• 35C đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, Bến Tre
  • T2-T7: 11:00-12:00; 17:00-20:00; CN: 07:00-12:00;17:00-19:00

Chảy ghèn mắt ở trẻ em: khi nào cần khám?

Chảy ghèn mắt ở trẻ em: khi nào cần khám?

Bệnh mắt thường gặp

Table of Contents

Chảy ghèn mắt ở trẻ em: khi nào cần khám?

Chảy ghèn mắt ở trẻ em là tình huống rất thường gặp, có thể xuất hiện sau ngủ dậy, khi trẻ bị cảm, viêm kết mạc, dị ứng hoặc tắc lệ đạo. Điều quan trọng là phụ huynh cần phân biệt ghèn mắt nhẹ có thể theo dõi với các dấu hiệu gợi ý bệnh mắt cần bác sĩ đánh giá.

Lưu ý y khoa: Chỉ tham khảo, không thay thế khám. Triệu chứng nặng hãy khám sớm.

Tóm tắt nhanh cho phụ huynh

Chảy ghèn mắt không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Một ít ghèn khô màu trắng ngà ở khóe mắt sau khi ngủ dậy có thể gặp ở trẻ khỏe mạnh. Tuy nhiên, nếu ghèn vàng xanh nhiều, mắt đỏ, trẻ đau, sợ ánh sáng, dụi mắt liên tục, mí sưng, nhìn mờ hoặc có sốt, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám mắt sớm.

  • Ghèn ít, không đỏ mắt, trẻ vẫn nhìn và sinh hoạt bình thường: có thể vệ sinh nhẹ nhàng và theo dõi ngắn hạn.
  • Ghèn đặc, dính mi, kèm đỏ mắt: thường gặp trong viêm kết mạc, cần đánh giá nếu kéo dài hoặc lan nhanh.
  • Trẻ sơ sinh chảy nước mắt, đọng ghèn tái diễn: có thể liên quan tắc lệ đạo bẩm sinh, cần hướng dẫn đúng cách.
  • Đau mắt nhiều, chói sáng, giảm thị lực, nghi dị vật, chấn thương hoặc hóa chất vào mắt: nên khám ngay.
  • Không tự dùng thuốc nhỏ mắt có kháng sinh, corticoid hoặc thuốc của người khác khi chưa được bác sĩ mắt chỉ định.

Chảy ghèn mắt là gì và khi nào được xem là bất thường?

Ghèn mắt là chất tiết gồm nước mắt, chất nhầy, tế bào bong, bụi nhỏ và các thành phần bảo vệ bề mặt nhãn cầu. Khi trẻ ngủ, hoạt động chớp mắt giảm, nước mắt không được dàn đều như ban ngày nên một lượng chất tiết có thể đọng ở khóe mắt. Vì vậy, việc có một ít ghèn khô sau ngủ dậy không nhất thiết là bệnh mắt.

Điểm cần chú ý là số lượng, màu sắc, độ đặc của ghèn và các triệu chứng đi kèm. Ghèn trong, loãng hoặc trắng nhẹ thường khác với ghèn vàng xanh đặc, dính chặt làm trẻ khó mở mắt. Ghèn xuất hiện một bên hay hai bên, xảy ra lần đầu hay tái đi tái lại, có kèm đỏ mắt, đau, ngứa, chảy nước mắt, phù mí hay không đều là thông tin quan trọng khi bác sĩ mắt thăm khám.

Ở trẻ nhỏ, việc mô tả triệu chứng thường khó hơn người lớn. Trẻ có thể không nói được “mờ mắt” hoặc “đau mắt”, mà chỉ biểu hiện bằng quấy khóc, né ánh sáng, dụi mắt, không muốn mở mắt, hay nghiêng đầu để nhìn. Vì vậy, phụ huynh không nên chỉ nhìn vào lượng ghèn mà bỏ qua hành vi của trẻ.

Lưu ý: Nếu mắt trẻ đỏ rõ, đau, sưng nề, chói sáng, nhìn mờ, có chấn thương hoặc nghi dị vật, không nên chờ ghèn tự hết. Đây là nhóm triệu chứng cần khám trực tiếp để loại trừ tổn thương giác mạc, nhiễm trùng sâu hoặc các tình trạng cần xử trí sớm.

Những nguyên nhân thường gặp khiến trẻ chảy ghèn mắt

Cùng một biểu hiện chảy ghèn mắt có thể đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Một số nguyên nhân nhẹ và tự giới hạn, nhưng cũng có nguyên nhân cần điều trị đúng cách. Việc phân biệt dựa trên khám mắt, hỏi bệnh, quan sát bề mặt nhãn cầu, giác mạc, kết mạc, mi mắt và đôi khi cần đánh giá thêm thị lực hoặc khúc xạ tùy độ tuổi.

1. Ghèn sinh lý sau ngủ dậy

Trẻ có thể có một ít ghèn khô màu trắng ngà hoặc vàng nhạt ở khóe mắt vào buổi sáng. Mắt không đỏ, không sưng, trẻ không đau, không sợ ánh sáng và sinh hoạt bình thường. Tình huống này thường chỉ cần vệ sinh nhẹ nhàng, theo dõi và giữ tay trẻ sạch để hạn chế dụi mắt.

