Đục thủy tinh thể
Những điều nên tránh sau mổ đục thủy tinh thể
Sau mổ đục thủy tinh thể, mắt thường hồi phục từng ngày nhưng vẫn cần được bảo vệ đúng cách trong giai đoạn đầu. Hiểu rõ kiêng gì sau mổ đục thủy tinh thể giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng, viêm, lệch thủy tinh thể nhân tạo hoặc chậm hồi phục thị lực.
Lưu ý y khoa: Chỉ tham khảo, không thay thế khám. Triệu chứng nặng hãy khám sớm.
Tóm tắt nhanh: sau mổ đục thủy tinh thể nên tránh gì?
Nếu bạn vừa phẫu thuật phaco hoặc đang chuẩn bị mổ cườm khô, câu hỏi thường gặp nhất là kiêng gì sau mổ đục thủy tinh thể. Về nguyên tắc, cần tránh mọi yếu tố có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, va chạm vào mắt, tăng áp lực trong mắt hoặc làm bạn bỏ sót thuốc và lịch tái khám.
- Không dụi, chà, ấn hoặc tự kéo mi mắt mạnh.
- Không để nước bẩn, xà phòng, dầu gội, bụi, khói hoặc hóa chất bắn vào mắt.
- Không bơi lội, xông hơi, tắm sông, tắm biển trong giai đoạn bác sĩ dặn kiêng.
- Không bê vác nặng, rặn mạnh, cúi gập người lâu hoặc tập thể thao đối kháng sớm.
- Không tự ý ngưng thuốc, đổi thuốc, dùng thuốc nhỏ mắt của người khác hoặc dùng mẹo dân gian.
- Không trang điểm mắt, nối mi, dán mi hoặc dùng mỹ phẩm quanh mắt quá sớm.
- Không tự lái xe khi mắt còn mờ, còn chói, còn đau hoặc chưa được bác sĩ cho phép.
- Không chủ quan nếu có đau tăng, đỏ mắt nhiều, giảm thị lực, chói sáng bất thường hoặc tiết ghèn.
Vì sao cần kiêng cữ sau mổ đục thủy tinh thể?
Mổ đục thủy tinh thể hiện nay thường được thực hiện bằng kỹ thuật phaco: bác sĩ tạo đường rạch nhỏ, tán nhuyễn và hút phần thủy tinh thể bị đục, sau đó đặt thủy tinh thể nhân tạo vào trong mắt. Đây là phẫu thuật phổ biến, thời gian thực hiện thường không dài, nhưng vẫn là can thiệp nội nhãn. Nói cách khác, mắt có vết mổ dù rất nhỏ và cần thời gian để ổn định.
Trong vài ngày đến vài tuần đầu, bề mặt nhãn cầu, vết mổ, phản ứng viêm trong mắt và vị trí thủy tinh thể nhân tạo đang trong quá trình hồi phục. Nếu người bệnh dụi mắt, để nước bẩn vào mắt, làm việc quá sức hoặc tự ý bỏ thuốc, nguy cơ biến chứng có thể tăng lên. Phần lớn người bệnh hồi phục thuận lợi nếu tuân thủ hướng dẫn, nhưng điều đó không có nghĩa là có thể sinh hoạt hoàn toàn như trước ngay ngày đầu tiên.
Cần hiểu đúng rằng kiêng cữ sau mổ không phải là kiêng tuyệt đối mọi hoạt động. Người bệnh vẫn có thể đi lại nhẹ nhàng, ăn uống đủ chất, đọc hoặc xem màn hình ở mức vừa phải nếu không khó chịu. Điều quan trọng là tránh những hành vi làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, chấn thương, viêm nặng hoặc tăng áp lực đột ngột trong mắt.
Nhiều người tại Bến Tre và các tỉnh lân cận quen gọi mổ đục thủy tinh thể là mổ cườm khô. Dù gọi theo cách nào, nguyên tắc chăm sóc sau mổ vẫn tương tự: bảo vệ mắt sạch, dùng thuốc đúng hướng dẫn, tái khám đúng hẹn và đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường.
Kiêng gì sau mổ đục thủy tinh thể trong sinh hoạt hằng ngày?
