Tóm tắt nhanh: khi nào đáng lo?

Nhiều người tìm kiếm câu hỏi đỏ mắt một bên có nguy hiểm không khi thấy một mắt bỗng đỏ lên trong khi mắt còn lại bình thường. Câu trả lời phụ thuộc vào bối cảnh: đỏ ở phần trắng mắt, đỏ quanh giác mạc, đỏ kèm cộm xốn, đỏ sau khi dụi mắt, đỏ sau khi hàn cắt, đỏ khi đeo kính áp tròng, hay đỏ kèm đau đầu buồn nôn là những tình huống rất khác nhau.

Trong nhóm nhẹ, đỏ mắt có thể do khô mắt, dị ứng, bụi, thức khuya, dùng màn hình lâu, viêm bờ mi hoặc xuất huyết dưới kết mạc. Những tình trạng này thường không gây giảm thị lực rõ, đau không nhiều và có thể cải thiện khi nghỉ ngơi, vệ sinh mắt đúng cách. Tuy vậy, ngay cả trường hợp tưởng như nhẹ cũng cần theo dõi sát, vì triệu chứng ban đầu đôi khi chưa bộc lộ đầy đủ.

Trong nhóm cần thận trọng, đỏ mắt một bên có thể liên quan đến trầy xước giác mạc, dị vật, viêm giác mạc, viêm màng bồ đào trước, viêm củng mạc, tăng nhãn áp cấp hoặc nhiễm trùng. Đây là các bệnh mắt có thể ảnh hưởng thị lực nếu chậm khám hoặc dùng thuốc không phù hợp, đặc biệt là tự dùng thuốc nhỏ có corticoid, thuốc kháng sinh còn dư hoặc thuốc dân gian.

Đỏ mắt một bên là gì?

Đỏ mắt là biểu hiện mạch máu ở kết mạc hoặc các mô quanh mắt giãn ra, sung huyết hoặc có chảy máu nhỏ dưới kết mạc. Khi chỉ xảy ra ở một bên, người bệnh thường lo lắng hơn vì sự khác biệt giữa hai mắt rất dễ thấy. Một bên mắt đỏ có thể khu trú ở góc trong, góc ngoài, quanh rìa giác mạc, toàn bộ lòng trắng hoặc thành một mảng đỏ tươi như máu tụ.

Về mặt chuyên môn, bác sĩ mắt không chỉ nhìn màu đỏ mà còn đánh giá vị trí đỏ, mức độ đau, thị lực, phản ứng đồng tử, giác mạc, tiền phòng, nhãn áp và tiền sử tiếp xúc. Cùng là đỏ mắt, nhưng đỏ do viêm kết mạc thường khác với đỏ do viêm giác mạc; đỏ do xuất huyết dưới kết mạc lại khác với đỏ do cơn glôcôm góc đóng cấp. Vì vậy, câu hỏi đỏ mắt một bên có nguy hiểm không không thể trả lời chỉ bằng một dấu hiệu đỏ.

Một điểm cần nhớ: mắt đỏ không đồng nghĩa với nhiễm trùng, và không phải trường hợp nào cũng cần kháng sinh. Ngược lại, mắt đỏ ít ghèn cũng không bảo đảm là an toàn. Một số bệnh như viêm màng bồ đào hoặc tăng nhãn áp cấp có thể không có ghèn nhưng lại gây đau, chói sáng, nhìn mờ và cần được đánh giá sớm.

Nếu bạn đang ở Bến Tre và cần kiểm tra, có thể tham khảo dịch vụ khám mắt tổng quát để bác sĩ mắt đánh giá thị lực, bề mặt nhãn cầu, giác mạc, kết mạc và các yếu tố nguy cơ liên quan. Việc khám trực tiếp giúp hạn chế nhầm lẫn giữa những bệnh có biểu hiện giống nhau.

Vì sao đỏ mắt một bên quan trọng hơn bạn nghĩ?

