Khám mắt trẻ em: khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Khám mắt trẻ em không chỉ là đo xem trẻ có cận hay không. Với trẻ nhỏ, một số vấn đề như cận thị, loạn thị, viễn thị, nhược thị, lé, viêm kết mạc, dị ứng mắt hoặc khô mắt do màn hình có thể biểu hiện rất âm thầm. Nhiều trẻ không than nhìn mờ vì trẻ nghĩ cách nhìn của mình là bình thường. Phụ huynh chỉ phát hiện khi trẻ nheo mắt, nghiêng đầu, ngồi sát tivi, chép bài sai, học giảm tập trung hoặc hay nhức mắt.
Tóm tắt cho phụ huynh: nên đưa trẻ đi khám mắt trẻ em khi trẻ nheo mắt, nghiêng đầu, áp sát sách hoặc màn hình, than nhìn mờ, nhức mắt, đỏ mắt, chảy nước mắt, chép bài sai, học giảm tập trung, hay dụi mắt, có dấu hiệu lé hoặc có tiền sử gia đình cận thị nặng. Ở Bến Tre, phụ huynh có thể cho trẻ kiểm tra thị lực, đo khúc xạ, đánh giá lé – nhược thị và tư vấn kiểm soát cận thị tại Phòng khám mắt BS Minh.
Đôi mắt của trẻ em đang trong giai đoạn phát triển. Vì vậy, một rối loạn thị giác nhỏ nếu không được phát hiện sớm có thể ảnh hưởng đến việc học, sinh hoạt, khả năng phối hợp hai mắt và chất lượng thị lực lâu dài. Khám mắt trẻ em giúp phụ huynh hiểu rõ trẻ nhìn có tốt không, có cần đeo kính không, có dấu hiệu nhược thị hoặc lé không, đồng thời phát hiện các bệnh mắt thường gặp như viêm kết mạc, dị ứng mắt, khô mắt do màn hình.
Ở tuổi đi học, trẻ sử dụng mắt liên tục để nhìn bảng, đọc sách, viết bài, dùng máy tính bảng, điện thoại, máy tính và tham gia các hoạt động ngoài trời. Khi thị lực giảm, trẻ không phải lúc nào cũng biết cách diễn đạt. Một số trẻ chỉ nheo mắt, cúi sát vở, ngồi sát màn hình hoặc học giảm tập trung. Nếu phụ huynh không chú ý, tình trạng này có thể kéo dài nhiều tháng trước khi được phát hiện.
Vì sao khám mắt trẻ em quan trọng?
Khám mắt trẻ em là bước quan trọng để phát hiện sớm các vấn đề thị giác có thể ảnh hưởng đến học tập và sự phát triển của trẻ. Khác với người lớn, trẻ em thường không mô tả chính xác tình trạng nhìn mờ, nhìn đôi, nhức mắt hoặc khó nhìn bảng. Nhiều trẻ vẫn sinh hoạt bình thường dù thị lực một mắt đã giảm rõ, vì mắt còn lại có thể bù trừ. Đây là lý do phụ huynh không nên chỉ chờ trẻ than phiền mới đưa đi khám.
Một trẻ bị cận thị có thể không nói “con nhìn mờ”, mà chỉ có biểu hiện nheo mắt khi nhìn bảng. Một trẻ bị loạn thị có thể đọc chậm, chép bài sai, hay nhầm chữ. Một trẻ bị viễn thị có thể nhìn được nhưng phải điều tiết quá mức, dẫn đến nhức mắt, đau đầu hoặc giảm tập trung khi học. Một trẻ bị nhược thị có thể nhìn kém một mắt nhưng vẫn sinh hoạt gần như bình thường vì mắt còn lại nhìn tốt.
Vì vậy, khám mắt trẻ em không nên được hiểu đơn giản là đo độ cận. Một buổi khám tốt cần đánh giá thị lực, khúc xạ, khả năng phối hợp hai mắt, dấu hiệu lé, nguy cơ nhược thị và các bệnh lý mắt kèm theo. Với trẻ đã có cận thị, việc khám định kỳ còn giúp theo dõi tốc độ tăng độ và xem trẻ có cần chương trình kiểm soát cận thị hay không.
Chỗ chèn hình thực tế 1:
Chèn ảnh trẻ đang được bác sĩ khám mắt hoặc kiểm tra thị lực tại phòng khám. Nên dùng ảnh ngang, ánh sáng rõ, có bác sĩ hoặc kỹ thuật viên hướng dẫn trẻ.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám mắt?
Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám mắt trẻ em khi thấy trẻ có một hoặc nhiều dấu hiệu bất thường kéo dài, lặp lại nhiều lần hoặc xuất hiện đột ngột. Không phải mọi trường hợp nheo mắt, dụi mắt hay đau mắt đều là bệnh nặng, nhưng đó là tín hiệu cho thấy mắt trẻ đang cần được kiểm tra.
Đặc biệt, nếu trẻ đang trong độ tuổi đi học, các vấn đề khúc xạ như cận thị, loạn thị, viễn thị thường biểu hiện qua hành vi hằng ngày hơn là lời than phiền rõ ràng. Phụ huynh nên quan sát trẻ khi học bài, xem tivi, đọc sách, sử dụng điện thoại, nhìn bảng ở lớp và khi tham gia các hoạt động ngoài trời.
1. Trẻ nheo mắt khi nhìn xa
Nheo mắt là một dấu hiệu rất thường gặp ở trẻ có cận thị hoặc loạn thị. Khi nheo mắt, trẻ tạm thời làm hình ảnh rõ hơn một chút. Nếu trẻ thường xuyên nheo mắt khi nhìn bảng, xem tivi, nhìn biển hiệu hoặc nhìn người ở xa, phụ huynh nên cho trẻ khám mắt trẻ em và đo khúc xạ.
2. Trẻ nghiêng đầu, quay mặt hoặc che một mắt
Trẻ nghiêng đầu khi nhìn có thể liên quan đến loạn thị, lé, bất thường phối hợp hai mắt hoặc một mắt nhìn kém hơn mắt còn lại. Một số trẻ che một mắt khi đọc sách hoặc xem màn hình vì nhìn đôi, mỏi mắt hoặc khó phối hợp hai mắt. Đây là dấu hiệu không nên bỏ qua.
3. Trẻ ngồi sát tivi, cầm điện thoại quá gần
Nếu trẻ thường xuyên ngồi sát màn hình, đưa sách sát mặt hoặc cúi rất gần vở khi viết, có thể trẻ đang khó nhìn rõ ở khoảng cách bình thường. Thói quen này có thể là biểu hiện của cận thị, loạn thị hoặc mỏi điều tiết do dùng mắt gần quá nhiều.
4. Trẻ chép bài sai, nhìn bảng không rõ
Khi trẻ chép bài thiếu chữ, sai dòng, hỏi bạn nhiều lần hoặc thường xuyên không theo kịp bài trên bảng, phụ huynh nên nghĩ đến khả năng trẻ nhìn xa kém. Khám mắt trẻ em trong trường hợp này giúp xác định trẻ có cần đeo kính, điều chỉnh kính hoặc theo dõi cận thị hay không.
5. Trẻ học giảm tập trung
Giảm tập trung không phải lúc nào cũng do tâm lý hoặc thói quen học tập. Khi mắt phải điều tiết quá mức, trẻ có thể nhanh mỏi, đọc chậm, né tránh bài tập, hay cúi đầu, dụi mắt hoặc than nhức đầu. Với trẻ đang học tiểu học, việc khám mắt trẻ em có thể giúp loại trừ nguyên nhân thị giác.
6. Trẻ nhức mắt, đau đầu sau khi học
Nhức mắt và đau đầu sau khi đọc sách, học bài hoặc dùng màn hình có thể liên quan đến loạn thị, viễn thị, rối loạn điều tiết, khô mắt hoặc dùng mắt gần kéo dài. Nếu tình trạng lặp lại, không nên chỉ cho trẻ nghỉ ngơi mà cần kiểm tra mắt đầy đủ.
7. Trẻ đỏ mắt, ngứa mắt, chảy nước mắt
Đỏ mắt ở trẻ có thể do viêm kết mạc, dị ứng, khô mắt, kích ứng bụi, dụi mắt nhiều hoặc nhiễm trùng. Nếu đỏ mắt kèm đau, sợ ánh sáng, giảm thị lực, ghèn nhiều hoặc kéo dài nhiều ngày, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt.
8. Trẻ có dấu hiệu lé hoặc mắt nhìn không thẳng
Lé ở trẻ cần được đánh giá sớm vì có thể liên quan đến nhược thị, tật khúc xạ cao, bất thường vận nhãn hoặc bệnh lý khác. Không nên chờ trẻ lớn rồi mới khám, vì một số trường hợp cần can thiệp sớm để bảo vệ phát triển thị giác hai mắt.
