bên, chảy nước mắt, sưng nhẹ mi, cảm giác nặng mắt, cộm và hay dụi mắt. Mùa mưa làm độ ẩm trong nhà tăng, nấm mốc phát triển ở rèm cửa, chăn gối, tường ẩm, máy lạnh không vệ sinh định kỳ. Đây là các yếu tố có thể kích hoạt dị ứng ở người có cơ địa nhạy cảm.
Dị ứng mắt thường không gây đau nhức nhiều hay giảm thị lực rõ. Tuy nhiên dụi mắt liên tục có thể làm xước giác mạc, làm nặng viêm, tăng nguy cơ nhiễm trùng thứ phát và ảnh hưởng chất lượng nhìn. Với trẻ em, cha mẹ nên chú ý khi trẻ hay nheo mắt, chớp mắt, dụi mắt, than ngứa hoặc học tập kém tập trung trong những ngày mưa ẩm.
4. Khô mắt và kích ứng bề mặt nhãn cầu
Nhiều người nghĩ mùa mưa ẩm thì mắt sẽ ít khô hơn, nhưng thực tế khô mắt vẫn rất thường gặp. Nguyên nhân có thể đến từ dùng máy lạnh, quạt thổi trực tiếp, làm việc với màn hình lâu, chớp mắt ít, thức khuya hoặc đeo kính áp tròng. Mắt khô có thể đỏ nhẹ, rát, cộm, chảy nước mắt phản xạ, nhìn mờ dao động và khó chịu hơn vào cuối ngày.
Khô mắt kéo dài làm bề mặt mắt dễ kích ứng và dễ nhầm với viêm nhiễm. Nếu bạn thường xuyên cảm thấy cộm rát, phải chớp mắt nhiều mới nhìn rõ, hoặc dùng nước mắt nhân tạo nhưng không cải thiện, nên khám để đánh giá tuyến lệ, phim nước mắt, bờ mi và các yếu tố liên quan. Dịch vụ điều trị khô mắt có thể được cân nhắc sau khi bác sĩ xác định nguyên nhân và mức độ.
5. Viêm bờ mi, lẹo và chắp
Thời tiết ẩm, mồ hôi, bụi, mỹ phẩm và vệ sinh mi mắt chưa đúng có thể làm bờ mi dễ viêm. Viêm bờ mi gây đỏ rìa mi, ngứa, rát, vảy nhỏ ở chân lông mi, cảm giác cộm và mắt mỏi. Lẹo thường là khối sưng đau ở mi do viêm tuyến, còn chắp là khối cứng hơn, đau ít hơn, do tắc tuyến. Người bệnh không nên tự nặn lẹo hoặc chắp vì có thể làm viêm lan rộng.
Vệ sinh mi mắt đúng cách, hạn chế trang điểm khi đang viêm, không dùng chung mỹ phẩm mắt và khám nếu sưng đau tăng là các bước quan trọng. Một số trường hợp cần bác sĩ đánh giá để phân biệt với nhiễm trùng mô quanh mắt hoặc tổn thương mi khác.
6. Viêm giác mạc và trầy xước giác mạc
Viêm giác mạc là tình trạng cần thận trọng hơn viêm kết mạc đơn thuần vì giác mạc là cấu trúc trong suốt giúp hội tụ ánh sáng. Khi giác mạc bị tổn thương, người bệnh có thể đau, sợ ánh sáng, chảy nước mắt nhiều, co quắp mi, nhìn mờ hoặc có đốm trắng trên giác mạc. Trầy xước giác mạc có thể xảy ra sau khi bụi, cát, nước bẩn bắn vào mắt hoặc sau khi dụi mắt mạnh.
Người đeo kính áp tròng bị đỏ mắt, đau hoặc nhìn mờ cần ngưng đeo kính và đi khám sớm. Không nên tự dùng thuốc tê nhỏ mắt, thuốc corticoid hoặc thuốc truyền miệng. Điều trị viêm giác mạc phụ thuộc nguyên nhân, có thể là vi khuẩn, virus, nấm hoặc ký sinh trùng, và cần theo dõi sát để hạn chế nguy cơ sẹo giác mạc.