Khi mắt đỏ cả hai bên sau khi thức khuya, dị ứng theo mùa hoặc tiếp xúc khói bụi, người bệnh thường dễ liên hệ với yếu tố môi trường. Nhưng khi chỉ đỏ một bên, nguyên nhân cục bộ tại mắt đó cần được nghĩ tới nhiều hơn: hạt bụi mắc dưới mi, lông mi quặm, trầy giác mạc, viêm tuyến bờ mi, tắc lệ đạo, viêm giác mạc do kính áp tròng hoặc tổn thương sau chấn thương nhỏ.

Giác mạc là lớp trong suốt phía trước mắt, có vai trò quan trọng trong khúc xạ ánh sáng. Tổn thương giác mạc có thể gây cộm xốn, đau, chảy nước mắt và sợ ánh sáng. Nếu có nhiễm trùng giác mạc, việc trì hoãn khám hoặc dùng thuốc không đúng có thể làm tổn thương nặng hơn. Đây là lý do bác sĩ thường khuyến cáo người đeo kính áp tròng bị đỏ một bên nên ngừng đeo và khám sớm.

Một số nguyên nhân đỏ mắt còn liên quan đến bệnh toàn thân. Viêm màng bồ đào có thể gặp ở người có bệnh tự miễn hoặc viêm nhiễm trước đó. Viêm củng mạc có thể đi kèm bệnh lý mô liên kết. Xuất huyết dưới kết mạc tái phát có thể liên quan đến tăng huyết áp, rối loạn đông máu hoặc dùng thuốc chống đông, dù nhiều trường hợp vẫn là lành tính. Vì vậy, bác sĩ cần hỏi bệnh sử và đôi khi phối hợp theo dõi với chuyên khoa khác.

Các nguồn y khoa như American Academy of Ophthalmology cũng nhấn mạnh rằng đỏ mắt kèm đau, thay đổi thị lực, nhạy cảm ánh sáng, chấn thương hoặc nghi dị vật là lý do cần được chăm sóc mắt kịp thời. Bạn có thể xem thêm thông tin tổng quan tại AAO về đỏ mắt, nhưng thông tin trực tuyến không thay thế cho khám trực tiếp.

Những nguyên nhân thường gặp gây đỏ mắt một bên

1. Kích ứng, khô mắt và mỏi mắt

Làm việc với máy tính lâu, ngủ ít, môi trường máy lạnh, khói bụi hoặc gió mạnh có thể làm bề mặt mắt khô và kích ứng. Người bệnh thường thấy cộm, rát nhẹ, chảy nước mắt hoặc đỏ ở một bên nhiều hơn bên kia. Bên mắt hay tiếp xúc gió quạt, bên mắt có bờ mi viêm hoặc bên mắt có chất lượng nước mắt kém hơn có thể đỏ rõ hơn.

Trong trường hợp này, nghỉ ngơi, chớp mắt thường xuyên, tránh dụi mắt, giữ vệ sinh mí mắt và dùng nước mắt nhân tạo phù hợp có thể giúp dễ chịu hơn. Tuy nhiên, nếu đỏ kéo dài nhiều ngày, tái phát thường xuyên, kèm đau hoặc nhìn mờ, cần khám để loại trừ viêm bờ mi, viêm giác mạc chấm nông hoặc các bệnh mắt khác.

2. Viêm kết mạc

Viêm kết mạc là nguyên nhân phổ biến của mắt đỏ. Tình trạng này có thể do virus, vi khuẩn, dị ứng hoặc kích ứng hóa chất. Ban đầu bệnh có thể ở một mắt, sau đó lan sang mắt còn lại, nhất là trong viêm kết mạc do virus. Triệu chứng thường gồm đỏ mắt, cộm, chảy nước mắt, ghèn, dính mi buổi sáng hoặc ngứa.

Viêm kết mạc do virus thường lây qua tay, khăn, bề mặt tiếp xúc và có thể đi kèm cảm cúm. Viêm kết mạc do vi khuẩn thường có ghèn đặc hơn. Dị ứng thường ngứa nhiều và hay ảnh hưởng cả hai mắt, nhưng một bên vẫn có thể khó chịu hơn. Dù là bệnh thường gặp, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc kháng sinh hoặc thuốc có corticoid vì có thể che lấp bệnh khác hoặc làm nặng thêm một số nhiễm trùng.