1. Tránh dụi mắt, ấn mắt hoặc tự tháo che mắt sai cách
Dụi mắt là điều cần tránh hàng đầu. Sau mổ, mắt có thể cộm nhẹ, chảy nước mắt, hơi xốn hoặc cảm giác như có hạt bụi. Đây có thể là phản ứng thường gặp trong giai đoạn đầu, nhưng dụi mắt sẽ làm tăng nguy cơ trầy xước giác mạc, nhiễm trùng, bung vết mổ hoặc ảnh hưởng vị trí thủy tinh thể nhân tạo.
Nếu mắt ngứa hoặc cộm, người bệnh nên rửa tay sạch, dùng thuốc theo hướng dẫn và liên hệ cơ sở khám mắt nếu triệu chứng tăng. Không nên tự banh mi, day mắt, massage mắt hoặc nhờ người khác thổi vào mắt. Khi ngủ, nhiều bác sĩ sẽ dặn dùng kính bảo vệ hoặc tấm che mắt trong một thời gian nhất định để tránh vô thức dụi mắt.
2. Tránh để nước bẩn, xà phòng và hóa chất vào mắt
Trong những ngày đầu, nên tắm rửa thận trọng để nước, dầu gội, sữa rửa mặt hoặc xà phòng không chảy vào mắt mổ. Nước máy sạch thông thường vẫn có thể chứa vi sinh vật hoặc tạp chất; nước ao hồ, sông, hồ bơi, nước biển càng không phù hợp trong giai đoạn mắt mới phẫu thuật.
Khi rửa mặt, có thể lau nhẹ vùng quanh mắt bằng khăn sạch theo hướng dẫn, tránh chà trực tiếp lên mi và mắt. Nếu vô tình bị nước bẩn hoặc hóa chất bắn vào mắt, không nên tự xử trí qua loa; hãy liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn phù hợp, nhất là khi mắt đỏ, đau, xốn nhiều hoặc nhìn mờ hơn.
3. Tránh bụi, khói, gió mạnh và môi trường ô nhiễm
Bụi đường, khói bếp, khói thuốc lá, hơi hóa chất, mạt cưa, bụi xi măng hoặc bụi nông nghiệp có thể làm mắt kích ứng và tăng nguy cơ viêm nhiễm. Người bệnh nên hạn chế đi vào môi trường nhiều bụi trong giai đoạn đầu. Nếu phải ra ngoài, nên đeo kính bảo vệ theo hướng dẫn, tránh gió tạt trực tiếp vào mắt.
Với người làm nghề ngoài trời, làm vườn, xây dựng, cơ khí, chế biến thủy sản hoặc thường tiếp xúc bụi, cần hỏi bác sĩ thời điểm quay lại công việc. Đừng vội trở lại công việc nặng chỉ vì thấy mắt đã sáng hơn sau vài ngày.
4. Tránh bê vác nặng, cúi gập lâu và rặn mạnh
Trong thời gian đầu sau mổ, nên tránh bê vác nặng, tập tạ, cúi đầu thấp lâu, rặn mạnh khi đi tiêu hoặc làm việc gắng sức. Những hoạt động này có thể làm thay đổi áp lực trong mắt hoặc tăng nguy cơ khó chịu, đau nhức, xuất huyết nhỏ và chậm hồi phục ở một số người.
Đi lại nhẹ nhàng trong nhà thường được khuyến khích nếu không chóng mặt. Tuy nhiên, leo cầu thang nhiều, khuân vác, bưng chậu nước nặng, xách bao gạo, làm đồng, bẻ dừa, khiêng hàng hoặc cúi nhặt đồ liên tục nên được hạn chế cho đến khi bác sĩ cho phép.
5. Tránh bơi lội, xông hơi và tắm sông biển
Bơi lội, tắm hồ, tắm sông, tắm biển, xông hơi hoặc ngâm mình lâu là những hoạt động nên tránh trong giai đoạn đầu. Môi trường nước có thể chứa vi sinh vật, hóa chất khử trùng hoặc chất bẩn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng mắt.
Thời gian kiêng cụ thể tùy tình trạng mắt và chỉ định của bác sĩ. Một số người có thể cần kiêng lâu hơn nếu có bệnh nền, vết mổ cần theo dõi, khô mắt nặng hoặc phản ứng viêm kéo dài. Không nên tự quyết định đi bơi chỉ vì mắt đã bớt cộm.
