Hỏi đáp mắt
Lão thị có phải ai cũng bị không?
Lão thị là tình trạng nhìn gần khó dần theo tuổi, thường khiến người bệnh phải đưa điện thoại, sách báo ra xa hơn mới đọc rõ. Câu hỏi lão thị có phải ai cũng bị không rất thường gặp, nhất là ở người sau 40 tuổi bắt đầu mỏi mắt khi làm việc gần.
Lưu ý y khoa: Chỉ tham khảo, không thay thế khám. Triệu chứng nặng hãy khám sớm.
Tóm tắt nhanh
Lão thị có phải ai cũng bị không? Về bản chất, hầu hết mọi người đều sẽ có giảm khả năng điều tiết nhìn gần theo tuổi, nhưng không phải ai cũng nhận ra cùng một thời điểm hoặc cần cùng một loại kính. Người viễn thị có thể thấy khó đọc sớm hơn, người cận thị nhẹ đôi khi bỏ kính ra lại đọc gần được nên cảm giác lão thị đến muộn hơn.
Lão thị không phải là bệnh lây, không phải do đọc sách quá nhiều trong vài ngày, và cũng không đồng nghĩa mắt đã hỏng nặng. Đây là thay đổi sinh lý liên quan đến thủy tinh thể và cơ chế điều tiết của mắt. Tuy nhiên, nhìn mờ gần cũng có thể do khô mắt, tật khúc xạ chưa chỉnh đúng, đục thủy tinh thể, bệnh võng mạc hoặc một số bệnh toàn thân, vì vậy nên đo khúc xạ và khám mắt khi triệu chứng mới xuất hiện hoặc thay đổi nhanh.
Dấu hiệu thường gặp
- Đọc chữ nhỏ khó hơn, nhất là khi ánh sáng yếu.
- Phải đưa điện thoại hoặc sách ra xa mới rõ.
- Mỏi mắt, nhức đầu vùng trán sau khi làm việc gần.
- Nhìn gần lúc rõ lúc mờ, chớp mắt hoặc nghỉ một lúc thì đỡ.
- Cần tăng cỡ chữ, tăng độ sáng màn hình.
Khi nào nên kiểm tra?
- Sau 40 tuổi bắt đầu khó đọc gần.
- Kính đang dùng không còn phù hợp.
- Mờ gần kèm đỏ mắt, đau mắt, chói sáng hoặc nhìn mờ đột ngột.
- Có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tuyến giáp.
- Cần tư vấn kính đọc sách, kính hai tròng, đa tròng hoặc kính văn phòng.
Lão thị là gì?
Lão thị, còn gọi là presbyopia, là tình trạng mắt giảm dần khả năng nhìn rõ vật ở gần do khả năng điều tiết suy giảm theo tuổi. Khi còn trẻ, thủy tinh thể trong mắt mềm và linh hoạt, có thể thay đổi hình dạng để giúp mắt chuyển tiêu điểm từ xa sang gần. Khi tuổi tăng, thủy tinh thể trở nên kém đàn hồi hơn, cơ chế điều tiết không còn mạnh như trước, vì vậy việc đọc sách, xem điện thoại, may vá, sửa đồ nhỏ hoặc làm việc máy tính ở khoảng cách gần trở nên khó khăn.
Nhiều người đặt câu hỏi lão thị có phải ai cũng bị không vì họ thấy có người hơn 45 tuổi đã cần kính đọc sách, trong khi người khác 50 tuổi vẫn đọc được khá tốt. Sự khác biệt này là bình thường. Lão thị liên quan đến tuổi, nhưng thời điểm nhận ra phụ thuộc vào nền khúc xạ ban đầu, nghề nghiệp, kích thước chữ thường đọc, ánh sáng, tình trạng khô mắt, bệnh lý kèm theo và cả thói quen sử dụng mắt.
Điểm quan trọng là lão thị không giống cận thị. Cận thị thường nhìn xa mờ, nhìn gần rõ hơn; lão thị lại làm nhìn gần khó dù nhìn xa có thể vẫn ổn. Một người có thể vừa cận thị vừa lão thị, vừa viễn thị vừa lão thị, hoặc có loạn thị kèm lão thị. Do đó, không nên tự mua kính chỉ dựa trên tuổi mà bỏ qua đo khúc xạ, đặc biệt nếu hai mắt nhìn không đều hoặc có triệu chứng bất thường.
Vậy lão thị có phải ai cũng bị không?