3. Xuất huyết dưới kết mạc

Đây là tình trạng một mạch máu nhỏ dưới kết mạc vỡ, tạo mảng đỏ tươi trên lòng trắng mắt. Người bệnh thường hoảng vì nhìn rất đỏ, nhưng nhiều trường hợp không đau, không giảm thị lực và có thể tự hấp thu dần trong vài ngày đến vài tuần. Nguyên nhân có thể là ho mạnh, hắt hơi, táo bón rặn, nâng vật nặng, dụi mắt hoặc tự phát.

Dù thường lành tính, xuất huyết dưới kết mạc cần được chú ý nếu xảy ra sau chấn thương, tái phát nhiều lần, lan rộng nhanh, kèm đau, giảm thị lực, đang dùng thuốc chống đông hoặc có tăng huyết áp. Khi đó, khám mắt và đánh giá sức khỏe tổng quát có thể cần thiết để tìm yếu tố liên quan.

4. Dị vật hoặc trầy xước giác mạc

Một hạt bụi, mạt kim loại, cát, lông mi hoặc mảnh thực vật có thể mắc vào bề mặt mắt hoặc dưới mi. Người bệnh thường có cảm giác cộm như có vật trong mắt, chảy nước mắt, khó mở mắt, đỏ một bên và đau tăng khi chớp. Trầy giác mạc cũng có thể xảy ra sau khi móng tay quẹt vào mắt, bị lá cây quệt, chơi thể thao hoặc đeo tháo kính áp tròng không đúng cách.

Không nên cố dụi mắt để lấy dị vật vì có thể làm trầy giác mạc nặng hơn. Nếu nghi có dị vật, nhất là dị vật kim loại, dị vật bắn tốc độ cao, đau nhiều hoặc nhìn mờ, cần khám sớm. Bác sĩ có thể soi đèn khe, nhuộm fluorescein khi cần và xử trí theo loại tổn thương. Nếu cần, bạn có thể xem dịch vụ lấy dị vật mắt để hiểu thêm về quy trình thăm khám.

5. Viêm giác mạc

Viêm giác mạc là tình trạng cần thận trọng vì giác mạc liên quan trực tiếp đến thị lực. Nguyên nhân có thể do vi khuẩn, virus herpes, nấm, ký sinh trùng, khô mắt nặng hoặc chấn thương. Người đeo kính áp tròng, đặc biệt đeo qua đêm, vệ sinh kính không đúng hoặc dùng nước máy rửa kính, có nguy cơ viêm giác mạc cao hơn.

Dấu hiệu gợi ý gồm đau mắt, đỏ quanh rìa giác mạc, sợ ánh sáng, chảy nước mắt, nhìn mờ, cảm giác có màn che hoặc thấy đốm trắng trên giác mạc. Đây không phải tình huống nên tự mua thuốc nhỏ. Một số thuốc, nhất là corticoid, có thể làm nặng nhiễm trùng nếu dùng sai thời điểm.

6. Viêm màng bồ đào trước

Viêm màng bồ đào trước thường gây đỏ mắt quanh rìa giác mạc, đau âm ỉ, sợ ánh sáng và nhìn mờ. Người bệnh có thể đau tăng khi nhìn ra ánh sáng mạnh hoặc khi mắt lành bị chiếu sáng. Bệnh có thể tái phát và liên quan đến một số bệnh toàn thân. Chẩn đoán cần khám đèn khe để phát hiện tế bào viêm trong tiền phòng, vì chỉ nhìn bên ngoài rất dễ nhầm với viêm kết mạc.

7. Tăng nhãn áp cấp

Cơn tăng nhãn áp cấp là tình huống cần xử trí khẩn. Người bệnh có thể đỏ một bên mắt, đau nhức dữ dội, nhìn mờ, nhìn quầng xanh đỏ quanh đèn, đau đầu, buồn nôn hoặc nôn. Mắt có thể căng, giác mạc mờ, đồng tử phản ứng kém. Nếu có các dấu hiệu này, cần đi khám cấp cứu mắt càng sớm càng tốt.

