Triệu chứng mắt thường gặp
Chảy nước mắt khi ra gió: nguyên nhân thường gặp
Chảy nước mắt khi ra gió là tình huống nhiều người gặp khi đi xe máy, ra ngoài trời lạnh, ngồi trước quạt hoặc làm việc trong môi trường điều hòa. Triệu chứng này có thể chỉ là phản xạ bảo vệ mắt, nhưng cũng có thể liên quan đến khô mắt, viêm bờ mi, dị ứng, bất thường đường lệ hoặc vấn đề khúc xạ.
Lưu ý y khoa: Chỉ tham khảo, không thay thế khám. Triệu chứng nặng hãy khám sớm.
Tóm tắt nhanh
Chảy nước mắt khi ra gió thường là gì?
Đây là hiện tượng mắt tiết nước mắt nhiều hơn khi gặp gió, bụi, không khí lạnh hoặc khô. Ở một số người, nước mắt chảy thành giọt, cay xè, nhòe kính hoặc phải lau liên tục khi đi đường.
Có phải lúc nào cũng nguy hiểm?
Không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu triệu chứng lặp lại thường xuyên, kèm đỏ mắt, đau, nhìn mờ, cộm nhiều, ghèn, sưng mi hoặc chảy nước mắt một bên kéo dài, người bệnh nên khám mắt để tìm nguyên nhân.
Ở người khỏe mạnh, nước mắt không chỉ xuất hiện khi khóc. Mỗi ngày, mắt luôn có một lớp phim nước mắt mỏng phủ lên bề mặt giác mạc và kết mạc. Lớp phim này giúp làm trơn, nuôi dưỡng, bảo vệ mắt khỏi bụi, vi sinh vật và giúp bề mặt quang học ổn định để nhìn rõ. Khi ra gió, lớp phim nước mắt dễ bay hơi nhanh hơn. Nếu mắt vốn đã khô, bờ mi viêm, tuyến dầu hoạt động kém hoặc bề mặt mắt nhạy cảm, não sẽ kích hoạt phản xạ tiết nước mắt nhiều hơn. Vì vậy, nghịch lý thường gặp là người bị khô mắt vẫn có thể chảy nước mắt rất nhiều.
Ngược lại, một số người không phải tiết quá nhiều nước mắt mà là nước mắt không thoát tốt qua hệ thống lệ đạo. Nước mắt bình thường chảy từ bề mặt mắt vào điểm lệ ở góc trong mi, đi qua ống lệ rồi xuống mũi. Nếu đường thoát này hẹp, viêm, tắc một phần hoặc hoạt động bơm của mi kém, nước mắt dễ ứ lại và tràn ra ngoài, đặc biệt khi gặp gió hoặc lạnh.
Vì sao ra gió lại dễ chảy nước mắt?
Gió làm tăng tốc độ bay hơi của lớp nước mắt. Khi lớp phim nước mắt mỏng đi, các đầu dây thần kinh trên bề mặt giác mạc nhận tín hiệu khô, rát hoặc kích thích. Cơ thể phản ứng bằng cách tiết thêm nước mắt từ tuyến lệ chính. Phản ứng này tương tự khi có khói, bụi, hành cay hoặc hóa chất nhẹ bay vào mắt.
Ở mức độ nhẹ, đây là cơ chế bảo vệ tự nhiên. Nước mắt giúp rửa trôi bụi, làm dịu bề mặt mắt và giảm ma sát khi chớp mắt. Nhưng nếu phản xạ này xảy ra quá mạnh hoặc quá thường xuyên, người bệnh có thể thấy bất tiện trong sinh hoạt: đi xe bị nhòe đường, làm việc ngoài trời khó tập trung, trang điểm bị lem, kính bị mờ, mắt cay rát khi ngồi trước quạt hoặc điều hòa.
Điểm đáng chú ý là chảy nước mắt không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với mắt “thừa nước”. Nhiều trường hợp nước mắt phản xạ có nhiều thành phần nước nhưng thiếu lớp dầu ổn định, nên bay hơi nhanh và không làm mắt dễ chịu lâu. Người bệnh vừa chảy nước mắt, vừa cảm giác khô, cộm, nóng rát hoặc mỏi mắt. Đây là lý do khám mắt cần đánh giá cả bề mặt nhãn cầu, mi mắt, tuyến Meibomius, phim nước mắt và đường thoát lệ.