6. Tránh trang điểm mắt, nối mi và dùng mỹ phẩm quanh mắt sớm
Trang điểm mắt, kẻ mắt, mascara, phấn mắt, kem dưỡng sát bờ mi, nối mi hoặc dán mi có thể đưa bụi mỹ phẩm, keo dán và vi khuẩn vào mắt. Sau mổ, vùng mắt cần được giữ sạch và hạn chế can thiệp không cần thiết.
Khi được phép dùng lại mỹ phẩm, nên ưu tiên sản phẩm sạch, còn hạn, không dùng chung với người khác và tẩy trang nhẹ nhàng. Nếu mắt còn đỏ, chảy nước, cộm nhiều hoặc đang dùng thuốc nhỏ theo toa, nên hỏi bác sĩ trước khi trang điểm.
Kiêng gì sau mổ đục thủy tinh thể về thuốc và tái khám?
Một trong những sai lầm thường gặp là người bệnh thấy mắt sáng nhanh nên tự ý giảm thuốc, bỏ thuốc hoặc không tái khám. Sau phẫu thuật phaco, bác sĩ thường kê thuốc nhỏ mắt để kiểm soát viêm, giảm nguy cơ nhiễm trùng và hỗ trợ hồi phục. Việc dùng thuốc cần đúng loại, đúng thời điểm, đúng cách và đúng thời gian theo hướng dẫn riêng của từng người.
Không tự ý ngưng hoặc đổi thuốc
Không nên ngưng thuốc khi chưa được bác sĩ đồng ý, kể cả khi mắt đã nhìn rõ. Cũng không nên tự mua thêm thuốc nhỏ mắt, thuốc kháng sinh, thuốc chống viêm, thuốc giảm đỏ mắt hoặc thuốc được người quen giới thiệu. Một số thuốc có thể không phù hợp với tình trạng giác mạc, nhãn áp, bệnh nền hoặc thuốc đang dùng.
Không dùng chung thuốc nhỏ mắt
Thuốc nhỏ mắt sau mổ là vật dụng cá nhân. Dùng chung thuốc có thể làm lây nhiễm vi khuẩn hoặc dùng nhầm thuốc. Đầu lọ thuốc không nên chạm vào mắt, lông mi, da tay hoặc bề mặt khác. Nếu lỡ chạm bẩn, hãy hỏi nhân viên y tế cách xử trí.
Không bỏ lịch tái khám
Tái khám giúp bác sĩ kiểm tra thị lực, vết mổ, giác mạc, phản ứng viêm, nhãn áp và vị trí thủy tinh thể nhân tạo. Có những vấn đề người bệnh chưa cảm nhận rõ nhưng bác sĩ có thể phát hiện qua khám sinh hiển vi, đo nhãn áp hoặc soi đáy mắt khi cần.
Không tự xử trí khi mắt đau đỏ bất thường
Đau tăng, đỏ mắt nhiều, nhìn mờ đột ngột, chói sáng tăng, sợ ánh sáng, tiết ghèn, sưng mi hoặc cảm giác thị lực giảm so với ngày trước đó là những dấu hiệu cần được đánh giá sớm. Không nên chờ vài ngày để xem có tự hết hay không.
Sau mổ đục thủy tinh thể có cần kiêng ăn không?
Nhiều người hỏi kiêng gì sau mổ đục thủy tinh thể về ăn uống: có cần kiêng thịt gà, thịt bò, trứng, cá biển, rau muống, nếp, đồ tanh hay nước tương không. Với đa số người bệnh, không có bằng chứng chắc chắn rằng phải kiêng tuyệt đối các thực phẩm này chỉ vì vừa mổ đục thủy tinh thể. Điều quan trọng hơn là ăn uống sạch, đủ chất, kiểm soát bệnh nền và tránh các thói quen làm chậm hồi phục.
Người bệnh nên ăn đa dạng: chất đạm từ cá, thịt, trứng, đậu; rau xanh; trái cây; ngũ cốc; uống đủ nước nếu không bị bác sĩ chuyên khoa khác hạn chế. Nếu có đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh thận, bệnh tim mạch hoặc đang dùng thuốc chống đông, chế độ ăn cần theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị bệnh nền.
