• 35C đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, Bến Tre
  • T2-T7: 11:00-12:00; 17:00-20:00; CN: 07:00-12:00;17:00-19:00

Cườm trên mắt cận hơn 20 độ: nhìn thấy trở lại sau nhiều năm

BS Minh cùng người bệnh trong ca điều trị cườm ở mắt phải cận hơn 20 độ
Ca thực tế · Cườm và cận thị rất cao

Cườm trên mắt cận hơn 20 độ: nhìn thấy trở lại sau nhiều năm

Một chú bệnh nhân có mắt phải nhìn kém nhiều năm, từng được tiên lượng rất ít khả năng hồi phục. Trong đợt phẫu thuật cườm mắt trái, bác sĩ thăm khám chuyên sâu và nhận thấy mắt phải vẫn còn cơ hội điều trị. Mắt này có đục thủy tinh thể kèm cận thị nặng khoảng hơn 20 độ.

Chú được thực hiện Phaco lấy thủy tinh thể đục và đặt kính nội nhãn công suất âm. Sau phẫu thuật, mắt phải đã nhìn thấy trở lại. Với mức cận hơn 20 độ và tiền sử nhìn kém nhiều năm, đánh giá kỹ cấu trúc mắt cùng tính kính giúp xây dựng phương án điều trị phù hợp.

1. Cơ hội được nhận ra khi khám lại mắt phải

Mắt phải của chú đã nhìn kém nhiều năm và từng được nhận định khả năng hồi phục rất hạn chế. Khi chú điều trị cườm mắt trái, thăm khám chuyên sâu giúp bác sĩ nhận ra mắt phải còn khả năng cải thiện. Kết quả đánh giá là cơ sở để xây dựng kế hoạch riêng cho mắt này.

Mắt phải của chú có hai đặc điểm nổi bật là đục thủy tinh thể và cận thị nặng khoảng hơn 20 độ. Bác sĩ lên kế hoạch Phaco để lấy phần thủy tinh thể đục, sau đó đặt thủy tinh thể nhân tạo công suất âm của Alcon. Ê kíp thực hiện theo kế hoạch và sau mổ chú nhìn thấy trở lại.

Sau nhiều năm nhìn kém, chú đã nhìn thấy trở lại sau khi mắt phải được điều trị cườm và đặt kính nội nhãn công suất âm. Kết quả gắn với việc đánh giá lại tình trạng hiện tại của mắt, xác định phần thủy tinh thể đục và xây dựng phương án phù hợp với mức cận rất cao.

Nếu bản thân hoặc người nhà có một mắt nhìn kém lâu ngày, bạn có thể bắt đầu bằng việc tập hợp hồ sơ cũ và đặt câu hỏi rõ về nguyên nhân. Những thông tin trước đây vẫn cần được tôn trọng, đồng thời được đối chiếu với kết quả khám mới để hiểu cơ hội và giới hạn trong thời điểm hiện tại.

BS Minh cùng người bệnh trong ca điều trị cườm ở mắt phải cận hơn 20 độ
BS Minh cùng người bệnh. Mắt phải có cườm kèm cận rất cao, được điều trị Phaco và đặt kính nội nhãn công suất âm.
Mốc của ca bệnhĐiều được ghi nhận
Bệnh sửMắt phải nhìn kém nhiều năm, từng có tiên lượng hồi phục rất hạn chế
Khám lạiTrong đợt mổ cườm mắt trái, bác sĩ nhận thấy mắt phải còn cơ hội điều trị
Tình trạng mắt phảiĐục thủy tinh thể kèm cận thị nặng khoảng hơn 20 độ
Xử tríPhaco và đặt kính nội nhãn công suất âm
Kết quảSau phẫu thuật, người bệnh nhìn thấy trở lại bằng mắt phải

2. Đánh giá lại là để hiểu tình trạng hiện tại

Một nhận định về khả năng nhìn được đưa ra dựa trên dữ kiện ở thời điểm thăm khám. Khi đến khám lại sau một thời gian, bác sĩ cần biết trước đây mắt đã mắc bệnh gì, đã điều trị ra sao và thị lực thay đổi như thế nào. Hồ sơ cũ giúp cuộc trao đổi có cơ sở hơn là chỉ nhớ một câu kết luận ngắn.