8. Viêm củng mạc, viêm thượng củng mạc

Viêm thượng củng mạc thường gây đỏ khu trú, khó chịu nhẹ đến vừa, đôi khi tự giới hạn. Viêm củng mạc thường đau sâu, đau lan quanh hốc mắt, đau khi cử động mắt và có thể liên quan bệnh tự miễn. Hai bệnh này nhìn bên ngoài có thể giống nhau ở giai đoạn đầu, vì vậy nếu đau nhiều hoặc đỏ kéo dài, nên khám bác sĩ mắt.

Khi nào có thể theo dõi tại nhà, khi nào cần khám?

Nếu bạn đang băn khoăn đỏ mắt một bên có nguy hiểm không, hãy bắt đầu bằng ba câu hỏi: có đau không, có nhìn mờ không, và có yếu tố nguy cơ không. Nếu câu trả lời là có ở bất kỳ câu nào, khả năng cần khám sớm sẽ cao hơn. Yếu tố nguy cơ bao gồm chấn thương, hóa chất, dị vật, đeo kính áp tròng, phẫu thuật mắt gần đây, bệnh giác mạc, suy giảm miễn dịch, trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi có triệu chứng nặng.

Trường hợp có thể theo dõi ngắn thường là đỏ nhẹ, không đau, không giảm thị lực, không sợ ánh sáng, không có ghèn mủ nhiều và có nguyên nhân rõ như thức khuya, khói bụi, hơi cay nhẹ hoặc dùng màn hình lâu. Khi theo dõi, cần tránh dụi mắt, rửa tay thường xuyên, không dùng chung khăn, tạm ngưng trang điểm mắt và quan sát diễn tiến trong 24 đến 48 giờ.

Ngược lại, bạn nên khám trong ngày hoặc càng sớm càng tốt nếu có một trong các dấu hiệu sau: đau mắt nhiều, nhìn mờ đột ngột, chói sáng, sưng mi nặng, ghèn mủ nhiều, đồng tử bất thường, đỏ quanh tròng đen, nôn ói kèm đau đầu, chấn thương, hóa chất bắn vào mắt hoặc nghi dị vật còn trong mắt. Với hóa chất, cần rửa mắt ngay bằng nước sạch trong khi di chuyển đến cơ sở y tế, không chờ xem có đỡ hay không.

Không nên tự kết luận rằng mắt đỏ là đau mắt đỏ lây nhiễm. Đau mắt đỏ thường dùng trong dân gian để chỉ viêm kết mạc, nhưng thực tế nhiều bệnh mắt khác cũng đỏ. Sự nhầm lẫn này là nguyên nhân phổ biến dẫn đến tự mua thuốc nhỏ không phù hợp, làm chậm chẩn đoán hoặc khiến bệnh nặng thêm.

Quy trình khám khi bị đỏ mắt một bên

Khi đến bác sĩ mắt, quy trình thăm khám thường bắt đầu bằng hỏi bệnh kỹ. Bác sĩ sẽ hỏi thời điểm khởi phát, đỏ tăng nhanh hay chậm, có đau hay không, thị lực thay đổi thế nào, có ghèn, chói sáng, chảy nước mắt, ngứa, chấn thương, hóa chất, đeo kính áp tròng, bệnh nền hoặc thuốc đang dùng không. Những thông tin này rất quan trọng vì cùng một hình ảnh đỏ mắt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân.

Nếu đỏ mắt đi kèm mỏi mắt, nhìn mờ khi làm việc gần hoặc nghi ngờ sai kính, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra khúc xạ sau khi tình trạng viêm ổn định. Dịch vụ đo khúc xạ giúp đánh giá cận, viễn, loạn thị và nhu cầu kính, nhưng không thay thế khám bệnh lý khi mắt đang đỏ đau.

Các yếu tố giúp bác sĩ đánh giá mức độ nguy hiểm

Mức độ đau

Đau nhẹ kiểu cộm rát thường gặp trong khô mắt, kích ứng hoặc viêm kết mạc. Đau nhức sâu, đau tăng khi nhìn sáng, đau lan lên đầu hoặc buồn nôn là dấu hiệu cần thận trọng hơn. Đặc biệt, đau mắt nhiều nhưng bên ngoài chỉ đỏ vừa phải vẫn có thể là bệnh lý bên trong mắt.