Câu trả lời thực tế là: gần như mọi người đều có suy giảm điều tiết theo tuổi, nhưng mức độ biểu hiện và nhu cầu dùng kính khác nhau. Theo các tài liệu nhãn khoa quốc tế, lão thị thường bắt đầu gây khó chịu rõ từ khoảng 40 đến 45 tuổi, sau đó tăng dần trong nhiều năm. Một số người nhận ra rất sớm vì công việc cần đọc chữ nhỏ liên tục; một số người khác ít để ý vì ít làm việc gần hoặc đã có cận thị nhẹ.
Nếu hỏi lão thị có phải ai cũng bị không theo nghĩa sinh lý, câu trả lời là hầu hết có. Nếu hỏi có phải ai cũng phải đeo kính đọc sách cùng một độ, cùng một tuổi hay không, câu trả lời là không. Mắt của mỗi người có cấu trúc khác nhau, nhu cầu nhìn khác nhau và tật khúc xạ nền khác nhau. Có người chỉ cần kính khi đọc chữ nhỏ lâu; có người cần kính văn phòng để nhìn máy tính; có người cần kính đa tròng vì muốn nhìn xa, trung gian và gần thuận tiện hơn.
Người cận thị nhẹ là nhóm dễ gây nhầm lẫn. Khi đeo kính cận đủ độ để nhìn xa, họ vẫn có thể thấy khó đọc gần sau tuổi 40. Nhưng khi tháo kính cận ra, họ lại đọc gần tương đối rõ. Vì vậy họ nghĩ mình không bị lão thị. Thực ra cơ chế điều tiết vẫn suy giảm, chỉ là độ cận tạo ra lợi thế tạm thời cho khoảng nhìn gần. Ngược lại, người viễn thị tiềm ẩn có thể than mỏi mắt, nhức đầu khi đọc gần sớm hơn, đôi khi trước 40 tuổi.
Người đã phẫu thuật khúc xạ, đặt kính nội nhãn hoặc có bệnh lý mắt cũng có trải nghiệm khác nhau. Một số người sau mổ cận trước đây vẫn cần kính đọc sách khi đến tuổi lão thị. Một số loại kính nội nhãn hoặc phương án chỉnh monovision có thể giảm phụ thuộc kính trong vài hoạt động, nhưng không phải ai cũng phù hợp và vẫn cần đánh giá cá thể hóa. Vì vậy, mọi lời khuyên chung chỉ có giá trị tham khảo, còn quyết định cụ thể nên dựa trên khám mắt.
Vì sao lão thị xảy ra?
Để nhìn rõ vật ở gần, mắt phải điều tiết. Quá trình này giống như máy ảnh thay đổi tiêu điểm, nhưng trong mắt người, thủy tinh thể đóng vai trò quan trọng. Khi nhìn gần, cơ thể mi co lại, dây chằng treo thủy tinh thể thay đổi sức căng, thủy tinh thể phồng hơn và tăng công suất hội tụ. Khi còn trẻ, thủy tinh thể đàn hồi tốt nên quá trình này diễn ra dễ dàng.
Theo thời gian, thủy tinh thể dày và cứng dần, khả năng thay đổi hình dạng giảm. Cơ thể mi cũng không thể bù trừ hoàn toàn. Kết quả là điểm cực cận, tức khoảng cách gần nhất mà mắt còn nhìn rõ, dần lùi ra xa. Người bệnh phải đưa sách báo ra xa hơn. Đến một lúc, tay không đủ dài hoặc chữ quá nhỏ, người bệnh cần kính hỗ trợ.
Quá trình này xảy ra từ từ nên nhiều người ban đầu chỉ thấy mỏi mắt vào cuối ngày. Khi ánh sáng đủ mạnh, đồng tử nhỏ lại giúp tăng độ sâu trường ảnh, người bệnh có thể đọc tốt hơn. Khi ánh sáng yếu, đồng tử giãn, chữ nhỏ mờ hơn, cảm giác lão thị rõ hơn. Đây là lý do nhiều người nói ban ngày còn đọc được, nhưng buổi tối dưới ánh đèn yếu thì phải nheo mắt hoặc cần kính.
Một số yếu tố có thể làm biểu hiện lão thị rõ hơn, gồm viễn thị chưa chỉnh, loạn thị, khô mắt, dùng màn hình lâu, thiếu ngủ, bệnh toàn thân, một số thuốc ảnh hưởng điều tiết hoặc môi trường làm việc thiếu sáng. Các yếu tố này không nhất thiết là nguyên nhân chính gây lão thị, nhưng có thể làm người bệnh khó chịu sớm hơn.