Lưu ý: nếu trẻ đột ngột nhìn mờ, đau mắt nhiều, đỏ mắt dữ dội, sợ ánh sáng, chấn thương mắt, nhìn đôi mới xuất hiện hoặc có đồng tử bất thường, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sớm thay vì tự theo dõi tại nhà.
Khám mắt trẻ em gồm những gì?
Một buổi khám mắt trẻ em thường không chỉ có đo thị lực. Tùy độ tuổi, khả năng hợp tác và triệu chứng của trẻ, bác sĩ có thể chỉ định nhiều bước khác nhau để đánh giá toàn diện. Mục tiêu là xác định trẻ nhìn rõ hay không, có tật khúc xạ hay không, hai mắt có phối hợp tốt hay không, có nguy cơ nhược thị hoặc lé hay không, đồng thời kiểm tra các bệnh lý mắt thường gặp.
Đánh giá thị lực
Trẻ sẽ được kiểm tra khả năng nhìn xa hoặc nhìn gần bằng bảng thị lực phù hợp với độ tuổi. Với trẻ nhỏ chưa biết chữ, có thể dùng hình, ký hiệu hoặc phương pháp phù hợp hơn. Kết quả thị lực giúp xác định mắt nào nhìn kém và mức độ ảnh hưởng.
Đo khúc xạ
Đo khúc xạ giúp phát hiện cận thị, loạn thị, viễn thị và chênh lệch độ giữa hai mắt. Ở trẻ em, kết quả đo máy chỉ là một phần. Nhiều trường hợp cần đánh giá thêm bằng thử kính, khám chức năng điều tiết hoặc đo sau liệt điều tiết nếu bác sĩ thấy cần thiết. Xem thêm: đo khúc xạ.
Kiểm tra lé và phối hợp hai mắt
Bác sĩ có thể kiểm tra hướng nhìn, phản xạ ánh sáng, che mắt luân phiên và khả năng phối hợp hai mắt. Bước này quan trọng khi trẻ nghiêng đầu, che một mắt, nhìn đôi, lé rõ hoặc có nguy cơ nhược thị.
Khám bán phần trước
Bác sĩ đánh giá mi mắt, kết mạc, giác mạc, tuyến lệ và các dấu hiệu viêm, dị ứng, khô mắt hoặc tổn thương bề mặt nhãn cầu. Trẻ đỏ mắt, ngứa mắt, dụi mắt nhiều hoặc chảy nước mắt cần được kiểm tra kỹ phần này.
Đánh giá đáy mắt khi cần
Trong một số trường hợp như cận thị cao, nhìn mờ không giải thích được, đau đầu bất thường, tiền sử bệnh lý hoặc nghi ngờ tổn thương võng mạc, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra đáy mắt để đánh giá võng mạc và thần kinh thị.
Tư vấn kính và theo dõi
Nếu trẻ cần đeo kính, bác sĩ sẽ tư vấn loại kính, cách đeo, thời gian tái khám và hướng theo dõi. Với trẻ cận thị đang tăng nhanh, phụ huynh có thể được tư vấn thêm các giải pháp kiểm soát cận thị hoặc Ortho-K nếu phù hợp.
Chỗ chèn hình thực tế 2:
Chèn ảnh trẻ đang được đo khúc xạ, đo thị lực hoặc ngồi trước máy kiểm tra mắt. Nên đặt chú thích ảnh có chứa cụm “khám mắt trẻ em” và “Bến Tre”.
Các vấn đề thường gặp khi khám mắt trẻ em
Khi đưa trẻ đi khám mắt trẻ em, phụ huynh thường quan tâm nhất đến việc trẻ có bị cận thị hay không. Tuy nhiên, cận thị chỉ là một trong nhiều vấn đề thị giác có thể gặp. Một số trẻ bị loạn thị cao nhưng phụ huynh tưởng trẻ cận. Một số trẻ viễn thị hoặc lệch khúc xạ hai mắt dẫn đến nhược thị. Một số trẻ đỏ mắt kéo dài do dị ứng hoặc khô mắt do dùng màn hình nhiều.
Vì vậy, cần đánh giá đúng nguyên nhân trước khi quyết định chỉ đeo kính, nhỏ thuốc hay theo dõi. Nếu trẻ có nhiều dấu hiệu cùng lúc như nheo mắt, nghiêng đầu, nhìn bảng không rõ, đỏ mắt, nhức mắt hoặc học giảm tập trung, phụ huynh nên cho trẻ khám chuyên khoa mắt thay vì tự suy đoán.
