Đục thủy tinh thể
Mổ đục thủy tinh thể xong bị chói, lóa: nguyên nhân thường gặp
Chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể là than phiền khá thường gặp, đặc biệt khi nhìn đèn xe ban đêm, ra nắng hoặc nhìn nguồn sáng mạnh. Phần lớn trường hợp cần thời gian thích nghi và theo dõi, nhưng một số tình huống cần khám lại để tìm nguyên nhân cụ thể.
Lưu ý y khoa: Chỉ tham khảo, không thay thế khám. Triệu chứng nặng hãy khám sớm.
Tóm tắt nhanh cho người vừa mổ cườm khô
Chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể có thể xuất hiện do mắt đang hồi phục, đồng tử còn giãn, giác mạc còn phù nhẹ, bề mặt mắt khô, còn độ kính, loạn thị, loại thủy tinh thể nhân tạo, đục bao sau hoặc những vấn đề ở võng mạc. Cảm giác này không đồng nghĩa ca mổ thất bại, nhưng cũng không nên chủ quan nếu triệu chứng tăng dần hoặc đi kèm đau, đỏ, nhìn mờ nhiều.
Trong vài ngày đến vài tuần đầu sau phaco, một số người thấy ánh sáng “gắt” hơn trước vì thủy tinh thể đục đã được thay bằng thủy tinh thể nhân tạo trong hơn. Mắt cũng cần thời gian để não thích nghi với hình ảnh mới. Tuy vậy, nếu chói lóa kéo dài, làm khó lái xe ban đêm, nhìn quầng sáng lớn quanh đèn, hoặc thị lực không cải thiện như mong đợi, người bệnh nên tái khám để đo thị lực, đo khúc xạ, kiểm tra giác mạc, bao sau, vị trí thủy tinh thể nhân tạo và đáy mắt.
Vì sao sau mổ đục thủy tinh thể mắt có thể nhạy sáng hơn?
Đục thủy tinh thể, dân gian thường gọi là cườm khô, là tình trạng thủy tinh thể tự nhiên bị mờ dần theo tuổi hoặc do nhiều yếu tố khác. Khi còn đục, thủy tinh thể giống như một lớp kính mờ, làm ánh sáng vào mắt bị tán xạ, giảm độ trong và giảm tương phản. Sau phẫu thuật phaco, thủy tinh thể đục được lấy ra và thay bằng thủy tinh thể nhân tạo. Ánh sáng vào mắt rõ hơn, màu sắc sáng hơn, nhưng đồng thời người bệnh cũng có thể thấy nguồn sáng mạnh trở nên chói hơn.
Hiểu đơn giản, trước mổ mắt nhìn qua một “màng sương”; sau mổ màng sương được tháo đi, nên ánh sáng đến võng mạc nhiều và rõ hơn. Nếu mắt chưa kịp thích nghi, bề mặt mắt còn khô hoặc giác mạc còn phù, ánh sáng có thể bị tán xạ tạo cảm giác lóa. Ở một số người, cảm giác này giảm dần theo quá trình lành thương. Ở người khác, chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể có thể kéo dài do một yếu tố cần xử trí, ví dụ còn loạn thị, khô mắt nhiều, đục bao sau hoặc thủy tinh thể nhân tạo không phù hợp với thói quen sinh hoạt.
Điều quan trọng là không đánh giá triệu chứng chỉ dựa trên cảm giác. Cùng là “bị lóa”, nhưng nguyên nhân có thể rất khác nhau. Có người nhìn rõ ban ngày nhưng lóa khi chạy xe ban đêm; có người lóa kèm xốn cộm do khô mắt; có người nhìn mờ như có màn che do phù giác mạc hoặc đục bao sau; có người thấy quầng sáng do đồng tử giãn hoặc do thiết kế thủy tinh thể nhân tạo đa tiêu. Vì vậy, bác sĩ cần hỏi kỹ thời điểm xuất hiện, hoàn cảnh bị lóa, mức độ ảnh hưởng và các triệu chứng đi kèm.
Chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể: nguyên nhân thường gặp
Dưới đây là những nhóm nguyên nhân thường được cân nhắc khi người bệnh than phiền chói, lóa sau mổ cườm khô. Danh sách này không dùng để tự chẩn đoán, vì nhiều nguyên nhân có biểu hiện tương tự nhau và cần soi khám bằng thiết bị chuyên khoa.
