Tóm tắt nhanh cho phụ huynh

Vì sao trẻ lại dụi mắt?

Dụi mắt là một phản xạ. Khi mắt ngứa, khô, cộm, mỏi hoặc nhìn không rõ, trẻ có xu hướng đưa tay lên mắt để làm dịu cảm giác khó chịu. Với người lớn, chúng ta có thể mô tả rõ là ngứa, rát, xốn, mờ, chói hay nhức. Với trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ mầm non và tiểu học, ngôn ngữ mô tả triệu chứng chưa hoàn chỉnh nên hành động dụi mắt đôi khi là cách trẻ báo hiệu rằng mắt đang không ổn.

Điều làm phụ huynh bối rối là cùng một hành động dụi mắt có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau. Dị ứng thường gây ngứa nhiều, chảy nước mắt trong, đỏ mắt từng đợt, hay đi kèm hắt hơi, sổ mũi hoặc viêm mũi dị ứng. Khô mắt thường gây cảm giác rát, xốn, chớp mắt nhiều, nặng mắt, khó chịu khi dùng màn hình hoặc ở môi trường máy lạnh, gió bụi. Tật khúc xạ như cận thị, viễn thị, loạn thị thường làm trẻ nhìn mờ, nheo mắt, đưa sách lại gần, ngồi sát tivi, mỏi mắt khi học hoặc than đau đầu.

Ngoài ba nhóm hay gặp này, còn nhiều nguyên nhân khác. Viêm bờ mi có thể làm mí mắt đóng vảy, ngứa bờ mi, trẻ hay dụi và chớp mắt. Lông mi quặm hoặc quặm mi làm lông mi chạm giác mạc, gây chảy nước mắt, cộm xốn, sợ ánh sáng. Dị vật nhỏ như bụi, cát, lông thú, vụn giấy có thể gây cộm một bên mắt. Nhiễm trùng như viêm kết mạc có thể gây đỏ mắt, ghèn, dính mi. Vì vậy, câu hỏi trẻ hay dụi mắt dị ứng, khô mắt hay tật khúc xạ cần được trả lời bằng việc khai thác triệu chứng, kiểm tra thị lực, khám bề mặt mắt và đánh giá khúc xạ phù hợp với tuổi.

Dị ứng mắt: khi dụi mắt vì ngứa

Dị ứng mắt là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến trẻ dụi mắt liên tục. Trẻ thường ngứa cả hai mắt, dụi mạnh, chảy nước mắt trong, đỏ nhẹ đến vừa, có thể sưng mí hoặc nổi hột ở kết mạc. Triệu chứng thường tăng khi trẻ tiếp xúc bụi nhà, phấn hoa, lông thú, nấm mốc, khói, mùi hóa chất, thời tiết thay đổi hoặc sau khi chơi ngoài trời. Một số trẻ có tiền sử viêm mũi dị ứng, hen, chàm da hoặc trong gia đình có cơ địa dị ứng.

Dấu hiệu gợi ý dị ứng là ngứa nổi bật hơn đau. Trẻ có thể nói mắt rất ngứa, càng dụi càng dễ chịu tạm thời nhưng sau đó lại ngứa hơn. Dụi mắt mạnh làm các chất trung gian viêm được phóng thích thêm, khiến vòng xoắn ngứa và dụi mắt lặp lại. Mí mắt có thể sưng, kết mạc phù, mắt đỏ từng đợt. Ghèn nếu có thường là dịch trong hoặc nhầy, không phải mủ đặc vàng xanh như một số nhiễm trùng.

Trong chăm sóc tại nhà, phụ huynh có thể giúp trẻ rửa tay, tránh chạm tay bẩn lên mắt, vệ sinh ga gối, giảm bụi trong phòng, hạn chế khói thuốc, đeo kính bảo vệ khi đi đường nếu phù hợp và nhắc trẻ không dụi mạnh. Chườm mát có thể giúp giảm ngứa tạm thời ở một số trường hợp. Tuy nhiên, nếu trẻ ngứa nhiều, đỏ kéo dài, tái phát thường xuyên, sưng mí rõ, có ghèn, giảm thị lực hoặc đã dùng thuốc mà không đỡ, cần khám mắt để bác sĩ phân biệt dị ứng với viêm kết mạc nhiễm trùng, viêm giác mạc, khô mắt hoặc bệnh lý khác.