Cận thị ở trẻ em
Cận thị là tình trạng trẻ nhìn gần rõ hơn nhìn xa. Trẻ cận thị thường nheo mắt khi nhìn bảng, ngồi gần tivi, chép bài sai hoặc than không thấy chữ ở xa. Cận thị học đường đang ngày càng được quan tâm vì trẻ học nhiều, dùng màn hình nhiều và ít hoạt động ngoài trời. Khi khám mắt trẻ em phát hiện cận thị, phụ huynh cần biết không chỉ là cắt kính cho rõ, mà còn cần theo dõi tốc độ tăng độ theo thời gian.
Với trẻ cận thị tăng nhanh, bác sĩ có thể tư vấn các biện pháp kiểm soát cận thị như điều chỉnh thói quen nhìn gần, tăng thời gian hoạt động ngoài trời, dùng tròng kính kiểm soát cận thị, kính áp tròng ban đêm Ortho-K hoặc các phương pháp phù hợp khác tùy từng trường hợp. Tìm hiểu thêm tại: kiểm soát cận thị.
Loạn thị ở trẻ em
Loạn thị làm hình ảnh bị méo, nhòe hoặc không sắc nét ở cả xa và gần. Trẻ loạn thị có thể nheo mắt, nghiêng đầu, nhìn chữ bị bóng, đọc nhầm chữ hoặc nhanh mỏi mắt khi học. Nếu loạn thị cao hoặc lệch nhiều giữa hai mắt, trẻ có nguy cơ nhược thị nếu không được phát hiện sớm. Khám mắt trẻ em giúp xác định mức loạn thị và trẻ có cần đeo kính thường xuyên hay không.
Viễn thị ở trẻ em
Viễn thị nhẹ có thể gặp ở trẻ nhỏ và đôi khi trẻ vẫn nhìn được nhờ khả năng điều tiết mạnh. Tuy nhiên, viễn thị cao có thể khiến trẻ nhức mắt, đau đầu, khó đọc gần, mỏi mắt khi học hoặc gây lé trong ở một số trường hợp. Vì trẻ có thể bù trừ nên phụ huynh dễ bỏ sót. Đó là lý do đo khúc xạ cho trẻ cần được thực hiện cẩn thận, không chỉ dựa vào quan sát bên ngoài.
Nhược thị
Nhược thị là tình trạng một mắt hoặc hai mắt nhìn kém do não không phát triển đầy đủ khả năng sử dụng tín hiệu từ mắt trong giai đoạn trẻ nhỏ. Nhược thị có thể liên quan đến lé, tật khúc xạ cao, lệch độ hai mắt hoặc cản trở trục thị giác. Điều đáng lo là mắt trẻ có thể nhìn bình thường bên ngoài, không đỏ, không đau, nhưng thị lực một mắt lại kém. Khám mắt trẻ em định kỳ giúp phát hiện sớm nguy cơ này.
Lé ở trẻ em
Lé là tình trạng hai mắt không cùng nhìn về một hướng. Có trẻ lé rõ, nhưng cũng có trẻ lé kín đáo, chỉ xuất hiện khi mệt, khi nhìn gần hoặc khi mất tập trung. Lé không chỉ ảnh hưởng thẩm mỹ mà còn có thể làm giảm phát triển thị giác hai mắt, gây nhược thị hoặc mất khả năng nhìn nổi. Trẻ nghiêng đầu, hay che một mắt, nhìn đôi hoặc mắt lệch nên được khám sớm.
Viêm kết mạc
Viêm kết mạc ở trẻ có thể gây đỏ mắt, ghèn, chảy nước mắt, cộm xốn hoặc dính mi khi ngủ dậy. Nguyên nhân có thể do virus, vi khuẩn, dị ứng hoặc kích ứng. Không nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt có kháng sinh hoặc corticoid khi chưa được bác sĩ khám, vì dùng sai thuốc có thể che lấp triệu chứng hoặc làm nặng thêm một số bệnh lý mắt.
Dị ứng mắt
Dị ứng mắt thường gây ngứa, đỏ, chảy nước mắt, dụi mắt nhiều và tái đi tái lại. Trẻ bị dị ứng mắt có thể dụi mắt mạnh, làm kích ứng bề mặt mắt và tăng nguy cơ tổn thương giác mạc. Phụ huynh nên đưa trẻ khám nếu tình trạng kéo dài, tái phát theo mùa hoặc trẻ dụi mắt liên tục.