Thông tin từ American Academy of Ophthalmology cũng mô tả lão thị là thay đổi phổ biến theo tuổi, thường bắt đầu ở tuổi trung niên. Người đọc có thể tham khảo thêm tại AAO, nhưng thông tin trực tuyến không thay thế đánh giá trực tiếp bởi nhân viên y tế.
Dấu hiệu nào gợi ý bạn đang bị lão thị?
Dấu hiệu dễ nhận ra nhất là phải đưa vật ra xa hơn để đọc rõ. Ban đầu, bạn có thể chỉ khó đọc chữ nhỏ trên bao bì thuốc, hóa đơn, thực đơn hoặc tin nhắn điện thoại. Sau đó, việc đọc sách, xỏ kim, ký giấy tờ, xem nhãn sản phẩm hoặc làm việc trên máy tính bảng trở nên chậm hơn. Bạn có thể nheo mắt, chớp mắt nhiều, tăng độ sáng màn hình hoặc phóng to chữ.
Mỏi mắt là than phiền phổ biến. Người bệnh thường nói mắt căng, nặng, nhức quanh hốc mắt hoặc đau đầu vùng trán sau khi đọc lâu. Một số người thấy nhìn gần lúc đầu còn được, nhưng sau 15 đến 30 phút thì chữ nhòe. Nghỉ vài phút có thể đỡ, nhưng triệu chứng lặp lại khi tiếp tục làm việc gần.
Ở người làm văn phòng, lão thị không chỉ ảnh hưởng đọc sách mà còn ảnh hưởng khoảng cách trung gian, ví dụ màn hình máy tính cách mắt 50 đến 70 cm. Kính đọc sách thông thường có thể giúp nhìn rất gần nhưng lại làm màn hình hơi mờ hoặc gây phải cúi ngửa đầu. Khi đó, kính văn phòng hoặc thiết kế tròng phù hợp có thể được cân nhắc sau khi đo mắt.
Cần chú ý những dấu hiệu không nên xem nhẹ: nhìn mờ đột ngột, đau mắt nhiều, đỏ mắt, chói sáng, thấy quầng quanh đèn, ruồi bay mới xuất hiện nhiều, méo hình, mất một phần thị trường, chấn thương mắt hoặc nghi nhiễm trùng. Những triệu chứng này không phải biểu hiện lão thị đơn thuần và nên khám sớm.
Triệu chứng phù hợp lão thị thường gặp
Khó đọc gần tăng dần, rõ hơn khi thiếu sáng, mỏi mắt khi đọc lâu, phải đưa vật ra xa, nhìn xa vẫn tương đối ổn nếu không có tật khúc xạ khác.
Triệu chứng cần khám sớm
Mờ đột ngột, đau đỏ mắt, chói sáng nhiều, nhìn méo, nhìn đôi mới xuất hiện, chấn thương, tiết ghèn nhiều hoặc giảm thị lực nhanh.
Lão thị khác cận thị, viễn thị và loạn thị như thế nào?
Hiểu sự khác nhau giúp trả lời đúng hơn câu hỏi lão thị có phải ai cũng bị không. Cận thị là tật khúc xạ khiến ảnh của vật ở xa hội tụ trước võng mạc, làm nhìn xa mờ. Viễn thị thường khiến mắt phải điều tiết nhiều hơn để nhìn rõ, có thể gây mỏi mắt và nhìn gần khó. Loạn thị là tình trạng công suất khúc xạ không đều giữa các kinh tuyến, làm hình ảnh méo, nhòe hoặc bóng đôi ở cả xa lẫn gần. Lão thị là giảm điều tiết theo tuổi, chủ yếu ảnh hưởng nhìn gần.
Một người cận thị 2 độ ở tuổi 25 có thể đọc sách gần rất rõ khi bỏ kính. Nhưng khi 45 tuổi, nếu đeo kính cận để nhìn xa, người đó có thể đọc gần khó hơn và cần phương án hỗ trợ. Đây không phải là cận thị tự nhiên biến mất, mà là lão thị xuất hiện trên nền cận thị. Ngược lại, người viễn thị có thể cần kính hỗ trợ sớm hơn vì mắt vốn đã phải điều tiết nhiều.
Loạn thị chưa chỉnh đúng cũng làm người bệnh tưởng mình bị lão thị nặng. Nếu chữ bị bóng, nhòe, phải nghiêng đầu hoặc nheo mắt ở cả xa và gần, đo khúc xạ đầy đủ sẽ giúp xác định có cần chỉnh loạn thị hay không. Trong thực hành, đơn kính cho người trên 40 tuổi thường phải cân bằng cả nhìn xa, nhìn trung gian và nhìn gần, không chỉ cộng thêm một số độ đọc sách.