1. Mắt đang trong giai đoạn hồi phục
Trong những ngày đầu sau mổ, mắt có thể nhạy cảm với ánh sáng hơn bình thường. Nguyên nhân có thể do vết mổ nhỏ trên giác mạc đang lành, phản ứng viêm nhẹ sau phẫu thuật, thuốc nhỏ mắt làm thay đổi cảm giác bề mặt mắt hoặc đồng tử chưa trở về trạng thái ổn định. Nếu thị lực cải thiện dần, mắt không đau nhiều, không đỏ nhiều và bác sĩ đã kiểm tra ổn, tình trạng chói nhẹ có thể được theo dõi theo lịch hẹn.
Tuy nhiên, “hồi phục bình thường” không có nghĩa là bỏ qua mọi triệu chứng. Nếu chói tăng nhanh, nhìn mờ hơn từng ngày, đau nhức, cộm dữ dội, chảy nước mắt nhiều hoặc sợ ánh sáng nặng, cần liên hệ cơ sở đã mổ hoặc khám mắt sớm.
2. Đồng tử còn giãn hoặc phản ứng ánh sáng chưa ổn định
Trong quá trình mổ đục thủy tinh thể, bác sĩ thường dùng thuốc giãn đồng tử để quan sát và thao tác trong mắt. Sau mổ, một số người còn cảm giác chói do đồng tử chưa co lại hoàn toàn hoặc phản ứng với ánh sáng còn chậm. Người có đồng tử tự nhiên lớn, đặc biệt khi ở nơi tối hoặc lái xe ban đêm, có thể cảm nhận quầng sáng rõ hơn quanh đèn.
Nếu chói chủ yếu xảy ra vào ban đêm, khi nhìn đèn pha hoặc đèn đường, bác sĩ sẽ cân nhắc kích thước đồng tử, loại thủy tinh thể nhân tạo, còn độ khúc xạ và tình trạng bề mặt mắt. Không nên tự ý dùng thuốc co đồng tử hoặc thuốc nhỏ không rõ thành phần vì có thể gây tác dụng phụ.
3. Khô mắt và rối loạn phim nước mắt
Khô mắt là một nguyên nhân rất hay bị bỏ sót. Phim nước mắt là lớp “kính” đầu tiên ánh sáng đi qua. Khi phim nước mắt không đều, ánh sáng bị tán xạ, làm mắt thấy nhòe, chói, lóa, nhất là khi đọc sách, xem điện thoại, làm việc máy tính hoặc ở môi trường gió, máy lạnh. Sau phẫu thuật, bề mặt giác mạc có thể nhạy cảm hơn, việc dùng thuốc nhỏ nhiều lần trong ngày cũng có thể làm người bệnh cảm giác khô rát hoặc cộm.
Người bị khô mắt thường mô tả nhìn lúc rõ lúc mờ, chớp mắt thì rõ hơn một chút, kèm xốn cộm, nóng rát, chảy nước mắt sống hoặc mỏi mắt. Việc điều trị cần tùy mức độ, không chỉ là nhỏ nước mắt nhân tạo tùy ý. Bác sĩ có thể đánh giá bờ mi, tuyến Meibomius, thời gian vỡ phim nước mắt và các yếu tố sinh hoạt.
4. Phù giác mạc hoặc bề mặt giác mạc chưa trong
Giác mạc là lớp trong suốt phía trước mắt. Sau mổ phaco, giác mạc có thể phù nhẹ, đặc biệt ở người có nội mô giác mạc yếu, nhân thủy tinh thể cứng, ca mổ phức tạp hoặc mắt có bệnh nền. Phù giác mạc làm ánh sáng tán xạ, gây nhìn mờ như qua hơi nước, chói khi gặp ánh sáng và đôi khi thấy quầng màu quanh đèn.
Phù nhẹ thường được theo dõi và có thể giảm theo thời gian dưới hướng dẫn của bác sĩ. Nhưng nếu phù nhiều, kéo dài, đau hoặc thị lực kém, cần tái khám đúng hẹn để đánh giá áp lực mắt, độ trong giác mạc và các nguyên nhân liên quan.
5. Còn độ kính, loạn thị hoặc sai số khúc xạ
Nhiều người nghĩ mổ đục thủy tinh thể xong là chắc chắn không cần kính. Thực tế, thủy tinh thể nhân tạo được tính toán dựa trên sinh trắc học nhãn cầu, nhưng kết quả khúc xạ sau mổ vẫn có thể có sai số nhất định. Người bệnh có thể còn cận nhẹ, viễn nhẹ, loạn thị hoặc lệch giữa hai mắt. Những sai số này làm hình ảnh không nét hoàn toàn, dễ gây lóa, nhất là ban đêm.
Loạn thị tồn lưu là nguyên nhân thường gặp khiến đèn kéo thành vệt, chữ bị bóng, nhìn xa không rõ dù mắt đã trong. Sau khi mắt ổn định, bác sĩ có thể đo khúc xạ và cân nhắc kính phù hợp. Đôi khi chỉ cần một cặp kính lái xe ban đêm hoặc kính đọc sách đúng độ đã giúp sinh hoạt dễ chịu hơn.
