Tóm tắt nhanh cho người đang cân nhắc kính đa tròng

Lão thị là gì và vì sao kính đa tròng được quan tâm?

Lão thị là tình trạng khả năng điều tiết của mắt giảm dần theo tuổi. Khi còn trẻ, thủy tinh thể và cơ điều tiết giúp mắt thay đổi tiêu điểm linh hoạt từ xa sang gần. Theo thời gian, khả năng này giảm, khiến việc đọc chữ nhỏ, xem điện thoại, ký giấy tờ hoặc thao tác chi tiết ở khoảng 30 đến 40 cm trở nên khó khăn hơn. Đây là tiến trình sinh lý thường gặp, không phải lỗi do dùng mắt sai trong vài ngày.

Khi lão thị mới xuất hiện, một số người chỉ cần đưa sách ra xa hơn hoặc bật đèn sáng hơn. Về sau, việc đọc lâu gây nhức đầu, mỏi mắt, chảy nước mắt hoặc nhìn mờ vào cuối ngày. Người có cận thị, viễn thị, loạn thị kèm theo có thể cảm nhận lão thị khác nhau. Ví dụ, người cận nhẹ đôi khi tháo kính ra đọc gần rõ hơn, nhưng điều này không có nghĩa là mắt khỏe hơn; đó chỉ là sự tương tác giữa độ cận và nhu cầu nhìn gần.

Kính đa tròng được thiết kế để có nhiều vùng công suất trên cùng một tròng. Phần trên thường hỗ trợ nhìn xa, vùng giữa hỗ trợ khoảng trung gian như màn hình máy tính hoặc nhìn người đối diện, phần dưới hỗ trợ đọc gần. Không có đường ranh rõ như kính hai tròng truyền thống, nên thẩm mỹ tự nhiên hơn. Theo thông tin giáo dục sức khỏe của American Academy of Ophthalmology về lão thị, việc điều chỉnh quang học cần dựa trên nhu cầu nhìn, tình trạng mắt và chỉ định của chuyên gia chăm sóc mắt: AAO – Presbyopia.

Dù tiện lợi, kính đa tròng không phải là lựa chọn hoàn hảo cho mọi người ngay từ lần đầu. Một số người cần thời gian làm quen với việc xoay đầu, hạ mắt, nâng mắt đúng vùng nhìn. Một số nghề đòi hỏi vùng trung gian rất rộng hoặc tư thế làm việc đặc biệt có thể cần thiết kế tròng riêng, kính văn phòng bổ sung hoặc điều chỉnh thói quen làm việc. Vì vậy, việc tư vấn kính đa tròng nên bắt đầu từ câu hỏi: một ngày của bạn nhìn gì nhiều nhất, trong bao lâu và ở khoảng cách nào?

Nhu cầu nhìn của bác sĩ, giáo viên và nhân viên văn phòng khác nhau ra sao?

Cùng là lão thị, nhưng công việc quyết định rất nhiều đến cảm giác đeo kính. Một đơn kính có thể đúng về mặt số độ nhưng vẫn chưa thoải mái nếu thiết kế tròng, chiều cao lắp kính, độ ôm gọng hoặc vùng nhìn ưu tiên không phù hợp. Đây là lý do khi tư vấn kính đa tròng cho bác sĩ, giáo viên, người làm văn phòng, bác sĩ hoặc kỹ thuật viên khúc xạ cần hỏi kỹ môi trường làm việc thay vì chỉ hỏi nhìn xa hay nhìn gần.

Vì sao không nên mua kính đa tròng chỉ dựa vào đơn kính cũ?

Đơn kính cũ có thể cung cấp thông tin về độ cận, viễn, loạn và cộng thêm nhìn gần, nhưng chưa đủ để làm kính đa tròng phù hợp. Độ mắt thay đổi theo tuổi, bệnh lý toàn thân, thuốc đang dùng, tình trạng khô mắt, đục thủy tinh thể, bệnh võng mạc hoặc sai lệch điều tiết. Nếu chỉ lấy số cũ và lắp tròng mới, người đeo có thể gặp cảm giác choáng, méo hình, đọc không rõ hoặc nhìn xa chưa nét.