Điều nên tránh là rượu bia quá mức, hút thuốc lá, ăn uống mất vệ sinh hoặc dùng thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc với kỳ vọng làm mắt sáng nhanh. Rượu bia có thể làm người bệnh quên thuốc, té ngã, dụi mắt khi ngủ hoặc tương tác với thuốc điều trị bệnh nền. Thuốc lá và khói thuốc làm tăng kích ứng mắt, ảnh hưởng sức khỏe toàn thân và không có lợi cho quá trình hồi phục.
Nếu trước đây bạn từng dị ứng một loại thức ăn nào đó, nên tiếp tục tránh loại đó. Nếu sau ăn xuất hiện ngứa, nổi mề đay, sưng môi, khó thở hoặc đỏ mắt bất thường, cần liên hệ cơ sở y tế. Nhưng không nên tự áp dụng kiêng khem quá mức khiến cơ thể thiếu dinh dưỡng, đặc biệt ở người lớn tuổi.
Gợi ý ăn uống thực tế
- Ăn thức ăn nấu chín, đảm bảo vệ sinh.
- Uống đủ nước, tránh để táo bón vì rặn mạnh có thể không tốt trong giai đoạn đầu.
- Tăng rau xanh và trái cây phù hợp với bệnh nền.
- Hạn chế rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích.
- Không dùng thuốc bổ mắt thay cho thuốc sau mổ được bác sĩ kê.
Có cần kiêng xem điện thoại, đọc sách và xem tivi?
Sau mổ đục thủy tinh thể, nhiều người lo rằng xem điện thoại hoặc đọc sách sẽ làm hư mắt. Thực tế, các hoạt động nhìn gần như đọc sách, xem tivi, dùng điện thoại hoặc máy tính thường không làm bung vết mổ nếu thực hiện ở mức vừa phải. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu, mắt có thể dễ mỏi, khô, chói hoặc nhìn chưa ổn định. Vì vậy, nên dùng mắt có kiểm soát và nghỉ ngơi thường xuyên.
Nếu nhìn màn hình làm mắt cộm, chảy nước, nhức hoặc mờ hơn, hãy tạm nghỉ. Không nên xem liên tục nhiều giờ, đặc biệt trong phòng tối hoặc để màn hình quá sáng. Khi dùng điện thoại, nên tăng cỡ chữ, giữ khoảng cách phù hợp, chớp mắt thường xuyên và tránh nằm nghiêng đè vào mắt mổ.
Thị lực sau mổ có thể thay đổi trong vài tuần đầu. Một số người nhìn xa tốt nhanh, nhưng nhìn gần cần kính đọc sách. Một số người còn loạn thị, khô mắt hoặc bệnh võng mạc đi kèm nên thị lực không đạt như kỳ vọng ngay. Việc cắt kính mới thường cần đợi mắt ổn định theo hẹn của bác sĩ. Nếu cần đo kính hoặc khám mắt tổng quát sau mổ tại Bến Tre, người bệnh có thể được đánh giá khúc xạ, giác mạc và đáy mắt tùy tình huống.
Khi nào có thể đi làm, lái xe và tập thể dục lại?
Không có một mốc thời gian chung cho tất cả mọi người. Việc quay lại đi làm, lái xe hoặc tập thể dục phụ thuộc vào mắt mổ hồi phục ra sao, nghề nghiệp của bạn có nhiều bụi hay không, có cần bê vác nặng không, mắt còn chói mờ không và bác sĩ tái khám đánh giá thế nào.
Đi làm
Công việc văn phòng nhẹ, ít bụi, ít nguy cơ va chạm có thể quay lại sớm hơn nếu mắt ổn và bác sĩ đồng ý. Công việc nặng, ngoài trời, tiếp xúc hóa chất, bụi, nước bẩn hoặc máy móc cần thận trọng hơn. Người làm nghề nông, thợ xây, thợ hàn, thợ mộc, lái xe đường dài hoặc bốc xếp nên trao đổi cụ thể với bác sĩ.
Lái xe
Không nên lái xe khi mắt còn mờ, chói, nhìn đôi, đau, đang che mắt hoặc dùng thuốc làm ảnh hưởng sự tỉnh táo. Sau mổ một mắt, sự phối hợp hai mắt và cảm nhận khoảng cách có thể thay đổi. Hãy chỉ lái xe khi thị lực đủ an toàn và được bác sĩ cho phép.