7. Dị vật mắt sau khi đi mưa, đi đường
Gió mạnh trong cơn mưa có thể cuốn bụi, cát, côn trùng nhỏ hoặc mảnh kim loại vào mắt. Dị vật gây cộm, xốn, chảy nước mắt, đỏ mắt và khó mở mắt. Nếu dị vật nằm nông, nước mắt có thể đẩy ra ngoài; nhưng nếu dị vật bám vào giác mạc hoặc kết mạc, cố gắng dụi mắt có thể làm trầy xước nặng hơn.
Khi nghi có dị vật, nên rửa tay, tránh dụi mắt, có thể chớp mắt nhẹ và rửa mắt bằng nước sạch hoặc dung dịch phù hợp nếu có. Nếu cảm giác cộm không hết, đau tăng, nhìn mờ hoặc dị vật do kim loại, hóa chất, vật sắc nhọn, cần đi khám. Dịch vụ lấy dị vật mắt nên được thực hiện trong điều kiện phù hợp để giảm nguy cơ tổn thương thêm.
Khi nào đỏ mắt có thể theo dõi, khi nào cần khám sớm?
Một số trường hợp đỏ mắt nhẹ, không đau, không giảm thị lực, không chấn thương, không đeo kính áp tròng và triệu chứng cải thiện dần có thể theo dõi ngắn hạn kết hợp vệ sinh tay, tránh dụi mắt, nghỉ ngơi và hạn chế tác nhân kích ứng. Tuy nhiên, ranh giới giữa kích ứng nhẹ và bệnh cần điều trị không phải lúc nào cũng rõ. Vì vậy, nếu bạn không chắc nguyên nhân, khám mắt vẫn là lựa chọn an toàn hơn.
Có thể theo dõi ngắn nếu
- Đỏ mắt nhẹ, không đau nhức.
- Không nhìn mờ hoặc chỉ mờ thoáng qua do nước mắt.
- Không sợ ánh sáng rõ.
- Không có chấn thương, hóa chất hoặc dị vật nghiêm trọng.
- Không đeo kính áp tròng trong thời gian gần đây.
- Triệu chứng giảm dần sau khi tránh bụi, nghỉ mắt, vệ sinh đúng.
Nên khám sớm nếu có
- Đau mắt nhiều, nhức sâu trong mắt.
- Giảm thị lực, nhìn mờ đột ngột hoặc nhìn quầng sáng.
- Chói sáng, sợ ánh sáng, khó mở mắt.
- Ghèn mủ nhiều, sưng mi tăng, sốt hoặc đau quanh hốc mắt.
- Đỏ mắt sau chấn thương, hóa chất, nước bẩn bắn vào mắt.
- Đỏ mắt ở người đeo kính áp tròng, người suy giảm miễn dịch hoặc trẻ nhỏ.
Quy trình khám khi nghi bệnh mắt mùa mưa
Khi đến khám vì đỏ mắt, dị ứng hoặc nghi viêm nhiễm, bác sĩ không chỉ nhìn mắt đỏ rồi kết luận. Việc hỏi bệnh và khám có hệ thống giúp xác định nguyên nhân, mức độ ảnh hưởng và nguy cơ biến chứng. Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh – Bến Tre, quy trình có thể được cá thể hóa theo triệu chứng và độ tuổi của từng người bệnh.
Bước 1: Hỏi triệu chứng và yếu tố nguy cơ
Bác sĩ cần biết mắt đỏ từ khi nào, một hay hai bên, có đau không, có ghèn không, có ngứa không, có giảm thị lực hay sợ ánh sáng không. Các thông tin như đi mưa, tiếp xúc nước ngập, dùng kính áp tròng, chấn thương, dùng thuốc nhỏ trước đó, bệnh nền và người xung quanh có đau mắt đỏ cũng rất quan trọng.