Chảy nước mắt khi ra gió: nguyên nhân thường gặp
Các nguyên nhân dưới đây thường gặp trong thực hành khám mắt. Một người có thể có nhiều nguyên nhân cùng lúc, ví dụ vừa khô mắt do làm việc máy tính nhiều, vừa viêm bờ mi, vừa có độ kính chưa phù hợp. Vì vậy, mô tả triệu chứng cần đi kèm thăm khám trực tiếp để xác định vấn đề chính.
1. Khô mắt và bay hơi nước mắt nhanh
Khô mắt là một trong những lý do hay gặp khiến mắt chảy nước khi gặp gió. Khi lớp nước mắt nền không đủ ổn định, chỉ cần gió nhẹ, điều hòa hoặc quạt cũng làm mắt bị kích thích. Người bệnh thường kèm cảm giác nóng rát, cộm như có cát, mỏi mắt cuối ngày, nhìn lúc rõ lúc mờ, phải chớp mắt nhiều mới dễ chịu.
Khô mắt có thể gặp ở người làm việc màn hình nhiều, ngủ ít, dùng kính áp tròng, phụ nữ sau sinh hoặc quanh tuổi mãn kinh, người lớn tuổi, người dùng một số thuốc toàn thân, người từng phẫu thuật mắt hoặc sống trong môi trường nhiều bụi, nắng, gió. Khô mắt không chỉ là thiếu nước mà còn có thể do thiếu lớp dầu từ tuyến Meibomius ở bờ mi.
2. Rối loạn tuyến Meibomius và viêm bờ mi
Tuyến Meibomius nằm ở bờ mi, tiết lớp dầu giúp nước mắt chậm bay hơi. Khi tuyến này tắc, viêm hoặc tiết dầu kém chất lượng, lớp phim nước mắt mất ổn định. Người bệnh có thể bị chảy nước mắt khi ra gió, kèm bờ mi đỏ, ngứa, vảy gàu ở chân lông mi, cảm giác dính mi buổi sáng, hay lên chắp lẹo.
Viêm bờ mi thường diễn tiến dai dẳng, dễ tái phát nếu vệ sinh mi chưa đúng hoặc có bệnh da đi kèm như viêm da tiết bã, rosacea. Việc tự nhỏ thuốc kháng sinh hoặc thuốc có steroid khi chưa khám có thể che lấp triệu chứng, làm tăng nguy cơ tác dụng phụ. Cách chăm sóc cần cá thể hóa tùy mức độ viêm và tình trạng tuyến mi.
3. Dị ứng mắt
Dị ứng có thể làm mắt ngứa, đỏ nhẹ, chảy nước mắt, sợ gió, hay dụi mắt. Tác nhân thường gặp gồm bụi nhà, phấn hoa, lông thú, nấm mốc, mỹ phẩm, khói, hóa chất hoặc môi trường ô nhiễm. Khi ra gió, các dị nguyên dễ tiếp xúc nhiều hơn với bề mặt mắt, làm triệu chứng rõ hơn.
Đặc điểm gợi ý dị ứng là ngứa nổi bật, thường ở cả hai mắt, có thể kèm hắt hơi, nghẹt mũi, viêm mũi dị ứng. Dụi mắt nhiều có thể làm trầy xước bề mặt mắt, nặng thêm viêm và ở trẻ em có thể liên quan đến thói quen dụi mắt kéo dài. Người bệnh nên hạn chế dụi mắt và đi khám nếu triệu chứng lặp lại.
4. Kích ứng do bụi, khói, ánh sáng và hóa chất
Khi đi xe máy hoặc làm việc ngoài trời, gió thường mang theo bụi mịn, khói xe, cát, phấn, hơi hóa chất hoặc mùi mạnh. Các yếu tố này kích thích giác mạc và kết mạc, gây cay mắt, chảy nước mắt, đỏ nhẹ hoặc phải nheo mắt. Nếu dùng quạt thổi trực tiếp vào mặt khi ngủ, mắt cũng có thể khô và kích ứng vào sáng hôm sau.