2. Viêm kết mạc

Viêm kết mạc là nguyên nhân phổ biến gây đỏ mắt và chảy ghèn. Trẻ có thể bị viêm do virus, vi khuẩn, dị ứng hoặc kích ứng. Viêm do virus thường đi kèm cảm cúm, chảy nước mắt, cộm xốn; viêm do vi khuẩn có thể có ghèn vàng xanh đặc; dị ứng thường ngứa nhiều và hay tái phát theo mùa hoặc môi trường.

3. Tắc lệ đạo ở trẻ nhỏ

Ở trẻ sơ sinh và nhũ nhi, chảy nước mắt sống, đọng ghèn ở khóe mắt, tái diễn nhiều lần có thể liên quan tắc lệ đạo bẩm sinh. Mắt có thể không đỏ nhiều nhưng thường ướt, có ghèn khi ấn vùng túi lệ hoặc sau ngủ. Cách chăm sóc và massage cần được hướng dẫn đúng để tránh làm mạnh hoặc gây nhiễm trùng.

4. Viêm bờ mi

Viêm bờ mi có thể làm chân lông mi đóng vảy, ngứa, cộm, rát, ghèn dính quanh mi vào buổi sáng. Trẻ hay dụi mắt, chớp mắt nhiều hoặc than mỏi mắt. Tình trạng này có thể kéo dài, cần vệ sinh bờ mi đúng cách và đánh giá nếu tái phát thường xuyên.

5. Dị vật, trầy xước giác mạc hoặc chấn thương

Cát, bụi, mảnh nhỏ đồ chơi, móng tay hoặc va chạm có thể gây cộm đau, chảy nước mắt, đỏ mắt và sau đó có ghèn. Nếu trẻ nhắm mắt, không chịu mở mắt, sợ ánh sáng hoặc đau tăng khi chớp, cần nghĩ đến tổn thương giác mạc. Không nên cố lấy dị vật sâu tại nhà.

6. Nhiễm trùng nặng hoặc viêm quanh mắt

Sưng đỏ mí lan rộng, đau, sốt, mắt lồi, hạn chế vận động mắt hoặc trẻ mệt nhiều là dấu hiệu đáng lo. Một số nhiễm trùng quanh mắt có thể tiến triển nhanh và cần khám y tế sớm. Trường hợp này không nên chỉ nhỏ nước muối sinh lý rồi chờ đợi.

Thông tin từ các tổ chức nhãn khoa như American Academy of Ophthalmology cũng nhấn mạnh rằng đỏ mắt kèm đau, nhạy sáng hoặc giảm thị lực cần được bác sĩ đánh giá, vì không phải mọi trường hợp đỏ mắt đều là viêm kết mạc đơn giản. Phụ huynh có thể tham khảo thêm thông tin nền tại AAO về viêm kết mạc, nhưng quyết định điều trị vẫn cần dựa trên khám trực tiếp.

Vì sao không nên xem nhẹ chảy ghèn mắt ở trẻ?

Ở nhiều trẻ, chảy ghèn mắt chỉ là biểu hiện thoáng qua. Tuy nhiên, mắt trẻ em đang phát triển, khả năng hợp tác khi khám và mô tả triệu chứng còn hạn chế. Một tổn thương nhỏ trên giác mạc, nếu bị bỏ qua, có thể làm trẻ đau nhiều, nhiễm trùng hoặc ảnh hưởng thị lực. Tương tự, viêm kết mạc lây lan trong lớp học có thể khiến nhiều trẻ mắc nếu không vệ sinh và cách ly hợp lý.

Một lý do khác khiến phụ huynh cần thận trọng là mắt đỏ và có ghèn không luôn đồng nghĩa với “đau mắt đỏ” thông thường. Viêm giác mạc, viêm màng bồ đào, dị vật, bỏng hóa chất, tăng nhãn áp bẩm sinh hoặc các bệnh lý khác có thể có biểu hiện ban đầu không rõ ràng. Khi trẻ không hợp tác, bác sĩ mắt cần dùng đèn khám chuyên dụng và kỹ thuật phù hợp để quan sát kỹ hơn.

Ngoài ra, việc tự mua thuốc nhỏ mắt có thể che lấp triệu chứng. Một số thuốc chứa corticoid có thể làm nặng nhiễm trùng, tăng nguy cơ biến chứng nếu dùng sai chỉ định. Thuốc kháng sinh cũng không cần thiết cho mọi trường hợp, nhất là khi nguyên nhân là virus, dị ứng hoặc kích ứng. Sử dụng thuốc không phù hợp có thể gây kích ứng, dị ứng thuốc, kháng thuốc hoặc làm phụ huynh chậm đưa trẻ đi khám.

Cách tiếp cận an toàn là quan sát toàn cảnh: trẻ bao nhiêu tuổi, ghèn một hay hai mắt, màu ghèn ra sao, có đỏ đau hay giảm nhìn không, triệu chứng bắt đầu sau cảm cúm, dị vật, chấn thương hay tiếp xúc với bạn bị đỏ mắt. Những thông tin này giúp bác sĩ mắt định hướng nguyên nhân và mức độ cần xử trí.

Khi nào có thể theo dõi ngắn hạn tại nhà?