Kính đa tròng cần các thông số lắp kính cá nhân như khoảng cách đồng tử, chiều cao tâm nhìn, độ nghiêng gọng, khoảng cách đỉnh giác mạc đến tròng, độ cong gọng và thói quen đeo. Sai lệch nhỏ có thể làm vùng nhìn gần không nằm đúng vị trí, đặc biệt ở người mới đeo hoặc người có độ loạn cao. Đây là điểm khác với kính đọc sách mua sẵn, vốn chỉ hỗ trợ đơn giản cho nhìn gần và không cá thể hóa theo từng mắt.

Đo khúc xạ cũng không chỉ là đọc máy tự động. Máy đo là một phần hỗ trợ, nhưng cần kiểm tra chủ quan để biết người bệnh nhìn rõ và dễ chịu ở mức nào. Với người lão thị, cần cân bằng giữa thị lực xa, khả năng đọc gần và sự thoải mái hai mắt. Tăng độ quá mạnh có thể làm rõ trong phòng đo nhưng gây mỏi khi dùng thực tế. Giảm độ không hợp lý lại làm người đeo nheo mắt, căng thẳng thị giác.

Tại Bến Tre, người đang cân nhắc kính đa tròng có thể bắt đầu bằng đo khúc xạ và khám mắt khi cần để loại trừ các nguyên nhân nhìn mờ không chỉ do lão thị. Nếu có cận, viễn hoặc loạn kèm theo, dịch vụ cắt kính cận và tư vấn tròng phù hợp cần dựa trên kết quả đo mới, nhu cầu nghề nghiệp và khả năng thích nghi của từng người.

Khi nào người lão thị nên đi khám hoặc đo lại kính?

Không phải lúc nào nhìn mờ cũng đơn giản là tăng tuổi. Người trên 40 tuổi nên đo khám khi bắt đầu khó đọc chữ nhỏ, phải đưa điện thoại ra xa, cần tháo kính cận để đọc, nhức đầu sau khi làm việc gần hoặc thay đổi tư thế đầu cổ để tìm điểm nhìn rõ. Nếu đã đeo kính đa tròng nhưng sau vài tuần vẫn không thích nghi, cần quay lại kiểm tra độ, gọng và cách sử dụng.

Nên khám sớm hơn nếu có dấu hiệu bất thường như nhìn mờ đột ngột, méo hình, chớp sáng, ruồi bay tăng nhanh, đau mắt, đỏ mắt, chói sáng nhiều, nhìn quầng quanh đèn, song thị, chấn thương mắt hoặc nghi dị vật. Những triệu chứng này có thể liên quan đến bệnh lý giác mạc, thủy tinh thể, võng mạc, thần kinh thị giác hoặc nhiễm trùng. Đổi kính trong các tình huống đó có thể làm chậm chẩn đoán cần thiết.

Người có đái tháo đường, tăng huyết áp, tiền sử bệnh võng mạc, glaucoma, đục thủy tinh thể, dùng thuốc ảnh hưởng thị lực hoặc từng phẫu thuật mắt nên cho bác sĩ biết khi đo kính. Đôi khi thị lực dao động do đường huyết, khô mắt hoặc bệnh lý bề mặt nhãn cầu. Nếu không xử lý nguyên nhân nền, kính mới vẫn có thể không ổn định.

Với người làm nghề cần độ chính xác cao, như bác sĩ đọc kết quả xét nghiệm, giáo viên chấm bài nhiều giờ, kế toán kiểm tra số liệu, kỹ sư đọc bản vẽ, việc đo kính không nên làm vội. Nên mang theo kính cũ, mô tả công việc, khoảng cách màn hình và các khó chịu cụ thể. Thông tin này giúp chuyên viên hiểu vấn đề thực tế thay vì chỉ dựa vào bảng thị lực trong phòng đo.

Quy trình tư vấn kính đa tròng nên gồm những bước nào?