Trong đa số trường hợp nhẹ, tránh tác nhân, đeo kính chắn gió và rửa tay sạch có thể giúp giảm khó chịu. Tuy nhiên, nếu nghi có dị vật, hóa chất bắn vào mắt, đau nhiều, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ, cần khám sớm. Không nên cố lấy dị vật bằng vật nhọn hoặc dụi mạnh vì có thể gây trầy giác mạc.
5. Tắc hoặc hẹp lệ đạo
Lệ đạo là đường dẫn nước mắt từ mắt xuống mũi. Khi điểm lệ, lệ quản, túi lệ hoặc ống lệ mũi bị hẹp, viêm hay tắc, nước mắt thoát chậm và tràn ra ngoài. Người bệnh có thể chảy nước mắt một bên nhiều hơn, chảy cả khi không ra gió, hay có ghèn ở góc trong mắt, đôi khi ấn vùng túi lệ có dịch nhầy.
Tắc lệ đạo có thể gặp ở trẻ sơ sinh, người lớn tuổi, người từng viêm nhiễm vùng mắt mũi, chấn thương hoặc phẫu thuật vùng mũi xoang. Nếu có sưng đau góc trong mắt, đỏ, sốt hoặc chảy mủ, cần khám sớm vì có thể là viêm túi lệ. Điều trị phụ thuộc vị trí và mức độ tắc, không nên tự nhỏ thuốc kéo dài.
6. Bất thường mi mắt và lông mi
Mi quặm, lông xiêu, hở mi, sụp mi, lật mi hoặc chớp mắt không kín có thể làm bề mặt mắt bị kích thích. Khi ra gió, giác mạc càng khô hoặc bị cọ xát, nước mắt tiết nhiều hơn. Người bệnh có thể thấy cộm một điểm, đau rát, đỏ mắt khu trú, sợ ánh sáng hoặc hay phải nhổ lông mi mọc sai hướng.
Những bất thường này cần khám bằng đèn khe để đánh giá vị trí lông mi, bờ mi, giác mạc và mức độ tổn thương. Nếu có trầy giác mạc, việc trì hoãn có thể làm đau kéo dài và tăng nguy cơ nhiễm trùng. Cách xử trí thay đổi tùy nguyên nhân, từ theo dõi, chăm sóc bờ mi đến can thiệp phù hợp khi cần.
7. Độ kính chưa phù hợp và mỏi điều tiết
Cận thị, viễn thị, loạn thị hoặc lão thị chưa được chỉnh đúng có thể làm mắt phải điều tiết nhiều, dẫn đến mỏi, nhức, chảy nước mắt, đặc biệt khi đọc, dùng điện thoại, lái xe hoặc đi ngoài trời. Khi gặp gió, mắt vốn đang mệt và khô do giảm chớp mắt sẽ dễ chảy nước hơn.
Trẻ em có thể không than nhìn mờ rõ ràng mà chỉ nheo mắt, dụi mắt, học nhanh mỏi, đau đầu hoặc chảy nước mắt khi tập trung. Người lớn sau 40 tuổi có thể cần kiểm tra lão thị nếu đọc gần khó, phải đưa sách ra xa. Đo khúc xạ đúng giúp phát hiện độ kính và các vấn đề thị giác liên quan.
8. Kính áp tròng, mỹ phẩm và thói quen sinh hoạt
Kính áp tròng dùng quá thời gian, vệ sinh chưa đúng, ngủ qua đêm khi không được chỉ định, dùng dung dịch không phù hợp hoặc môi trường khô có thể gây kích ứng, khô mắt và chảy nước mắt. Mỹ phẩm vùng mắt, keo dán mi, tẩy trang còn sót lại cũng có thể làm bờ mi viêm hoặc dị ứng.
Nếu đang đeo kính áp tròng mà có đau, đỏ, cộm nhiều, sợ sáng hoặc nhìn mờ, nên ngưng đeo và khám sớm. Nhiễm trùng giác mạc liên quan kính áp tròng có thể diễn tiến nghiêm trọng nếu chậm xử trí. Không dùng chung kính áp tròng, hộp đựng hoặc dung dịch với người khác.
Khi nào có thể theo dõi, khi nào nên khám mắt?