Phụ huynh có thể theo dõi trong thời gian ngắn nếu trẻ chỉ có ít ghèn khô sau ngủ dậy, mắt không đỏ hoặc đỏ rất nhẹ, không đau, không sưng mí, không sợ ánh sáng, không nhìn mờ, không sốt và trẻ vẫn chơi, bú, ăn, học bình thường. Trong tình huống này, vệ sinh mắt nhẹ nhàng và theo dõi diễn tiến trong ngày thường là bước đầu hợp lý.

Tuy nhiên, “theo dõi” không có nghĩa là bỏ qua. Phụ huynh nên ghi nhận ghèn có tăng lên không, màu có chuyển vàng xanh không, mắt có dính mi sau mỗi giấc ngủ không, trẻ có dụi mắt nhiều hơn không. Nếu triệu chứng kéo dài hơn 24 đến 48 giờ, tái phát liên tục hoặc làm phụ huynh không yên tâm, khám mắt là lựa chọn an toàn hơn.

Với trẻ đi học, cần lưu ý nguy cơ lây cho bạn bè nếu nghi viêm kết mạc do virus hoặc vi khuẩn. Trẻ nên được nhắc rửa tay, không dùng chung khăn, không dụi mắt, không chạm tay lên mắt rồi chạm đồ chơi chung. Nếu ghèn nhiều, mắt đỏ và khó kiểm soát vệ sinh, phụ huynh nên trao đổi với nhà trường và đưa trẻ đi khám để được hướng dẫn phù hợp.

Lưu ý: Trẻ càng nhỏ, đặc biệt trẻ sơ sinh, ngưỡng đi khám nên thấp hơn. Một trẻ vài tuần tuổi chảy ghèn mắt không nên được xử trí giống trẻ lớn có ghèn nhẹ sau ngủ dậy.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám sớm?

Phụ huynh nên đưa trẻ đến bác sĩ mắt sớm nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau. Đây không phải danh sách thay thế chẩn đoán, nhưng giúp phụ huynh nhận diện tình huống cần ưu tiên. Khi nghi ngờ, đặc biệt với trẻ nhỏ hoặc triệu chứng tiến triển nhanh, nên chọn khám trực tiếp thay vì chờ đợi.

Đau mắt, sợ ánh sáng hoặc không chịu mở mắt

Đau nhiều, chói sáng, nhắm nghiền mắt có thể gợi ý tổn thương giác mạc, dị vật, viêm sâu hoặc tình trạng không đơn thuần là viêm kết mạc nhẹ. Trẻ nhỏ có thể biểu hiện bằng quấy khóc, úp mặt vào vai cha mẹ, tránh ánh đèn hoặc không cho chạm vào vùng mắt.

Giảm thị lực hoặc nhìn mờ đột ngột

Nếu trẻ than nhìn mờ, không nhìn rõ bảng, nheo mắt bất thường, đi đứng va chạm hoặc một mắt có vẻ nhìn kém hơn, cần khám. Ghèn mắt kèm giảm thị lực không nên xem là vấn đề vệ sinh đơn giản.

Mí mắt sưng đỏ, sốt hoặc trẻ mệt

Sưng mí lan rộng, vùng quanh mắt nóng đỏ, đau khi liếc mắt, sốt hoặc trẻ lừ đừ là dấu hiệu cần thận trọng. Một số nhiễm trùng quanh hốc mắt cần được xử trí kịp thời để hạn chế biến chứng.

Ghèn vàng xanh nhiều, dính mi liên tục

Ghèn đặc làm trẻ khó mở mắt, phải lau nhiều lần trong ngày, hoặc xuất hiện ở cả hai mắt sau khi một mắt bị trước, có thể liên quan viêm kết mạc nhiễm trùng. Cần khám nếu nhiều, kéo dài, tái phát hoặc trẻ đi học có nguy cơ lây lan.

Chấn thương, hóa chất hoặc nghi dị vật

Nếu có cát, bụi, vật nhọn, móng tay, đồ chơi đập vào mắt hoặc hóa chất bắn vào mắt, phụ huynh không nên chờ xem ghèn có hết không. Đặc biệt với hóa chất, cần rửa mắt ngay bằng nước sạch trong lúc chuẩn bị đi khám khẩn.

Trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi

Chảy ghèn mắt ở trẻ sơ sinh, nhất là ghèn mủ nhiều, đỏ mắt, sưng mí, cần được bác sĩ đánh giá sớm. Một số nhiễm trùng mắt sơ sinh có thể diễn tiến nhanh và không nên tự điều trị tại nhà.

Chảy ghèn mắt theo từng độ tuổi: phụ huynh cần chú ý gì?

Trẻ sơ sinh và nhũ nhi

Ở giai đoạn sơ sinh, chảy nước mắt sống và ghèn ở khóe mắt thường khiến phụ huynh lo lắng. Một nguyên nhân hay gặp là lệ đạo chưa thông hoàn toàn. Tuy nhiên, không thể mặc định mọi trẻ sơ sinh chảy ghèn đều là tắc lệ đạo lành tính. Nếu mắt đỏ, mí sưng, ghèn mủ nhiều, trẻ sốt, bú kém hoặc triệu chứng xuất hiện rất sớm sau sinh, cần khám sớm.

Massage vùng túi lệ có thể được hướng dẫn trong một số trường hợp, nhưng phải đúng vị trí, lực vừa phải và tay sạch. Làm sai cách có thể gây đau, kích ứng hoặc không hiệu quả. Phụ huynh không nên tự nặn ghèn mạnh, không dùng lá cây, sữa mẹ, nước muối tự pha hoặc thuốc truyền miệng để nhỏ vào mắt trẻ.