Điều trị dị ứng mắt cần cá thể hóa. Bác sĩ có thể cân nhắc nước mắt nhân tạo, thuốc chống dị ứng, thuốc kháng viêm hoặc các biện pháp khác tùy mức độ và tuổi của trẻ. Phụ huynh không nên tự mua thuốc nhỏ mắt có steroid vì dùng không đúng có thể làm tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể, làm nặng nhiễm trùng hoặc gây biến chứng khác. Theo American Academy of Ophthalmology, đỏ mắt và ngứa mắt có nhiều nguyên nhân, việc khám giúp xác định hướng xử trí an toàn hơn cho từng trường hợp.

Khô mắt và kích ứng bề mặt mắt ở trẻ

Nhiều phụ huynh nghĩ khô mắt chỉ gặp ở người lớn, nhưng trẻ em vẫn có thể bị khô mắt hoặc rối loạn phim nước mắt. Khi mắt không đủ ẩm hoặc lớp nước mắt không ổn định, trẻ có thể thấy rát, xốn, cộm như có cát, chớp mắt nhiều, dụi mắt, nhạy cảm với gió, khó chịu trong phòng máy lạnh, mỏi mắt khi học hoặc xem màn hình. Một số trẻ không nói khô mắt mà chỉ than nhức mắt, cay mắt, buồn ngủ hoặc không muốn đọc lâu.

Thói quen sinh hoạt hiện nay làm khô mắt dễ xuất hiện hơn. Khi trẻ xem điện thoại, máy tính bảng, tivi hoặc học online, tần suất chớp mắt thường giảm. Mắt mở lâu hơn làm nước mắt bay hơi nhanh, đặc biệt trong môi trường máy lạnh, quạt thổi trực tiếp, ánh sáng không phù hợp hoặc trẻ ít ngủ. Trẻ có viêm bờ mi, dị ứng mắt, thiếu vệ sinh mí mắt, dùng một số thuốc toàn thân hoặc có bệnh lý nền cũng có thể dễ khô mắt hơn.

Khô mắt không chỉ là cảm giác khó chịu. Bề mặt mắt bị khô kéo dài có thể làm trẻ dụi mắt nhiều, đỏ mắt, viêm bờ mi, giảm tập trung khi học. Nếu giác mạc bị tổn thương, trẻ có thể đau, chói sáng, chảy nước mắt nhiều hơn, nhìn mờ dao động. Đáng chú ý, khô mắt đôi khi gây chảy nước mắt phản xạ, làm phụ huynh nhầm là mắt quá ướt chứ không phải khô. Vì vậy, cần nhìn toàn bộ triệu chứng chứ không dựa vào một dấu hiệu.

Chăm sóc ban đầu có thể gồm nhắc trẻ nghỉ mắt khi học gần, tăng chớp mắt, tránh quạt thổi trực tiếp vào mặt, đảm bảo ngủ đủ, uống nước phù hợp và vệ sinh tay. Nếu triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc ảnh hưởng học tập, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám. Tại phòng khám, bác sĩ có thể đánh giá mi mắt, phim nước mắt, giác mạc, kết mạc, thói quen dùng mắt và yếu tố môi trường. Với trường hợp cần điều trị khô mắt, kế hoạch thường được cá thể hóa, không chỉ là nhỏ một loại thuốc cho mọi trẻ.