Nếu chảy nước mắt chỉ xảy ra thoáng qua khi đi vào vùng gió mạnh, không đau, không đỏ, thị lực bình thường và hết nhanh khi vào nơi kín gió, bạn có thể theo dõi thêm. Có thể thử giảm gió trực tiếp, đeo kính bảo vệ khi đi đường, nghỉ mắt khi dùng màn hình và chú ý vệ sinh tay trước khi chạm vùng mắt.
Tuy nhiên, khám mắt là cần thiết khi triệu chứng kéo dài nhiều ngày, tái diễn thường xuyên hoặc ảnh hưởng sinh hoạt. Đặc biệt, người bệnh không nên chủ quan nếu chảy nước mắt một bên dai dẳng, có ghèn, bờ mi sưng đỏ, cảm giác cộm như có dị vật, nhìn mờ từng lúc, đau nhức hoặc phải dùng khăn lau nước mắt liên tục.
Với trẻ em, phụ huynh nên đưa trẻ khám nếu trẻ chảy nước mắt một bên từ nhỏ, thường xuyên dụi mắt, sợ sáng, có ghèn, mắt đỏ, nheo mắt khi nhìn xa, nghiêng đầu khi xem tivi hoặc học tập giảm tập trung. Ở trẻ, nguyên nhân có thể từ tắc lệ đạo bẩm sinh, viêm kết mạc, dị ứng, lông quặm đến tật khúc xạ. Mỗi tình huống cần đánh giá riêng.
Ở người lớn tuổi, chảy nước mắt khi ra gió đôi khi liên quan đến khô mắt bay hơi, lỏng mi, lật mi, hẹp lệ đạo hoặc bệnh lý bề mặt mắt. Người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, bệnh tự miễn, từng phẫu thuật mắt hoặc đang dùng thuốc kéo dài nên khám định kỳ hơn, vì triệu chứng có thể phức tạp và cần theo dõi sát.
Vì sao không nên tự nhỏ thuốc kéo dài?
Nhiều người khi bị chảy nước mắt sẽ tự mua thuốc nhỏ mắt “giảm đỏ”, thuốc kháng sinh hoặc thuốc có corticoid. Điều này có thể không phù hợp nếu nguyên nhân là khô mắt, dị ứng, viêm bờ mi mạn, lệ đạo tắc hoặc độ kính chưa đúng. Một số thuốc làm mắt dễ chịu tạm thời nhưng không giải quyết nguyên nhân chính.
Thuốc nhỏ mắt có corticoid nếu dùng không đúng chỉ định có thể làm tăng nhãn áp, thúc đẩy đục thủy tinh thể ở một số trường hợp, làm nặng nhiễm trùng hoặc che lấp dấu hiệu bệnh. Thuốc giảm đỏ co mạch dùng nhiều có thể gây khô, kích ứng hoặc đỏ mắt hồi ứng. Ngay cả nước mắt nhân tạo cũng có nhiều loại, có loại chứa chất bảo quản không phù hợp với người phải nhỏ thường xuyên.
Thông tin từ các nguồn y khoa như American Academy of Ophthalmology nhấn mạnh rằng triệu chứng mắt kéo dài cần được đánh giá đúng, nhất là khi có đau, đỏ, nhìn mờ hoặc nghi chấn thương. Bài viết này nhằm giúp bạn hiểu hướng nguyên nhân, nhưng không thay thế chẩn đoán sau khi bác sĩ khám trực tiếp.
Khám mắt sẽ đánh giá những gì?
Khi đến khám vì chảy nước mắt khi ra gió, bác sĩ hoặc chuyên viên khúc xạ sẽ hỏi kỹ về thời điểm xuất hiện, một hay hai mắt, yếu tố làm nặng, nghề nghiệp, thời gian dùng màn hình, tiền sử dị ứng, thuốc đang dùng, bệnh toàn thân, tiền sử phẫu thuật mắt và thói quen đeo kính áp tròng. Những thông tin này giúp định hướng nguyên nhân trước khi khám bằng thiết bị.
Bước 1: Kiểm tra thị lực và khúc xạ
Đánh giá thị lực xa, gần và đo khúc xạ giúp phát hiện cận, viễn, loạn, lão thị hoặc độ kính chưa phù hợp. Nếu người bệnh mỏi mắt, nhức đầu, chảy nước mắt khi đọc hoặc lái xe, bước này rất quan trọng. Trẻ em có thể cần quy trình đo phù hợp theo tuổi và khả năng hợp tác.