Khô mắt do màn hình
Trẻ dùng điện thoại, máy tính bảng hoặc máy tính trong thời gian dài có thể giảm tần suất chớp mắt, gây khô mắt, mỏi mắt, nhức mắt, nhìn mờ thoáng qua hoặc đau đầu. Khô mắt do màn hình thường đi kèm thói quen nhìn gần kéo dài và tư thế không phù hợp. Khám mắt trẻ em trong nhóm này giúp phân biệt khô mắt đơn thuần với cận thị, loạn thị hoặc rối loạn điều tiết.
Trẻ nheo mắt có chắc chắn là bị cận không?
Trẻ nheo mắt là dấu hiệu rất thường gặp, nhưng không thể kết luận chắc chắn trẻ bị cận nếu chưa khám. Nheo mắt có thể gặp trong cận thị, loạn thị, viễn thị, lệch độ hai mắt, khô mắt, dị ứng mắt hoặc đơn giản là trẻ đang cố nhìn rõ trong điều kiện ánh sáng không tốt. Tuy nhiên, nếu trẻ nheo mắt lặp lại nhiều lần, đặc biệt khi nhìn xa, phụ huynh nên cho trẻ khám mắt trẻ em để đo thị lực và khúc xạ.
Một sai lầm thường gặp là phụ huynh đưa trẻ đến nơi đo kính nhanh, thấy máy báo có độ rồi cắt kính ngay mà chưa đánh giá đầy đủ. Ở trẻ em, hệ điều tiết còn mạnh, kết quả đo có thể dao động. Một số trẻ cần khám kỹ hơn, thử kính cẩn thận hoặc dùng thuốc liệt điều tiết nếu bác sĩ chỉ định. Mục tiêu không chỉ là lấy một con số độ kính, mà là xác định trẻ có thật sự cần kính, đeo kính như thế nào và có cần theo dõi tiến triển hay không.
Nếu trẻ nheo mắt kèm nghiêng đầu, chép bài sai, nhìn bảng không rõ, học giảm tập trung hoặc một mắt nhìn kém hơn mắt còn lại, nên khám chuyên khoa mắt thay vì chỉ đo kính nhanh.
Trẻ học giảm tập trung có liên quan đến mắt không?
Có thể có. Trẻ học giảm tập trung không đồng nghĩa chắc chắn có bệnh mắt, nhưng thị giác là yếu tố cần được kiểm tra. Một trẻ nhìn bảng không rõ sẽ dễ bỏ sót bài. Một trẻ loạn thị hoặc viễn thị có thể nhanh mỏi khi đọc gần. Một trẻ hai mắt phối hợp kém có thể đọc chậm, nhảy dòng hoặc đau đầu khi học. Một trẻ khô mắt do màn hình có thể thường xuyên chớp mắt, dụi mắt và khó duy trì sự tập trung.
Với trẻ ở Bến Tre đang học nhiều, dùng điện thoại hoặc máy tính bảng thường xuyên, phụ huynh nên quan sát các biểu hiện trong sinh hoạt hằng ngày. Trẻ có cúi sát vở không? Có than đau đầu sau giờ học không? Có né đọc sách không? Có hay hỏi lại chữ trên bảng không? Có thường xuyên dụi mắt hoặc chớp mắt mạnh không? Những chi tiết nhỏ này giúp bác sĩ định hướng khi khám mắt trẻ em.
Nếu sau khi khám mắt trẻ em, thị lực và khúc xạ bình thường, phụ huynh có thể tiếp tục tìm các nguyên nhân khác liên quan đến giấc ngủ, tâm lý, môi trường học hoặc phương pháp học. Nhưng nếu chưa kiểm tra mắt, việc quy toàn bộ vấn đề cho sự thiếu tập trung có thể khiến trẻ bị bỏ sót tật khúc xạ hoặc nhược thị.
Khám mắt trẻ em định kỳ bao lâu một lần?
Tần suất khám mắt trẻ em phụ thuộc vào độ tuổi, triệu chứng, tiền sử gia đình và kết quả khám trước đó. Trẻ không có triệu chứng vẫn nên được kiểm tra thị lực theo các mốc phù hợp, đặc biệt trước khi vào lớp 1 và trong giai đoạn đi học. Trẻ đã đeo kính, có cận thị tiến triển, loạn thị cao, nhược thị, lé hoặc đang điều trị kiểm soát cận thị cần tái khám theo lịch bác sĩ hẹn.
Trẻ chưa đi học
Phụ huynh nên chú ý các dấu hiệu như mắt lệch, trẻ không nhìn theo đồ vật, hay va chạm, nghiêng đầu, che một mắt, sợ ánh sáng, chảy nước mắt hoặc đồng tử bất thường. Nếu có nghi ngờ, nên khám sớm thay vì chờ trẻ lớn.