Tật khúc xạ: khi trẻ dụi mắt vì nhìn không rõ hoặc mỏi điều tiết

Tật khúc xạ là nhóm nguyên nhân rất đáng lưu ý khi trẻ hay dụi mắt, nhất là ở tuổi đi học. Cận thị làm trẻ nhìn xa mờ, khó nhìn bảng, nheo mắt, ngồi sát tivi hoặc thích đưa vật lại gần. Viễn thị có thể làm trẻ mỏi mắt khi nhìn gần, khó tập trung đọc viết, đau đầu vùng trán, dụi mắt sau giờ học. Loạn thị khiến hình ảnh méo hoặc nhòe ở nhiều khoảng cách, trẻ có thể nghiêng đầu, nheo mắt, chớp mắt và dụi mắt để cố nhìn rõ hơn.

Điểm khó là trẻ không phải lúc nào cũng biết mình nhìn mờ. Nếu từ nhỏ trẻ đã nhìn kém hơn bình thường, trẻ có thể nghĩ đó là bình thường. Thay vì nói con nhìn không rõ, trẻ có thể biểu hiện bằng né tránh đọc sách, viết sai dòng, mất tập trung, than mệt, nhức đầu, dụi mắt hoặc kết quả học tập giảm. Một số trẻ cận thị một mắt vẫn sinh hoạt tương đối ổn nhờ mắt còn lại, nên phụ huynh khó phát hiện nếu không khám mắt.

Khám mắt trong trường hợp nghi tật khúc xạ không chỉ là đo độ kính nhanh. Với trẻ em, bác sĩ hoặc chuyên viên khúc xạ cần kiểm tra thị lực từng mắt, đánh giá phối hợp hai mắt, khả năng điều tiết, tình trạng mắt lé hoặc nhược thị, khám bán phần trước và khi cần có thể soi đáy mắt. Đo khúc xạ có thể cần thuốc liệt điều tiết trong một số trường hợp để hạn chế sai số do trẻ gồng điều tiết, đặc biệt khi nghi viễn thị, co quắp điều tiết hoặc chênh lệch giữa biểu hiện và kết quả đo máy.

Nếu trẻ có cận thị tiến triển, việc kiểm soát cận thị cần được cá thể hóa theo tuổi, độ cận, tốc độ tăng độ, khúc xạ, trục nhãn cầu, giác mạc, tiền sử gia đình, thời gian học gần, thời gian ngoài trời và khả năng tuân thủ tái khám. Các lựa chọn như kính gọng phù hợp, tròng kính kiểm soát cận thị, Ortho-K, atropine nồng độ thấp hoặc phối hợp phương pháp đều cần bác sĩ đánh giá. Ortho-K có thể giúp trẻ nhìn rõ ban ngày khi sử dụng đúng chỉ định và theo dõi, nhưng không chữa khỏi cận thị vĩnh viễn và không phù hợp cho mọi trẻ.

Các nguyên nhân khác không nên bỏ qua

Ngoài ra, trẻ thiếu ngủ, căng thẳng, tiếp xúc khói bụi, dùng màn hình quá lâu, ánh sáng học tập không phù hợp hoặc có thói quen đưa tay lên mặt cũng có thể dụi mắt. Tuy nhiên, thói quen chỉ nên được kết luận sau khi đã loại trừ các nguyên nhân mắt thường gặp, nhất là khi triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường.

Vì sao không nên để trẻ dụi mắt kéo dài?

Dụi mắt có thể làm trẻ dễ chịu trong vài giây, nhưng về lâu dài không phải là giải pháp. Tay trẻ thường tiếp xúc với nhiều bề mặt như bàn ghế, đồ chơi, tay nắm cửa, thú nuôi, đất cát. Khi đưa tay lên mắt, vi khuẩn, virus, bụi hoặc chất kích ứng có thể vào bề mặt nhãn cầu. Điều này làm tăng nguy cơ viêm kết mạc, kích ứng hoặc làm nặng tình trạng đang có.

Dụi mạnh còn có thể gây trầy xước giác mạc, đặc biệt khi có dị vật nhỏ trong mắt. Một vết xước giác mạc có thể làm trẻ đau, chảy nước mắt, sợ ánh sáng, khó mở mắt và nhìn mờ. Nếu không được xử trí đúng, nguy cơ nhiễm trùng tăng lên. Với trẻ đang bị dị ứng mắt, dụi mắt càng nhiều có thể làm ngứa nặng hơn, sưng mí nhiều hơn và vòng xoắn viêm kéo dài.