Bước 2: Khám bề mặt mắt và mi mắt
Đèn khe giúp quan sát giác mạc, kết mạc, bờ mi, lông mi, tuyến Meibomius, dấu hiệu viêm, dị vật nhỏ hoặc trầy xước. Bác sĩ có thể kiểm tra mức độ đỏ mắt, chất lượng lớp nước mắt và dấu hiệu khô mắt. Đây là phần thường phát hiện nguyên nhân khiến gió kích thích mắt.
Bước 3: Đánh giá phim nước mắt
Tùy tình huống, bác sĩ có thể đánh giá thời gian vỡ phim nước mắt, mức độ khô bề mặt, tình trạng bay hơi và ảnh hưởng của tuyến dầu. Kết quả giúp phân biệt khô mắt thiếu nước, khô mắt bay hơi hoặc phối hợp. Hướng chăm sóc sẽ khác nhau giữa các nhóm.
Bước 4: Kiểm tra lệ đạo khi nghi tắc nghẽn
Nếu chảy nước mắt một bên, chảy liên tục, có ghèn ở góc trong mắt hoặc nghi tắc lệ đạo, bác sĩ có thể kiểm tra điểm lệ, túi lệ và cân nhắc các nghiệm pháp phù hợp. Một số trường hợp cần phối hợp chuyên khoa sâu hơn nếu nghi hẹp tắc ở đường dẫn nước mắt.
Bước 5: Tư vấn kế hoạch theo dõi
Sau khi xác định nguyên nhân, người bệnh sẽ được tư vấn chăm sóc tại nhà, điều chỉnh môi trường, vệ sinh mi, sử dụng kính phù hợp hoặc hướng điều trị nếu cần. Kết quả phụ thuộc nguyên nhân, mức độ bệnh, thói quen sinh hoạt và việc tái khám đúng hẹn.
Các yếu tố làm triệu chứng nặng hơn
Hiểu yếu tố làm nặng giúp người bệnh giảm tiếp xúc và ghi nhận thông tin hữu ích khi đi khám. Không phải ai cũng có cùng tác nhân. Có người chỉ chảy nước mắt khi chạy xe máy buổi sáng, có người bị khi ngồi điều hòa, có người bị nhiều vào mùa dị ứng hoặc khi làm việc máy tính liên tục.
Môi trường khô, lạnh, nhiều gió
Điều hòa, quạt thổi trực tiếp, gió lạnh, thời tiết hanh khô và đi xe máy tốc độ cao làm nước mắt bay hơi nhanh. Người bị khô mắt hoặc rối loạn tuyến Meibomius sẽ nhạy cảm hơn. Kính chắn gió hoặc kính mát ôm vừa mặt có thể giúp giảm kích thích, nhưng không thay thế khám nếu triệu chứng kéo dài.
Dùng màn hình lâu
Khi nhìn điện thoại, máy tính hoặc tivi, tần suất chớp mắt thường giảm. Lớp phim nước mắt không được dàn đều, bề mặt mắt dễ khô. Nếu sau đó ra gió, mắt càng dễ cay và chảy nước. Nghỉ mắt định kỳ, chớp mắt chủ động và điều chỉnh màn hình có thể hỗ trợ.
Thiếu ngủ và căng thẳng
Ngủ ít làm mắt mệt, bờ mi dễ viêm, cảm giác khô rát tăng. Căng thẳng cũng khiến người bệnh nhạy cảm hơn với triệu chứng. Nếu công việc phải trực đêm, lái xe hoặc dùng màn hình nhiều, việc chăm sóc mắt cần đều đặn hơn.
Bụi, khói và hóa chất
Khói thuốc, khói xe, bụi công trình, hơi sơn, thuốc xịt, nước hồ bơi và mỹ phẩm có thể kích ứng bề mặt mắt. Người có cơ địa dị ứng thường phản ứng mạnh hơn. Nên rửa tay, tránh dụi mắt và dùng bảo hộ phù hợp khi làm việc trong môi trường nguy cơ.
Tuổi tác và nội tiết
Tuổi lớn làm tuyến lệ, tuyến dầu và cấu trúc mi mắt thay đổi. Phụ nữ quanh giai đoạn mãn kinh hoặc sau sinh có thể thấy khô, cay và chảy nước mắt nhiều hơn. Nếu triệu chứng ảnh hưởng sinh hoạt, nên khám để được tư vấn phù hợp.