Vì vậy, khi tự mua kính lão bán sẵn, người bệnh có thể thấy đỡ đọc gần trong một thời gian nhưng vẫn mỏi, chóng mặt hoặc nhức đầu nếu hai mắt chênh lệch độ, có loạn thị, có tật khúc xạ xa chưa chỉnh hoặc khoảng cách đồng tử không phù hợp. Kính may sẵn có thể tiện trong vài tình huống, nhưng không thay thế đo mắt khi triệu chứng kéo dài.
Vì sao nên quan tâm đến lão thị?
Lão thị không nguy hiểm theo nghĩa cấp cứu nếu diễn tiến từ từ và không có triệu chứng bất thường. Tuy nhiên, nó ảnh hưởng rõ đến chất lượng sống. Người làm kế toán, giáo viên, thợ may, thợ điện tử, nhân viên văn phòng, tài xế cần đọc đồng hồ, người bán hàng cần xem hóa đơn, người nội trợ cần đọc nhãn thuốc hoặc hướng dẫn sử dụng đều có thể gặp khó khăn.
Nếu cố gắng nhìn gần trong thời gian dài mà không được hỗ trợ phù hợp, bạn có thể mỏi mắt, đau đầu, giảm hiệu suất làm việc và tăng nguy cơ nhầm lẫn khi đọc thông tin nhỏ. Với người lớn tuổi dùng nhiều loại thuốc, việc đọc sai nhãn hoặc liều hướng dẫn là vấn đề cần thận trọng. Kính phù hợp giúp việc đọc dễ hơn, nhưng điều quan trọng là phải chọn đúng theo nhu cầu và tình trạng mắt.
Lão thị cũng là dịp để kiểm tra sức khỏe mắt toàn diện. Ở độ tuổi trung niên, nguy cơ một số bệnh mắt như đục thủy tinh thể, glôcôm, bệnh võng mạc do đái tháo đường hoặc thoái hóa hoàng điểm bắt đầu đáng chú ý hơn. Một lần khám không chỉ trả lời có cần kính đọc sách hay không, mà còn giúp phát hiện các vấn đề cần theo dõi.
Điều này đặc biệt quan trọng nếu bạn có tiền sử gia đình mắc glôcôm, từng chấn thương mắt, đái tháo đường, tăng huyết áp, dùng corticoid kéo dài hoặc từng phẫu thuật mắt. Trong các trường hợp này, nhìn mờ gần không nên được xem là chuyện bình thường của tuổi tác mà bỏ qua kiểm tra.
Khi nào cần khám hoặc đo khúc xạ?
Bạn nên đo khúc xạ khi bắt đầu thấy khó đọc gần, đặc biệt nếu đã trên 40 tuổi. Nếu trước đó đã đeo kính cận, kính viễn hoặc kính loạn, việc kiểm tra lại càng cần thiết vì đơn kính nhìn xa có thể cần điều chỉnh đồng thời với phần hỗ trợ nhìn gần. Người chưa từng đeo kính cũng nên kiểm tra để biết mình có tật khúc xạ tiềm ẩn hay không.
Nên khám sớm hơn nếu triệu chứng xuất hiện nhanh, chỉ xảy ra ở một mắt, kèm đau đỏ mắt, chói sáng, ruồi bay, nhìn đôi hoặc giảm thị lực xa. Lão thị đơn thuần thường tiến triển từ từ và hai mắt tương đối giống nhau. Sự khác biệt rõ giữa hai mắt là dấu hiệu nên được đánh giá.
Người làm việc máy tính nhiều cũng nên kiểm tra khoảng cách làm việc thực tế. Không phải ai khó nhìn màn hình sau 40 tuổi cũng chỉ cần kính đọc sách. Khoảng nhìn màn hình là khoảng trung gian, khác với đọc sách ở 35 đến 40 cm. Nếu dùng kính đọc quá mạnh để nhìn máy tính, bạn có thể phải cúi đầu, mỏi cổ hoặc nhìn xa mờ khi rời màn hình.
Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh ở Bến Tre, người bệnh có thể được thăm khám và đo khúc xạ theo nhu cầu. Thông tin trong bài nhằm giúp bạn hiểu vấn đề trước khi đi khám, không thay thế chẩn đoán trực tiếp.
Quy trình kiểm tra lão thị thường gồm những gì?