Trẻ nhà trẻ và mẫu giáo

Nhóm tuổi này thường tiếp xúc gần, hay dụi mắt, dùng chung đồ chơi và chưa kiểm soát vệ sinh tay tốt, vì vậy viêm kết mạc dễ lây lan. Trẻ có thể thức dậy với mi dính, mắt đỏ, chảy nước mắt, kèm sổ mũi hoặc ho. Việc lau sạch ghèn, rửa tay, không dùng chung khăn và cho trẻ nghỉ học khi triệu chứng nhiều là các biện pháp thực tế để giảm lây nhiễm.

Ở tuổi này, trẻ cũng dễ bị dị vật do chơi cát, đất, đồ chơi nhỏ. Nếu trẻ chỉ một mắt bị đỏ, chảy nước mắt nhiều, liên tục dụi hoặc kêu cộm sau khi chơi ngoài trời, cần nghĩ đến dị vật hoặc trầy xước giác mạc. Cố gắng giữ trẻ không dụi mắt mạnh và đưa đi khám nếu triệu chứng không giảm nhanh.

Trẻ tiểu học và thiếu niên

Trẻ lớn có thể mô tả triệu chứng tốt hơn, nhưng đôi khi vẫn xem nhẹ. Chảy ghèn mắt ở nhóm này có thể liên quan viêm kết mạc, dị ứng, viêm bờ mi, dùng màn hình lâu, môi trường bụi, hồ bơi hoặc kính áp tròng nếu trẻ lớn có sử dụng. Nếu kèm nhìn mờ, đau, chói sáng hoặc tái phát nhiều lần, cần khám thay vì chỉ mua thuốc nhỏ mắt.

Ngoài vấn đề ghèn mắt, trẻ trong độ tuổi đi học cũng cần được kiểm tra thị lực khi có nheo mắt, ngồi gần tivi, cúi sát vở, nhức mắt hoặc học tập giảm tập trung. Trong một số lần khám, bác sĩ có thể đề nghị đo khúc xạ để đánh giá cận thị, viễn thị hoặc loạn thị. Việc này không phải để giải thích mọi trường hợp ghèn mắt, nhưng giúp nhìn toàn diện sức khỏe mắt của trẻ.

Cách vệ sinh mắt cho trẻ khi có ghèn: làm sao cho an toàn?

Khi trẻ chảy ghèn mắt nhẹ, vệ sinh đúng cách giúp trẻ dễ chịu hơn và hạn chế lây lan. Trước khi lau mắt, phụ huynh cần rửa tay bằng xà phòng và nước sạch. Có thể dùng gạc sạch hoặc bông sạch thấm nước muối sinh lý vô khuẩn hoặc nước đun sôi để nguội, lau nhẹ từ vùng sạch đến vùng bẩn, thường là từ góc trong ra ngoài hoặc theo hướng bác sĩ hướng dẫn.

Mỗi lần lau nên dùng một miếng gạc mới, không dùng lại miếng đã lau, không dùng chung gạc cho hai mắt nếu chỉ một mắt bị. Sau khi lau, bỏ gạc vào thùng rác và rửa tay lại. Nếu ghèn khô dính mi, có thể đặt gạc ấm nhẹ lên mí vài phút để làm mềm rồi lau, tránh cạy mạnh làm trầy da mí hoặc rụng lông mi.

Không nên nhỏ các dung dịch không rõ nguồn gốc vào mắt trẻ. Các mẹo dân gian như nhỏ sữa mẹ, nước lá, nước trà, nước muối tự pha đậm đặc hoặc thuốc nhỏ mắt của người khác đều có nguy cơ gây kích ứng, nhiễm khuẩn hoặc làm nặng tình trạng đang có. Mắt trẻ nhạy cảm hơn người lớn, vì vậy nguyên tắc là càng đơn giản, sạch và an toàn càng tốt.

Nếu bác sĩ đã kê thuốc sau khi khám, phụ huynh cần dùng đúng số lần, đúng thời gian và tái khám theo hẹn nếu được dặn. Không tự ngưng thuốc quá sớm khi thấy bớt ghèn, cũng không tự kéo dài thuốc nếu chưa rõ chỉ định. Đặc biệt, thuốc có corticoid cần được kiểm soát chặt vì có thể gây tác dụng phụ nếu dùng sai.

Checklist vệ sinh mắt tại nhà

  • Rửa tay trước và sau khi chạm vùng mắt trẻ.
  • Dùng gạc sạch riêng cho từng mắt, từng lần lau.
  • Lau nhẹ, không chà xát mạnh, không cố bóc ghèn khô.
  • Giặt khăn, vỏ gối, chăn của trẻ; không dùng chung khăn mặt.
  • Nhắc trẻ không dụi mắt và cắt móng tay gọn.
  • Đi khám nếu đỏ đau, ghèn nhiều, sưng mí, chói sáng hoặc kéo dài.

Bác sĩ mắt thường khám gì khi trẻ chảy ghèn mắt?

Khi đưa trẻ đi khám, phụ huynh thường mong muốn biết ngay “có phải đau mắt đỏ không” hoặc “có cần nhỏ kháng sinh không”. Thực tế, bác sĩ mắt sẽ đánh giá nhiều yếu tố trước khi kết luận. Việc khám có thể nhanh hoặc cần nhiều bước hơn tùy tuổi, mức độ hợp tác và dấu hiệu bất thường.