6. Thiết kế thủy tinh thể nhân tạo
Thủy tinh thể nhân tạo có nhiều loại: đơn tiêu, toric chỉnh loạn thị, đa tiêu, kéo dài tiêu cự và các thiết kế khác. Mỗi loại có ưu điểm và giới hạn. Một số loại giúp giảm phụ thuộc kính ở nhiều khoảng nhìn, nhưng có thể đi kèm hiện tượng quầng sáng, chói đèn hoặc giảm tương phản trong một số điều kiện, đặc biệt ban đêm.
Vì vậy, trước mổ, việc tư vấn kỳ vọng rất quan trọng. Người thường lái xe ban đêm, làm việc trong môi trường ánh sáng phức tạp hoặc có bệnh võng mạc cần được cân nhắc kỹ loại thủy tinh thể nhân tạo. Nếu đã mổ và đang bị chói, bác sĩ sẽ đánh giá xem triệu chứng nằm trong mức thích nghi dự kiến hay có yếu tố khác đi kèm như khô mắt, còn độ hoặc đục bao sau.
7. Hiện tượng dysphotopsia sau đặt thủy tinh thể nhân tạo
Dysphotopsia là thuật ngữ chỉ các hiện tượng thị giác không mong muốn sau đặt thủy tinh thể nhân tạo. Người bệnh có thể thấy chói, tia sáng, vòng sáng, bóng hình lưỡi liềm hoặc vùng tối ở rìa thị trường. Có dạng “dương tính” như lóe sáng, quầng sáng; và dạng “âm tính” như thấy bóng tối ở phía thái dương.
Nhiều trường hợp giảm dần khi não thích nghi, nhưng một số người bị ảnh hưởng đáng kể. Việc xử trí phụ thuộc nguyên nhân, mức độ, loại thủy tinh thể nhân tạo, vị trí đặt kính và tình trạng bao sau. Người bệnh không nên quá lo lắng ngay trong vài ngày đầu, nhưng cũng nên báo rõ với bác sĩ nếu triệu chứng kéo dài hoặc gây khó khăn trong sinh hoạt.
8. Đục bao sau sau mổ
Sau mổ cườm khô, bao sau của thủy tinh thể tự nhiên thường được giữ lại để nâng đỡ thủy tinh thể nhân tạo. Theo thời gian, bao này có thể mờ dần, gọi là đục bao sau. Người bệnh có thể thấy nhìn mờ trở lại, chói lóa, giảm tương phản, giống như cườm tái phát. Đây không phải là thủy tinh thể đục mọc lại, mà là lớp bao phía sau thủy tinh thể nhân tạo bị mờ.
Đục bao sau thường xuất hiện sau vài tháng đến vài năm, nhưng thời điểm có thể khác nhau. Bác sĩ sẽ soi đèn khe để xác định. Khi cần, điều trị thường là thủ thuật laser mở bao sau, nhưng chỉ thực hiện khi có chỉ định phù hợp và sau khi đã loại trừ các nguyên nhân khác gây mờ, lóa.
9. Viêm trong mắt, tăng nhãn áp hoặc biến chứng sau mổ
Một mức độ viêm nhẹ sau phẫu thuật là điều có thể gặp và thường được kiểm soát bằng thuốc theo đơn. Tuy nhiên, viêm nhiều, tăng nhãn áp, nhiễm trùng nội nhãn hoặc các biến chứng khác có thể gây đau, đỏ, sợ ánh sáng, nhìn mờ, chói nhiều. Đây là nhóm nguyên nhân cần được nhận diện sớm vì có thể ảnh hưởng thị lực.
Những dấu hiệu như đau mắt tăng, đỏ mắt rõ, thị lực giảm nhanh, nhìn mờ đột ngột, tiết ghèn, sưng mi, buồn nôn kèm đau mắt hoặc chói sáng dữ dội không nên chờ tự khỏi. Người bệnh cần liên hệ bác sĩ hoặc đến cơ sở chuyên khoa mắt càng sớm càng tốt.
10. Bệnh lý võng mạc, hoàng điểm hoặc thần kinh thị
Không phải mọi khó chịu sau mổ đều do thủy tinh thể nhân tạo. Khi thủy tinh thể đục được lấy đi, bác sĩ và người bệnh có thể nhận ra rõ hơn các bệnh lý đáy mắt vốn đã có trước đó, như thoái hóa hoàng điểm, phù hoàng điểm, bệnh võng mạc đái tháo đường, màng trước võng mạc, glôcôm hoặc bệnh thần kinh thị. Những tình trạng này có thể làm giảm chất lượng nhìn, giảm tương phản, lóa hoặc nhìn méo.