Bước 2: Đo thị lực và kiểm tra khúc xạ khi cần
Đo thị lực giúp đánh giá mắt có bị ảnh hưởng chức năng nhìn hay không. Nếu người bệnh nhìn mờ kéo dài, có tật khúc xạ chưa chỉnh, trẻ em nheo mắt hoặc mỏi mắt, bác sĩ có thể chỉ định đo khúc xạ sau khi tình trạng viêm cấp được xem xét phù hợp.
Bước 3: Khám sinh hiển vi bề mặt mắt
Soi đèn giúp đánh giá kết mạc, giác mạc, bờ mi, phim nước mắt, mức độ ghèn, tổn thương xước hoặc dấu hiệu viêm giác mạc. Đây là bước quan trọng để phân biệt đỏ mắt do dị ứng, viêm kết mạc, khô mắt, viêm bờ mi hay bệnh lý sâu hơn.
Bước 4: Đánh giá dấu hiệu cảnh báo
Nếu có đau nhiều, sợ ánh sáng, giảm thị lực, tổn thương giác mạc, phản ứng viêm trong mắt hoặc nghi biến chứng, bác sĩ có thể cần theo dõi sát, chỉ định xét nghiệm hoặc chuyển tuyến phù hợp tùy tình huống. Người bệnh nên thông báo đầy đủ các thuốc đã dùng, kể cả thuốc mua ngoài.
Bước 5: Tư vấn chăm sóc và hẹn tái khám
Kế hoạch chăm sóc phụ thuộc nguyên nhân. Có trường hợp chủ yếu cần vệ sinh, tránh lây lan và theo dõi; có trường hợp cần điều trị theo chỉ định. Tái khám đúng hẹn giúp bác sĩ đánh giá đáp ứng, điều chỉnh hướng xử trí và phát hiện sớm bất thường nếu triệu chứng không cải thiện.
Những yếu tố làm bệnh mắt mùa mưa dễ nặng hơn
Cùng bị đỏ mắt trong mùa mưa nhưng mức độ nặng nhẹ ở mỗi người khác nhau. Một số yếu tố khiến bệnh dễ kéo dài, dễ tái phát hoặc dễ có biến chứng hơn. Nhận diện các yếu tố này giúp bạn chủ động phòng ngừa và trao đổi chính xác với bác sĩ mắt khi đi khám.
Thói quen vệ sinh và sinh hoạt
Dụi mắt, dùng tay áo lau mắt, dùng chung khăn, ngủ thiếu, làm việc màn hình liên tục, trang điểm mắt khi đang viêm và không vệ sinh gọng kính là các thói quen thường gặp. Trong mùa mưa, tay có thể tiếp xúc với tay nắm cửa, áo mưa, mũ bảo hiểm, nước bẩn và nhiều bề mặt ẩm. Nếu sau đó chạm vào mắt, nguy cơ kích ứng hoặc lây nhiễm tăng lên.
Môi trường ẩm, nấm mốc
Phòng kín ẩm, chăn gối lâu không phơi, máy lạnh không vệ sinh, rèm cửa bám bụi và tường mốc có thể kích hoạt dị ứng mắt. Người có viêm mũi dị ứng, hen, viêm da cơ địa hoặc tiền sử dị ứng theo mùa thường nhạy cảm hơn. Việc kiểm soát môi trường sống đôi khi quan trọng không kém thuốc điều trị.
Kính áp tròng và nguồn nước
Kính áp tròng cần được sử dụng đúng hướng dẫn. Đeo kính khi đi mưa, tắm, bơi, ngủ quên hoặc rửa kính bằng nước không phù hợp làm tăng nguy cơ viêm giác mạc. Nếu mắt đỏ khi đang dùng kính áp tròng, nên tháo kính, bảo quản kính và hộp kính để bác sĩ xem xét khi cần, đồng thời đi khám sớm.