Bệnh nền và thuốc đang dùng
Một số bệnh như bệnh tuyến giáp, bệnh tự miễn, viêm mũi xoang, đái tháo đường hoặc thuốc điều trị toàn thân có thể liên quan đến khô mắt, viêm bề mặt mắt hoặc lệ đạo. Khi đi khám, bạn nên mang theo danh sách thuốc đang dùng để bác sĩ đánh giá đầy đủ.
Những sai lầm thường gặp khi bị chảy nước mắt
Vì chảy nước mắt là triệu chứng phổ biến, nhiều người dễ xem nhẹ hoặc xử trí theo kinh nghiệm truyền miệng. Một số thói quen tưởng đơn giản lại có thể làm mắt kích ứng hơn, kéo dài viêm hoặc bỏ sót bệnh cần điều trị.
Dụi mắt nhiều
Dụi mắt có thể làm trầy bề mặt giác mạc, làm dị ứng nặng hơn và đưa vi khuẩn từ tay vào mắt. Nếu thấy ngứa hoặc cộm, nên rửa tay, tránh dụi mạnh và khám nếu cảm giác dị vật không hết.
Tự dùng thuốc nhỏ mắt có steroid
Thuốc có steroid cần chỉ định và theo dõi. Dùng sai có thể làm tăng nhãn áp, nặng nhiễm trùng hoặc che lấp triệu chứng. Không nên dùng thuốc còn dư từ lần bệnh trước cho triệu chứng hiện tại.
Cho rằng chảy nước mắt là do “mát mắt”
Mắt chảy nước không có nghĩa là mắt đủ ẩm. Khô mắt bay hơi là nguyên nhân rất thường gặp. Nếu chỉ lau nước mắt mà không xử lý nguyên nhân, triệu chứng có thể tái diễn khi gặp gió.
Bỏ qua độ kính
Độ kính sai hoặc chưa được chỉnh có thể làm mắt mỏi, khô và chảy nước mắt. Người hay nheo mắt, nhức đầu, nhìn mờ lúc chiều tối nên kiểm tra khúc xạ, nhất là trẻ em và người làm việc thị giác gần nhiều.
Đeo kính áp tròng khi mắt đang đỏ đau
Nếu mắt đỏ, đau, cộm nhiều hoặc nhìn mờ khi đeo kính áp tròng, cần ngưng đeo và khám sớm. Tiếp tục đeo có thể làm tổn thương giác mạc nặng hơn.
Chỉ thay đổi môi trường mà không khám khi triệu chứng kéo dài
Đeo kính chắn gió, tránh quạt và nghỉ mắt là hữu ích, nhưng nếu chảy nước mắt kéo dài, một bên, có ghèn hoặc đau đỏ, cần khám để loại trừ tắc lệ đạo, viêm nhiễm hoặc tổn thương giác mạc.
Đặt lịch khám
Nếu bạn thường xuyên chảy nước mắt khi ra gió, cay mắt, cộm rát hoặc nhìn mờ từng lúc, khám mắt giúp xác định nguyên nhân và hướng chăm sóc phù hợp.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Lời khuyên thực tế từ góc nhìn bác sĩ
Với các trường hợp nhẹ, không có dấu hiệu cảnh báo, người bệnh có thể bắt đầu bằng những điều chỉnh an toàn. Khi ra ngoài, đặc biệt khi đi xe máy, nên dùng kính chắn gió vừa vặn để giảm bụi và luồng gió trực tiếp. Nếu làm việc trong phòng điều hòa, tránh để luồng gió thổi thẳng vào mặt. Nếu dùng quạt khi ngủ, nên điều chỉnh hướng quạt và giữ phòng đủ ẩm ở mức hợp lý.
Khi dùng màn hình, hãy chú ý chớp mắt đầy đủ. Có thể áp dụng thói quen nghỉ mắt định kỳ: sau một khoảng thời gian nhìn gần, nhìn ra xa để thư giãn điều tiết và giúp mắt chớp tự nhiên hơn. Vị trí màn hình nên thấp hơn tầm mắt một chút để khe mi không mở quá rộng, từ đó giảm bay hơi nước mắt. Ánh sáng phòng nên đủ, tránh chói phản xạ trên màn hình.