Một điểm khác phụ huynh nên biết là hành vi dụi mắt mạnh và kéo dài được xem là yếu tố có thể liên quan đến bệnh giác mạc chóp ở một số người có cơ địa phù hợp. Điều này không có nghĩa mọi trẻ dụi mắt sẽ bị bệnh giác mạc chóp, nhưng là lý do để cha mẹ không xem nhẹ việc dụi mắt dai dẳng, đặc biệt khi trẻ dụi mạnh, hay than nhìn mờ, loạn thị tăng hoặc thị lực không cải thiện tốt với kính.

Vì vậy, mục tiêu không chỉ là bắt trẻ bỏ tay khỏi mắt. Quan trọng hơn là tìm nguyên nhân khiến trẻ muốn dụi. Nếu nguyên nhân là dị ứng, cần kiểm soát dị ứng. Nếu là khô mắt, cần cải thiện bề mặt mắt và môi trường. Nếu là tật khúc xạ, cần điều chỉnh kính và theo dõi. Nếu là dị vật, viêm bờ mi hoặc quặm mi, cần xử trí nguyên nhân tương ứng.

Khi nào có thể theo dõi, khi nào nên khám sớm?

Phụ huynh có thể theo dõi ngắn hạn nếu trẻ chỉ dụi mắt thoáng qua, không đỏ mắt, không đau, không ghèn, không nhìn mờ, sinh hoạt và học tập bình thường, triệu chứng hết sau khi nghỉ ngơi, rửa tay, tránh bụi hoặc ngủ đủ. Tuy nhiên, theo dõi không nên kéo dài nếu triệu chứng lặp lại hằng ngày hoặc ảnh hưởng học tập.

Nên sắp xếp khám mắt trong vài ngày đến một tuần nếu trẻ dụi mắt nhiều, tái phát, ngứa mắt, đỏ mắt nhẹ kéo dài, chớp mắt nhiều, nheo mắt, nhìn gần, than mỏi mắt, đau đầu sau khi học, ngồi sát tivi, nghiêng đầu, đọc sách nhanh mệt hoặc phụ huynh nghi trẻ có tật khúc xạ. Đây là nhóm cần kiểm tra thị lực, khúc xạ và bề mặt mắt để tìm nguyên nhân.

Cần khám sớm hơn, thậm chí trong ngày, nếu có đau mắt nhiều, đỏ mắt rõ, sợ ánh sáng, nhìn mờ đột ngột, giảm thị lực, chấn thương, hóa chất bắn vào mắt, nghi dị vật, mắt sưng nhiều, trẻ không mở mắt được, ghèn mủ nhiều, sốt, hoặc trẻ đeo kính áp tròng và có đỏ đau mắt. Các biểu hiện này có thể liên quan đến tổn thương giác mạc, viêm nhiễm hoặc tình trạng cần xử trí kịp thời.

Khám mắt cho trẻ hay dụi mắt thường gồm những gì?

Một lần khám mắt bài bản giúp trả lời câu hỏi trẻ hay dụi mắt dị ứng, khô mắt hay tật khúc xạ theo hướng dựa trên dữ kiện thay vì phỏng đoán. Quy trình có thể thay đổi tùy tuổi, mức hợp tác và triệu chứng, nhưng thường bao gồm các bước sau.

Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh ở Bến Tre, trẻ có thể được thăm khám mắt, đánh giá khúc xạ, tư vấn kiểm soát cận thị, Ortho-K và lựa chọn kính phù hợp khi có chỉ định. Các thiết bị như hệ thống đo khám khúc xạ, tròng kính từ Essilor hoặc ZEISS, cùng quy trình cắt kính bằng máy Nidek LE 1200 và Essilor Neksia 600 có thể hỗ trợ quá trình tư vấn kính, nhưng kết quả cuối cùng vẫn cần dựa trên thăm khám và nhu cầu thực tế của từng trẻ.