Hỏi bệnh và thời điểm khởi phát

Bác sĩ sẽ hỏi trẻ bị từ khi nào, một hay hai mắt, ghèn màu gì, có sốt, ho, sổ mũi, dị ứng, tiếp xúc người đỏ mắt, đi bơi, chấn thương hay dùng thuốc trước đó không. Với trẻ sơ sinh, thông tin về tuổi, quá trình sinh và triệu chứng từ sau sinh cũng rất quan trọng.

Quan sát mi mắt, kết mạc và giác mạc

Bác sĩ kiểm tra mí có sưng, đỏ, đóng vảy, lông mi quặm hay không; kết mạc có sung huyết, phù, xuất tiết; giác mạc có trong, có trầy xước hoặc đốm viêm không. Đây là bước quan trọng vì tổn thương giác mạc có thể cần xử trí khác với viêm kết mạc thông thường.

Đánh giá thị lực phù hợp độ tuổi

Trẻ lớn có thể đọc bảng thị lực, trẻ nhỏ có thể được đánh giá bằng cách quan sát phản ứng nhìn, theo dõi vật hoặc các phương pháp phù hợp. Nếu có nghi ngờ nhìn mờ, lé, nhược thị hoặc tật khúc xạ, bác sĩ có thể hẹn kiểm tra thêm.

Kiểm tra lệ đạo khi cần

Với trẻ chảy nước mắt sống và đọng ghèn tái diễn, bác sĩ có thể đánh giá vùng túi lệ, dấu hiệu viêm túi lệ, hướng dẫn massage hoặc cân nhắc chuyển hướng xử trí tùy tuổi và mức độ. Không phải mọi trường hợp đều cần can thiệp ngay.

Cá thể hóa hướng xử trí

Điều trị phụ thuộc nguyên nhân: vệ sinh và theo dõi, thuốc theo chỉ định, hướng dẫn phòng lây, tái khám hoặc xử trí dị vật. Bác sĩ sẽ cân nhắc tuổi, triệu chứng, tiền sử dị ứng, mức độ nặng và nguy cơ biến chứng trước khi đưa ra kế hoạch.

Tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh ở Bến Tre, trẻ có thể được khám mắt tổng quát, đánh giá thị lực, bề mặt nhãn cầu và tư vấn chăm sóc phù hợp. Với trẻ có dấu hiệu nhìn mờ hoặc nghi tật khúc xạ, bác sĩ có thể chỉ định đo khúc xạ, đánh giá thêm theo tuổi và khả năng hợp tác. Nội dung này không thay thế cho thăm khám trực tiếp, vì mỗi trẻ có biểu hiện và nguy cơ khác nhau.

Những yếu tố bác sĩ cần biết để đánh giá đúng

Phụ huynh có thể giúp buổi khám hiệu quả hơn bằng cách chuẩn bị thông tin rõ ràng. Hãy nhớ thời điểm bắt đầu chảy ghèn mắt, triệu chứng xuất hiện sau ngủ dậy hay cả ngày, trẻ có đỏ mắt trước hay ghèn trước, đã lau bao nhiêu lần, ghèn có mùi hay không, có ai trong nhà hoặc lớp học bị đỏ mắt không. Những chi tiết nhỏ có thể giúp định hướng nguyên nhân.

Nếu trẻ đã dùng thuốc nhỏ mắt, phụ huynh nên mang theo lọ thuốc hoặc chụp hình tên thuốc. Nhiều trường hợp phụ huynh không nhớ thành phần, trong khi thuốc có thể chứa kháng sinh, kháng viêm, chống dị ứng hoặc corticoid. Biết trẻ đã dùng gì giúp bác sĩ đánh giá đáp ứng, tránh trùng thuốc và giảm nguy cơ dùng sai.

Tiền sử dị ứng, hen, viêm mũi dị ứng, chàm da, thường xuyên dụi mắt, nuôi thú cưng, tiếp xúc bụi, phấn hoa, đi bơi hoặc dùng kính áp tròng cũng nên được nói rõ. Với trẻ nhỏ, phụ huynh nên cho biết trẻ có thường chảy nước mắt từ lúc mới sinh không, có một bên hay hai bên, có từng sưng vùng góc trong mắt không.

Nếu có chấn thương, cần mô tả vật gì gây chấn thương, thời điểm, có hóa chất hay không, đã rửa mắt chưa. Trong trường hợp hóa chất bắn vào mắt, phụ huynh nên ưu tiên rửa mắt ngay bằng nước sạch liên tục và đi khám khẩn, đồng thời mang theo chai hóa chất nếu an toàn để bác sĩ biết thành phần.

Những sai lầm thường gặp khi trẻ chảy ghèn mắt

Tự mua thuốc nhỏ mắt theo kinh nghiệm

Không ít phụ huynh dùng lại thuốc cũ hoặc mua thuốc vì thấy trẻ khác dùng bớt đỏ mắt. Đây là thói quen rủi ro. Nguyên nhân chảy ghèn mắt khác nhau cần xử trí khác nhau. Dùng thuốc không đúng có thể làm chậm chẩn đoán hoặc gây tác dụng phụ.