Tập thể dục
Đi bộ nhẹ thường dễ chấp nhận hơn các môn gắng sức. Nên tránh chạy mạnh, nâng tạ, yoga tư thế cúi đầu thấp, bóng đá, cầu lông đối kháng mạnh, võ thuật hoặc hoạt động có nguy cơ va chạm vào mắt trong giai đoạn đầu.
Quan hệ vợ chồng
Đây cũng là hoạt động gắng sức ở một mức độ nhất định. Người bệnh nên chờ mắt ổn, tránh tư thế gây áp lực lên mắt, tránh va chạm vùng mặt và hỏi bác sĩ nếu còn đau, đỏ hoặc nhìn mờ.
Thông tin từ các tổ chức nhãn khoa lớn như American Academy of Ophthalmology cũng nhấn mạnh việc tránh dụi mắt, tránh nước bẩn và tuân thủ thuốc sau phẫu thuật. Bạn có thể tham khảo thêm tại AAO, nhưng hướng dẫn cá nhân từ bác sĩ trực tiếp vẫn quan trọng nhất.
Dấu hiệu nào sau mổ cần khám sớm?
Sau mổ, một số cảm giác nhẹ như cộm, xốn, chảy nước mắt ít, hơi nhạy sáng hoặc nhìn còn mờ có thể gặp trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự đánh giá mọi triệu chứng là bình thường. Một số dấu hiệu có thể liên quan đến nhiễm trùng, viêm nặng, tăng nhãn áp, phù giác mạc, phù hoàng điểm, lệch thủy tinh thể nhân tạo hoặc vấn đề võng mạc.
Cần liên hệ bác sĩ hoặc đi khám sớm nếu có:
- Đau mắt nhiều, đau tăng dần hoặc đau không giảm như dự kiến.
- Đỏ mắt nhiều, sưng mi, tiết ghèn vàng xanh hoặc mắt dính nhiều khi ngủ dậy.
- Thị lực giảm đột ngột, nhìn mờ hơn so với ngày trước đó.
- Chói sáng nhiều, sợ ánh sáng, nhức đầu kèm buồn nôn.
- Thấy nhiều ruồi bay, chớp sáng, màn đen che trước mắt hoặc mất một vùng nhìn.
- Bị va đập vào mắt, té ngã, dụi mắt mạnh hoặc nghi có dị vật vào mắt.
- Nhỏ nhầm thuốc, nhỏ hóa chất, nước rửa tay, dầu gió hoặc dung dịch không dành cho mắt.
Đặc biệt, nhiễm trùng nội nhãn sau mổ là biến chứng hiếm nhưng nghiêm trọng, cần được phát hiện và xử trí sớm. Vì vậy, nếu mắt đau đỏ kèm nhìn mờ tăng, không nên tự mua thuốc nhỏ hoặc chờ đến lịch tái khám định kỳ.
Quy trình tự chăm sóc sau mổ tại nhà
Để việc kiêng cữ dễ thực hiện, người bệnh nên biến hướng dẫn thành thói quen hằng ngày. Gia đình cũng nên hỗ trợ người lớn tuổi trong việc nhỏ thuốc, vệ sinh tay, ghi nhớ lịch tái khám và nhận biết dấu hiệu bất thường.
Bước 1: Chuẩn bị môi trường sạch
Giữ phòng ngủ thoáng, ít bụi, tránh quạt thổi trực tiếp vào mặt. Chăn gối nên sạch. Không để trẻ nhỏ nghịch gần mắt người vừa mổ. Vật nuôi nên được giữ khoảng cách để tránh lông, bụi hoặc va chạm bất ngờ.
Bước 2: Rửa tay trước khi chạm vùng quanh mắt
Trước khi nhỏ thuốc hoặc vệ sinh quanh mắt, cần rửa tay bằng xà phòng và lau khô bằng khăn sạch. Không dùng khăn bẩn, khăn dùng chung hoặc giấy bụi để lau mắt.
Bước 3: Nhỏ thuốc đúng hướng dẫn
Nhỏ đúng mắt, đúng thời điểm, không để đầu lọ chạm vào mắt. Nếu có nhiều loại thuốc, cần tuân thủ khoảng cách giữa các lần nhỏ theo hướng dẫn của bác sĩ. Không tự thêm thuốc đỏ mắt hoặc thuốc giảm đau dạng nhỏ.