Trẻ mầm non và chuẩn bị vào lớp 1
Đây là giai đoạn nên kiểm tra thị lực, khúc xạ và khả năng phối hợp hai mắt. Việc phát hiện sớm nhược thị, lé hoặc tật khúc xạ giúp trẻ bước vào môi trường học tập thuận lợi hơn.
Trẻ tiểu học và THCS
Đây là giai đoạn cận thị học đường thường xuất hiện hoặc tăng nhanh. Nếu trẻ đã cận, phụ huynh nên theo dõi định kỳ để đánh giá tốc độ tăng độ và xem có cần kiểm soát cận thị hay không.
Trẻ dùng màn hình nhiều
Trẻ học online, xem điện thoại nhiều hoặc chơi game thường xuyên nên được kiểm tra nếu có mỏi mắt, khô mắt, nhức đầu, nhìn mờ hoặc thay đổi thói quen nhìn. Cần kết hợp khám mắt với điều chỉnh thời gian dùng màn hình.
Khám mắt trẻ em tại Bến Tre cần chuẩn bị gì?
Trước khi đưa trẻ đi khám mắt trẻ em tại Bến Tre, phụ huynh nên chuẩn bị một số thông tin để buổi khám hiệu quả hơn. Hãy ghi nhận trẻ bắt đầu có dấu hiệu từ khi nào, dấu hiệu xuất hiện khi nhìn xa hay nhìn gần, có đau đầu hay đỏ mắt không, có dùng màn hình nhiều không, trong gia đình có ai cận thị nặng, lé hoặc nhược thị không. Nếu trẻ đã từng đeo kính, nên mang kính cũ và toa kính cũ khi đi khám.
Với trẻ nhỏ, phụ huynh nên giải thích trước rằng khám mắt không đáng sợ. Trẻ có thể được nhìn bảng chữ, nhìn hình, ngồi trước máy đo mắt hoặc được bác sĩ soi đèn kiểm tra. Nếu trẻ hợp tác tốt, kết quả khám sẽ chính xác hơn. Không nên tạo áp lực bằng cách dọa trẻ “không nhìn được là phải đeo kính” vì trẻ có thể cố đoán chữ hoặc sợ hãi khi khám.
Chỗ chèn hình thực tế 3:
Chèn ảnh bác sĩ tư vấn phụ huynh sau khi khám cho trẻ. Ảnh nên thể hiện không khí nhẹ nhàng, phụ huynh được giải thích kết quả và hướng theo dõi.
Phụ huynh tại Bến Tre có thể đặt lịch khám mắt trẻ em tại Phòng khám mắt BS Minh để trẻ được kiểm tra thị lực, đo khúc xạ, đánh giá các dấu hiệu cận thị, loạn thị, nhược thị, lé và được tư vấn hướng theo dõi phù hợp.
Vì sao không nên chỉ đo kính nhanh cho trẻ?
Đo kính nhanh có thể giúp phát hiện trẻ có độ khúc xạ, nhưng không đủ để đánh giá toàn bộ tình trạng mắt. Ở trẻ em, mắt còn đang phát triển, khả năng điều tiết mạnh và hành vi hợp tác khi đo có thể thay đổi. Nếu chỉ dựa vào kết quả máy đo, phụ huynh có thể nhận được một con số chưa phản ánh đúng nhu cầu thị giác thật sự của trẻ.
Khám mắt trẻ em cần đặt kết quả đo trong bối cảnh lâm sàng: thị lực của trẻ là bao nhiêu, trẻ có triệu chứng gì, mắt có lé không, hai mắt có chênh lệch thị lực không, có dấu hiệu nhược thị không, giác mạc và kết mạc có bình thường không, trẻ có đang dùng màn hình nhiều không, độ kính có phù hợp với sinh hoạt và học tập không. Đây là lý do trẻ nên được khám bởi cơ sở có chuyên môn mắt, đặc biệt khi trẻ còn nhỏ hoặc có biểu hiện bất thường.
Với trẻ cận thị, việc cắt kính đúng chỉ là bước đầu. Quan trọng hơn là theo dõi tiến triển. Nếu mỗi lần tái khám độ cận tăng nhanh, phụ huynh cần được tư vấn về kiểm soát cận thị, thời gian hoạt động ngoài trời, thói quen học tập, khoảng cách nhìn gần và các lựa chọn như tròng kính kiểm soát cận thị hoặc Ortho-K khi phù hợp.