Bệnh nền và độ tuổi
Trẻ nhỏ, người lớn tuổi, người đái tháo đường, người suy giảm miễn dịch, người đang dùng thuốc ảnh hưởng miễn dịch hoặc có bệnh mắt nền cần thận trọng hơn. Trẻ em đôi khi không mô tả được đau hay nhìn mờ, chỉ biểu hiện bằng dụi mắt, quấy khóc, sợ sáng, bỏ học hoặc nheo mắt. Cha mẹ không nên chủ quan nếu mắt trẻ đỏ kéo dài.
Sai lầm thường gặp khi chăm sóc đỏ mắt mùa mưa
Nhiều biến chứng mắt không đến từ bệnh ban đầu mà đến từ cách xử trí chưa phù hợp. Khi mắt đỏ, người bệnh thường nóng ruột, muốn nhỏ thuốc cho nhanh hết. Tuy nhiên mắt là cơ quan nhạy cảm; thuốc dùng sai có thể làm triệu chứng tạm lắng nhưng bệnh nền nặng hơn.
Tự dùng thuốc nhỏ có corticoid
Một số thuốc nhỏ mắt phối hợp có thể chứa corticoid. Nhóm thuốc này có vai trò trong một số bệnh mắt nhưng cần chỉ định và theo dõi. Dùng không đúng có thể làm nặng nhiễm trùng, che lấp viêm loét giác mạc, tăng nhãn áp ở người nhạy cảm hoặc gây tác dụng phụ khác. Vì vậy, không nên dùng lại thuốc cũ hoặc dùng theo lời mách khi chưa được khám.
Dùng chung thuốc, khăn hoặc nước rửa mắt
Viêm kết mạc có thể lây qua dịch tiết mắt. Dùng chung khăn, gối, thuốc nhỏ mắt hoặc chạm đầu lọ thuốc vào lông mi có thể làm lây nhiễm cho người khác hoặc tái nhiễm cho chính mình. Mỗi người nên dùng vật dụng riêng, rửa tay thường xuyên và tránh để đầu lọ thuốc chạm mắt nếu đang được bác sĩ chỉ định thuốc.
Đắp lá cây, nhỏ nước muối tự pha, rửa bằng nước không sạch
Các phương pháp dân gian như đắp lá, nhỏ nước tự pha, rửa mắt bằng nước không đảm bảo vô khuẩn có thể đưa thêm vi sinh vật hoặc chất kích ứng vào mắt. Đặc biệt khi giác mạc đã trầy xước, nguy cơ nhiễm trùng tăng. Nếu cần làm sạch, nên dùng phương tiện phù hợp và đi khám khi triệu chứng không giảm.
Tiếp tục đeo kính áp tròng khi mắt đang đỏ
Đeo kính áp tròng khi mắt đỏ, đau hoặc cộm có thể làm thiếu oxy bề mặt giác mạc, giữ vi sinh vật sát giác mạc và làm tổn thương nặng hơn. Người dùng kính áp tròng cần đặc biệt tránh tiếp xúc nước mưa, nước hồ bơi và nước máy với kính. Nếu có bất thường, nên ngưng đeo và khám sớm.
Chờ quá lâu khi có dấu hiệu nguy hiểm
Đỏ mắt đơn thuần có thể không nguy hiểm, nhưng đỏ mắt kèm đau nhiều, nhìn mờ, sợ ánh sáng, đau đầu, buồn nôn, chấn thương hoặc hóa chất là tình huống khác. Chờ đợi quá lâu có thể làm mất thời điểm điều trị thuận lợi. Nếu không chắc, hãy liên hệ bác sĩ mắt để được hướng dẫn đi khám.
Đặt lịch khám
Nếu bạn bị đỏ mắt, ngứa mắt, ghèn nhiều, cộm xốn sau khi đi mưa hoặc nghi viêm nhiễm, khám mắt giúp xác định nguyên nhân và hướng chăm sóc phù hợp.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Lời khuyên của bác sĩ để phòng bệnh mắt mùa mưa
Phòng bệnh mắt mùa mưa không chỉ là tránh nước mưa rơi vào mắt. Cách hiệu quả hơn là giảm tiếp xúc với nguồn bẩn, duy trì vệ sinh tay, bảo vệ bề mặt mắt và đi khám đúng lúc. Các lời khuyên dưới đây phù hợp cho đa số người, nhưng vẫn cần điều chỉnh theo tình trạng mắt cụ thể, đặc biệt với trẻ em, người đeo kính áp tròng, người đã phẫu thuật mắt hoặc có bệnh mắt mạn tính.