Vì vậy, nếu sau mổ thị lực không đạt như kỳ vọng, đặc biệt ở người có đái tháo đường, tăng huyết áp, cận thị nặng, tiền sử bệnh võng mạc hoặc glôcôm, cần khám đáy mắt và làm xét nghiệm cần thiết theo chỉ định. Việc chỉ thay kính mà không kiểm tra đáy mắt có thể bỏ sót nguyên nhân quan trọng.
Khi nào chói lóa có thể theo dõi, khi nào cần khám sớm?
Người bệnh thường băn khoăn: “Mổ xong bị chói như vậy có bình thường không?” Câu trả lời phụ thuộc thời điểm, mức độ và triệu chứng đi kèm. Chói nhẹ trong vài ngày đầu, giảm dần, không đau, không đỏ, thị lực cải thiện theo lịch hẹn có thể là một phần của quá trình hồi phục. Tuy nhiên, nếu chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể không giảm, tăng dần hoặc ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, nên khám lại để không bỏ sót vấn đề cần xử trí.
Có thể trao đổi trong lần tái khám gần nhất nếu
Cảm giác chói ở mức nhẹ đến vừa, chủ yếu khi ra nắng hoặc nhìn đèn mạnh; mắt không đau nhiều; đỏ mắt giảm dần; thị lực nhìn chung tốt hơn trước mổ; không có ruồi bay tăng đột ngột; không có chớp sáng; không có màn che. Dù vậy, bạn vẫn nên kể rõ với bác sĩ trong lần tái khám để được kiểm tra bề mặt mắt, khúc xạ và tình trạng thủy tinh thể nhân tạo.
Nên khám sớm nếu có dấu hiệu cảnh báo
Đau mắt nhiều, đỏ mắt nhiều, sợ ánh sáng dữ dội, nhìn mờ đột ngột, thị lực giảm so với những ngày trước, chói sáng tăng nhanh, thấy chớp sáng, ruồi bay nhiều, nhìn như có màn che, buồn nôn kèm đau mắt, chấn thương vào mắt vừa mổ hoặc nghi nhiễm trùng. Những tình huống này cần khám trực tiếp, không nên chỉ hỏi qua điện thoại hoặc tự mua thuốc nhỏ.
Bác sĩ thường kiểm tra gì khi bạn than chói lóa sau mổ?
Để tìm nguyên nhân, bác sĩ không chỉ nhìn vào mắt rồi kết luận. Một lần khám sau mổ có thể bao gồm nhiều bước, tùy tình trạng từng người. Mục tiêu là xác định chói lóa đến từ bề mặt mắt, giác mạc, khúc xạ, thủy tinh thể nhân tạo, bao sau, áp lực mắt hay đáy mắt.
Bước 1: Hỏi bệnh và hoàn cảnh bị lóa
Bác sĩ sẽ hỏi bạn mổ khi nào, một mắt hay hai mắt, loại thủy tinh thể nhân tạo nếu có thông tin, triệu chứng xuất hiện từ ngày nào, lóa khi ra nắng hay ban đêm, có đau đỏ không, có dùng thuốc đúng hướng dẫn không. Những chi tiết này giúp định hướng nguyên nhân.
Bước 2: Đo thị lực và khúc xạ
Đo thị lực không kính và có kính giúp biết mắt đạt mức nhìn nào. Đo khúc xạ giúp phát hiện còn cận, viễn, loạn thị hoặc lệch độ giữa hai mắt. Ở giai đoạn sớm, khúc xạ có thể chưa ổn định hoàn toàn, nên bác sĩ sẽ quyết định thời điểm cắt kính phù hợp.
Bước 3: Khám đèn khe
Đèn khe giúp quan sát mi mắt, phim nước mắt, giác mạc, tiền phòng, phản ứng viêm, vị trí thủy tinh thể nhân tạo và bao sau. Đây là bước rất quan trọng để phân biệt khô mắt, phù giác mạc, viêm, đục bao sau hoặc vấn đề ở vị trí kính nội nhãn.
Bước 4: Đo nhãn áp và đánh giá đáy mắt khi cần
Tăng nhãn áp sau mổ có thể gây đau, mờ, quầng sáng. Khám đáy mắt giúp phát hiện bệnh hoàng điểm, võng mạc hoặc thần kinh thị. Một số trường hợp cần chụp OCT hoàng điểm, siêu âm hoặc xét nghiệm chuyên sâu tùy chỉ định.