Kiểm soát cận thị cho trẻ: khi nào cần quan tâm?
Nếu trẻ đã được chẩn đoán cận thị, phụ huynh nên quan tâm đến tốc độ tăng độ chứ không chỉ quan tâm trẻ đang cận bao nhiêu độ. Một trẻ cận nhẹ nhưng tăng nhanh qua từng lần khám vẫn cần theo dõi sát. Ngược lại, một trẻ cận ổn định có thể được quản lý bằng kính phù hợp và tái khám định kỳ. Mục tiêu của kiểm soát cận thị là làm chậm tốc độ tiến triển cận thị, từ đó giảm nguy cơ cận thị cao về sau.
Các yếu tố cần chú ý gồm tuổi khởi phát cận thị, độ cận hiện tại, tốc độ tăng độ, tiền sử cha mẹ cận thị, thời gian học gần, thời gian dùng màn hình và thời gian hoạt động ngoài trời. Trong buổi khám mắt trẻ em, bác sĩ có thể tư vấn hướng phù hợp: điều chỉnh thói quen sinh hoạt, đeo kính đúng, dùng tròng kính kiểm soát cận thị, theo dõi trục nhãn cầu nếu có điều kiện hoặc cân nhắc Ortho-K cho trẻ đủ điều kiện.
Ortho-K là phương pháp sử dụng kính áp tròng cứng đeo ban đêm để tạm thời định hình bề mặt giác mạc, giúp trẻ nhìn rõ ban ngày mà không cần đeo kính gọng trong thời gian nhất định. Tuy nhiên, Ortho-K không phù hợp cho mọi trẻ. Trẻ cần được khám kỹ, đo giác mạc, đánh giá nước mắt, vệ sinh, khả năng hợp tác và theo dõi định kỳ. Phụ huynh có thể đọc thêm tại: Ortho-K.
Dấu hiệu cần khám mắt trẻ em sớm hơn lịch hẹn
Không phải mọi triệu chứng ở mắt trẻ đều cần cấp cứu, nhưng có một số dấu hiệu phụ huynh không nên chờ đến lịch khám định kỳ. Trẻ cần được khám sớm nếu đột ngột nhìn mờ, đau mắt nhiều, đỏ mắt kèm sợ ánh sáng, chấn thương mắt, có dị vật bắn vào mắt, nhìn đôi mới xuất hiện, mắt lệch đột ngột, đau đầu nhiều kèm nôn ói hoặc đồng tử hai bên bất thường.
- Trẻ nhìn mờ đột ngột hoặc than không thấy rõ một bên mắt.
- Đỏ mắt kèm đau, sợ ánh sáng hoặc giảm thị lực.
- Chấn thương mắt, bị vật lạ, hóa chất hoặc bụi kim loại bắn vào mắt.
- Mắt lé xuất hiện đột ngột hoặc trẻ nhìn đôi.
- Trẻ đau đầu nhiều, nôn ói, lừ đừ hoặc có dấu hiệu toàn thân bất thường.
- Trẻ dụi mắt liên tục, sưng mi, ghèn nhiều hoặc không mở mắt được.
Nếu phụ huynh không chắc tình trạng của trẻ có cần khám ngay hay không, nên gọi phòng khám để được hướng dẫn. Với mắt trẻ em, phát hiện sớm thường an toàn hơn là chờ triệu chứng tự hết.
Khám mắt trẻ em tại Phòng khám mắt BS Minh – Bến Tre
Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh – Bến Tre tiếp nhận khám mắt trẻ em, đo khúc xạ, tư vấn kính trẻ em, theo dõi cận thị học đường, kiểm soát cận thị và các vấn đề thường gặp như đỏ mắt, dị ứng mắt, nhức mắt, nhìn mờ, nghi ngờ lé hoặc nhược thị. Quy trình khám hướng đến việc giải thích rõ cho phụ huynh: trẻ đang gặp vấn đề gì, có cần đeo kính không, có cần theo dõi không và khi nào nên tái khám.
Với trẻ em, yếu tố quan trọng là sự kiên nhẫn và cách tiếp cận phù hợp. Trẻ cần được hướng dẫn nhẹ nhàng, không bị áp lực khi đọc bảng thị lực hoặc ngồi trước máy đo. Phụ huynh cũng cần được giải thích rõ vì nhiều trường hợp trẻ chưa thể tự nói chính xác mình nhìn mờ như thế nào. Một buổi khám mắt trẻ em tốt không chỉ cho ra toa kính, mà còn giúp gia đình hiểu cách chăm sóc mắt trẻ trong học tập và sinh hoạt.