Khi chú điều trị cườm mắt trái, bác sĩ đánh giá thêm và nhận ra khả năng cải thiện ở mắt phải. Thông tin về hai bên giúp xây dựng kế hoạch chăm sóc đầy đủ. Mắt phải có mức cận rất cao cùng cườm nên cần được kiểm tra, tính kính và lựa chọn phương án riêng.

Khi đi khám lại, bạn có thể hỏi nguyên nhân nào đang làm mắt nhìn kém, phần nào có thể can thiệp và yếu tố nào có thể hạn chế kết quả. Đây là những câu hỏi thiết thực hơn việc chỉ yêu cầu một câu trả lời có mổ được hay không. Có trường hợp cần thêm khảo sát hoặc thời gian theo dõi trước khi tư vấn đầy đủ.

Việc tìm thêm cơ hội cũng cần đi cùng sự thận trọng. Người bệnh nên được biết lợi ích dự kiến và rủi ro trước khi chọn điều trị. Bác sĩ có thể giải thích phần còn chưa chắc chắn để bạn và gia đình cân nhắc. Một cuộc trao đổi rõ ràng sẽ giúp quyết định phù hợp với tình trạng mắt và nhu cầu thực tế.

3. Cườm khô và cận thị rất cao cùng ảnh hưởng đến việc nhìn

Cườm khô là tình trạng thủy tinh thể bị đục. Thủy tinh thể vốn là một cấu trúc trong suốt giúp hội tụ ánh sáng; khi độ trong giảm, hình ảnh có thể trở nên mờ và việc nhìn kém thuận lợi. Viện Mắt Quốc gia Hoa Kỳ giải thích đục thủy tinh thể có thể ảnh hưởng đến đọc, lái xe và nhiều hoạt động hằng ngày.

Cận thị liên quan đến cách ánh sáng hội tụ trong mắt. Ở nhiều mắt cận nặng, nhãn cầu dài hơn bình thường, như giải thích của NEI về cận thị. Với mức cận rất cao, việc khám cần quan tâm thêm đến các cấu trúc bên trong mắt, vì khả năng nhìn không được quyết định chỉ bởi số độ kính đang đeo.

Mắt phải của chú vừa đục thủy tinh thể vừa cận hơn 20 độ. Kế hoạch được xây dựng từ việc khám phần thủy tinh thể và những đặc điểm đi cùng mức cận cao. Các cấu trúc của mắt được xem xét cùng khả năng nhìn trước điều trị để lựa chọn phương án phẫu thuật và tính kính thay thế.

Bạn có thể hình dung việc điều trị cần trả lời hai câu hỏi liên tiếp: phần nào đang cản trở việc nhìn và sau khi xử trí phần đó, mắt còn khả năng nhìn đến đâu. Câu trả lời đòi hỏi thăm khám riêng. Chỉ biết một người cận bao nhiêu độ sẽ chưa đủ để dự đoán kết quả phẫu thuật cườm.

4. Số độ cận khác với thị lực

Trong ca này, con số hơn 20 độ mô tả mức cận rất cao. Nó không phải điểm thị lực, cũng không cho biết trực tiếp người bệnh đọc được dòng nào trên bảng đo. Khi nghe nhiều con số trong buổi khám, phân biệt chúng sẽ giúp bạn hiểu phần tư vấn và theo dõi chính xác hơn.

Độ kính thể hiện công suất quang học cần dùng để điều chỉnh khúc xạ trong một điều kiện đo. Thị lực thể hiện khả năng phân biệt chi tiết tại thời điểm kiểm tra, có thể được đo khi chưa đeo kính hoặc khi đã chỉnh kính phù hợp. Hai thông tin trả lời những câu hỏi khác nhau về cùng một đôi mắt. AAO giải thích thêm về thị lực có và không chỉnh kính.

Vì vậy, người cận nhiều có thể cần khám thêm để biết khả năng nhìn khi được chỉnh kính tốt nhất và những tổn thương nào khác đang ảnh hưởng. Khi có cườm, phần thủy tinh thể đục có thể làm việc nhìn vẫn kém dù đã thử kính. Bác sĩ sẽ đặt các kết quả này cạnh nhau trước khi tư vấn hướng xử trí.