Những yếu tố ảnh hưởng đến chẩn đoán và xử trí

Không có một công thức chung cho mọi trẻ hay dụi mắt. Cùng là dụi mắt, trẻ 3 tuổi có thể cần ưu tiên loại trừ quặm mi, viêm kết mạc, dị ứng hoặc nhược thị. Trẻ 8 tuổi có thể cần đánh giá tật khúc xạ, thói quen học gần, thời gian ngoài trời và cận thị tiến triển. Trẻ lớn hơn dùng màn hình nhiều có thể có khô mắt, mỏi điều tiết, loạn thị chưa chỉnh đủ hoặc kính không còn phù hợp.

Tuổi của trẻ ảnh hưởng đến cách khám và cách điều trị. Trẻ nhỏ khó mô tả triệu chứng, khó hợp tác đo thị lực, nên bác sĩ cần kết hợp quan sát hành vi, hỏi phụ huynh và dùng phương pháp khám phù hợp. Với trẻ đi học, thông tin từ giáo viên như trẻ không nhìn rõ bảng, hay chép bài sai, thường nheo mắt hoặc mất tập trung cũng rất hữu ích.

Mức độ và kiểu triệu chứng cũng quan trọng. Ngứa nhiều gợi ý dị ứng, nhưng dị ứng cũng có thể kèm khô mắt. Nhìn mờ gợi ý tật khúc xạ, nhưng mắt khô nặng cũng làm nhìn mờ dao động. Đỏ mắt có thể do dị ứng, nhiễm trùng, dị vật hoặc viêm giác mạc. Vì vậy, bác sĩ cần kết hợp nhiều dấu hiệu thay vì dựa vào một triệu chứng mắt đơn lẻ.

Tiền sử gia đình và thói quen sinh hoạt giúp định hướng nguy cơ. Nếu cha mẹ cận thị, trẻ có nguy cơ cận thị cao hơn. Nếu trẻ học gần nhiều, ít hoạt động ngoài trời, dùng màn hình lâu và ngủ không đủ, mỏi mắt và cận thị tiến triển có thể đáng lưu ý. Nếu nhà có thú nuôi, bụi, nấm mốc hoặc trẻ có viêm mũi dị ứng, dị ứng mắt có thể là yếu tố chính.

Với các lựa chọn kiểm soát cận thị, yếu tố như độ cận, loạn thị, đường kính đồng tử, bản đồ giác mạc, trục nhãn cầu, sức khỏe bề mặt mắt, khả năng vệ sinh, mức hợp tác của trẻ và sự đồng hành của phụ huynh đều ảnh hưởng đến quyết định. Không nên chọn Ortho-K, atropine hoặc tròng kính kiểm soát cận thị chỉ vì nghe người quen dùng có hiệu quả. Mỗi phương pháp có chỉ định, lợi ích, giới hạn và yêu cầu tái khám riêng.

Sai lầm thường gặp khi trẻ hay dụi mắt

Một sai lầm khác là trì hoãn khám vì nghĩ trẻ còn nhỏ chưa đo mắt được. Thực tế, bác sĩ có nhiều cách đánh giá thị lực và khúc xạ theo độ tuổi. Khám sớm giúp phát hiện nhược thị, lé, chênh lệch khúc xạ hoặc cận thị tiến triển, những vấn đề có thể ảnh hưởng lâu dài nếu bỏ qua.

Phụ huynh nên quan sát gì tại nhà?

Trước khi đưa trẻ đi khám, phụ huynh có thể ghi lại một số thông tin để giúp bác sĩ đánh giá nhanh và chính xác hơn. Hãy quan sát trẻ dụi mắt vào thời điểm nào trong ngày. Nếu trẻ dụi nhiều buổi sáng, có ghèn khô hoặc bờ mi đóng vảy, viêm bờ mi có thể được nghĩ đến. Nếu dụi sau khi đi học về, sau khi học online hoặc dùng máy tính bảng, cần xem xét mỏi mắt, khô mắt, tật khúc xạ hoặc ánh sáng học tập.