Bước 4: Sinh hoạt nhẹ nhàng
Đi lại chậm rãi, tránh té ngã. Khi cúi nhặt đồ, nên nhờ người khác hoặc gập gối thay vì cúi gập đầu sâu. Không bê vác đồ nặng. Ngủ theo tư thế được dặn, tránh nằm đè lên mắt mổ.
Bước 5: Theo dõi và tái khám
Ghi lại các triệu chứng như đau, đỏ, mờ, chói, tiết ghèn, thời điểm dùng thuốc và các câu hỏi muốn hỏi bác sĩ. Tái khám đúng lịch giúp điều chỉnh thuốc và phát hiện sớm vấn đề nếu có.
Những yếu tố khiến thời gian kiêng cữ có thể khác nhau
Nhiều người so sánh với hàng xóm hoặc người thân: người này mổ xong vài ngày đã đi làm, người kia phải tái khám nhiều lần. Điều này không nên gây hoang mang, vì mỗi mắt khác nhau. Có người đục thủy tinh thể đơn thuần, giác mạc tốt, võng mạc bình thường, bệnh nền ổn định nên hồi phục nhanh. Có người nhân thủy tinh thể quá cứng, đồng tử nhỏ, giác mạc yếu, từng chấn thương mắt, đã phẫu thuật mắt trước đó hoặc có bệnh võng mạc nên cần theo dõi kỹ hơn.
Người bệnh đái tháo đường cần chú ý kiểm soát đường huyết và theo dõi võng mạc. Người có tăng nhãn áp cần theo dõi nhãn áp. Người khô mắt, viêm bờ mi hoặc dị ứng mắt có thể cộm xốn kéo dài hơn. Người được đặt thủy tinh thể nhân tạo đa tiêu, đơn tiêu, toric hoặc loại đặc biệt có thể có trải nghiệm thị giác khác nhau trong giai đoạn thích nghi.
Tuổi tác, khả năng tự nhỏ thuốc, điều kiện vệ sinh tại nhà, công việc, thói quen sinh hoạt và mức độ tuân thủ tái khám cũng ảnh hưởng. Vì vậy, khi hỏi kiêng gì sau mổ đục thủy tinh thể, câu trả lời đầy đủ nhất là: kiêng theo nguyên tắc chung, nhưng thời gian và mức độ cần cá thể hóa sau khi bác sĩ khám trực tiếp.
Các sai lầm thường gặp sau mổ cườm khô
Thấy sáng là nghĩ đã khỏi hoàn toàn
Thị lực sáng hơn không đồng nghĩa mắt đã ổn định hoàn toàn. Vết mổ, phản ứng viêm và nhãn áp vẫn cần theo dõi. Người bệnh vẫn phải dùng thuốc và tái khám theo hẹn.
Tự mua thuốc nhỏ theo lời mách
Thuốc nhỏ mắt không phải loại nào cũng an toàn sau mổ. Một số thuốc có chất co mạch, corticoid hoặc thành phần không phù hợp nếu dùng sai có thể che lấp triệu chứng hoặc gây tác dụng không mong muốn.
Dùng mẹo dân gian nhỏ vào mắt
Không nhỏ nước lá, sữa mẹ, nước muối tự pha, nước chanh, dầu gió, mật ong hoặc bất kỳ dung dịch không vô khuẩn nào vào mắt. Đây là nguy cơ lớn gây nhiễm trùng và tổn thương giác mạc.
Không đeo kính bảo vệ khi ra ngoài
Kính bảo vệ giúp giảm gió, bụi và va chạm nhẹ. Không nhất thiết phải là kính quá tối, nhưng cần sạch, vừa mặt và không gây vướng. Khi trời nắng, kính râm phù hợp có thể giúp giảm chói.
Chủ quan với bệnh nền
Đường huyết, huyết áp, bệnh tim mạch và thuốc đang dùng đều có thể ảnh hưởng sức khỏe chung. Không nên tự ngưng thuốc bệnh nền vì vừa mổ mắt, trừ khi bác sĩ điều trị có chỉ định.
So sánh thị lực hai mắt quá sớm
Nếu chỉ mổ một mắt, bạn có thể thấy hai mắt lệch màu, lệch độ sáng hoặc khó chịu khi nhìn chung. Điều này cần được bác sĩ đánh giá, không nên tự cắt kính ngay hoặc tự kết luận ca mổ không tốt.