Giữ tay sạch và hạn chế dụi mắt
Rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay khi đi từ ngoài về, trước khi chạm vào mặt, trước và sau khi nhỏ thuốc nếu có chỉ định. Khi mắt cộm, việc dụi mắt thường tạo cảm giác dễ chịu tạm thời nhưng có thể làm trầy giác mạc, tăng viêm và đưa tác nhân bẩn vào mắt. Hãy tập thói quen chớp mắt nhẹ, nghỉ mắt, rửa tay trước khi lau vùng quanh mắt.
Bảo vệ mắt khi đi mưa, đi đường
Khi đi xe máy trong mưa, nên dùng kính chắn gió, mũ bảo hiểm có kính hoặc kính bảo hộ phù hợp để hạn chế nước bẩn, bụi và côn trùng bay vào mắt. Nếu nước mưa bắn vào mắt, tránh dụi; rửa tay và làm sạch vùng mặt khi về nhà. Người làm việc ngoài trời, công trường, môi trường nhiều bụi hoặc hóa chất càng cần bảo hộ mắt đúng cách.
Kiểm soát nấm mốc và tác nhân dị ứng trong nhà
Giữ nhà thông thoáng, vệ sinh máy lạnh, phơi hoặc sấy chăn gối khi ẩm, lau khu vực mốc, giặt rèm định kỳ và tránh tích trữ đồ ẩm trong phòng ngủ. Nếu bạn hay dị ứng mắt trong mùa mưa, việc ghi nhận tác nhân khởi phát như dọn nhà, nằm phòng máy lạnh, tiếp xúc thú cưng hoặc bụi mốc sẽ giúp bác sĩ tư vấn sát hơn.
Chăm sóc mắt khi dùng màn hình
Ngày mưa khiến nhiều người ở trong nhà và dùng điện thoại, máy tính lâu hơn. Hãy nghỉ mắt định kỳ, chớp mắt có ý thức, tránh quạt hoặc máy lạnh thổi trực tiếp vào mặt, điều chỉnh ánh sáng phòng và khoảng cách màn hình. Nếu mắt khô rát kéo dài, nên khám để đánh giá bề mặt mắt thay vì chỉ tăng số lần nhỏ thuốc theo cảm tính.
Không tự chia sẻ thuốc nhỏ mắt
Thuốc nhỏ mắt cần dùng đúng người, đúng bệnh, đúng thời điểm. Một lọ thuốc đã chạm vào mắt người bệnh có thể mang theo dịch tiết. Ngoài ra, cùng là đỏ mắt nhưng nguyên nhân khác nhau có thể cần hướng xử trí khác nhau. Nếu đang dùng thuốc theo toa mà triệu chứng không cải thiện hoặc nặng hơn, nên tái khám.
Chú ý trẻ em và người lớn tuổi
Trẻ em dễ lây đau mắt đỏ trong lớp học và có thể dụi mắt nhiều. Người lớn tuổi có thể kèm khô mắt, bệnh mi mắt, đái tháo đường hoặc dùng nhiều thuốc toàn thân. Với hai nhóm này, không nên trì hoãn nếu đỏ mắt kéo dài, sưng đau, nhìn mờ hoặc sinh hoạt bị ảnh hưởng.
Bệnh mắt mùa mưa ở trẻ em: cha mẹ cần lưu ý gì?
