Bước 1
Phụ huynh cần hiểu đúng vấn đề trước khi chọn kính
Tật khúc xạ và các vấn đề thị giác liên quan ở trẻ không chỉ là “đeo kính cho rõ”. Một số trẻ chỉ cần kính đúng độ,
nhưng một số trẻ cần quản lý tăng cận, đo chiều dài trục nhãn cầu, dùng kính kiểm soát cận thị,
Ortho-K hoặc đánh giá nhược thị. Nhược thị không phải tật khúc xạ đơn thuần mà là vấn đề phát triển thị giác. Chọn vấn đề bên dưới để xem mô phỏng quang học tương tác và bảng thị lực mô phỏng.
Chọn vấn đề muốn xem mô phỏng
Cận thị
Nhìn xa mờ, nhìn gần thường rõ hơn.
Cận loạn thị
Nhìn xa mờ kèm bóng chữ hoặc méo hình.
Viễn thị
Nhìn gần dễ mỏi, có thể phải điều tiết nhiều.
Viễn loạn thị
Nhìn gần mờ, bóng chữ, khó tập trung khi học.
Loạn thị
Chữ có bóng, nhòe hoặc méo theo trục.
Nhược thị
Một mắt nhìn kém dù đã chỉnh kính.
Lưu ý: “Lão thị” thường là vấn đề của người lớn do giảm điều tiết theo tuổi.
Nếu trẻ than mỏi khi nhìn gần, nên nghĩ đến viễn thị, rối loạn điều tiết - hội tụ,
nhìn gần quá mức hoặc kính chưa phù hợp.
Bước 2
Ước lượng nguy cơ tăng cận — thang tư vấn nội bộ
Phần này dùng để tư vấn phụ huynh trước khám, chủ yếu áp dụng cho trẻ cận thị hoặc cận loạn thị. Sau khi nhập thông tin, cần bấm “Tính nguy cơ”
để hệ thống tính điểm. Nếu thay đổi lựa chọn sau đó, kết quả sẽ được đánh dấu “cần tính lại”.
Minh họa: nhãn cầu dài ra làm tăng độ cận Kéo thanh trượt để thấy võng mạc lùi ra sau khi trục nhãn cầu dài hơn, trong khi tiêu điểm vẫn nằm ở phía trước võng mạc — đó là cơ chế làm độ cận tăng lên.
Bình thường: chiều dài nhãn cầu phù hợp với công suất quang học, nên ảnh hội tụ đúng trên võng mạc.
Đây là mô phỏng cơ chế sinh học - quang học để phụ huynh dễ hiểu. Thực tế mức tăng cận cần được theo dõi bằng khúc xạ và, nếu có điều kiện, đo chiều dài trục nhãn cầu.
Ghi chú chuyên môn: đây là thang tư vấn nội bộ dựa trên các yếu tố nguy cơ được khuyến nghị trong quản lý cận thị trẻ em.
Đây không phải thang điểm chẩn đoán chuẩn hóa. Kết quả cần được đối chiếu với đo khúc xạ, thị lực và chiều dài trục nhãn cầu khi khám thực tế.
Bước 3
Phương án xử lý khúc xạ và thị giác
Phần này trình bày hướng xử lý theo lựa chọn ở ngay phần này.
Với cận thị/cận loạn, công cụ so sánh kính thường, kính kiểm soát cận thị, Ortho-K khi phù hợp và atropine liều thấp theo chỉ định bác sĩ.
Với viễn/viễn loạn có độ cầu tương đương dương, loạn thị hoặc nhược thị, công cụ ưu tiên hướng tư vấn phù hợp và không dùng thang tăng cận làm kết luận chính.
Chọn vấn đề cần tư vấn
Cận thị
Kính thường, kính hạn chế tăng độ, atropine.
Cận loạn thị
Kính KSCT, Ortho-K khi phù hợp, atropine.
Viễn thị
Kính đơn tròng thường/kính cộng.
Viễn loạn thị
Kính cầu-trụ, SE dương ưu tiên kính thường.
Loạn thị
Kính trụ đúng độ, đúng trục.
Nhược thị
Không chốt kính đơn thuần, cần đánh giá nguyên nhân.
Chọn loại tật khúc xạ phía trên để xem phương án xử lý phù hợp.