Thị lực

Giảm thị lực là yếu tố quan trọng. Nếu mắt đỏ nhưng nhìn vẫn rõ như bình thường, nguy cơ bệnh nặng có thể thấp hơn, tuy không loại trừ hoàn toàn. Nếu nhìn mờ, thấy màn sương, quầng sáng, méo hình hoặc giảm thị lực đột ngột, nên khám sớm. Đừng chờ đến khi đỏ nhiều hơn mới đi khám.

Vị trí đỏ

Đỏ lan tỏa trên kết mạc có thể gặp trong viêm kết mạc. Đỏ thành mảng sắc đỏ tươi gợi ý xuất huyết dưới kết mạc. Đỏ tập trung quanh rìa giác mạc, còn gọi là cương tụ rìa, có thể gặp trong viêm giác mạc, viêm màng bồ đào hoặc tăng nhãn áp. Người bệnh khó tự phân biệt chính xác, nhưng mô tả vị trí đỏ sẽ giúp bác sĩ định hướng.

Ghèn và dịch tiết

Ghèn trong, chảy nước mắt nhiều có thể gặp trong viêm virus, dị ứng hoặc kích ứng. Ghèn vàng xanh, dính mi nhiều có thể gợi ý nhiễm khuẩn, nhưng không phải lúc nào cũng đơn giản. Nếu có ghèn kèm đau, sưng mi, nhìn mờ hoặc trẻ nhỏ bị đỏ mắt, nên khám để được đánh giá.

Tiền sử đeo kính áp tròng

Đeo kính áp tròng làm thay đổi nguy cơ. Một mắt đỏ ở người đeo lens cần được xem là có khả năng tổn thương giác mạc cho đến khi được loại trừ. Nên ngưng đeo lens ngay, không dùng lại dung dịch cũ, không tự mua thuốc nhỏ có corticoid và mang theo kính, hộp kính, dung dịch khi đi khám nếu có thể.

Chấn thương và hóa chất

Chấn thương mắt có thể nhỏ nhưng hậu quả không nhỏ. Mạt kim loại, mảnh gỗ, cát, móng tay, lá cây, hóa chất tẩy rửa, vôi, keo hoặc dung môi đều có thể gây tổn thương bề mặt mắt. Với hóa chất, rửa mắt sớm bằng nước sạch và đến cơ sở y tế là ưu tiên. Không nên chờ xem mắt có tự hết đỏ không.

Những sai lầm thường gặp khi bị đỏ mắt một bên

Một sai lầm khác là chỉ dựa vào hình ảnh trên mạng để tự chẩn đoán. Hình ảnh mắt đỏ có thể giống nhau, nhưng kết quả khám đèn khe, nhuộm giác mạc, đo nhãn áp và đánh giá thị lực mới giúp xác định hướng xử trí. Đây là điểm rất quan trọng khi người bệnh hỏi đỏ mắt một bên có nguy hiểm không nhưng chưa mô tả đủ triệu chứng.

Lời khuyên chăm sóc mắt trong lúc chờ khám

Nếu triệu chứng nhẹ và bạn chưa thể đi khám ngay, có thể thực hiện một số bước an toàn: rửa tay trước khi chạm vùng quanh mắt, không dụi mắt, tạm ngưng trang điểm mắt, không dùng chung khăn, tránh khói bụi, nghỉ màn hình, ngủ đủ và giữ môi trường không quá khô. Nếu có kính áp tròng, hãy tháo ra và dùng kính gọng.

Chườm mát bằng khăn sạch có thể giúp dễ chịu trong một số trường hợp kích ứng hoặc dị ứng. Vệ sinh bờ mi nhẹ nhàng có thể hữu ích nếu có vảy bờ mi, nhưng không nên chà mạnh. Nước mắt nhân tạo không chất bảo quản có thể hỗ trợ khô rát ở một số người, tuy nhiên nếu đau, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ, không nên trì hoãn khám chỉ vì nhỏ thấy dịu tạm thời.

