Tóm tắt nhanh

Đo công suất kính nội nhãn là gì?

Đo công suất kính nội nhãn là quá trình thu thập các thông số của mắt để tính toán công suất thủy tinh thể nhân tạo sẽ đặt vào trong mắt khi mổ đục thủy tinh thể. Trong thực hành, bước này thường gắn với đo sinh trắc học nhãn cầu, đo khúc xạ, đánh giá giác mạc, kiểm tra đáy mắt và khám tổng quát tình trạng mắt.

Thủy tinh thể tự nhiên của mắt có vai trò hội tụ ánh sáng lên võng mạc. Khi thủy tinh thể bị đục, ánh sáng đi qua bị tán xạ, khiến người bệnh nhìn mờ, chói, lóa, giảm tương phản, khó lái xe ban đêm hoặc khó đọc chữ. Phẫu thuật phaco lấy thủy tinh thể đục ra và đặt thủy tinh thể nhân tạo vào vị trí phù hợp. Kính nội nhãn không thể thay đổi công suất dễ dàng như kính gọng sau khi đã đặt vào mắt, vì vậy khâu tính toán trước mổ cần được thực hiện cẩn thận.

Có thể hình dung đơn giản: nếu mắt giống như một máy ảnh, giác mạc và thủy tinh thể là hệ thấu kính, võng mạc là nơi nhận ảnh. Khi thay một thấu kính bên trong máy ảnh, bác sĩ cần biết kích thước và đặc điểm quang học của toàn bộ hệ thống để chọn thấu kính mới. Mắt dài, mắt ngắn, giác mạc cong, giác mạc dẹt, từng mổ khúc xạ, có loạn thị hay không đều có thể làm công suất kính nội nhãn thay đổi.

Vì sao bước đo này quan trọng trước mổ đục thủy tinh thể?

Những thông số thường được đo trước khi tính kính nội nhãn

Để tính công suất thủy tinh thể nhân tạo, bác sĩ thường cần nhiều nhóm dữ liệu. Tùy thiết bị và tình trạng mắt, các thông số có thể được đo bằng máy sinh trắc quang học, siêu âm hoặc kết hợp nhiều phương pháp. Các thông tin dưới đây giúp người bệnh hiểu vì sao buổi khám trước mổ có thể mất thời gian hơn một lần đo mắt kính thông thường.

Đo công suất kính nội nhãn có giống đo độ cận không?

Đây là câu hỏi rất thường gặp. Đo độ cận, viễn, loạn để cắt kính gọng chủ yếu nhằm xác định công suất kính đặt trước mắt. Trong khi đó, đo công suất kính nội nhãn nhằm tính công suất thấu kính đặt bên trong mắt sau khi lấy thủy tinh thể đục ra. Hai việc này có liên quan nhưng không giống nhau.

Kính gọng nằm cách mắt một khoảng nhất định và có thể thay đổi khi độ chưa phù hợp. Kính nội nhãn nằm trong mắt, được đặt trong phẫu thuật và không thể chỉnh đơn giản sau mổ. Vì thế, trước khi mổ đục thủy tinh thể, bác sĩ thường không chỉ dựa vào độ kính hiện tại. Một người có độ cận cao có thể cần công suất kính nội nhãn thấp, thậm chí công suất âm trong mắt quá dài; ngược lại, mắt ngắn có thể cần công suất cao hơn.

Ngoài ra, đục thủy tinh thể có thể làm độ kính thay đổi giả. Một số người lớn tuổi tự nhiên thấy đọc gần rõ hơn, tưởng mắt tốt lên, nhưng thực chất nhân thủy tinh thể xơ cứng gây cận hóa. Nếu chỉ dựa vào cảm giác nhìn hoặc độ kính cũ, việc tính toán sẽ không đầy đủ. Do đó, đo sinh trắc và khám toàn diện là cách tiếp cận an toàn hơn.

Quy trình khám và đo trước mổ thường diễn ra như thế nào?

Quy trình có thể khác nhau tùy cơ sở y tế, thiết bị và tình trạng mắt. Tuy nhiên, một buổi đánh giá trước mổ đục thủy tinh thể thường đi theo các bước chính dưới đây. Người bệnh nên mang theo kính đang dùng, toa kính cũ, hồ sơ phẫu thuật mắt trước đây và danh sách thuốc đang sử dụng nếu có.