Một quy trình thận trọng giúp giảm nguy cơ chọn sai thiết kế tròng hoặc lắp kính chưa phù hợp. Tùy từng cơ sở, các bước có thể khác nhau, nhưng về nguyên tắc cần kết hợp khai thác nhu cầu, kiểm tra thị lực, đo khúc xạ, đánh giá hai mắt, chọn gọng, lấy thông số lắp và hướng dẫn sử dụng.

Những yếu tố ảnh hưởng đến cảm giác đeo kính đa tròng

Các yếu tố khác gồm độ loạn cao, chênh lệch độ hai mắt, tiền sử đeo kính hai tròng, thói quen nghiêng đầu, công việc trong ánh sáng yếu và kỳ vọng của người đeo. Một người mới đeo kính đa tròng nên hiểu rằng vài ngày đến vài tuần đầu có thể cần thích nghi. Tuy vậy, đau đầu nhiều, buồn nôn, nhìn đôi, không đọc được hoặc mất an toàn khi đi lại là lý do nên kiểm tra sớm.

Những sai lầm thường gặp khi chọn kính đa tròng

Sai lầm khác là kỳ vọng kính đa tròng cho tầm nhìn giống mắt trẻ ở mọi hướng nhìn. Thực tế, người đeo cần học cách dùng vùng trung tâm của tròng và xoay đầu khi nhìn sang hai bên. Ở cầu thang, vỉa hè hoặc nền không bằng phẳng, người mới đeo nên đi chậm hơn trong giai đoạn đầu vì vùng gần ở phía dưới có thể làm cảm nhận độ sâu khác đi.

Lời khuyên thực tế theo từng nhóm nghề

Với bác sĩ và nhân viên y tế

Hãy liệt kê các khoảng cách làm việc quan trọng: đọc hồ sơ, nhìn màn hình, khám bệnh nhân, thao tác thủ thuật, đọc nhãn thuốc hoặc xem kết quả cận lâm sàng. Nếu thường dùng kính bảo hộ, khẩu trang hoặc thiết bị phóng đại, nên nói rõ vì chúng có thể ảnh hưởng vị trí gọng và khoảng cách nhìn. Người phải làm thủ thuật chính xác không nên cố dùng một cặp kính chưa ổn định; cần kiểm tra lại trước khi sử dụng trong tình huống đòi hỏi an toàn cao.

Với giáo viên

Nên thử mô phỏng tư thế đứng lớp: nhìn xa, nhìn xuống giáo án, nhìn sang hai bên và đi lại. Nếu thường dùng máy chiếu hoặc màn hình tương tác, hãy ước lượng khoảng cách nhìn. Giáo viên chấm bài nhiều giờ có thể cần chú ý ánh sáng bàn làm việc, cỡ chữ và tư thế ngồi để giảm mỏi mắt. Nếu kính trượt khi nói hoặc di chuyển, cần chỉnh gọng vì sai vị trí nhỏ cũng gây khó chịu.

Với nhân viên văn phòng

Hãy đo khoảng cách từ mắt đến màn hình và xem màn hình có đặt quá cao không. Với kính đa tròng, nếu màn hình cao quá, bạn có thể phải ngửa cổ để nhìn qua vùng trung gian. Giải pháp đôi khi không phải đổi kính ngay mà là hạ màn hình, tăng cỡ chữ, điều chỉnh ghế và ánh sáng. Nếu dùng hai màn hình rộng, cần nói rõ vì vùng nhìn ngang có thể là yếu tố quyết định sự thoải mái.

Với người mới đeo lần đầu

Trong những ngày đầu, nên đeo kính trong môi trường quen thuộc, tránh lái xe đường xa hoặc đi cầu thang nhanh nếu còn choáng. Khi đọc, hãy hạ mắt xuống vùng gần thay vì cúi cả đầu quá nhiều. Khi nhìn sang bên, xoay đầu theo hướng nhìn để dùng vùng rõ trung tâm. Nếu cảm giác khó chịu giảm dần, đó có thể là quá trình thích nghi. Nếu càng đeo càng đau đầu, nhìn méo nhiều hoặc không dùng được cho công việc chính, cần tái khám.