Không tự ý dùng thuốc đỏ mắt của người khác, thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hoặc thuốc có corticoid khi chưa được bác sĩ chỉ định. Không tự dùng thuốc tê mắt vì thuốc tê có thể làm mất cảm giác đau tạm thời nhưng gây hại giác mạc nếu lạm dụng. Nếu có dị vật bám sâu hoặc nghi dị vật kim loại, không tự lấy bằng vật nhọn.

Với trẻ em, phụ huynh nên quan sát kỹ các dấu hiệu như trẻ nheo mắt, sợ ánh sáng, dụi mắt liên tục, chảy ghèn, sưng mi, quấy khóc hoặc không chịu mở mắt. Trẻ nhỏ khó mô tả đau và nhìn mờ, vì vậy ngưỡng đi khám nên thấp hơn người lớn. Không tự dùng toa thuốc của trẻ khác cho con mình.

Khi nào nên đến Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh?

Bạn nên cân nhắc khám nếu đỏ mắt một bên không cải thiện sau 24 đến 48 giờ, tái phát nhiều lần, kèm đau, cộm nhiều, sợ ánh sáng, nhìn mờ, ghèn mủ, sưng mi, chấn thương hoặc nghi dị vật. Người đang đeo kính áp tròng bị đỏ một bên cũng nên khám sớm hơn, kể cả khi triệu chứng ban đầu chưa quá nặng.

Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh tại 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre tiếp nhận khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tư vấn tròng kính Essilor/ZEISS. Trong thăm khám bệnh mắt, bác sĩ sẽ ưu tiên đánh giá nguyên nhân đỏ mắt, mức độ ảnh hưởng thị lực và dấu hiệu cần xử trí sớm.

Với các trường hợp liên quan khúc xạ, mỏi mắt hoặc nhu cầu kính sau khi tình trạng viêm đã ổn định, phòng khám có hệ thống hỗ trợ đo khám và cắt kính. Một số điểm mạnh về thiết bị và quy trình có thể kể đến như định hướng ZEISS Vision Expert, máy mài lắp tròng Nidek LE 1200 và Essilor Neksia 600 trong mảng kính thuốc. Tuy nhiên, lựa chọn kính hay phương pháp kiểm soát cận thị luôn cần cá thể hóa theo tuổi, độ cận, khúc xạ, giác mạc, trục nhãn cầu, thói quen sinh hoạt và lịch tái khám; không có phương pháp nào phù hợp cho mọi trẻ và Ortho-K không phải cách chữa khỏi cận vĩnh viễn.

Trong tình huống đau dữ dội, bỏng hóa chất, chấn thương xuyên thủng, giảm thị lực nhanh hoặc buồn nôn kèm đau mắt, bạn nên đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu mắt gần nhất ngay, không chờ lịch hẹn thông thường.

Trả lời ngắn gọn: đỏ mắt một bên có nguy hiểm không?

Đỏ mắt một bên có nguy hiểm không phụ thuộc vào nguyên nhân và dấu hiệu đi kèm. Nếu chỉ đỏ nhẹ, không đau, không nhìn mờ, không chói sáng và có yếu tố kích ứng rõ, tình trạng có thể không nguy hiểm ngay và có thể theo dõi ngắn. Nhưng nếu đỏ mắt kèm bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào, bạn nên khám sớm để tránh bỏ sót bệnh lý ảnh hưởng giác mạc, nhãn áp hoặc cấu trúc bên trong mắt.

Cách tiếp cận an toàn là không vội tự mua thuốc theo kinh nghiệm. Hãy quan sát thị lực, mức độ đau, ánh sáng có làm khó chịu không, có ghèn không, có chấn thương hoặc đeo kính áp tròng không. Những thông tin này giúp bác sĩ mắt đưa ra quyết định phù hợp hơn trong từng trường hợp.

Đỏ mắt tưởng đơn giản nhưng là triệu chứng chung của nhiều bệnh mắt. Khám sớm trong các tình huống nghi ngờ không phải là lo lắng quá mức; đó là cách bảo vệ thị lực thực tế và thận trọng.

Câu hỏi thường gặp