Bước 5: Lập kế hoạch theo dõi hoặc xử trí
Tùy nguyên nhân, bác sĩ có thể hẹn theo dõi, điều chỉnh thuốc sau mổ, điều trị khô mắt, kê kính khi mắt ổn định, đánh giá đục bao sau hoặc chuyển tuyến nếu cần can thiệp chuyên sâu. Không có một cách xử trí chung cho mọi trường hợp bị lóa.
Những yếu tố làm một người dễ bị chói lóa hơn sau phaco
Không phải ai mổ cùng kỹ thuật cũng có cảm giác giống nhau. Cùng là phaco và đặt thủy tinh thể nhân tạo, người này thích nghi rất nhanh, người khác lại nhạy với ánh sáng trong thời gian dài hơn. Các yếu tố dưới đây có thể làm nguy cơ chói lóa cao hơn hoặc làm triệu chứng rõ hơn.
Tình trạng mắt trước mổ
Người có khô mắt, viêm bờ mi, loạn thị giác mạc, sẹo giác mạc, đồng tử lớn, bệnh võng mạc, glôcôm, cận thị nặng hoặc đã từng phẫu thuật mắt có thể có chất lượng nhìn sau mổ khác người bình thường. Nếu trước mổ thủy tinh thể quá đục, một số bệnh đáy mắt có thể khó đánh giá đầy đủ, nên sau mổ mới bộc lộ rõ hơn.
Độ cứng của nhân thủy tinh thể
Nhân thủy tinh thể càng cứng, ca phẫu thuật có thể cần nhiều năng lượng phaco hơn, từ đó giác mạc có thể phù hoặc hồi phục chậm hơn ở một số trường hợp. Điều này không có nghĩa mổ muộn luôn gây biến chứng, nhưng là lý do người bệnh nên khám khi nhìn mờ, không chờ đến khi cườm quá chín mới đi kiểm tra.
Loại thủy tinh thể nhân tạo và kỳ vọng thị giác
Người chọn thủy tinh thể nhân tạo đa tiêu hoặc kéo dài tiêu cự thường mong muốn giảm phụ thuộc kính. Tuy nhiên, các thiết kế này có thể làm người bệnh nhạy hơn với quầng sáng hoặc giảm tương phản trong điều kiện ánh sáng yếu. Việc tư vấn trước mổ cần cân bằng giữa nhu cầu nhìn gần, nhìn xa, lái xe, nghề nghiệp và bệnh mắt đi kèm.
Thói quen sinh hoạt sau mổ
Thức khuya, dùng điện thoại lâu, ở máy lạnh nhiều, ra nắng không bảo vệ mắt, dụi mắt, tự ngưng thuốc hoặc nhỏ thuốc không đúng cách đều có thể làm mắt khó chịu hơn. Sau mổ, người bệnh nên tuân thủ lịch thuốc và lịch tái khám, tránh bụi bẩn, tránh chấn thương và hỏi bác sĩ khi có điều chưa rõ.
Những sai lầm thường gặp khi bị lóa sau mổ cườm khô
Vì lo lắng, nhiều người xử trí theo kinh nghiệm truyền miệng. Một số cách làm tưởng đơn giản nhưng có thể khiến mắt khó chịu hơn hoặc làm chậm phát hiện biến chứng. Dưới đây là các sai lầm nên tránh.
Tự mua thuốc nhỏ mắt có corticoid hoặc kháng sinh
Thuốc sau mổ cần dùng theo chỉ định. Tự mua thuốc nhỏ, dùng lại toa cũ hoặc dùng thuốc của người khác có thể che lấp triệu chứng, làm tăng nhãn áp, kích ứng bề mặt mắt hoặc không phù hợp với tình trạng hiện tại. Nếu mắt đỏ, đau, cộm, chói nhiều, cách an toàn là tái khám thay vì tự điều trị.
Cho rằng mổ xong là không bao giờ cần kính
Thủy tinh thể nhân tạo giúp thay thế thủy tinh thể đục, nhưng không phải lúc nào cũng loại bỏ hoàn toàn nhu cầu kính. Nhiều người vẫn cần kính đọc sách, kính nhìn xa, kính chỉnh loạn thị hoặc kính khi lái xe ban đêm. Nếu còn độ kính mà không chỉnh, cảm giác lóa và nhòe có thể kéo dài.
Chỉ đeo kính râm mà không tìm nguyên nhân
Kính râm có thể giúp dễ chịu khi ra nắng, nhưng không thay thế khám mắt. Nếu lóa do khô mắt, phù giác mạc, viêm, tăng nhãn áp, đục bao sau hoặc bệnh võng mạc, chỉ đeo kính râm sẽ không giải quyết gốc vấn đề. Kính râm cũng nên có chất lượng quang học phù hợp, tránh tròng quá tối nhưng không bảo vệ tia UV rõ nguồn gốc.