Quy trình có thể thay đổi tùy từng người, nhưng thường bắt đầu bằng hỏi bệnh. Bác sĩ hoặc kỹ thuật viên khúc xạ sẽ hỏi tuổi, nghề nghiệp, khoảng cách làm việc, thời gian dùng màn hình, kính đang dùng, bệnh mắt trước đây, bệnh toàn thân và thuốc đang sử dụng. Những thông tin này giúp xác định nhu cầu nhìn xa, trung gian, gần và mức độ ưu tiên của từng hoạt động.
Bước 1: Đánh giá thị lực và khúc xạ
Người bệnh được kiểm tra thị lực nhìn xa, nhìn gần và đo khúc xạ. Việc đo có thể kết hợp máy đo tự động và thử kính chủ quan để tìm đơn kính phù hợp hơn với cảm nhận thực tế.
Bước 2: Kiểm tra hai mắt cùng hoạt động
Không chỉ mỗi mắt riêng lẻ, khả năng phối hợp hai mắt, cân bằng độ và sự thoải mái khi nhìn gần cũng cần được chú ý, nhất là khi người bệnh than nhức đầu hoặc nhìn đôi.
Bước 3: Đánh giá bề mặt mắt và bệnh lý liên quan
Khô mắt, viêm bờ mi, đục thủy tinh thể hoặc bệnh đáy mắt có thể làm nhìn mờ. Tùy triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định khám thêm để loại trừ nguyên nhân khác.
Bước 4: Tư vấn phương án kính
Tùy nhu cầu, người bệnh có thể được tư vấn kính đọc sách, kính nhìn gần theo toa, kính hai tròng, kính đa tròng, kính văn phòng hoặc điều chỉnh kính đang dùng.
Một đơn kính phù hợp không chỉ là con số độ. Tròng kính, gọng kính, khoảng cách đồng tử, chiều cao lắp tròng, thói quen làm việc và khả năng thích nghi đều ảnh hưởng đến cảm giác sử dụng. Với kính đa tròng hoặc kính văn phòng, việc đo lắp chính xác càng quan trọng vì vùng nhìn của tròng có thiết kế riêng.
Phòng khám tại 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre có định hướng khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tròng kính Essilor/ZEISS. Các thiết bị như Nidek LE 1200, Essilor Neksia 600 hoặc vai trò ZEISS Vision Expert có thể hỗ trợ quá trình đo lắp kính, nhưng kết quả vẫn cần dựa trên đánh giá cá thể từng người.
Các lựa chọn hỗ trợ khi bị lão thị
Lựa chọn phổ biến nhất là kính. Kính đọc sách đơn tròng giúp nhìn rõ ở khoảng cách gần nhất định, thường phù hợp với người chủ yếu đọc sách, xem điện thoại hoặc làm việc gần trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, khi đeo kính đọc sách, nhìn xa có thể mờ, nên cần tháo kính khi nhìn xa. Nếu bạn phải liên tục chuyển từ giấy tờ sang nói chuyện với khách hoặc nhìn xa, loại kính này có thể bất tiện.
Kính hai tròng có hai vùng rõ rệt: vùng nhìn xa và vùng nhìn gần. Ưu điểm là dễ hiểu, vùng gần mạnh, nhưng có đường phân cách và không hỗ trợ tốt khoảng trung gian. Kính đa tròng cho phép chuyển tiếp từ xa đến gần qua nhiều vùng công suất, thẩm mỹ hơn vì không có đường chia rõ. Tuy nhiên, người dùng cần thời gian thích nghi và cần đo lắp cẩn thận. Không phải ai cũng hợp ngay với đa tròng, nhất là người có yêu cầu thị giác đặc biệt hoặc nhạy cảm với biến dạng vùng rìa.
Kính văn phòng hoặc kính hỗ trợ nhìn trung gian gần phù hợp với người làm máy tính nhiều. Loại này thường tối ưu khoảng nhìn từ bàn phím, tài liệu đến màn hình, giúp giảm phải ngửa đầu hoặc cúi đầu quá mức. Đổi lại, nó không dùng để lái xe hoặc nhìn xa ngoài trời nếu thiết kế không dành cho khoảng xa. Vì vậy, cần nói rõ nhu cầu sử dụng khi tư vấn.
Kính áp tròng đa tiêu hoặc monovision là lựa chọn ở một số trường hợp, nhưng cần đánh giá bề mặt mắt, nước mắt, độ khúc xạ, nghề nghiệp và khả năng thích nghi. Phẫu thuật hoặc các phương án can thiệp khác cũng có thể được thảo luận với bác sĩ chuyên khoa trong những tình huống phù hợp, nhưng không nên xem là giải pháp áp dụng cho mọi người. Mỗi phương án đều có lợi ích, giới hạn và nguy cơ riêng.