Khi nào nên đến Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh tại Bến Tre?

Bạn nên cân nhắc khám và đo khúc xạ nếu đang gặp khó khăn khi đọc gần, làm máy tính mỏi mắt, đổi kính nhiều lần chưa hài lòng, nghi có lão thị kèm cận viễn loạn, hoặc cần tư vấn kính đa tròng cho công việc đặc thù. Người đã có bệnh mắt, nhìn mờ tăng nhanh hoặc có triệu chứng bất thường càng không nên chỉ cắt kính nhanh mà chưa được đánh giá đầy đủ.

Phòng khám mắt ThS.BS.CK2 Lữ Bảo Minh – Mắt kính bác sĩ Minh tại 35C Đại lộ Đồng Khởi, Phú Khương, TP. Bến Tre cung cấp khám mắt, đo khúc xạ, tư vấn kính và tròng kính phù hợp nhu cầu. Một số điểm hỗ trợ chuyên môn có thể kể đến như định vị ZEISS Vision Expert, hệ thống mài lắp tròng như Nidek LE 1200, Essilor Neksia 600 và tư vấn các dòng tròng Essilor, ZEISS. Các thông tin này chỉ nhằm giúp người bệnh hiểu quy trình, không thay thế kết quả khám trực tiếp.

Khi đến khám, bạn nên mang theo kính đang dùng, đơn kính cũ nếu có, danh sách thuốc đang uống, thông tin bệnh nền và mô tả vấn đề cụ thể: nhìn mờ ở khoảng cách nào, thời điểm nào trong ngày, có đau đầu hay khô mắt không, công việc cần nhìn gì nhiều nhất. Càng mô tả rõ, việc chọn kính càng sát với nhu cầu thực tế.

Cách tự chuẩn bị trước khi đi đo kính đa tròng

Trước buổi đo kính, bạn có thể ghi nhanh một ngày làm việc điển hình. Ví dụ: đọc điện thoại 1 giờ, làm máy tính 6 giờ, lái xe 30 phút, đọc hồ sơ 2 giờ, đứng lớp 4 tiết hoặc khám bệnh liên tục trong buổi sáng. Những con số không cần tuyệt đối chính xác, nhưng giúp người tư vấn nhận ra vùng nhìn nào quan trọng nhất.

Nên vệ sinh kính cũ và mang theo để so sánh. Nếu kính cũ gây khó chịu, hãy mô tả cụ thể: nhìn xa mờ, đọc gần phải ngửa cổ, màn hình nhòe, chóng mặt khi đi lại, không rõ ban đêm hay đau sống mũi. Không nên chỉ nói kính không hợp, vì mỗi kiểu khó chịu gợi ý nguyên nhân khác nhau. Nếu đang nhỏ thuốc mắt, có bệnh nền hoặc vừa thay đổi đường huyết, cũng cần thông báo.

Trong ngày đo kính, nên tránh quá mệt, thiếu ngủ hoặc làm việc màn hình quá lâu ngay trước khi đo nếu có thể, vì điều này có thể làm mắt khô và ảnh hưởng cảm giác khi thử kính. Tuy nhiên, nếu công việc bắt buộc, hãy nói rõ để người đo hiểu bối cảnh. Đo kính là quá trình hợp tác giữa người bệnh và nhân viên chuyên môn; phản hồi trung thực quan trọng hơn cố đọc thật nhiều hàng chữ.

Sau khi nhận kính, nên kiểm tra ngay các tình huống cơ bản: nhìn xa, đọc gần, nhìn màn hình, đi lại trong phòng. Hãy hỏi cách vệ sinh tròng, cách đeo tháo, thời gian thích nghi dự kiến và khi nào cần quay lại. Kính đa tròng thường cần chăm sóc kỹ hơn kính đơn tròng vì vết bẩn, trầy xước hoặc gọng lệch có thể làm giảm chất lượng nhìn.

Câu hỏi thường gặp