Hồ sơ nên ghi đủ tên chỉ số, bên mắt và thời điểm kiểm tra. Thông tin về độ kính, thị lực trước hoặc sau chỉnh kính giúp bác sĩ đối chiếu đúng giữa các lần khám. Khi theo dõi qua nhiều năm, việc giữ nguyên phiếu kết quả và xếp theo ngày cũng thuận tiện cho buổi trao đổi về diễn tiến.

5. Vì sao bác sĩ cần quan tâm đến võng mạc?

Võng mạc là lớp mô cảm nhận ánh sáng ở phía sau mắt. Phần trung tâm võng mạc giúp nhìn rõ các chi tiết. Khi xem xét khả năng phục hồi ở một mắt cận rất cao, bác sĩ cần đánh giá các cấu trúc này cùng với thủy tinh thể và những phần khác của mắt.

Mổ cườm xử trí phần thủy tinh thể đục; khả năng nhìn sau đó còn phụ thuộc sức khỏe của các cấu trúc còn lại. Một người có tổn thương ở phía sau mắt có thể có giới hạn thị lực khác với người có võng mạc khỏe. Tài liệu của AAO về mổ cườm trên mắt cận cao nhấn mạnh việc tư vấn kỳ vọng và đánh giá bệnh sử mắt.

Trong buổi khám, bạn có thể hỏi bác sĩ đã quan sát được đáy mắt rõ chưa và có cần khảo sát thêm không. Tùy tình trạng, bác sĩ cân nhắc những phương tiện phù hợp để có thêm thông tin. Việc yêu cầu thêm một phép kiểm tra cần được giải thích bằng câu hỏi cụ thể mà nó giúp trả lời.

Ở ca đang chia sẻ, thăm khám chuyên sâu đã giúp bác sĩ nhận thấy mắt phải vẫn có cơ hội điều trị. Điều này cho thấy giá trị của việc đánh giá khả năng nhìn trước quyết định mổ. Với người khác có cùng số độ cận, cơ hội có thể khác vì tình trạng bên trong mắt không nhất thiết giống nhau.

6. Buổi khám trước mổ nên làm rõ những gì?

Trước hết, bác sĩ cần hiểu quá trình nhìn kém. Bạn nên kể mắt nào giảm thị lực trước, mức độ thay đổi theo thời gian và có từng chấn thương, phẫu thuật hay điều trị bệnh mắt khác không. Nếu không nhớ chính xác năm, có thể ghi khoảng thời gian và đưa các giấy tờ còn giữ để đối chiếu.

Tiếp theo là đánh giá tình trạng hiện tại và các thông số cần cho kế hoạch mổ. Đo thị lực, khám thủy tinh thể, khảo sát những phần liên quan và đo đạc để tính kính nội nhãn có những vai trò riêng. Khuyến cáo của ESCRS đề cập đánh giá trước phẫu thuật và việc trao đổi mục tiêu khúc xạ với người bệnh.

Bạn không cần thuộc tên toàn bộ các phép đo. Điều hữu ích là biết bác sĩ đang xác định điều gì, đã có đủ dữ kiện để quyết định chưa và còn bước nào cần thực hiện. Nếu phải quay lại kiểm tra thêm, hãy hỏi việc chuẩn bị, thời gian dự kiến và những triệu chứng cần báo sớm trong lúc chờ.

Cuối buổi, nên nhắc lại bằng lời của mình điều đã hiểu: mắt đang có vấn đề gì, mục tiêu điều trị là gì và sau đó cần theo dõi ra sao. Bác sĩ có thể làm rõ phần bạn hiểu chưa đúng. Cách trao đổi này giúp gia đình cùng nắm kế hoạch, đặc biệt khi người bệnh nhìn kém và cần người thân hỗ trợ đọc giấy tờ.

7. Kính nội nhãn công suất âm có ý nghĩa gì?

Kế hoạch của chú là đặt thủy tinh thể nhân tạo công suất âm sau khi lấy phần thủy tinh thể đục. Công suất này được tính cho vị trí bên trong mắt, dựa trên các thông số đo và mục tiêu khúc xạ sau phẫu thuật. Việc tính kính là một phần chuẩn bị trước can thiệp ở mắt cận mức rất cao.