Hãy để ý trẻ dụi một mắt hay hai mắt. Dụi hai mắt thường gặp trong dị ứng, khô mắt, mỏi điều tiết hoặc tật khúc xạ hai mắt. Dụi một mắt nhiều hơn có thể gợi ý dị vật, trầy xước, quặm mi, viêm khu trú hoặc chênh lệch khúc xạ. Tuy nhiên, đây chỉ là gợi ý ban đầu, không thay thế khám.

Phụ huynh cũng nên quan sát tư thế nhìn. Trẻ có ngồi sát tivi không, có đưa sách quá gần không, có nghiêng đầu khi nhìn bảng hoặc xem tivi không, có nheo mắt khi nhìn xa không, có than chữ nhòe hoặc nhìn đôi không. Những chi tiết này rất hữu ích khi đánh giá tật khúc xạ, lé ẩn, rối loạn điều tiết hoặc phối hợp hai mắt.

Với trẻ nghi dị ứng, nên ghi lại yếu tố kích phát: dọn nhà, tiếp xúc thú nuôi, chơi ngoài sân, thời tiết lạnh, bụi, phấn hoa, khói, hồ bơi hoặc mỹ phẩm trong nhà. Với trẻ nghi khô mắt, nên ghi thời gian màn hình mỗi ngày, khoảng nghỉ, môi trường máy lạnh, quạt, thời gian ngủ và lượng nước uống. Với trẻ đang đeo kính, cần mang kính cũ, toa kính cũ và thông tin lần đo gần nhất khi đi khám.

Lời khuyên thực tế để giảm dụi mắt

Việc giảm dụi mắt cần kết hợp nhiều bước đơn giản và an toàn. Trước hết, hãy nhắc trẻ rửa tay thường xuyên và cắt móng tay gọn. Khi trẻ muốn dụi mắt, phụ huynh có thể hướng dẫn trẻ chớp mắt nhẹ, nhắm mắt nghỉ vài giây hoặc báo với người lớn nếu thấy cộm, ngứa, đau. Không nên la mắng vì trẻ có thể dụi mắt trong vô thức khi khó chịu thật sự.

Môi trường học tập nên đủ sáng, tránh ánh sáng chói trực tiếp vào mắt. Khoảng cách đọc sách và màn hình cần phù hợp, tư thế ngồi thẳng, không nằm xem điện thoại. Nên xen kẽ thời gian nhìn xa khi học gần lâu. Một nguyên tắc dễ nhớ là sau một khoảng thời gian tập trung nhìn gần, cho trẻ nhìn xa và vận động nhẹ để mắt thư giãn. Trẻ cũng nên có thời gian hoạt động ngoài trời phù hợp với sức khỏe và điều kiện gia đình.

Với trẻ dùng màn hình, phụ huynh nên quản lý thời lượng, nội dung và khoảng cách. Màn hình không nên là hoạt động kéo dài liên tục. Nếu trẻ học online hoặc cần dùng máy tính, nên nhắc trẻ chớp mắt, nghỉ mắt, tránh phòng quá khô, không để quạt thổi vào mặt. Khi trẻ có dấu hiệu khô mắt rõ, cần khám thay vì tự dùng nhiều loại thuốc nhỏ.

Với trẻ có cơ địa dị ứng, giảm tiếp xúc dị nguyên là bước quan trọng. Giặt ga gối định kỳ, vệ sinh bụi, hạn chế thú nhồi bông bám bụi, tránh khói thuốc và mùi hóa chất mạnh. Khi trẻ đi ngoài đường bụi, có thể dùng kính bảo vệ phù hợp. Nếu trẻ ngứa nhiều, tái phát theo mùa, cần bác sĩ đánh giá để có kế hoạch điều trị an toàn.