Địa chỉ
35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre.
Liên hệ
Hotline: 079 860 86 86
Phù hợp cho
Trẻ nheo mắt, nhìn mờ, nghiêng đầu, chép bài sai, đỏ mắt, nhức mắt, nghi ngờ cận thị, loạn thị, nhược thị hoặc lé.
Câu hỏi thường gặp về khám mắt trẻ em
1. Trẻ mấy tuổi thì nên khám mắt?
Trẻ có thể được kiểm tra mắt từ rất sớm nếu có dấu hiệu bất thường như lé, mắt không nhìn theo đồ vật, đồng tử trắng, sợ ánh sáng, chảy nước mắt hoặc nghi ngờ nhìn kém. Với trẻ chuẩn bị đi học, phụ huynh nên cho trẻ kiểm tra thị lực và khúc xạ để phát hiện sớm các vấn đề ảnh hưởng học tập.
2. Trẻ nheo mắt có phải bị cận không?
Nheo mắt thường gặp ở trẻ cận thị hoặc loạn thị, nhưng không thể khẳng định nếu chưa khám. Trẻ cần được đo thị lực, đo khúc xạ và đánh giá thêm các dấu hiệu khác như nghiêng đầu, chép bài sai, nhức mắt hoặc lé.
3. Trẻ nhìn bảng không rõ nhưng ở nhà vẫn sinh hoạt bình thường có cần khám không?
Có. Nhiều trẻ chỉ khó nhìn xa khi ở lớp, còn ở nhà vẫn chơi và sinh hoạt gần như bình thường. Nếu trẻ chép bài sai, hỏi bạn, ngồi gần bảng hoặc than không thấy chữ trên bảng, nên đưa trẻ đi khám mắt trẻ em.
4. Đo khúc xạ cho trẻ có giống người lớn không?
Không hoàn toàn giống. Trẻ em có khả năng điều tiết mạnh nên kết quả đo có thể dao động. Bác sĩ cần kết hợp đo máy, thử kính, kiểm tra thị lực và trong một số trường hợp có thể cần đo sau liệt điều tiết để có kết quả phù hợp hơn.
5. Trẻ bị cận thị có cần kiểm soát cận thị không?
Nếu trẻ cận thị tăng nhanh, khởi phát sớm, cha mẹ cận thị hoặc trẻ học gần nhiều, phụ huynh nên hỏi bác sĩ về kiểm soát cận thị. Mục tiêu là làm chậm tiến triển, không chỉ thay kính khi tăng độ.
6. Ortho-K có dùng được cho mọi trẻ cận thị không?
Không. Ortho-K cần được khám và đánh giá kỹ trước khi chỉ định. Trẻ cần phù hợp về độ cận, giác mạc, nước mắt, vệ sinh, khả năng hợp tác và tái khám định kỳ. Phụ huynh không nên tự mua hoặc dùng kính Ortho-K khi chưa được bác sĩ chuyên khoa đánh giá.
7. Trẻ đỏ mắt có nên tự mua thuốc nhỏ không?
Không nên tự ý dùng thuốc, đặc biệt là thuốc có corticoid hoặc kháng sinh khi chưa được khám. Đỏ mắt ở trẻ có nhiều nguyên nhân như viêm kết mạc, dị ứng, khô mắt, dị vật hoặc bệnh lý khác. Dùng sai thuốc có thể làm bệnh kéo dài hoặc khó đánh giá hơn khi đi khám.
8. Trẻ dùng màn hình nhiều có cần khám mắt không?
Nếu trẻ dùng màn hình nhiều nhưng không có triệu chứng, phụ huynh vẫn nên theo dõi thói quen nhìn gần và cho trẻ nghỉ mắt hợp lý. Nếu trẻ nhức mắt, khô mắt, chớp mắt nhiều, nhìn mờ, đau đầu hoặc ngồi sát màn hình, nên đưa trẻ đi khám.
Đặt lịch khám mắt trẻ em tại Bến Tre
Nếu trẻ có dấu hiệu nheo mắt, nghiêng đầu, nhìn bảng không rõ, chép bài sai, học giảm tập trung, nhức mắt, đỏ mắt hoặc đang tăng độ cận, phụ huynh nên cho trẻ kiểm tra sớm. Khám mắt trẻ em đúng thời điểm giúp phát hiện nguyên nhân và có hướng theo dõi phù hợp.