Ở một số mắt có trục rất dài, phép tính có thể dẫn đến lựa chọn kính nội nhãn công suất thấp hoặc âm. Những thách thức trong đo đạc và chọn công suất ở mắt cận theo trục được trình bày trong tài liệu chuyên môn của AAO. Đây là phần bác sĩ cần tính riêng cho từng mắt.

Kính nội nhãn được tính bằng các thông số đo của mắt, còn kính gọng được kê cho vị trí đeo phía trước mắt. Hai vị trí quang học khác nhau nên cách xác định công suất cũng khác. Bác sĩ sẽ giải thích mục tiêu khúc xạ và loại kính được lựa chọn khi tư vấn trước phẫu thuật.

Trong ca của chú, loại kính công suất âm là một phần của kế hoạch đã được lựa chọn và thực hiện. Với bạn, câu hỏi nên đặt ra là công suất và mục tiêu nhìn đã được tính như thế nào cho mắt mình, khả năng còn cần kính sau mổ ra sao. Tên hãng hoặc một con số đơn lẻ không thể thay thế toàn bộ đánh giá đó.

8. Phaco xử trí phần thủy tinh thể bị đục

Phaco sử dụng năng lượng siêu âm để tán và lấy phần thủy tinh thể đục, sau đó đặt kính nội nhãn thay thế. Đây là cách hiểu cơ bản về phương pháp được sử dụng trong ca này. Hướng dẫn của Guy’s and St Thomas’ giải thích quá trình thay thủy tinh thể đục bằng kính nhân tạo cho người chuẩn bị phẫu thuật.

Ê kíp thực hiện Phaco và đặt kính nội nhãn công suất âm cho mắt phải. Sau điều trị, chú đã nhìn thấy trở lại. Việc lấy phần thủy tinh thể đục và lựa chọn kính thay thế phù hợp đem lại cải thiện trong ca này, sau thời gian dài sống với khả năng nhìn hạn chế.

Ở mắt cận rất cao, việc tư vấn cần bao gồm cả độ chính xác dự kiến của khúc xạ sau mổ và các yếu tố có thể ảnh hưởng đến quá trình điều trị. Bác sĩ có thể giải thích vì sao cần chọn phương pháp đo, loại kính hoặc cách theo dõi phù hợp. Những chi tiết kỹ thuật nên được chuyển thành thông tin giúp người bệnh ra quyết định.

Với mắt cận mức cao, người bệnh có thể hỏi những đặc điểm nào cần chú ý và các bước chuẩn bị trước điều trị. Thăm khám giúp xác định tình trạng thủy tinh thể cùng các cấu trúc liên quan. Bác sĩ dựa trên kết quả cụ thể để trao đổi mục tiêu, phương án và những vấn đề cần theo dõi.

9. Mục tiêu nhìn cần phù hợp với cả hai mắt

Một chi tiết đáng nhớ của ca là mắt phải được đánh giá lại trong đợt mổ mắt trái. Khi chăm sóc người có vấn đề ở cả hai mắt, bác sĩ cần xem xét từng mắt và cách chúng phục vụ sinh hoạt chung. Người bệnh cũng nên nói rõ mắt nào thường dùng để nhìn và những khó khăn khi sử dụng cả hai mắt.

Mục tiêu khúc xạ sau mổ cần được thảo luận cùng nhu cầu nhìn xa, nhìn gần và thói quen dùng kính. Một người đã quen đưa vật lại gần để đọc có thể cần được giải thích về cách nhìn sau khi thay kính nội nhãn. Điều quan trọng là hiểu trước sự thay đổi có thể xảy ra trong những việc mình thường làm.

Bạn có thể kể một ngày điển hình gồm công việc, đọc sách, dùng điện thoại, đi lại hoặc chăm sóc người thân. Từ đó, bác sĩ có thêm bối cảnh để tư vấn. Nếu đã mổ một mắt, hãy mang giấy tờ lần mổ đó, nhất là thông tin kính đã đặt và kết quả khám sau mổ nếu có.

Mắt phải của chú có đục thủy tinh thể đi cùng cận rất cao nên được lập kế hoạch riêng. Bác sĩ xem cấu trúc, khả năng nhìn và nhu cầu sinh hoạt của từng bên. Những đặc điểm ấy giúp lựa chọn mục tiêu điều trị cùng phương án đặt kính nội nhãn phù hợp.