Dùng thuốc có corticoid khi chưa khám

Một số thuốc phối hợp có thể làm mắt bớt đỏ nhanh nhưng không phù hợp cho mọi trường hợp. Nếu có nhiễm virus herpes, nấm, loét giác mạc hoặc tổn thương chưa được nhận diện, corticoid có thể làm bệnh nặng hơn. Vì vậy, nhóm thuốc này cần bác sĩ chỉ định và theo dõi.

Lau mắt bằng khăn dùng chung

Dùng chung khăn mặt hoặc lau hai mắt bằng cùng một miếng khăn có thể làm lây nhiễm từ mắt này sang mắt kia hoặc cho người khác. Với trẻ đi học, khăn, gối, đồ chơi và tay bẩn là các đường lây thường gặp trong viêm kết mạc.

Cho trẻ dụi mắt vì nghĩ chỉ ngứa nhẹ

Dụi mắt mạnh có thể làm trầy giác mạc, tăng kích ứng và đưa thêm vi khuẩn từ tay vào mắt. Nếu trẻ ngứa nhiều, cần nghĩ đến dị ứng hoặc kích ứng; nếu cộm đau một bên, cần loại trừ dị vật. Cắt móng tay và nhắc trẻ rửa tay là việc đơn giản nhưng hữu ích.

Chờ quá lâu khi có dấu hiệu nặng

Đau mắt, chói sáng, giảm thị lực, sưng mí, sốt, chấn thương hoặc hóa chất là các dấu hiệu không nên chờ. Với trẻ em, diễn tiến có thể khó dự đoán và trẻ thường không mô tả chính xác mức độ khó chịu.

Nhầm mọi ghèn mắt với cận thị hoặc mỏi mắt

Cận thị không phải nguyên nhân trực tiếp thường gặp gây ghèn vàng xanh. Tuy nhiên, trẻ nhìn mờ có thể dụi mắt, mỏi mắt hoặc than khó chịu. Nếu trẻ vừa có ghèn vừa có dấu hiệu nhìn kém, nên khám cả bề mặt mắt và thị lực để không bỏ sót vấn đề.

Đặt lịch khám

Nếu trẻ chảy ghèn mắt kèm đỏ, đau, sưng mí, nhìn mờ, chói sáng hoặc triệu chứng kéo dài, phụ huynh nên cho trẻ khám mắt để được đánh giá nguyên nhân và hướng dẫn chăm sóc phù hợp.

Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.

Lời khuyên của bác sĩ để giảm nguy cơ tái phát và lây lan

Phòng ngừa chảy ghèn mắt không phải lúc nào cũng tránh được hoàn toàn, vì trẻ vẫn có thể nhiễm virus, dị ứng hoặc bị kích ứng môi trường. Tuy nhiên, một số thói quen giúp giảm nguy cơ tái phát và hạn chế lây lan trong gia đình, lớp học. Quan trọng nhất là vệ sinh tay, vệ sinh đồ dùng cá nhân và không tự ý dùng thuốc khi chưa rõ nguyên nhân.

Cha mẹ nên tập cho trẻ rửa tay sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn, sau khi chơi ngoài trời và sau khi chạm vào mắt mũi. Khăn mặt nên dùng riêng, giặt thường xuyên và phơi khô. Vỏ gối, chăn, khăn lau mặt của trẻ nên được thay khi trẻ đang bị đỏ mắt hoặc chảy ghèn nhiều. Nếu trong nhà có nhiều trẻ, cần tránh dùng chung khăn và hạn chế ôm hôn gần mặt trong giai đoạn nghi lây nhiễm.

Với trẻ hay dị ứng, phụ huynh nên quan sát yếu tố khởi phát như bụi nhà, lông thú, phấn hoa, thời tiết, máy lạnh, hồ bơi hoặc mỹ phẩm của người lớn. Nếu trẻ ngứa mắt tái phát, dụi mắt nhiều, kèm hắt hơi, nghẹt mũi, nên khám để được phân biệt dị ứng với nhiễm trùng. Việc kiểm soát môi trường có thể giúp giảm triệu chứng, nhưng thuốc chống dị ứng nếu cần vẫn nên do bác sĩ hướng dẫn.

Với trẻ đi học, giáo viên và phụ huynh nên thống nhất cách xử trí khi trẻ có mắt đỏ và ghèn nhiều. Trẻ cần được nhắc không dụi mắt, không dùng chung khăn giấy, rửa tay sau khi lau mắt và bỏ khăn giấy vào thùng rác. Nếu ghèn nhiều làm trẻ khó học, mắt đỏ rõ hoặc nghi lây, nên cho trẻ khám và nghỉ ngơi theo hướng dẫn y tế.

Giấc ngủ, dinh dưỡng và thời gian ngoài trời cũng góp phần duy trì sức khỏe mắt tổng thể. Dù các yếu tố này không thay thế điều trị khi có nhiễm trùng, chúng giúp trẻ ít mỏi mắt và tăng ý thức chăm sóc bản thân. Trẻ dùng màn hình lâu có thể chớp mắt ít hơn, dễ khô và dụi mắt; vì vậy nên có khoảng nghỉ, ánh sáng phù hợp và khoảng cách nhìn hợp lý.

Chảy ghèn mắt tái đi tái lại: cần nghĩ đến điều gì?