Vệ sinh bờ mi đúng cách có thể hữu ích cho người có viêm bờ mi hoặc tuyến Meibomius hoạt động kém, nhưng cách làm và tần suất nên được hướng dẫn sau khám, đặc biệt nếu đang có đỏ đau, chắp lẹo hoặc bệnh da vùng mi. Không nên dùng dầu gió, lá cây, nước muối tự pha hoặc dung dịch không rõ nguồn gốc để nhỏ/rửa mắt.
Nếu nghi dị ứng, hãy quan sát mối liên quan với bụi, thú nuôi, phấn hoa, mỹ phẩm hoặc môi trường làm việc. Tránh dụi mắt, rửa tay thường xuyên, vệ sinh chăn gối và tẩy trang kỹ vùng mi có thể giúp giảm kích ứng. Tuy nhiên, thuốc chống dị ứng nhỏ mắt hay thuốc uống cần được tư vấn phù hợp, nhất là ở trẻ em, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền hoặc đang dùng nhiều thuốc.
Người đang đeo kính áp tròng cần tuân thủ thời gian đeo, vệ sinh tay, thay hộp đựng và dung dịch theo hướng dẫn. Không dùng nước máy để rửa kính áp tròng, không bơi khi đeo kính nếu không có bảo vệ phù hợp và không ngủ qua đêm với kính nếu loại kính đó không được chỉ định. Nếu có đỏ đau hoặc nhìn mờ, nên ngưng đeo và đi khám.
Với trẻ em có chảy nước mắt kèm nheo mắt, nghiêng đầu, học nhanh mỏi hoặc xem tivi quá gần, phụ huynh nên cho trẻ kiểm tra thị lực và khúc xạ. Nếu trẻ có cận thị, việc lựa chọn kính gọng, kính kiểm soát cận thị, Ortho-K hoặc phương án khác cần cá thể hóa theo tuổi, độ cận, khúc xạ, giác mạc, trục nhãn cầu, thói quen sinh hoạt và lịch tái khám. Ortho-K không chữa khỏi cận vĩnh viễn và không có phương pháp nào phù hợp cho mọi trẻ.
Khi nào nên đến phòng khám mắt tại Bến Tre?
Nếu bạn ở Bến Tre hoặc khu vực lân cận, có thể cân nhắc khám khi chảy nước mắt khi ra gió lặp lại nhiều lần, ảnh hưởng lái xe, làm việc hoặc học tập. Khám mắt không chỉ để kiểm tra có bệnh nguy hiểm hay không, mà còn giúp xác định nguyên nhân cụ thể: khô mắt, viêm bờ mi, dị ứng, độ kính, bất thường mi mắt hay lệ đạo.
Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh – Bến Tre tiếp nhận khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tư vấn tròng kính phù hợp. Phòng khám tọa lạc tại 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre. Hotline: 079 860 86 86. Các thiết bị và quy trình tại phòng khám được sử dụng nhằm hỗ trợ đánh giá mắt một cách có hệ thống, trong đó có các định vị như ZEISS Vision Expert, Nidek LE 1200, Essilor Neksia 600 khi phù hợp với nhu cầu kính và khúc xạ.
Khi đến khám, bạn nên mang theo kính đang dùng, toa kính cũ, thuốc nhỏ mắt đã sử dụng và thông tin bệnh nền. Nếu đang dùng kính áp tròng, hãy mang theo hộp kính, dung dịch và cho biết lịch đeo hằng ngày. Đối với trẻ em, phụ huynh nên cung cấp thời gian dùng màn hình, khoảng cách học tập, tiền sử cận thị gia đình và các biểu hiện như nheo mắt, dụi mắt, đau đầu.
Không phải mọi trường hợp chảy nước mắt đều cần điều trị phức tạp. Có người chỉ cần điều chỉnh môi trường, vệ sinh mi và theo dõi. Có người cần thay đổi kính, kiểm soát khô mắt, xử trí viêm bờ mi hoặc đánh giá lệ đạo. Mục tiêu của thăm khám là tìm đúng nguyên nhân và xây dựng kế hoạch an toàn, thực tế, không cam kết quá mức.