Trẻ em là nhóm dễ gặp bệnh mắt mùa mưa vì thường sinh hoạt tập thể, hay đưa tay lên mặt và chưa biết tự bảo vệ mắt. Trẻ có thể bị viêm kết mạc lây nhiễm, dị ứng mắt, khô mắt do học online hoặc xem thiết bị điện tử lâu, hoặc cộm xốn do bụi nước bắn vào mắt khi đi học. Dấu hiệu ở trẻ đôi khi không rõ ràng như người lớn. Thay vì nói “con nhìn mờ”, trẻ có thể nheo mắt, nghiêng đầu, dụi mắt, lại gần sách vở hoặc than nhức đầu.
Khi trẻ đỏ mắt, cha mẹ nên quan sát mắt một hay hai bên, có ghèn dính mi không, trẻ có sợ sáng không, có đau khi mở mắt không, có sốt hay sưng mi không. Không nên tự dùng thuốc nhỏ mắt của người lớn cho trẻ. Một số thuốc có thể không phù hợp độ tuổi hoặc cần theo dõi tác dụng phụ. Nếu trẻ đang có tật khúc xạ, cận thị hoặc đang dùng phương pháp kiểm soát cận thị, việc chăm sóc mắt khi viêm càng cần cá thể hóa.
Với trẻ cận thị, mùa mưa thường làm thời gian hoạt động ngoài trời giảm và thời gian nhìn gần tăng. Điều này không trực tiếp gây đỏ mắt nhiễm trùng, nhưng có thể làm mỏi mắt, khô mắt và ảnh hưởng thói quen thị giác. Các biện pháp như kính kiểm soát cận thị, Ortho-K hoặc atropine nếu được cân nhắc cần dựa trên tuổi, độ cận, khúc xạ, giác mạc, trục nhãn cầu, thói quen sinh hoạt và lịch tái khám. Ortho-K không chữa khỏi cận vĩnh viễn và không nên sử dụng khi mắt đang đỏ, đau hoặc nghi nhiễm trùng nếu chưa được bác sĩ đánh giá.
Người đeo kính áp tròng và Ortho-K trong mùa mưa
Kính áp tròng mềm và kính Ortho-K tiếp xúc trực tiếp với giác mạc, vì vậy vệ sinh và tuân thủ tái khám rất quan trọng. Mùa mưa làm nguy cơ tiếp xúc nước bẩn tăng, trong khi độ ẩm cao có thể khiến hộp kính, tay và bề mặt xung quanh dễ nhiễm bẩn nếu vệ sinh không tốt. Người dùng kính cần rửa tay và lau khô tay trước khi thao tác, dùng dung dịch chăm sóc kính theo hướng dẫn, thay hộp kính định kỳ và không để kính tiếp xúc nước máy, nước mưa, nước hồ bơi.
Nếu đang đeo kính áp tròng mà xuất hiện đỏ mắt, đau, cộm nhiều, chảy nước mắt, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ, hãy ngưng đeo kính và đi khám sớm. Đừng cố đeo tiếp vì “chỉ đỏ nhẹ”. Viêm giác mạc liên quan kính áp tròng có thể tiến triển nhanh ở một số trường hợp. Bác sĩ có thể cần kiểm tra giác mạc, đánh giá độ vừa của kính, thói quen vệ sinh và lịch đeo.
Đối với Ortho-K trong kiểm soát cận thị, quyết định dùng hay tạm ngưng khi có viêm đỏ mắt phải cá thể hóa. Ortho-K là phương pháp chỉnh hình giác mạc tạm thời khi ngủ, không làm hết cận vĩnh viễn. Hiệu quả và độ an toàn phụ thuộc vào chọn lọc người phù hợp, thiết kế kính, tình trạng giác mạc, trục nhãn cầu, tuân thủ vệ sinh và tái khám. Khi có dấu hiệu nghi nhiễm trùng, ưu tiên là bảo vệ giác mạc và thị lực, không tự xử lý tại nhà.
Khi nào nên đến phòng khám mắt?