Những yếu tố làm lão thị biểu hiện sớm hoặc khó chịu hơn
Tuổi là yếu tố chính, nhưng không phải yếu tố duy nhất. Người viễn thị hoặc có viễn thị tiềm ẩn thường phải điều tiết nhiều từ trước, nên khi khả năng điều tiết giảm, triệu chứng nhìn gần có thể xuất hiện sớm. Người loạn thị chưa chỉnh đúng dễ mỏi mắt khi đọc vì chữ không sắc nét. Người bị khô mắt có thể thấy chữ lúc rõ lúc mờ, nhất là khi dùng màn hình lâu và chớp mắt ít.
Nghề nghiệp cũng ảnh hưởng. Thợ may, thợ sửa đồng hồ, nha sĩ, nhân viên kiểm hàng, kế toán, người đọc bản vẽ, người thường xuyên dùng điện thoại hoặc máy tính bảng sẽ nhận ra lão thị sớm hơn vì nhu cầu nhìn gần cao. Ngược lại, người ít đọc chữ nhỏ có thể chỉ phát hiện khi đi khám định kỳ hoặc khi cần đọc tài liệu trong điều kiện ánh sáng yếu.
Ánh sáng là yếu tố đơn giản nhưng quan trọng. Khi đọc trong ánh sáng yếu, đồng tử giãn và độ sâu trường ảnh giảm, làm chữ mờ hơn. Nhiều người nghĩ độ lão thị tăng đột ngột vào buổi tối, nhưng thực tế ánh sáng không phù hợp làm bộc lộ giới hạn điều tiết. Cải thiện chiếu sáng có thể giúp dễ đọc hơn, nhưng không thay thế kính nếu lão thị đã rõ.
Sức khỏe toàn thân và thuốc sử dụng cũng cần lưu ý. Đái tháo đường có thể làm dao động thị lực, một số thuốc có thể gây khô mắt hoặc ảnh hưởng điều tiết. Nếu thị lực thay đổi thất thường, không nên vội đổi kính liên tục mà nên khám để tìm nguyên nhân.
Sai lầm thường gặp khi nghĩ về lão thị
Sai lầm 1: Đeo kính lão làm mắt yếu nhanh
Kính phù hợp không làm mắt lão nhanh hơn. Lão thị tăng theo tuổi do thay đổi điều tiết. Nếu không đeo kính khi cần, bạn có thể mỏi mắt và khó làm việc, nhưng không vì vậy mà làm chậm lão thị.
Sai lầm 2: Mua kính theo tuổi là đủ
Tuổi chỉ là một gợi ý. Độ cận, viễn, loạn, chênh lệch hai mắt, khoảng cách làm việc và bệnh mắt kèm theo đều ảnh hưởng đến đơn kính.
Sai lầm 3: Cận thị thì không bị lão thị
Người cận thị vẫn có lão thị. Việc bỏ kính cận ra đọc gần được không có nghĩa cơ chế điều tiết không suy giảm.
Sai lầm 4: Nhìn gần mờ chắc chắn chỉ là lão thị
Khô mắt, đục thủy tinh thể, bệnh võng mạc, glôcôm, viêm nhiễm hoặc tật khúc xạ chưa chỉnh đúng cũng có thể gây nhìn mờ.
Một sai lầm khác là đổi kính liên tục khi cảm giác nhìn chưa thoải mái mà không kiểm tra nguyên nhân. Nếu kính mới gây chóng mặt, méo hình, nhức đầu nhiều hoặc không cải thiện sau thời gian thích nghi hợp lý, nên quay lại nơi đo kính để kiểm tra thông số, lắp tròng và tình trạng mắt. Không nên tự tăng độ đọc sách quá mạnh vì có thể làm khoảng nhìn quá gần, gây mỏi cổ và khó nhìn màn hình.
Đặt lịch khám
Nếu bạn trên 40 tuổi, bắt đầu khó đọc gần hoặc đang phân vân lão thị có phải ai cũng bị không, đo khúc xạ và khám mắt sẽ giúp xác định nguyên nhân nhìn mờ và lựa chọn kính phù hợp hơn với nhu cầu hằng ngày.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Lời khuyên thực tế từ góc nhìn bác sĩ
Khi bắt đầu khó nhìn gần, bạn không cần quá lo lắng, nhưng cũng không nên bỏ qua. Hãy quan sát triệu chứng: xuất hiện từ khi nào, một hay hai mắt, có kèm đau đỏ mắt không, nhìn xa có thay đổi không, có liên quan dùng màn hình lâu hay ánh sáng yếu không. Những thông tin này giúp buổi khám hiệu quả hơn.