Nếu trẻ chảy ghèn mắt lặp lại nhiều lần, phụ huynh không nên chỉ xử trí từng đợt bằng cách lau mắt hoặc nhỏ thuốc cũ. Tái phát có thể liên quan viêm bờ mi, dị ứng mắt, tắc lệ đạo, thói quen dụi mắt, môi trường nhiều bụi, lông mi mọc bất thường, khô mắt do chớp mắt kém hoặc một bệnh lý bề mặt mắt chưa được phát hiện.

Ở trẻ nhỏ, tắc lệ đạo có thể biểu hiện bằng mắt lúc nào cũng ướt, ghèn đọng ở khóe trong, đặc biệt khi trời lạnh, khi trẻ cảm hoặc sau ngủ. Một số trẻ cải thiện theo thời gian, nhưng cũng có trẻ cần theo dõi sát hơn. Bác sĩ mắt sẽ cân nhắc tuổi, mức độ chảy nước mắt, dấu hiệu viêm túi lệ và đáp ứng với chăm sóc ban đầu trước khi tư vấn hướng tiếp theo.

Viêm bờ mi và dị ứng có thể làm trẻ chảy ghèn dạng nhầy, ngứa, đóng vảy chân mi. Nếu chỉ dùng thuốc khi bùng phát mà không điều chỉnh vệ sinh bờ mi, môi trường và thói quen dụi mắt, triệu chứng dễ lặp lại. Do đó, điều quan trọng không chỉ là “làm hết ghèn hôm nay” mà là tìm yếu tố khiến mắt trẻ dễ viêm.

Trong một số trường hợp, trẻ than mỏi mắt, dụi mắt, nheo mắt hoặc nhìn gần quá mức. Khi đó, ngoài khám phần trước của mắt, bác sĩ có thể đề nghị kiểm tra thị lực và đo khúc xạ. Nếu phát hiện cận thị, viễn thị hoặc loạn thị, việc điều chỉnh kính cần cá thể hóa theo tuổi, độ khúc xạ, nhu cầu nhìn, tình trạng hai mắt và lịch tái khám. Các biện pháp kiểm soát cận thị như kính kiểm soát cận, Ortho-K hoặc thuốc nhỏ atropine nồng độ thấp nếu được cân nhắc đều cần bác sĩ đánh giá kỹ; Ortho-K không chữa khỏi cận thị vĩnh viễn và không phù hợp cho mọi trẻ.

Phụ huynh nên chuẩn bị gì trước khi đưa trẻ đi khám?

Để buổi khám thuận lợi, phụ huynh nên đưa trẻ đi vào thời điểm trẻ không quá buồn ngủ hoặc quá đói nếu có thể. Hãy mang theo kính đang dùng, toa thuốc cũ, thuốc nhỏ mắt đã dùng, giấy tờ khám trước đây và ghi chú các triệu chứng. Với trẻ nhỏ, có thể mang món đồ chơi quen thuộc để trẻ bớt lo lắng khi bác sĩ khám.

Trước khi khám, không nên cố nhỏ nhiều loại thuốc để “làm mắt đỡ đỏ” vì có thể làm thay đổi biểu hiện. Nếu ghèn quá nhiều, phụ huynh có thể lau sạch bằng gạc và nước muối sinh lý vô khuẩn để trẻ dễ mở mắt, nhưng nên nói với bác sĩ tình trạng ban đầu. Nếu có hình ảnh mắt trẻ lúc mới ngủ dậy hoặc lúc ghèn nhiều, phụ huynh có thể chụp lại để bác sĩ tham khảo.

Trong quá trình khám, trẻ có thể sợ ánh sáng đèn hoặc không hợp tác ngay. Cha mẹ nên giữ bình tĩnh, giải thích ngắn gọn và tránh la mắng. Bác sĩ mắt quen khám trẻ em thường sẽ chọn cách tiếp cận phù hợp, khám từng bước. Một số kiểm tra cần trẻ nhìn theo đèn hoặc đọc bảng, vì vậy sự phối hợp của phụ huynh rất quan trọng.

Sau khám, phụ huynh nên hỏi rõ cách vệ sinh, cách nhỏ thuốc nếu có, dấu hiệu nào cần tái khám sớm, trẻ có cần nghỉ học không và khi nào có thể sinh hoạt bình thường. Nếu trẻ được hẹn tái khám, nên đi đúng hẹn, nhất là khi có tổn thương giác mạc, viêm nặng, tắc lệ đạo, dùng thuốc cần theo dõi hoặc triệu chứng chưa cải thiện như mong đợi.

Khi nào nên đến Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh tại Bến Tre?

Nếu gia đình ở Bến Tre và trẻ có chảy ghèn mắt kèm dấu hiệu bất thường, phụ huynh có thể cân nhắc cho trẻ khám tại Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh, địa chỉ 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre. Phòng khám định vị trong khám mắt, khúc xạ, kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K và tư vấn tròng kính chính hãng như Essilor, ZEISS theo nhu cầu phù hợp.

Đối với tình trạng chảy ghèn mắt, mục tiêu của buổi khám là tìm nguyên nhân, đánh giá mức độ, loại trừ dấu hiệu nặng và hướng dẫn chăm sóc an toàn. Không phải mọi trẻ đều cần thuốc mạnh, và cũng không phải trường hợp nào cũng có thể chỉ theo dõi. Quyết định cần dựa trên khám trực tiếp, tuổi của trẻ, triệu chứng đi kèm, tiền sử bệnh và nguy cơ lây lan.