Đặt lịch khám
Nếu bạn đang chuẩn bị mổ đục thủy tinh thể, vừa mổ phaco hoặc còn băn khoăn về chăm sóc sau mổ, hãy đặt lịch để được kiểm tra mắt và tư vấn theo tình trạng cụ thể.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Lời khuyên thực tế từ góc nhìn bác sĩ
Khi tư vấn cho người bệnh sau mổ đục thủy tinh thể, điều quan trọng là giúp người bệnh hiểu đúng mức độ kiêng cữ. Kiêng quá ít có thể làm tăng nguy cơ biến chứng, nhưng kiêng quá mức lại khiến người lớn tuổi mệt mỏi, lo lắng, ăn uống kém và ít vận động. Cách phù hợp là sinh hoạt nhẹ nhàng, giữ vệ sinh, dùng thuốc đúng và báo ngay khi có dấu hiệu lạ.
Trong vài ngày đầu, hãy ưu tiên nghỉ ngơi, tránh nơi đông bụi, không đi xa nếu không cần thiết và nhờ người thân hỗ trợ nhỏ thuốc. Nếu phải đi tái khám, nên có người đi cùng, đặc biệt với người lớn tuổi, người có bệnh nền hoặc người mới mổ một mắt còn mắt kia thị lực kém.
Hãy chuẩn bị danh sách thuốc đang dùng, kể cả thuốc huyết áp, tiểu đường, chống đông, thuốc ngủ, thuốc dị ứng và thực phẩm chức năng. Nếu bác sĩ mắt cần phối hợp với bác sĩ nội khoa, thông tin này rất quan trọng. Người bệnh không nên tự ngưng thuốc toàn thân vì lo ảnh hưởng mắt.
Với người có khô mắt hoặc viêm bờ mi trước mổ, cảm giác cộm xốn sau mổ có thể rõ hơn. Điều này cần được khám để phân biệt với nhiễm trùng hoặc viêm trong mắt. Không nên tự mua nước mắt nhân tạo không rõ loại hoặc dùng thuốc cũ để lâu. Nếu cần dùng sản phẩm bôi trơn, bác sĩ sẽ hướng dẫn loại phù hợp và cách dùng an toàn.
Với người đặt thủy tinh thể nhân tạo, cần hiểu rằng thủy tinh thể này giúp thay thế thủy tinh thể bị đục, nhưng không làm mắt miễn nhiễm với mọi bệnh lý khác. Người bệnh vẫn có thể bị khô mắt, bệnh võng mạc, tăng nhãn áp, thoái hóa hoàng điểm hoặc đục bao sau theo thời gian. Vì vậy, khám mắt định kỳ sau mổ vẫn cần thiết, nhất là khi có bệnh nền hoặc thị lực thay đổi.
Khi nào nên đến Phòng khám mắt BS Minh?
Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh tại 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre tiếp nhận khám mắt tổng quát, đánh giá khúc xạ, tư vấn mổ cườm khô, kiểm tra sau mổ trong phạm vi phù hợp và hướng dẫn chăm sóc mắt. Người bệnh có thể liên hệ hotline 079 860 86 86 để được hỗ trợ đặt lịch.
Bạn nên đi khám nếu đang có triệu chứng bất thường sau mổ như đau, đỏ, nhìn mờ, chói nhiều, tiết ghèn, hoặc nếu không chắc mình có đang dùng thuốc đúng hay không. Ngoài ra, nếu sau mổ thị lực chưa rõ, cần đo kính, nghi khô mắt, cần soi đáy mắt hoặc theo dõi bệnh lý đi kèm, việc khám trực tiếp sẽ giúp bác sĩ đưa ra hướng dẫn cụ thể hơn.
Phòng khám định vị trong lĩnh vực khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tròng kính Essilor/ZEISS. Các thiết bị và hệ thống như ZEISS Vision Expert, Nidek LE 1200, Essilor Neksia 600 có thể được ứng dụng phù hợp trong đánh giá thị lực và kính thuốc. Tuy nhiên, với chăm sóc sau mổ đục thủy tinh thể, trọng tâm vẫn là khám lâm sàng, đánh giá mắt thật sự và cá thể hóa hướng dẫn cho từng người.
Bảng ghi nhớ: nên tránh và nên làm
Nên tránh
- Dụi mắt, ấn mắt, để trẻ nhỏ hoặc thú nuôi chạm vào mắt.
- Để nước bẩn, xà phòng, dầu gội, hóa chất bắn vào mắt.