Bạn nên đến phòng khám mắt khi triệu chứng làm ảnh hưởng sinh hoạt, học tập, công việc hoặc khi không chắc nguyên nhân. Khám mắt không chỉ để nhận thuốc; mục tiêu là xác định đúng bệnh, loại trừ dấu hiệu nguy hiểm và hướng dẫn chăm sóc phù hợp. Với các bệnh mắt mùa mưa, thời điểm khám sớm có thể giúp giảm nguy cơ lây lan trong gia đình, trường học, nơi làm việc và hạn chế biến chứng ở giác mạc.
Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh – Bến Tre tại 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre tiếp nhận khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tư vấn tròng kính Essilor/ZEISS. Một số hệ thống hỗ trợ như ZEISS Vision Expert, Nidek LE 1200, Essilor Neksia 600 có thể được sử dụng phù hợp trong quy trình kính thuốc và khúc xạ. Những thông tin này chỉ nhằm giúp người bệnh hiểu phạm vi dịch vụ, không thay thế đánh giá y khoa trực tiếp.
Nếu bạn đang tìm khám mắt Bến Tre hoặc cần gặp bác sĩ mắt vì đỏ mắt sau mưa, hãy chuẩn bị một số thông tin trước khi đến: thời điểm khởi phát, triệu chứng nặng nhất, thuốc đã dùng, có đeo kính áp tròng không, có tiếp xúc người đau mắt đỏ không, có nước bẩn hoặc hóa chất bắn vào mắt không. Mang theo kính đang dùng, toa kính cũ, thuốc nhỏ mắt và hộp kính áp tròng nếu có để bác sĩ đánh giá đầy đủ hơn.
Đặt lịch khám
Đỏ mắt mùa mưa có thể do dị ứng, kích ứng hoặc viêm nhiễm. Khám sớm khi có dấu hiệu cảnh báo giúp bác sĩ đánh giá thị lực, giác mạc và hướng chăm sóc an toàn hơn.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Câu hỏi thường gặp
Đỏ mắt mùa mưa có phải lúc nào cũng là đau mắt đỏ không?
Không. Đỏ mắt mùa mưa có thể do viêm kết mạc virus, vi khuẩn, dị ứng, khô mắt, viêm bờ mi, dị vật hoặc viêm giác mạc. Nếu đỏ mắt kèm đau, chói sáng, nhìn mờ, ghèn nhiều hoặc có tiền sử đeo kính áp tròng, bạn nên khám để xác định nguyên nhân.
Mắt ngứa và chảy nước mắt sau mưa có nguy hiểm không?
Ngứa và chảy nước mắt thường gợi ý dị ứng hoặc kích ứng, nhất là khi xảy ra hai bên và liên quan bụi, nấm mốc. Tuy nhiên nếu có đau, sợ ánh sáng, sưng mi nhiều, ghèn mủ hoặc nhìn mờ, cần đi khám sớm vì có thể không chỉ là dị ứng đơn thuần.
Có nên tự mua thuốc nhỏ mắt khi bị đỏ mắt không?
Không nên tự mua thuốc, đặc biệt là thuốc chứa corticoid hoặc kháng sinh, khi chưa rõ nguyên nhân. Dùng sai thuốc có thể che lấp triệu chứng hoặc làm nặng nhiễm trùng. Bạn có thể vệ sinh tay, tránh dụi mắt và đi khám nếu triệu chứng nặng hoặc kéo dài.
Đeo kính áp tròng bị đỏ mắt trong mùa mưa cần làm gì?
Hãy ngưng đeo kính áp tròng, không tự nhỏ thuốc mạnh và đi khám sớm nếu có đau, cộm nhiều, chảy nước mắt, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ. Kính áp tròng tiếp xúc trực tiếp giác mạc nên đỏ mắt ở nhóm này cần được đánh giá thận trọng.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ mắt?
Nên đưa trẻ đi khám nếu trẻ đỏ mắt kéo dài, dụi mắt nhiều, có ghèn mủ, sưng mi, sợ sáng, than đau, nhìn mờ, nheo mắt hoặc đỏ mắt sau chấn thương. Không nên tự dùng thuốc của người lớn cho trẻ vì cần đánh giá theo tuổi và tình trạng mắt cụ thể.