Các yếu tố có thể làm sai lệch kết quả đo

Dù thiết bị hiện đại hỗ trợ rất nhiều, đo công suất kính nội nhãn vẫn cần được diễn giải bởi bác sĩ. Một số tình trạng làm bề mặt mắt không ổn định hoặc cấu trúc mắt bất thường có thể khiến phép đo dao động. Nhận biết và xử trí trước khi chốt kế hoạch mổ giúp giảm nguy cơ sai lệch.

Các loại thủy tinh thể nhân tạo và vai trò của đo trước mổ

Khi nói đến mổ đục thủy tinh thể, nhiều người quan tâm loại thủy tinh thể nhân tạo nào phù hợp. Thực tế, không có một loại kính phù hợp cho tất cả mọi người. Đo công suất kính nội nhãn và khám mắt toàn diện giúp bác sĩ đánh giá khả năng sử dụng từng nhóm kính, đồng thời giải thích ưu điểm và giới hạn theo từng trường hợp.

Kính nội nhãn đơn tiêu

Đây là nhóm được sử dụng phổ biến. Kính thường được thiết kế để tập trung tốt ở một khoảng nhìn chính, thường là nhìn xa. Sau mổ, nhiều người vẫn cần kính đọc sách hoặc kính làm việc gần. Nếu người bệnh đã quen cận nhẹ và muốn giữ khả năng nhìn gần ở một mức nào đó, bác sĩ có thể trao đổi mục tiêu khác, nhưng cần hiểu rõ sự đánh đổi giữa nhìn xa và nhìn gần.

Kính nội nhãn toric

Kính toric có thể được cân nhắc khi người bệnh có loạn thị giác mạc đều ở mức phù hợp. Để chọn kính toric, bác sĩ cần số đo độ loạn, trục loạn, tình trạng giác mạc và khả năng đặt kính đúng trục. Nếu giác mạc không đều hoặc số đo dao động do khô mắt, cần thận trọng trước khi quyết định.

Kính đa tiêu hoặc kéo dài tiêu cự

Một số kính được thiết kế nhằm giảm phụ thuộc kính ở nhiều khoảng cách. Tuy nhiên, nhóm này có yêu cầu chọn lọc kỹ hơn. Người có bệnh hoàng điểm, glôcôm tiến triển, giác mạc không đều, khô mắt nặng hoặc nghề nghiệp cần chất lượng tương phản cao có thể không phù hợp. Một số người cũng có thể cảm nhận chói lóa, quầng sáng, đặc biệt khi lái xe ban đêm.

Do đó, câu hỏi quan trọng không chỉ là kính nào đắt tiền hơn, mà là mắt của người bệnh có phù hợp không, nhu cầu nhìn là gì và người bệnh chấp nhận đánh đổi ở mức nào. Kết quả đo trước mổ là cơ sở để cuộc trao đổi này trở nên cụ thể hơn.

Những sai lầm thường gặp khi chuẩn bị mổ cườm khô

Khi nào nên đi khám đục thủy tinh thể?

Đục thủy tinh thể thường tiến triển từ từ, nên người bệnh dễ thích nghi và không nhận ra thị lực giảm. Bạn nên đi khám mắt nếu có một hoặc nhiều biểu hiện sau: nhìn mờ tăng dần, nhìn như có màn sương, chói khi ra nắng, lóa đèn ban đêm, phải thay kính liên tục, đọc chữ khó hơn, màu sắc kém tươi, một mắt nhìn đôi bóng mờ hoặc sinh hoạt hằng ngày bị ảnh hưởng.

Người có đái tháo đường, dùng corticoid kéo dài, từng chấn thương mắt, từng phẫu thuật mắt, cận thị nặng hoặc có bệnh võng mạc nên khám định kỳ theo hẹn. Với người lớn tuổi, khám mắt không chỉ để phát hiện đục thủy tinh thể mà còn để tầm soát glôcôm, bệnh hoàng điểm và các bệnh đáy mắt khác.

Các triệu chứng như đau mắt nhiều, đỏ mắt, giảm thị lực đột ngột, chói sáng dữ dội, nhìn mờ nhanh, chấn thương mắt, nghi nhiễm trùng hoặc thấy ruồi bay kèm chớp sáng cần được khám sớm. Đây không phải là những dấu hiệu nên tự theo dõi lâu tại nhà.

Người bệnh cần chuẩn bị gì trước ngày đo?

Để kết quả đo công suất kính nội nhãn đáng tin cậy hơn, người bệnh nên chuẩn bị một số thông tin và lưu ý đơn giản. Nếu đang dùng kính gọng, hãy mang kính theo. Nếu có toa kính cũ, hồ sơ khám mắt, kết quả phẫu thuật LASIK, phẫu thuật võng mạc hoặc điều trị glôcôm, nên đem đầy đủ. Những dữ liệu cũ đôi khi rất hữu ích khi bác sĩ đánh giá sự thay đổi khúc xạ và chọn công thức tính.