Với trẻ có tật khúc xạ, đeo kính đúng độ và đúng cách giúp giảm nheo mắt, mỏi mắt và có thể giảm hành vi dụi mắt do cố nhìn. Kính cần được lắp đúng tâm, gọng vừa mặt, tròng phù hợp nhu cầu. Không nên dùng kính của người khác hoặc toa cũ đã lâu. Trẻ cận thị cần tái khám theo lịch để theo dõi độ cận và cân nhắc kiểm soát cận thị nếu có chỉ định.

Khi nào nên đến Phòng khám mắt tại Bến Tre?

Nếu phụ huynh ở Bến Tre và nhận thấy trẻ hay dụi mắt kéo dài, có triệu chứng mắt đi kèm hoặc nghi tật khúc xạ, việc khám mắt sẽ giúp xác định nguyên nhân cụ thể hơn. Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh, địa chỉ 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre, phụ huynh có thể liên hệ hotline 079 860 86 86 để được hướng dẫn đặt lịch.

Những trường hợp nên khám gồm trẻ dụi mắt hằng ngày, ngứa mắt tái phát, đỏ mắt kéo dài, khô rát khi học, chớp mắt nhiều, nheo mắt, nhìn gần, ngồi sát tivi, khó nhìn bảng, đau đầu sau giờ học, kính cũ không còn rõ hoặc phụ huynh muốn kiểm tra định kỳ trước năm học. Khám mắt tổng quát có thể giúp đánh giá thị lực, khúc xạ, bề mặt mắt, đáy mắt khi cần và tư vấn hướng theo dõi phù hợp.

Với trẻ cận thị hoặc nghi tăng độ nhanh, phòng khám có thể tư vấn các lựa chọn kiểm soát cận thị như kính phù hợp, tròng kính kiểm soát cận thị, Ortho-K hoặc hướng theo dõi khác tùy từng trẻ. Quyết định cần dựa trên tuổi, độ cận, loạn thị, giác mạc, trục nhãn cầu, thói quen sinh hoạt, khả năng vệ sinh và tái khám. Không có phương pháp nào phù hợp tuyệt đối cho mọi trẻ, và mục tiêu là quản lý nguy cơ tăng độ một cách thận trọng, không cam kết ngừng tăng độ.

Nếu trẻ có dấu hiệu cấp tính như đau nhiều, đỏ mắt rõ, nhìn mờ đột ngột, chói sáng, chấn thương hoặc nghi nhiễm trùng, phụ huynh không nên chờ đến lịch kiểm tra định kỳ. Hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được đánh giá sớm.

Thông điệp dành cho cha mẹ

Trẻ hay dụi mắt là một tín hiệu cần được lắng nghe. Đôi khi nguyên nhân đơn giản là thiếu ngủ hoặc bụi, nhưng cũng có thể là dị ứng mắt, khô mắt, tật khúc xạ, viêm bờ mi, quặm mi, dị vật hoặc bệnh lý cần điều trị. Câu hỏi trẻ hay dụi mắt dị ứng, khô mắt hay tật khúc xạ không nên được trả lời bằng đoán mò hoặc tự nhỏ thuốc kéo dài.

Cách tiếp cận an toàn là quan sát triệu chứng, giảm yếu tố kích thích, nhắc trẻ không dụi mạnh, giữ vệ sinh tay và đưa trẻ đi khám khi triệu chứng lặp lại hoặc có dấu hiệu cảnh báo. Khám mắt không chỉ nhằm tìm độ kính mà còn giúp đánh giá bề mặt mắt, mi mắt, thị lực, khúc xạ và những yếu tố ảnh hưởng đến việc học tập, sinh hoạt của trẻ.

Phụ huynh cũng nên xem chăm sóc mắt là quá trình liên tục. Trẻ lớn nhanh, thói quen học tập thay đổi, thời gian màn hình tăng, độ kính có thể thay đổi và các bệnh dị ứng có thể tái phát theo mùa. Tái khám theo hẹn giúp điều chỉnh kế hoạch kịp thời, hạn chế bỏ sót vấn đề và giúp trẻ có điều kiện nhìn thoải mái hơn trong học tập.

Câu hỏi thường gặp