Bỏ tái khám vì nghĩ “mắt mổ rồi không sao”
Tái khám sau mổ giúp bác sĩ theo dõi vết mổ, giác mạc, phản ứng viêm, nhãn áp, thị lực và vị trí thủy tinh thể nhân tạo. Một số vấn đề ở giai đoạn sớm có thể chưa gây đau rõ. Việc tái khám đúng lịch giúp phát hiện và xử trí kịp thời hơn.
Đặt lịch khám
Nếu bạn đang bị chói, lóa, nhìn quầng sáng hoặc nhìn mờ sau mổ đục thủy tinh thể, hãy đặt lịch để được kiểm tra thị lực, khúc xạ, bề mặt mắt và tình trạng thủy tinh thể nhân tạo.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Lời khuyên thực tế để giảm khó chịu khi mắt đang hồi phục
Các gợi ý dưới đây chỉ mang tính hỗ trợ sinh hoạt, không thay thế hướng dẫn riêng của bác sĩ phẫu thuật. Nếu bạn vừa mổ, ưu tiên số một là dùng thuốc và tái khám đúng lịch đã được dặn.
Bảo vệ mắt khi ra nắng
Khi ra ngoài, có thể dùng kính râm phù hợp để giảm chói và tránh gió bụi. Nên chọn kính có chất lượng quang học tốt, không quá tối đến mức làm giảm an toàn khi di chuyển. Nếu lái xe ban đêm bị lóa, cần thận trọng, giảm tốc độ hoặc tránh lái cho đến khi được kiểm tra và thấy an toàn.
Giảm kích thích bề mặt mắt
Tránh dụi mắt, tránh khói bụi, hạn chế gió quạt thổi trực tiếp vào mặt, nghỉ giải lao khi dùng màn hình. Nếu có cảm giác khô, cộm, hãy hỏi bác sĩ về cách chăm sóc bề mặt mắt phù hợp. Không tự nhỏ nhiều loại thuốc cùng lúc vì có thể gây kích ứng hoặc tương tác không mong muốn.
Theo dõi triệu chứng có hệ thống
Bạn có thể ghi lại thời điểm bị lóa, hoàn cảnh xuất hiện, mắt nào bị nhiều hơn, có kèm đau đỏ không, thị lực có thay đổi không. Thông tin này rất hữu ích khi tái khám, giúp bác sĩ phân biệt giữa thích nghi bình thường và nguyên nhân cần can thiệp.
Không vội cắt kính quá sớm nếu mắt chưa ổn định
Sau mổ, độ kính có thể thay đổi trong một thời gian ngắn khi giác mạc và vết mổ ổn định. Bác sĩ sẽ tư vấn thời điểm đo kính phù hợp. Cắt kính quá sớm đôi khi khiến kính không còn đúng sau vài tuần. Ngược lại, nếu đã đến thời điểm ổn định mà còn loạn thị hoặc còn độ, kính đúng có thể cải thiện chất lượng nhìn đáng kể.
Chói lóa sau mổ có liên quan đến chất lượng thủy tinh thể nhân tạo không?
Nhiều người nghe đến thủy tinh thể nhân tạo liền nghĩ loại càng đắt thì càng không bị lóa. Thực tế phức tạp hơn. Chất lượng vật liệu và thiết kế kính nội nhãn rất quan trọng, nhưng cảm giác nhìn sau mổ còn phụ thuộc vào mắt của từng người, độ chính xác sinh trắc học, tình trạng giác mạc, hoàng điểm, đồng tử, nghề nghiệp và kỳ vọng thị giác.
Thủy tinh thể nhân tạo đơn tiêu thường cho chất lượng tương phản tốt ở một khoảng nhìn chính, nhưng người bệnh thường cần kính cho khoảng khác. Thủy tinh thể toric giúp chỉnh loạn thị giác mạc khi có chỉ định phù hợp. Thủy tinh thể đa tiêu hoặc kéo dài tiêu cự có thể hỗ trợ nhiều khoảng nhìn hơn, nhưng một số người có thể thấy quầng sáng hoặc chói trong điều kiện ánh sáng yếu. Không có lựa chọn nào hoàn hảo cho tất cả mọi người.
Vì vậy, trước khi mổ đục thủy tinh thể, bác sĩ cần đo sinh trắc học nhãn cầu, đánh giá khúc xạ, giác mạc, đáy mắt và trao đổi kỹ nhu cầu sinh hoạt. Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh ở Bến Tre, việc khám mắt, đo khúc xạ, đánh giá bề mặt mắt và tư vấn trước sau mổ được thực hiện theo từng trường hợp. Các thiết bị và quy trình hỗ trợ như đo đạc khúc xạ, sinh trắc, cắt kính với hệ thống hiện đại có thể giúp quá trình đánh giá chính xác hơn, nhưng quyết định điều trị vẫn cần dựa trên khám lâm sàng và chỉ định y khoa.