Nếu đang dùng kính, hãy mang kính cũ khi đi khám. Kính cũ cho biết độ trước đây, cách bạn thích nghi và lý do cần thay đổi. Nếu có nhiều kính cho các mục đích khác nhau, nên mang theo cả kính nhìn xa, kính đọc sách và kính máy tính. Đừng quên nói rõ công việc cụ thể: bạn đọc tài liệu ở khoảng cách bao nhiêu, màn hình đặt cao hay thấp, có lái xe ban đêm không, có cần nhìn bảng hoặc nhìn khách hàng thường xuyên không.
Về thói quen, hãy đọc trong ánh sáng đủ, tránh để màn hình quá gần, nghỉ mắt định kỳ khi làm việc lâu và chớp mắt đầy đủ. Quy tắc nghỉ nhìn xa có thể hữu ích với người dùng màn hình: thỉnh thoảng nhìn ra xa để giảm căng thẳng thị giác. Tuy nhiên, các thói quen này chỉ hỗ trợ giảm mỏi mắt, không đảo ngược lão thị.
Không nên dùng chung kính đọc sách của người khác trong thời gian dài. Mỗi người có độ khúc xạ, khoảng cách đồng tử và nhu cầu nhìn khác nhau. Dùng tạm trong vài phút có thể không sao với một số người, nhưng nếu dùng thường xuyên mà thấy nhức đầu, chóng mặt hoặc mờ, nên đo kính riêng.
Nếu có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc từng có bệnh mắt, hãy khám định kỳ theo khuyến cáo của bác sĩ. Thay đổi thị lực ở nhóm này không nên được quy hết cho lão thị. Kiểm soát bệnh toàn thân và theo dõi mắt đều quan trọng để bảo vệ thị lực lâu dài.
Lão thị có phòng ngừa được không?
Hiện nay, không có cách sinh hoạt nào được chứng minh có thể ngăn lão thị hoàn toàn. Vì đây là quá trình liên quan đến tuổi và cấu trúc thủy tinh thể, việc ăn uống, tập mắt hoặc dùng thực phẩm bổ sung không thể cam kết làm hết lão thị. Một chế độ sống lành mạnh vẫn có giá trị cho sức khỏe chung và sức khỏe mắt, nhưng cần hiểu đúng giới hạn.
Bạn có thể giảm khó chịu bằng cách tối ưu môi trường nhìn gần: đủ ánh sáng, chữ đủ lớn, khoảng cách đọc phù hợp, tư thế ngồi thoải mái, màn hình ngang tầm hợp lý và nghỉ mắt khi làm việc lâu. Điều trị khô mắt nếu có cũng giúp chất lượng nhìn ổn định hơn. Người dùng màn hình nhiều nên chú ý độ ẩm phòng, gió điều hòa và tần suất chớp mắt.
Một số người tìm các bài tập mắt với hy vọng không cần kính. Bài tập thư giãn có thể giúp giảm cảm giác căng mỏi ở một số trường hợp, nhưng không làm thủy tinh thể trẻ lại. Nếu đã cần kính để đọc rõ, việc trì hoãn quá lâu thường chỉ làm sinh hoạt bất tiện hơn. Hãy xem kính là dụng cụ hỗ trợ thị giác, tương tự dùng ánh sáng tốt hơn khi đọc, không phải là dấu hiệu thất bại.
Nếu được tư vấn thuốc nhỏ hoặc can thiệp nào đó cho lão thị, bạn nên hỏi rõ lợi ích, giới hạn, tác dụng phụ, thời gian hiệu quả và mình có chống chỉ định hay không. Không tự dùng thuốc nhỏ mắt không rõ nguồn gốc. Đặc biệt, đau mắt, đỏ mắt hoặc giảm thị lực sau khi dùng thuốc cần khám sớm.
Khi nào nên đến Phòng khám mắt tại Bến Tre?
Bạn nên đến khám nếu đã trên 40 tuổi và nhận thấy phải đưa điện thoại ra xa, đọc chữ nhỏ khó hơn hoặc thường mỏi mắt khi làm việc gần. Bạn cũng nên khám nếu đang dùng kính nhưng không còn thoải mái, đặc biệt khi có nhu cầu đổi sang kính đọc sách, kính văn phòng, kính hai tròng hoặc đa tròng.
Tại Bến Tre, Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh tiếp nhận khám mắt, đo khúc xạ và tư vấn kính theo nhu cầu. Địa chỉ phòng khám: 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre. Hotline: 079 860 86 86. Khi đi khám, bạn nên mang kính cũ, toa kính cũ nếu có và danh sách thuốc đang dùng.