Cách chuẩn bị để buổi khám hiệu quả hơn
1. Không tự ngưng thuốc điều trị toàn thân
Nếu bạn đang dùng thuốc điều trị bệnh nền, không tự ý ngưng trước khi khám mắt. Hãy mang danh sách thuốc hoặc hình chụp toa thuốc để bác sĩ xem xét khả năng liên quan đến khô mắt hoặc kích ứng.
2. Mang kính và toa kính cũ
Kính đang dùng giúp đánh giá độ kính hiện tại có phù hợp không. Nếu có nhiều kính, hãy mang kính bạn dùng thường xuyên nhất. Người có triệu chứng khi lái xe, đọc sách hoặc dùng máy tính nên nói rõ tình huống gây khó chịu.
3. Ghi lại thuốc nhỏ mắt đã dùng
Nhiều người không nhớ tên thuốc, chỉ biết “thuốc giảm đỏ” hoặc “thuốc kháng viêm”. Chụp hình chai thuốc giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ tác dụng phụ và tránh trùng lặp thuốc.
4. Tạm ngưng kính áp tròng nếu mắt đỏ đau
Nếu đang có đỏ, đau, cộm nhiều hoặc nhìn mờ, nên ngưng đeo kính áp tròng và đi khám. Khi khám, mang theo kính áp tròng, hộp và dung dịch đang dùng để được tư vấn vệ sinh và thời gian đeo phù hợp.
5. Mô tả triệu chứng càng cụ thể càng tốt
Hãy cho biết triệu chứng bắt đầu từ khi nào, có theo mùa không, xảy ra khi ra gió hay cả trong nhà, một bên hay hai bên, có ghèn không, có ngứa không, có đau không và có nhìn mờ không. Mô tả rõ giúp rút ngắn thời gian tìm nguyên nhân.
Đặt lịch khám
Chảy nước mắt khi ra gió kéo dài có thể gây khó chịu và ảnh hưởng an toàn khi đi đường. Bạn có thể đặt lịch khám mắt để được kiểm tra bề mặt mắt, khúc xạ và các nguyên nhân liên quan.
Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.
Câu hỏi thường gặp
1. Chảy nước mắt khi ra gió có phải là khô mắt không?
Có thể. Khô mắt, đặc biệt khô mắt bay hơi do lớp dầu kém ổn định, thường gây phản xạ chảy nước mắt khi gặp gió. Tuy nhiên, triệu chứng này cũng có thể do dị ứng, viêm bờ mi, độ kính chưa phù hợp hoặc tắc lệ đạo, nên cần khám nếu kéo dài.
2. Chảy nước mắt một bên có đáng lo hơn hai bên không?
Chảy nước mắt một bên kéo dài cần được chú ý hơn vì có thể liên quan đến hẹp hoặc tắc lệ đạo, lông mi mọc sai hướng, dị vật, viêm túi lệ hoặc tổn thương khu trú. Nếu kèm ghèn, sưng đau góc trong mắt, đỏ hoặc nhìn mờ, nên khám sớm.
3. Tôi có nên tự mua nước mắt nhân tạo để nhỏ không?
Nước mắt nhân tạo có thể giúp một số trường hợp khô hoặc kích ứng nhẹ, nhưng có nhiều loại khác nhau và không giải quyết mọi nguyên nhân. Nếu phải nhỏ thường xuyên, triệu chứng không giảm, có đau đỏ hoặc nhìn mờ, bạn nên khám thay vì tự dùng kéo dài.
4. Đeo kính mát khi ra gió có giúp giảm chảy nước mắt không?
Kính mát hoặc kính chắn gió có thể giúp giảm gió, bụi và ánh sáng chói tiếp xúc với mắt, từ đó giảm kích thích. Tuy vậy, nếu vẫn chảy nước mắt nhiều dù đã bảo vệ mắt, cần kiểm tra khô mắt, bờ mi, lệ đạo và độ kính.
5. Khi nào cần khám mắt ngay?
Bạn nên khám sớm nếu có đau mắt nhiều, đỏ mắt rõ, giảm thị lực, nhìn mờ đột ngột, sợ ánh sáng, chấn thương, hóa chất bắn vào mắt, nghi dị vật, ghèn mủ hoặc đang đeo kính áp tròng kèm đau đỏ. Đây là các dấu hiệu không nên tự xử trí tại nhà.