Người ở Bến Tre nên chuẩn bị gì khi đi khám vì bị lóa sau mổ?
Nếu bạn đang ở Bến Tre hoặc khu vực lân cận và muốn khám lại vì chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể, việc chuẩn bị thông tin sẽ giúp buổi khám hiệu quả hơn. Bạn nên mang theo toa thuốc sau mổ, giấy hẹn tái khám, thông tin loại thủy tinh thể nhân tạo, kính đang dùng và ghi chú các triệu chứng. Nếu đã từng có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, glôcôm, bệnh võng mạc, hãy báo với bác sĩ.
Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh tọa lạc tại 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre. Phòng khám định hướng khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tròng kính Essilor/ZEISS. Với người sau mổ cườm khô, buổi khám thường tập trung vào thị lực, khúc xạ tồn lưu, bề mặt mắt, tình trạng giác mạc, bao sau, thủy tinh thể nhân tạo và các dấu hiệu cần chuyển khám chuyên sâu nếu cần.
Trong một số trường hợp, người bệnh cần quay lại cơ sở đã phẫu thuật, nhất là khi còn trong giai đoạn hậu phẫu sớm hoặc nghi biến chứng liên quan trực tiếp đến ca mổ. Việc phối hợp thông tin giữa nơi mổ và nơi khám lại giúp đảm bảo an toàn hơn. Bạn không nên tự ý ngưng thuốc sau mổ chỉ vì thấy đỡ, cũng không nên kéo dài thuốc nếu đã hết thời gian bác sĩ dặn.
Các tình huống thường gặp và cách hiểu đúng
Nhìn đèn xe ban đêm bị quầng sáng
Quầng sáng ban đêm có thể liên quan đến đồng tử lớn trong tối, khô mắt, còn độ loạn thị, loại thủy tinh thể nhân tạo hoặc đục bao sau. Nếu mới mổ vài ngày, bác sĩ có thể theo dõi. Nếu đã qua giai đoạn hồi phục mà vẫn khó lái xe, cần khám để đo khúc xạ và kiểm tra kỹ.
Ra nắng thấy mắt chói hơn trước mổ
Sau khi lấy thủy tinh thể đục, ánh sáng và màu sắc vào mắt rõ hơn nên có thể thấy nắng gắt hơn. Kính râm có thể giúp dễ chịu. Tuy nhiên, nếu chói kèm mờ, đau, đỏ hoặc sợ sáng dữ dội, không nên xem là bình thường.
Chớp mắt thì nhìn rõ hơn
Hiện tượng này gợi ý bề mặt mắt hoặc phim nước mắt không ổn định. Khô mắt sau mổ có thể làm thị lực dao động và lóa. Cần khám bề mặt mắt để được hướng dẫn chăm sóc phù hợp, nhất là nếu bạn dùng màn hình nhiều hoặc có viêm bờ mi.
Mổ một mắt thấy hai mắt lệch nhau
Khi chỉ mổ một mắt, mắt đã mổ và mắt chưa mổ có thể khác nhau về độ sáng, màu sắc, độ kính và độ trong. Sự chênh lệch này đôi khi gây khó chịu, lóa hoặc khó phối hợp hai mắt. Bác sĩ sẽ đánh giá mắt còn lại và tư vấn thời điểm theo dõi hoặc can thiệp nếu có chỉ định.
Khi nào cần nghĩ đến đục bao sau?
Đục bao sau thường được người bệnh mô tả là “mổ xong sáng một thời gian, sau đó mờ lại”. Cảm giác có thể giống nhìn qua màn sương, chói khi gặp đèn, đọc chữ kém tương phản hoặc thấy ánh sáng tán xạ. Tình trạng này có thể xuất hiện ở một mắt hoặc hai mắt, thời điểm khác nhau tùy cơ địa và loại thủy tinh thể nhân tạo.
Đục bao sau không thể chẩn đoán chỉ bằng việc kể triệu chứng. Bác sĩ cần soi đèn khe sau khi đánh giá thị lực, khúc xạ và các nguyên nhân khác. Nếu đục bao sau thật sự ảnh hưởng thị lực, laser mở bao sau có thể được cân nhắc. Đây là thủ thuật thường gặp, nhưng vẫn cần chỉ định đúng, giải thích nguy cơ và theo dõi sau thủ thuật. Không nên yêu cầu laser chỉ vì nghe người khác nói “mờ sau mổ là bắn laser”.