10. Nhìn thấy trở lại là một bước có ý nghĩa

Sau phẫu thuật, chú đã nhìn thấy trở lại bằng mắt phải sau nhiều năm nhìn kém. Khi theo dõi sau mổ, tôi quan tâm khả năng nhìn của từng mắt và những thay đổi mà người bệnh nhận thấy trong sinh hoạt.

Khi theo dõi sau mổ, khả năng nhìn cần tiếp tục được đánh giá bằng thăm khám và trải nghiệm thực tế. Người bệnh có thể mô tả điều mình nhận biết tốt hơn và những việc vẫn khó làm. Bác sĩ sẽ kết hợp thông tin đó với kết quả kiểm tra để tư vấn chăm sóc, chỉnh kính hoặc các bước theo dõi tiếp theo.

Sau nhiều năm nhìn kém, mắt phải của chú đã nhìn thấy trở lại nhờ điều trị cườm với kính nội nhãn công suất âm. Việc đánh giá lại tình trạng hiện tại đã giúp xác định phần có thể can thiệp. Khám đầy đủ là cơ sở để trao đổi mục tiêu và phương án cho từng mắt.

11. Chuẩn bị buổi tư vấn cùng người thân

Người nhìn kém lâu năm có thể cần hỗ trợ trong việc tìm giấy tờ, đọc hướng dẫn và đi lại. Gia đình nên giúp chuẩn bị hồ sơ nhưng vẫn để người bệnh trực tiếp kể điều đang khó khăn. Cảm nhận về việc nhìn của người bệnh là thông tin quan trọng mà một tờ kết quả đo không thể thay thế hoàn toàn.

Bạn có thể sắp các giấy khám theo thời gian, đánh dấu mắt phải và mắt trái rõ ràng. Mang theo kính đang dùng, toa thuốc và danh sách bệnh toàn thân. Nếu có kết quả chụp hoặc giấy mổ mắt trước đây, nên giữ nguyên cả trang để bác sĩ đọc được bối cảnh và các thông số liên quan.

Trong buổi tư vấn, nên ưu tiên làm rõ nguyên nhân, lợi ích có thể đạt và các rủi ro cần biết. Sau đó mới sắp xếp những việc thực tế như ngày điều trị, người đưa đón, thuốc đang dùng và lịch tái khám. Việc ghi lại từng phần sẽ giúp người bệnh và người chăm sóc cùng hiểu kế hoạch.

Cần làm rõCâu hỏi gợi ý cho buổi tư vấn
Nguyên nhân nhìn kémPhần nào của mắt đang làm giảm khả năng nhìn?
Cơ hội điều trịXử trí cườm có thể giúp ích đến đâu trong mắt này?
Giới hạn và rủi roCó yếu tố nào khiến kết quả khó dự đoán hoặc cần theo dõi kỹ?
Kính nội nhãnMục tiêu nhìn sau mổ là gì và có thể vẫn cần kính gọng không?
Chăm sóc tiếp theoTái khám lúc nào, có triệu chứng gì cần liên hệ ngay?

12. Theo dõi sớm sau mổ và nhận biết thay đổi bất thường

Sau phẫu thuật, việc dùng thuốc và bảo vệ mắt được thực hiện theo hướng dẫn của cơ sở điều trị. Người thân có thể giúp đọc nhãn, ghi giờ dùng và nhắc lịch tái khám. Khi một phần hướng dẫn còn chưa rõ, việc hỏi lại trực tiếp giúp gia đình phối hợp chăm sóc thuận tiện và thống nhất hơn.

Ở các lần tái khám, hãy kể rõ thị lực đang cải thiện, ổn định hay xấu đi. Cũng cần nói về đau, đỏ, cộm hoặc các cảm giác mới xuất hiện. Hướng dẫn chăm sóc sau mổ cườm lưu ý triệu chứng cần được theo dõi và liên hệ sớm khi có dấu hiệu bất thường.

Nếu đau nhiều, mắt đỏ tăng hoặc nhìn kém đi, hãy liên hệ ngay cơ sở điều trị để được hướng dẫn khám. Không chờ đến lịch hẹn chỉ vì đã từng nghe người khác có triệu chứng tương tự. Khi gọi, bạn nên nói ngày phẫu thuật, bên mắt và thời điểm bắt đầu thay đổi để nhân viên y tế hiểu tình huống.