Những trường hợp cần đi khám sớm hơn gồm đau mắt nhiều, đỏ mắt, nhìn mờ đột ngột, chói sáng, nhìn đôi mới xuất hiện, chấn thương mắt, nghi dị vật hoặc nhiễm trùng. Đây không phải là tình huống nên chờ mua kính lão. Khám sớm giúp xác định nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp.
Với người có con bị cận thị hoặc đang quan tâm Ortho-K, atropine hay kính kiểm soát cận thị, cần lưu ý đây là nhóm vấn đề khác với lão thị. Các phương án kiểm soát cận thị ở trẻ em phải cá thể hóa theo tuổi, độ cận, khúc xạ, giác mạc, trục nhãn cầu, thói quen sinh hoạt và tái khám. Ortho-K không chữa khỏi cận thị vĩnh viễn và không nên tự sử dụng nếu chưa được đánh giá phù hợp.
Kết luận: hiểu đúng để xử trí đúng
Trở lại câu hỏi chính: lão thị có phải ai cũng bị không? Hầu hết mọi người sẽ có giảm điều tiết theo tuổi, nhưng thời điểm nhận ra, mức độ khó chịu và loại kính cần dùng không giống nhau. Người cận thị, viễn thị, loạn thị, người làm việc gần nhiều, người khô mắt hoặc có bệnh lý mắt có thể trải nghiệm lão thị rất khác nhau.
Điều quan trọng không phải là cố chứng minh mình đã bị lão thị hay chưa, mà là đánh giá đúng nguyên nhân nhìn gần mờ. Nếu triệu chứng tăng dần, hai mắt tương đối giống nhau và xuất hiện sau 40 tuổi, lão thị là khả năng thường gặp. Nếu triệu chứng đột ngột, đau đỏ mắt, giảm thị lực nhanh hoặc chỉ một mắt, cần khám sớm để loại trừ bệnh lý.
Kính phù hợp có thể giúp đọc gần dễ hơn và giảm mỏi mắt, nhưng nên được chọn dựa trên đo khúc xạ, khám mắt và nhu cầu sử dụng. Đừng ngại trao đổi kỹ với bác sĩ hoặc kỹ thuật viên về công việc, khoảng cách nhìn và khó chịu khi dùng kính cũ. Sự phù hợp trong thực tế quan trọng không kém con số độ trên toa.
Đặt lịch khám
Nếu bạn cần kiểm tra nhìn gần, đo khúc xạ hoặc tư vấn kính lão thị tại Bến Tre, hãy liên hệ phòng khám để được hướng dẫn lịch khám phù hợp.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Câu hỏi thường gặp
1. Lão thị có phải ai cũng bị không?
Hầu hết mọi người đều giảm khả năng điều tiết theo tuổi, nên lão thị rất thường gặp. Tuy nhiên, tuổi bắt đầu khó chịu và nhu cầu dùng kính khác nhau tùy độ cận, viễn, loạn, công việc, ánh sáng và tình trạng mắt.
2. Lão thị thường bắt đầu từ bao nhiêu tuổi?
Lão thị thường rõ dần từ khoảng 40 đến 45 tuổi. Một số người thấy sớm hơn nếu có viễn thị, làm việc gần nhiều hoặc khô mắt; người cận thị nhẹ có thể nhận ra muộn hơn vì bỏ kính ra đọc gần được.
3. Đeo kính lão có làm mắt yếu nhanh hơn không?
Không. Kính lão phù hợp giúp nhìn gần dễ hơn và giảm mỏi mắt. Lão thị tăng dần chủ yếu do thay đổi theo tuổi, không phải do đeo kính. Nếu kính gây nhức đầu hoặc chóng mặt, nên kiểm tra lại độ và cách lắp.
4. Tôi bị cận thị thì có cần kính lão không?
Người cận thị vẫn có thể bị lão thị. Bạn có thể đọc gần rõ hơn khi tháo kính cận, nhưng khi đeo kính để nhìn xa lại khó đọc gần. Phương án kính cần dựa trên đo khúc xạ và nhu cầu nhìn thực tế.
5. Khi nào nhìn gần mờ cần khám ngay?
Nên khám sớm nếu nhìn mờ đột ngột, đau đỏ mắt, chói sáng nhiều, nhìn đôi, méo hình, ruồi bay mới xuất hiện nhiều, chấn thương mắt hoặc nghi nhiễm trùng. Đây không nên được xem là lão thị đơn thuần.