Vai trò của khám trước mổ trong việc giảm nguy cơ lóa sau mổ
Nhiều khó chịu sau mổ có thể được dự đoán phần nào nếu khám trước mổ kỹ. Trước phẫu thuật, bác sĩ thường đánh giá thị lực, đo khúc xạ, đo sinh trắc học nhãn cầu, khảo sát giác mạc, xem tình trạng đồng tử, kiểm tra đáy mắt nếu quan sát được và khai thác nhu cầu sinh hoạt. Người bệnh nên nói thật về thói quen lái xe ban đêm, công việc cần nhìn tinh, mong muốn ít đeo kính, bệnh toàn thân và các phẫu thuật mắt trước đó.
Việc chọn công suất và loại thủy tinh thể nhân tạo không chỉ là một con số. Nó là sự cân nhắc giữa cấu trúc mắt, độ loạn thị, tình trạng võng mạc, tuổi, nghề nghiệp và kỳ vọng. Với người có bệnh võng mạc hoặc cần chất lượng tương phản cao, một số lựa chọn kính nội nhãn có thể không phù hợp. Với người có loạn thị đáng kể, nếu không xử lý loạn thị, sau mổ có thể nhìn chưa nét và bị lóa.
Do đó, nếu bạn chuẩn bị mổ cườm khô, hãy dành thời gian cho buổi tư vấn trước mổ. Đặt câu hỏi về khả năng cần kính sau mổ, nguy cơ quầng sáng, thời gian hồi phục, lịch tái khám, dấu hiệu cảnh báo và cách chăm sóc mắt. Kỳ vọng thực tế giúp người bệnh bình tĩnh hơn nếu gặp chói nhẹ giai đoạn đầu, đồng thời biết khi nào cần khám sớm.
Đặt lịch khám
Chói lóa sau mổ cườm khô có nhiều nguyên nhân. Khám trực tiếp giúp xác định vấn đề và chọn hướng theo dõi phù hợp, an toàn cho từng mắt.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Câu hỏi thường gặp
Chói lóa sau mổ đục thủy tinh thể có bình thường không?
Có thể gặp trong giai đoạn đầu do mắt đang hồi phục, đồng tử còn giãn, giác mạc phù nhẹ hoặc mắt nhạy sáng hơn sau khi thủy tinh thể đục được thay bằng thủy tinh thể nhân tạo. Tuy nhiên, nếu chói lóa tăng dần, kéo dài, kèm đau đỏ hoặc nhìn mờ nhiều, bạn nên tái khám sớm.
Sau mổ bao lâu thì hết chói lóa?
Thời gian khác nhau tùy từng người và tùy nguyên nhân. Chói nhẹ do hồi phục có thể giảm dần trong vài ngày đến vài tuần. Nếu do khô mắt, còn độ loạn thị, đục bao sau, bệnh võng mạc hoặc vấn đề thủy tinh thể nhân tạo, triệu chứng có thể kéo dài và cần khám để định hướng xử trí.
Bị lóa sau mổ có phải do thủy tinh thể nhân tạo không tốt?
Không thể kết luận như vậy nếu chưa khám. Cảm giác lóa có thể liên quan đến thiết kế thủy tinh thể nhân tạo, nhưng cũng có thể do khô mắt, phù giác mạc, còn độ kính, đồng tử lớn, đục bao sau hoặc bệnh đáy mắt. Cần kiểm tra toàn diện để xác định nguyên nhân.
Tôi có nên tự mua thuốc nhỏ mắt khi bị chói sau mổ?
Không nên tự mua thuốc, đặc biệt thuốc có corticoid, kháng sinh hoặc thuốc không rõ thành phần. Sau mổ, thuốc nhỏ mắt cần dùng theo đúng hướng dẫn. Nếu có chói nhiều, đau, đỏ hoặc nhìn mờ, nên liên hệ bác sĩ hoặc khám mắt để được đánh giá trực tiếp.
Khi nào cần đi khám ngay?
Bạn nên khám sớm nếu đau mắt nhiều, đỏ mắt nhiều, sợ sáng dữ dội, nhìn mờ đột ngột, chói sáng tăng nhanh, thấy chớp sáng, ruồi bay nhiều, có màn che trước mắt, chấn thương vào mắt vừa mổ hoặc nghi nhiễm trùng. Đây là các dấu hiệu không nên chờ tự khỏi.
Thông tin liên hệ
Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính BS Minh Bến Tre
– Địa chỉ: 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre
– Hotline: 079 860 86 86
– Fanpage: https://www.facebook.com/phongkhammatbsminh
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@phongkhammatbsminh
– Website: https://phongkhammatbsminh.com
– Giờ làm việc thường áp dụng: Thứ 2 đến thứ 7 từ 11h–12h và 17h–20h; Chủ nhật từ 7h–12h. Anh chị nên liên hệ trước để được hướng dẫn khung giờ phù hợp.