- Bơi lội, xông hơi, tắm sông biển khi chưa được cho phép.
- Bê vác nặng, cúi gập lâu, rặn mạnh, tập thể thao đối kháng sớm.
- Tự ý bỏ thuốc, đổi thuốc, dùng thuốc người khác hoặc mẹo dân gian.
- Trang điểm mắt, nối mi, dùng mỹ phẩm sát mắt quá sớm.
- Lái xe hoặc vận hành máy móc khi thị lực chưa an toàn.
- Chủ quan với đau đỏ, giảm thị lực hoặc chói sáng bất thường.
Nên làm
- Rửa tay sạch trước khi nhỏ thuốc hoặc vệ sinh quanh mắt.
- Dùng thuốc đúng hướng dẫn và giữ lọ thuốc sạch.
- Đeo kính bảo vệ khi ra ngoài hoặc khi ngủ nếu được dặn.
- Đi lại nhẹ nhàng, ăn uống đủ chất, ngủ nghỉ hợp lý.
- Kiểm soát đường huyết, huyết áp và bệnh nền theo hướng dẫn.
- Tái khám đúng lịch, mang theo toa thuốc và giấy tờ liên quan.
- Khám sớm nếu có dấu hiệu bất thường.
Tóm lại, câu trả lời cho kiêng gì sau mổ đục thủy tinh thể không nằm ở một danh sách kiêng khem cứng nhắc, mà ở nguyên tắc bảo vệ mắt trong giai đoạn lành thương. Hãy tránh chạm bẩn, va chạm, gắng sức và tự ý dùng thuốc; đồng thời duy trì tái khám để bác sĩ theo dõi tiến triển. Khi còn nghi ngờ, hỏi bác sĩ luôn an toàn hơn tự phỏng đoán.
Đặt lịch khám
Nếu mắt sau mổ còn mờ, đỏ, đau, chói hoặc bạn cần được hướng dẫn chăm sóc phù hợp, hãy đặt lịch khám tại Phòng khám mắt BS Minh ở Bến Tre.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Câu hỏi thường gặp
Sau mổ đục thủy tinh thể bao lâu được rửa mặt bình thường?
Trong những ngày đầu, nên lau mặt nhẹ nhàng và tránh để nước, xà phòng hoặc dầu gội chảy vào mắt mổ. Thời điểm rửa mặt bình thường tùy tình trạng vết mổ và hướng dẫn của bác sĩ. Nếu lỡ bị nước bẩn vào mắt kèm đỏ, đau hoặc mờ hơn, nên khám sớm.
Sau mổ đục thủy tinh thể có phải kiêng thịt gà, trứng, cá không?
Đa số người bệnh không cần kiêng tuyệt đối các thực phẩm này chỉ vì mổ đục thủy tinh thể. Nên ăn chín, sạch, đủ chất và kiểm soát bệnh nền như tiểu đường, tăng huyết áp. Nếu từng dị ứng thực phẩm nào, hãy tiếp tục tránh thực phẩm đó.
Sau mổ phaco bao lâu được xem điện thoại?
Người bệnh thường có thể dùng điện thoại ở mức vừa phải nếu không đau, không mỏi và không nhìn mờ tăng. Nên tăng cỡ chữ, giảm thời gian nhìn liên tục, nghỉ mắt thường xuyên và tránh dùng trong phòng tối quá lâu. Nếu xem màn hình làm mắt khó chịu, hãy tạm nghỉ và hỏi bác sĩ khi tái khám.
Khi nào được lái xe sau mổ cườm khô?
Chỉ nên lái xe khi thị lực đủ an toàn, không còn chói mờ đáng kể, không đau và được bác sĩ cho phép. Sau mổ một mắt, cảm nhận khoảng cách có thể thay đổi nên cần thận trọng, đặc biệt khi lái ban đêm hoặc đường đông.
Đau đỏ mắt sau mổ đục thủy tinh thể có nguy hiểm không?
Cộm nhẹ hoặc xốn nhẹ có thể gặp, nhưng đau tăng, đỏ nhiều, tiết ghèn, chói sáng nhiều hoặc giảm thị lực là dấu hiệu cần khám sớm. Không nên tự mua thuốc nhỏ hoặc chờ tự khỏi vì một số biến chứng sau mổ cần xử trí kịp thời.