Phụ huynh nên gọi hotline 079 860 86 86 để được hướng dẫn thời gian khám phù hợp, đặc biệt khi trẻ đau nhiều, sưng mí, đỏ mắt nặng, nhìn mờ hoặc có chấn thương. Nếu tình huống có dấu hiệu cấp cứu như hóa chất vào mắt, chấn thương nặng, mắt sưng đau kèm sốt cao hoặc trẻ lừ đừ, gia đình nên tìm cơ sở y tế phù hợp gần nhất càng sớm càng tốt.

Thông tin phòng khám

Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh – Bến Tre

Địa chỉ: 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre.

Hotline: 079 860 86 86.

Phòng khám thực hiện khám mắt, đo khúc xạ, tư vấn kiểm soát cận thị trẻ em, Ortho-K theo chỉ định, cùng hệ thống hỗ trợ kính thuốc và tròng kính như Essilor/ZEISS. Các thiết bị như Nidek LE 1200, Essilor Neksia 600 hoặc định hướng ZEISS Vision Expert có thể được sử dụng trong mảng kính thuốc khi phù hợp, nhưng việc chọn giải pháp luôn cần cá thể hóa.

Kết luận: đừng hoảng, nhưng cũng đừng chủ quan

Chảy ghèn mắt ở trẻ em là triệu chứng thường gặp và có nhiều mức độ. Một ít ghèn khô sau ngủ dậy, không đỏ đau, trẻ vẫn sinh hoạt bình thường có thể chỉ cần vệ sinh và theo dõi. Ngược lại, ghèn đặc vàng xanh, mắt đỏ, đau, sợ ánh sáng, sưng mí, sốt, nhìn mờ, chấn thương hoặc trẻ sơ sinh có ghèn mủ là những tình huống cần được bác sĩ mắt đánh giá sớm.

Điều phụ huynh nên làm là giữ vệ sinh tay, lau mắt đúng cách, không dùng chung khăn, không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt không rõ chỉ định và quan sát diễn tiến. Khi có dấu hiệu nặng hoặc triệu chứng không cải thiện, khám trực tiếp giúp xác định nguyên nhân và giảm nguy cơ bỏ sót bệnh mắt quan trọng.

Bài viết này cung cấp thông tin y khoa tổng quát nhằm hỗ trợ phụ huynh nhận biết vấn đề. Nội dung không thay thế chẩn đoán, kê toa hoặc điều trị của bác sĩ. Mỗi trẻ có tình trạng riêng, vì vậy hướng xử trí cần được cá thể hóa sau khi thăm khám.

Đặt lịch khám

Trẻ chảy ghèn mắt kéo dài, tái phát hoặc kèm dấu hiệu bất thường nên được khám mắt để xác định nguyên nhân và hướng dẫn chăm sóc phù hợp, an toàn.

Lưu ý: Kết quả cá thể hóa, không thay thế khám.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ chảy ghèn mắt buổi sáng có nguy hiểm không?

Nếu chỉ có ít ghèn khô sau ngủ dậy, mắt không đỏ, không đau, không sưng và trẻ vẫn nhìn, chơi, ăn ngủ bình thường thì thường có thể vệ sinh nhẹ và theo dõi. Tuy nhiên, nếu ghèn nhiều, vàng xanh, dính mi, kéo dài hoặc kèm đỏ đau, phụ huynh nên cho trẻ khám mắt.

Chảy ghèn mắt có phải luôn là đau mắt đỏ không?

Không. Chảy ghèn mắt có thể do viêm kết mạc, tắc lệ đạo, viêm bờ mi, dị ứng, dị vật, trầy giác mạc hoặc nhiễm trùng quanh mắt. Đau mắt đỏ là cách gọi thường gặp của viêm kết mạc, nhưng không nên tự kết luận nếu trẻ có đau, chói sáng, sưng mí hoặc nhìn mờ.

Có nên tự mua thuốc nhỏ mắt cho trẻ khi có ghèn không?

Không nên tự mua thuốc, đặc biệt thuốc có kháng sinh hoặc corticoid, khi chưa được bác sĩ khám. Dùng thuốc sai có thể che lấp triệu chứng, gây kích ứng hoặc làm nặng một số nhiễm trùng. Phụ huynh có thể vệ sinh bằng gạc sạch và nước muối sinh lý vô khuẩn trong lúc theo dõi hoặc chờ khám.

Trẻ sơ sinh chảy ghèn mắt có cần đi khám không?

Trẻ sơ sinh chảy ghèn mắt nên được thận trọng hơn, nhất là khi ghèn mủ nhiều, mắt đỏ, mí sưng, trẻ sốt, bú kém hoặc triệu chứng xuất hiện sớm sau sinh. Một số trường hợp là tắc lệ đạo, nhưng cũng có nhiễm trùng cần xử trí sớm, vì vậy nên đưa trẻ đi khám.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám mắt ngay?

Nên khám sớm hoặc ngay khi trẻ đau mắt nhiều, sợ ánh sáng, không mở mắt, nhìn mờ, ghèn vàng xanh nhiều, mí sưng đỏ, sốt, nghi dị vật, chấn thương hoặc hóa chất vào mắt. Đây là các dấu hiệu không nên chỉ theo dõi tại nhà.