Đối với chú bệnh nhân, nhìn thấy trở lại là kết quả tích cực sau can thiệp. Với mỗi người chuẩn bị điều trị, việc theo dõi cần tiếp tục ngay cả khi ban đầu thấy cải thiện. Lịch khám và hướng dẫn sinh hoạt sẽ được điều chỉnh theo quá trình hồi phục thực tế, giúp các vấn đề mới được nhận biết kịp thời.

13. Mắt cận rất cao vẫn cần chăm sóc lâu dài

Khi đã xử trí cườm, người cận rất cao vẫn cần theo dõi sức khỏe mắt theo lịch bác sĩ đề nghị. Phẫu thuật thay thủy tinh thể không làm mất đi mọi nguy cơ liên quan đến đặc điểm của mắt cận. Bạn nên giữ cả hồ sơ trước mổ, thông tin kính nội nhãn và các kết quả tái khám để việc theo dõi được liên tục.

NEI lưu ý cận rất cao là một yếu tố làm tăng nguy cơ bong võng mạc. Nếu đột ngột có nhiều chấm bay mới, chớp sáng hoặc màn tối che tầm nhìn, cần khám mắt khẩn cấp. Thị lực giảm đột ngột cũng cần được đánh giá sớm, kể cả khi mắt không đau.

Trong cuộc sống hằng ngày, hãy tiếp tục dùng phương tiện chỉnh kính khi được hướng dẫn và bảo vệ mắt trong những hoạt động có nguy cơ chấn thương. Nếu xuất hiện khó khăn mới, nên trao đổi tại lần khám phù hợp thay vì xem đó là điều phải chấp nhận vì đã cận lâu năm. Chăm sóc liên tục giúp giữ giá trị của kết quả điều trị.

14. Những điều người bệnh thường băn khoăn

Cận hơn 20 độ có đồng nghĩa không thể mổ cườm không?
Không thể kết luận chỉ từ số độ cận. Ca của chú cho thấy một mắt cận rất cao đã được khám, lên kế hoạch và điều trị với lợi ích thực tế. Khả năng phù hợp với phẫu thuật của bạn cần được đánh giá theo tình trạng riêng của mắt.

Mắt nhìn kém nhiều năm có chắc sẽ nhìn lại sau mổ không?
Không có sự bảo đảm như nhau cho mọi người. Bác sĩ cần tìm nguyên nhân và xem phần nào có thể điều trị. Nếu có tổn thương khác giới hạn khả năng nhìn, điều đó cần được trao đổi trước để người bệnh hiểu mục tiêu và cân nhắc quyết định.

Kính nội nhãn độ âm có phải là kính cận đeo bên ngoài không?
Đây là kính được đặt trong mắt sau khi lấy thủy tinh thể đục. Công suất được tính theo thông số của mắt và mục tiêu sau mổ. Số độ trên kính gọng không được dùng trực tiếp thay cho phép tính này.

Sau mổ nhìn tốt hơn có thể bỏ tái khám không?
Vẫn cần theo lịch đã hẹn. Cảm giác nhìn tốt hơn là thông tin đáng mừng, nhưng không thay thế việc kiểm tra sức khỏe mắt. Với người cận rất cao, bác sĩ còn cần tư vấn việc theo dõi lâu dài phù hợp với tình trạng bên trong mắt.

Hiểu rõ cơ hội điều trị của đôi mắt

Nếu bạn hoặc người nhà nhìn kém lâu năm, cận rất cao hoặc đang được tư vấn mổ cườm, hãy mang hồ sơ cũ đến khám để đánh giá tình trạng hiện tại. Phòng khám mắt BS Minh sẽ trao đổi cơ hội, giới hạn và hướng chăm sóc phù hợp. Bạn có thể đặt lịch khám hoặc gọi 0798 608 686 để được hỗ trợ sắp xếp.

Tài liệu chuyên môn

Thông tin chuyên môn tham khảo các tài liệu của AAO, ESCRS, NEI và NHS được liên kết trong bài.

Author: Ths.Bs.CK2 Lữ Bảo Minh

Ths.Bs.CK2 Lữ Bảo Minh là bác sĩ chuyên khoa Mắt, trực tiếp thăm khám, giải thích tình trạng mắt và tư vấn hướng theo dõi phù hợp cho người bệnh tại Bến Tre.