Nếu đang dùng kính tiếp xúc, đặc biệt kính cứng hoặc Ortho-K, cần báo trước với bác sĩ vì giác mạc có thể bị thay đổi hình dạng tạm thời. Thời gian ngưng kính trước khi đo tùy loại kính và tình trạng giác mạc, không nên tự quyết định nếu chưa được hướng dẫn. Với người đang điều trị khô mắt, viêm bờ mi hoặc dị ứng mắt, cần nói rõ thuốc đang dùng để bác sĩ đánh giá bề mặt nhãn cầu.

Người bệnh cũng nên suy nghĩ trước về nhu cầu thị giác sau mổ. Ví dụ: có thường lái xe ban đêm không, có đọc sách nhiều không, có dùng máy tính nhiều giờ không, nghề nghiệp có cần nhìn gần tinh tế không, có sẵn sàng đeo kính đọc sách không. Những thông tin này giúp bác sĩ tư vấn thực tế hơn thay vì chỉ dựa vào thông số máy.

Đo chính xác có bảo đảm thị lực hoàn hảo sau mổ không?

Câu trả lời thận trọng là không. Đo chính xác giúp tăng khả năng chọn công suất kính nội nhãn phù hợp, nhưng thị lực sau mổ không chỉ phụ thuộc vào công suất kính. Mắt là một hệ sinh học phức tạp. Sau phẫu thuật, vị trí kính nội nhãn thực tế, đáp ứng lành thương, độ loạn thị do giác mạc, tình trạng khô mắt, bao sau thủy tinh thể, võng mạc và thần kinh thị đều ảnh hưởng đến kết quả.

Một số người sau mổ nhìn xa tốt nhưng cần kính đọc sách. Một số người còn loạn thị nhẹ hoặc cần thời gian thích nghi. Một số trường hợp có bệnh đáy mắt từ trước nên thị lực cải thiện có giới hạn. Vì vậy, tư vấn trước mổ cần nói rõ cả lợi ích lẫn giới hạn. Người bệnh nên tránh những lời hứa chắc chắn như không cần kính trong mọi tình huống hoặc thị lực hoàn hảo cho tất cả mọi người.

Theo thông tin giáo dục sức khỏe của American Academy of Ophthalmology, phẫu thuật đục thủy tinh thể thường là thủ thuật có hiệu quả cao trong cải thiện thị lực do thủy tinh thể đục, nhưng lựa chọn kính nội nhãn và kỳ vọng sau mổ cần được trao đổi với bác sĩ dựa trên từng mắt. Người bệnh có thể tham khảo thêm tại AAO để hiểu tổng quan về đục thủy tinh thể.

Lời khuyên của bác sĩ trước khi quyết định mổ

Trước khi mổ đục thủy tinh thể, người bệnh nên dành thời gian hỏi và hiểu rõ ít nhất năm vấn đề. Thứ nhất, mức độ đục thủy tinh thể hiện tại có thật sự giải thích triệu chứng nhìn mờ hay còn nguyên nhân khác. Thứ hai, mắt có bệnh giác mạc, võng mạc, thần kinh thị hoặc glôcôm đi kèm không. Thứ ba, mục tiêu sau mổ là nhìn xa, nhìn gần hay cân bằng theo nhu cầu sinh hoạt. Thứ tư, loại thủy tinh thể nhân tạo được đề xuất có ưu điểm và giới hạn gì. Thứ năm, sau mổ có khả năng còn cần đeo kính ở khoảng cách nào.

Với người sống tại Bến Tre và khu vực lân cận, việc khám trước mổ thuận tiện giúp theo dõi sát hơn, đặc biệt khi cần đo lại, điều trị khô mắt trước mổ hoặc kiểm tra sau mổ. Tuy nhiên, dù khám ở đâu, nguyên tắc chung vẫn là không vội vàng khi dữ liệu chưa rõ, không chọn kính chỉ theo quảng cáo và không đặt kỳ vọng vượt quá tình trạng thật của mắt.

Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh định vị trong khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tròng kính Essilor, ZEISS. Trong bối cảnh đánh giá trước mổ đục thủy tinh thể, các hệ thống đo và quy trình khám cần được sử dụng như công cụ hỗ trợ bác sĩ, không thay thế việc khám và tư vấn trực tiếp.

Câu hỏi thường gặp